Vatandaşlık Avukatı – İstanbul ve Türkiye Geneli

Vatandaşlık avukatı, Türk vatandaşlığının doğumla veya sonradan kazanılması, yatırım ve evlilik yoluyla vatandaşlık, vatandaşlık başvurusunun reddi, Türk vatandaşlığının kaybı ve yeniden kazanılması ile vatandaşlık işlemlerinden kaynaklanan idari ve adli davalarda hukuki destek sunar. Vatandaşlık başvurularında hangi yolun izleneceğinin belirlenmesi, belgelerin hazırlanması, idari işlemlerin incelenmesi ve dava sürelerinin takip edilmesi avukatlık hizmetinin temel kapsamını oluşturur.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu, İstanbul Bakırköy’deki ofisinden vatandaşlık hukuku alanında danışmanlık, başvuru hazırlığı ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. İstanbul vatandaşlık avukatı arayışındaki kişilerin yanı sıra Türkiye’nin farklı illerinde veya yurt dışında yaşayan müvekkillerin vatandaşlık dosyaları da görevli ve yetkili makamlar ile somut işlemin niteliği dikkate alınarak değerlendirilmektedir.

5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda aranan koşulların sağlanması, yetkili makam kararıyla vatandaşlık kazanılmasını her durumda zorunlu kılmaz. Kanunun 10. maddesi gereği vatandaşlık şartlarını taşımak tek başına mutlak bir kazanma hakkı doğurmaz. Buna karşılık idarenin takdir yetkisi de hukuki denetimin dışında değildir. Bu nedenle başvuru dosyasının doğru kurulması ve olumsuz bir işlem karşısında uygun yargı yolunun seçilmesi önemlidir.

Vatandaşlık Avukatı Ne İş Yapar?

Vatandaşlık avukatı, kişinin vatandaşlık statüsünün ve talep ettiği işlemin hukuki niteliğini inceler; idari başvuru, itiraz ve dava aşamalarında hukuki temsil sağlar. Her başvuruda aynı koşullar uygulanmaz. Türkiye’de uzun süre ikamet eden yabancının genel yoldan vatandaşlık başvurusu ile bir Türk vatandaşıyla evli kişinin başvurusu, gayrimenkul yatırımı yapan kişinin dosyası veya vatandaşlığı kaybettirilen kişinin davası farklı hukuki düzenlemelere tabidir.

Hizmet; uygun vatandaşlık yolunun belirlenmesi, ikamet ve kimlik kayıtlarının değerlendirilmesi, yabancı ülkelerden alınmış belgelerin incelenmesi, başvuru dosyasının hazırlanması, yetkili makamlarla işlemlerin takibi, ret ve kayıp kararlarına karşı dava açılması ve mahkeme kararlarının uygulanmasının izlenmesini kapsayabilir.

Vatandaşlık başvurusunda avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün açıklamalarına göre bazı başvurular bizzat veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin özel vekâletnameyle yapılabilir; parmak izi alınması gereken hâllerde kişinin bizzat başvurması gerekir. Vekâletname, müvekkilin şahsen yerine getirmesi gereken tüm işlemleri ortadan kaldırmaz.

Vatandaşlık Hukukunda Hizmet Alanlarımız

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu, aşağıdaki vatandaşlık hukuku işlemlerinde dosyanın kapsamına uygun hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır.

Hizmet	Hukuki çalışma kapsamı
Genel yoldan Türk vatandaşlığı	Beş yıllık ikamet, yerleşme iradesi, gelir ve diğer kanuni koşulların değerlendirilmesi
Evlilik yoluyla vatandaşlık	Evlilik süresi, aile birliği, inceleme ve mülakat süreçlerine ilişkin hukuki destek
Yatırım ve taşınmaz yoluyla vatandaşlık	Yatırım koşulları, uygunluk belgesi, tapu ve ödeme kayıtlarının incelenmesi
Vatandaşlık başvurusunun reddi	Ret gerekçesinin incelenmesi, idari başvuru seçenekleri ve iptal davası
Vatandaşlıktan çıkma ve kaybettirme	Çıkma koşulları, kaybettirme kararlarının denetimi ve sürelerin takibi
Vatandaşlığın iptali veya geri alınması	Kararın hukuki sebebi, aile üyelerine etkileri ve idari yargıda temsil
Yeniden kazanma ve Mavi Kart	Eski vatandaşlık statüsü, yeniden başvuru koşulları ve Mavi Kart hakları
Çifte vatandaşlık ve nüfus kayıtları	Vatandaşlık bildirimleri, isim ve kimlik farklılıkları, kayıt düzeltme davaları

Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Kanun uyarınca doğumla veya sonradan kazanılır. Doğumla kazanılmada soy bağı ve belirli koşullarda doğum yeri ilkeleri uygulanırken sonradan kazanılmada genel yol, evlilik, istisnai hâller ve yeniden kazanma gibi farklı hukuki yollar bulunur.

Genel Yoldan Türk Vatandaşlığı: Beş Yıl İkamet

5901 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre genel yoldan vatandaşlık başvurusunda, başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet edilmesi temel şartlardan biridir. Bunun yanında ergin ve ayırt etme gücüne sahip olma, Türkiye’de yerleşme niyetini davranışlarla gösterme, genel sağlık bakımından tehlike oluşturan hastalığın bulunmaması, iyi ahlak, yeterli Türkçe, geçimi sağlayacak gelir veya meslek ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şartları değerlendirilir.

Kanunun 15. maddesine göre başvuru için aranan ikamet süresi içinde toplam on iki ayı geçmemek üzere Türkiye dışında bulunulması mümkündür; Türkiye dışında geçirilen sürelerin ikamet hesabındaki etkisi ilgili hükümlere göre değerlendirilir. Ancak her ikamet izninin vatandaşlık için aranan ikamet hesabında aynı sonucu doğurduğu varsayılamaz. İkametin amacı, izin türü, giriş-çıkış kayıtları ve başvuru tarihindeki durum birlikte incelenmelidir.

Beş yıllık sürenin doldurulması, tek başına vatandaşlığın mutlaka verileceği anlamına gelmez. Başvuru dosyası, ikamet kayıtlarının sürekliliği ve diğer kanuni şartlar yönünden değerlendirilir.

Evlilik Yoluyla Türk Vatandaşlığı

Bir Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz. 5901 sayılı Kanun’un 16. maddesine göre en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancı, aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyetlerde bulunmama ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir hâlin bulunmaması koşullarıyla başvuru yapabilir.

Evliliğin resmî olarak sürmesi her durumda yeterli değildir. Başvuruda aile birliğinin gerçekliği, eşlerin beyanları ve ilgili kayıtlar değerlendirilebilir. Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölümüyle evlilik sona ererse, Kanunun 16/2. maddesi gereği aile birliği içinde yaşama şartına ilişkin özel istisna uygulanır. Boşanma, evliliğin butlanı veya başvuru sırasında ortaya çıkan başka gelişmeler ise ayrı hukuki inceleme gerektirir.

Doğum ve Soy Bağı Yoluyla Türk Vatandaşlığı

5901 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca evlilik birliği içinde Türk vatandaşı anne veya babadan Türkiye’de ya da yurt dışında doğan çocuk, doğumla Türk vatandaşıdır. Türk vatandaşı anne ile yabancı babadan evlilik dışında doğan çocuk bakımından da Kanunda vatandaşlık öngörülmüştür. Türk vatandaşı baba ile yabancı anneden evlilik dışında doğan çocukta ise soy bağının kanuni usullerle kurulması gerekir.

Yurt dışında doğumların tescili, yabancı doğum belgelerinin tanınması, anne veya babanın kayıtlarındaki farklılıklar ve geç bildirimler uygulamada sorun yaratabilir. Bu durumlarda önce doğumla vatandaşlık statüsünün mevcut olup olmadığı, ardından kayıt ve belge uyuşmazlığının nasıl giderileceği belirlenir.

Yatırım ve Gayrimenkul Yoluyla Türk Vatandaşlığı

Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı, 5901 sayılı Kanun’un 12. maddesinde yer alan istisnai vatandaşlık rejimi ve Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik kapsamında değerlendirilir. Belirlenen yatırım koşullarından birinin sağlanması ve yetkili kurumdan uygunluk tespiti alınması, dosyanın sonraki inceleme aşamalarına geçebilmesi bakımından önemlidir.

İlgili yönetmelikte taşınmaz edinimi dışında sabit sermaye yatırımı, istihdam oluşturma, banka mevduatı, devlet borçlanma araçları, uygun fon payları ve bireysel emeklilik sistemi gibi yatırım seçenekleri de düzenlenmiştir. Yatırımın türü, tutarı, elde tutma şartları ve tespit yetkisi bulunan kurum seçilen yönteme göre farklılık gösterir.

Gayrimenkul Alarak Vatandaşlık Şartları

Yönetmeliğin 20. maddesindeki düzenlemeye göre taşınmaz satın alma yolunda temel parasal eşik en az 400.000 ABD doları veya karşılığı döviz tutarıdır. Bu yol bakımından kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş ya da üzerinde yapı bulunan arsa vasıflı taşınmazın satın alınması ve tapu kayıtlarına üç yıl satılmama şerhi konulması gibi özel koşullar bulunmaktadır. Yönetmelikte, şartları farklı şekilde belirlenmiş taşınmaz satış vaadi seçeneği de düzenlenmiştir.

Yatırım öncesinde taşınmazın niteliği, tapu kayıtları, satış bedelinin belgelendirilmesi, döviz işlemleri, değerleme ve uygunluk belgesi koşulları kontrol edilmelidir. Yalnızca sözleşmede 400.000 ABD doları yazılması, yatırımın bütün hukuki şartlarının sağlandığı anlamına gelmez.

Vatandaşlığın sonradan iptali veya geri alınması riskleri nedeniyle başvuru sırasında sunulan bilgilerin doğru ve belgelerle doğrulanabilir olması önem taşır. Yatırım şartının karşılanması da vatandaşlık kazanılmasının otomatik olarak gerçekleşmesini sağlamaz; nihai karar ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili makam tarafından verilir.

Yatırımcıların Eşi ve Çocukları

İstisnai vatandaşlık rejimi, koşulları gerçekleştiğinde yatırımcının yabancı eşi ile kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı çocukları bakımından da uygulanabilecek hükümler içerir. Ancak her aile üyesinin statüsü ve gerekli belgeleri ayrıca değerlendirilir. Evlilik, soy bağı, velayet veya yabancı ülkeden alınmış kimlik belgeleriyle ilgili uyuşmazlıklar süreci etkileyebilir.

Vatandaşlık Başvurusunun Reddi ve İptal Davası

Türk vatandaşlığı başvurusunun reddi, şartları varsa idari yargıda denetlenebilen bir idari işlemdir. Ret kararının hangi makam tarafından verildiği, gerekçesi, tebliğ şekli ve başvuru türü incelenerek dava yolu belirlenir. Başvurunun uzun süre sonuçlandırılmaması hâlinde ise açık ret ile idarenin hareketsiz kalmasına ilişkin usul kuralları birbirinden ayrılmalıdır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca özel bir düzenleme bulunmayan idari işlemlerde genel dava açma süresi 60 gündür. Süre, kural olarak yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İdari başvuru, zımni ret ve tebligatla ilgili özel durumlar süre hesabını değiştirebilir.

Ret kararının hukuka uygunluğu değerlendirilirken özellikle şu hususlar incelenir:

Başvuru sahibinin ilgili vatandaşlık kazanma yolunun kanuni şartlarını sağlayıp sağlamadığı.
Ret işleminin yetkili makam tarafından ve öngörülen usule uygun tesis edilip edilmediği.
Millî güvenlik veya kamu düzeni değerlendirmesinin hangi bilgi ve belgelere dayandığı.
İdarenin somut olayla ilgili değerlendirmeyi eksiksiz yapıp yapmadığı.
İleri sürülen olgular ile ret kararı arasında hukuken kabul edilebilir bağlantı bulunup bulunmadığı.

İdarenin vatandaşlık konusunda takdir yetkisi vardır. Bununla birlikte bu yetki sınırsız değildir; yargısal denetimde işlemin sebebi, dayandığı belgeler ve hukuka uygunluğu incelenir. Öte yandan güvenlik değerlendirmesine dayanan her ret işleminin mutlaka iptal edileceği ileri sürülemez. Danıştay kararları, başvurunun niteliği ve somut dosyadaki veriler üzerinden değerlendirme yapılmasını gerektirir.

Sabıka Kaydı, Soruşturma ve HAGB Vatandaşlığa Engel midir?

Adli sicil kaydı, devam eden soruşturma veya kovuşturma, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı ve güvenlik araştırması vatandaşlık başvurularında farklı sonuçlar doğurabilir. Bu durumların hepsi aynı hukuki anlama gelmez. Suçun niteliği, kararın kesinleşme durumu, ilgili yönetmelikteki koşullar ve kişinin somut durumu değerlendirilmelidir.

Özellikle millî güvenlik veya kamu düzeni nedeniyle verilen ret kararlarında yalnızca adli sicil belgesine bakılarak kesin sonuç çıkarılması doğru değildir. İlgili idari dosyanın ve varsa mahkeme kararlarının birlikte incelenmesi gerekir.

İptal Davasını Kazanmak Vatandaşlığı Otomatik Kazandırır mı?

Hayır. Vatandaşlık başvurusunu reddeden idari işlemin mahkemece iptal edilmesi, kişiyi kendiliğinden Türk vatandaşı yapmaz. İdarenin, mahkeme kararının gerekçesini ve hukuki sonuçlarını dikkate alarak başvuruyu yeniden değerlendirmesi gerekir. Bu nedenle dava sürecinin yanında mahkeme kararının idarece uygulanmasının takibi de önemlidir.

Türk Vatandaşlığının Kaybı, İptali ve Yeniden Kazanılması

Vatandaşlığın kaybına ilişkin kavramlar birbirinin yerine kullanılamaz. Çıkma, kaybettirme, vatandaşlığa alınma kararının iptali, geri alma ve seçme hakkıyla kayıp; farklı sebeplere, yetkili makamlara ve hukuki sonuçlara sahiptir.

Türk Vatandaşlığından Çıkma

5901 sayılı Kanun’un 25. maddesine göre Türk vatandaşlığından çıkmak için Bakanlıktan izin alınması gerekir. Başvurucunun ergin ve ayırt etme gücüne sahip olması, yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanmış bulunması veya kazanacağına ilişkin inandırıcı belirtilerin bulunması ve Kanunda öngörülen diğer şartları taşıması aranır.

Çıkma izninin verilmesiyle vatandaşlığın sona erdiği varsayılmamalıdır. İzin ve çıkma belgesine ilişkin aşamaların tamamlanması ve işlemin hukuki sonuç doğurduğu tarihin doğru belirlenmesi gerekir. Çıkmanın Mavi Kart hakları, askerlik, aile bireylerinin durumu ve yabancı vatandaşlık bakımından sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Türk Vatandaşlığının Kaybettirilmesi

5901 sayılı Kanun’un 29. maddesinde sayılan belirli fiiller nedeniyle Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığının kaybettirilmesi gündeme gelebilir. Kaybettirme, kişinin kendi isteğiyle vatandaşlıktan çıkmasından farklıdır ve kanunda belirtilen sebeplerle sınırlıdır.

Kanunun 41. maddesi gereği kaybettirme kararları Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımlandığı tarihte tebliğ edilmiş sayılır. Bu özel tebliğ kuralı, özellikle yurt dışında yaşayan kişiler açısından dava açma süresinin hesaplanmasında belirleyicidir.

Türk Vatandaşlığının İptali ve Geri Alınması

5901 sayılı Kanun’un 31. maddesinde vatandaşlığa alınma kararının, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığın kazanılmasına esas önemli hususları gizlemesi sonucunda verilmiş olması hâlinde iptal edileceği düzenlenmiştir. İptal kararının eş ve çocuklara etkisi bakımından Kanunun 32. maddesi ayrıca değerlendirilir.

Kanunun 40. maddesi ise vatandaşlığın kazanılması veya kaybına ilişkin kararların hukuki şartlar oluşmadan yahut mükerrer olarak verilmiş olduğunun sonradan anlaşılması hâlinde geri alınmasını düzenler. Bu nedenle iptal ve geri alma farklı hukuki gerekçelere dayanır; işlem dosyasında ileri sürülen sebep doğru tespit edilmelidir.

Vatandaşlığın iptali veya geri alınması, kişinin ikamet durumu, aile üyeleri ve malvarlığı hakları bakımından önemli sonuçlar doğurabilir. Kararın türü, tebliği, yetkili makamı ve uygulanabilecek geçici hukuki koruma yolları birlikte ele alınmalıdır.

Yeniden Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Daha önce Türk vatandaşı olup vatandaşlığını kaybetmiş kişilerin yeniden kazanma imkânları, vatandaşlığın hangi nedenle kaybedildiğine bağlıdır. Bazı kişiler bakımından Türkiye’de ikamet şartı aranmadan başvuru yapılması mümkünken, diğerleri için farklı ikamet ve güvenlik koşulları söz konusu olabilir.

Önceki kayıp kararının hukuki sebebi, kişinin güncel yabancı vatandaşlık statüsü ve varsa adli veya idari engeller incelenmeden yeniden kazanma hakkında kesin değerlendirme yapılmamalıdır. Ayrıca yeniden kazanma başvurusu yapılması, geçmişteki kayıp işlemine karşı kaçırılmış dava süresini kendiliğinden yeniden başlatmaz.

Mavi Kart ve Çifte Vatandaşlık

5901 sayılı Kanun’un 28. maddesi uyarınca doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybeden kişiler ve kanunda belirtilen altsoyları, öngörülen istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan pek çok haktan yararlanmaya devam edebilir. Mavi Kart, Türk vatandaşlığı ile aynı statü değildir; seçme-seçilme ve belirli kamu görevleri gibi konularda istisnalar bulunmaktadır.

Türk hukuku çok vatandaşlık durumunu tanır. Bununla birlikte başka bir devletin vatandaşlık hukukunda çifte vatandaşlığa yönelik sınırlamalar bulunabilir. Bu nedenle vatandaşlıktan çıkma, yabancı bir vatandaşlığı kazanma veya yeniden Türk vatandaşlığına geçme seçenekleri değerlendirilirken her iki devletin hukukunun doğurabileceği sonuçlar dikkate alınmalıdır.

Seçme Hakkı ile Vatandaşlığın Kaybı

5901 sayılı Kanun’un 34. maddesinde sayılan belirli kişiler, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığından ayrılabilir. Bu hak, her vatandaş için geçerli genel bir çıkma yöntemi değildir. Seçme hakkının kişiyi vatansız bırakması hâlinde kullanılamayacağı da kanunda düzenlenmiştir.

Nüfus Kaydı, İsim Farklılığı ve Aynı Kişi Olduğunun Tespiti

Yabancı pasaporttaki isim, doğum tarihi veya anne-baba bilgileri ile Türk nüfus kayıtlarındaki bilgiler farklı olduğunda vatandaşlık işlemleri, çok vatandaşlık bildirimleri, Mavi Kart işlemleri veya diğer resmî başvurular aksayabilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda ilk adım, farklılığın idari yoldan düzeltilebilir bir maddi hata mı yoksa mahkeme kararı gerektiren bir kimlik veya soy bağı uyuşmazlığı mı olduğunun belirlenmesidir. Şartları oluştuğunda nüfus kaydının düzeltilmesi veya aynı kişi olduğunun tespiti talebiyle adli yargıya başvurulabilir.

Yabancı resmî belgelerin tasdiki, apostil ve tercüme işlemleri, isim denklik belgeleri, aile nüfus kayıt örnekleri ve gerektiğinde diğer deliller dosyanın içeriğine göre değerlendirilir. Kayıt uyuşmazlığının vatandaşlık başvurusundan önce çözülmesi, ileride ortaya çıkabilecek usul sorunlarını azaltabilir.

Vatandaşlık Davalarında Görevli Mahkeme ve Dava Süreleri

Vatandaşlık uyuşmazlığında dava açmadan önce iki soru cevaplanmalıdır: İşlemi hangi makam tesis etti? ve Hangi işlem veya hak dava konusu yapılıyor? Bu ayrım, idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi olarak Danıştay veya asliye hukuk mahkemesi arasında görev ve yetki değerlendirmesini belirler.

Uyuşmazlık	Kural olarak başvurulacak yargı yeri
İçişleri Bakanlığının vatandaşlık başvurusunu reddetmesi	Yetkili idare mahkemesi; işlemi Bakanlık tesis etmişse genel yetki kuralına göre Ankara idare mahkemeleri
Cumhurbaşkanı tarafından tesis edilen vatandaşlık veya kaybettirme kararı	2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştay
İl müdürlüğünün veya başka bir taşra biriminin kendi tesis ettiği işlem	Özel yetki kuralı yoksa işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi
Yatırım uygunluk belgesi ve ilgili idari işlem	İşlemi yapan makam ve dava konusu belirlenerek ilgili idare mahkemesi veya kanuni görevli yargı yeri
Nüfus kaydının düzeltilmesi ve uygun koşullarda aynı kişi olduğunun tespiti	Talebin niteliğine göre görevli asliye hukuk mahkemesi

Önemli: Kişinin İstanbul’da yaşaması, Bakanlık tarafından tesis edilen bir vatandaşlık ret işlemine karşı davanın mutlaka İstanbul’da açılacağı anlamına gelmez. 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesindeki genel yetki kuralı, özel hükümler saklı olmak üzere, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yeri esas alır.

Örneğin Danıştay 10. Dairesi, 15.04.2025 tarihli, E. 2025/1318, K. 2025/2034 sayılı kararında, İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğüne yapılan başvurunun zımnen reddinden doğan uyuşmazlıkta İstanbul İdare Mahkemesini yetkili kabul etmiştir. Bu karar, vatandaşlık uyuşmazlıklarının tamamının Ankara’da görüleceği şeklindeki genellemenin doğru olmadığını göstermektedir.

Vatandaşlık Davasında 60 Günlük Süre Nasıl Hesaplanır?

İdari yargıda genel dava açma süresi özel kanunda farklı bir süre bulunmadıkça 60 gündür. Süre kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Kaybettirme kararlarında ise 5901 sayılı Kanun’un 41. maddesi gereği Resmî Gazete’de yayımlanma, tebliğ bakımından özel sonuç doğurur.

2577 sayılı Kanun’un 10. maddesinde idarenin başvuruyu cevaplamamasına ilişkin, 11. maddesinde ise dava açmadan önce idareye yapılabilecek başvurulara ilişkin özel hükümler bulunmaktadır. Bu nedenle her olayda doğrudan “tebliğden itibaren 60 gün” hesabı yapmak yeterli olmayabilir. Başvuru tarihi, cevap tarihi, zımni ret koşulları ve varsa önceki idari başvurular tek tek incelenmelidir.

Dava süresi geçtikten sonra aynı konuda yeniden dilekçe verilmesi, önceki işleme karşı dava açma hakkını her durumda canlandırmaz. Özellikle kaybettirme ve vatandaşlığın geri alınması kararlarında gecikmeden hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Vatandaşlığa ilişkin bazı idari işlemlere karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Ancak 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Dava açılması tek başına işlemin yürütmesini durdurmaz.

Vatandaşlık dosyasıyla bağlantılı diğer idari işlemler ve idari yargı yolları hakkında idare hukuku avukatı hizmetleri kapsamında da hukuki değerlendirme yapılabilir.

Vatandaşlık Avukatıyla Başvuru ve Dava Süreci Nasıl Yürütülür?

1. Ön Hukuki Değerlendirme

Öncelikle kişinin mevcut vatandaşlık durumu, başvurunun amacı, Türkiye’deki ikamet geçmişi, yabancı ülkedeki kayıtları ve varsa idari kararlar değerlendirilir. Genel yol, evlilik, yatırım, yeniden kazanma veya dava yolundan hangisinin uygulanabileceği belirlenir.

2. Belgelerin ve Hukuki Risklerin İncelenmesi

Dosyanın türüne göre pasaport, ikamet ve giriş-çıkış kayıtları, doğum ve evlilik belgeleri, yabancı ülke nüfus kayıtları, adli sicil belgeleri, gelir ve çalışma kayıtları, tapu belgeleri, banka veya yatırım kayıtları, idari yazışmalar ve tebligatlar incelenir. Yabancı belgelerde apostil veya diğer tasdik koşulları ile tercüme gereklilikleri kontrol edilir.

3. İdari Başvuru veya Dava Hazırlığı

Başvuru yolunda yetkili valilik, il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü, dış temsilcilik veya ilgili yatırım uygunluk makamı belirlenir. Ret veya kayıp kararı söz konusuysa görevli mahkeme, yetki, dava açma süresi, davalı idare, deliller ve talep sonucu değerlendirilir.

4. Sürecin Takibi

İdarenin belge talepleri, görüşme ve mülakat aşamaları, dava dilekçeleri, savunmalar, ara kararlar ve mahkeme kararının uygulanması dosyanın niteliğine göre takip edilir. İdari yargılama sonunda verilen iptal kararının idarece uygulanması ayrıca önem taşır.

İlk Görüşmeye Hangi Belgeler Getirilmelidir?

Pasaport veya kimlik belgesi ve mevcut vatandaşlık bilgileri.
İkamet izni, giriş-çıkış kayıtları ve çalışma izni belgeleri (varsa).
Doğum, evlenme, boşanma ve soy bağına ilişkin belgeler (uygunsa).
Gayrimenkul, banka veya diğer yatırımlara ilişkin kayıtlar (yatırım dosyalarında).
Vatandaşlık başvuru evrakı, başvuru numarası ve idarenin yazışmaları.
Ret, kaybettirme, iptal veya geri alma kararı ile tebligat ve Resmî Gazete bilgileri.
Önceki mahkeme kararları, dava dilekçeleri ve varsa adli sicil belgeleri.

Bu belgelerin tamamı her dosyada gerekli değildir. Başvuru türüne göre hazırlanacak belge listesi farklılık gösterir.

İstanbul Vatandaşlık Avukatı ve Türkiye Genelinde Hizmet

Vatandaşlık işlemleri yalnızca başvurucunun ikamet ettiği ilde sonuçlandırılan işlemler değildir. Başvurunun türüne göre il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğü, dış temsilcilik, İçişleri Bakanlığı ve diğer yetkili kurumlar devreye girebilir. Ayrıca açılacak davada yetkili mahkeme, kişinin yaşadığı şehre göre değil işlemi tesis eden makama veya özel görev ve yetki kuralına göre belirlenebilir.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu, Bakırköy merkezli ofisinden İstanbul’daki vatandaşlık dosyalarına hukuki hizmet sunarken Türkiye genelindeki ve yurt dışındaki müvekkillerin başvuru, danışmanlık ve dava takibi taleplerini de değerlendirmektedir. Ön görüşme, dosyanın niteliğine uygun olduğunda telefon ve uzaktan iletişim araçlarıyla yapılabilir. Başvurucunun bizzat katılması gereken biyometrik işlemler, mülakatlar veya diğer resmî işlemler ayrıca planlanır.

İstanbul’da avukatla çalışmak, Ankara’da yetkili idare mahkemesi veya Danıştay nezdinde görülecek davanın takibine tek başına engel değildir. Yetki ve görev belirlemesi her dosya için ayrı yapılır.

Vatandaşlık Avukatı Ücretleri

Vatandaşlık avukatı ücreti; yalnızca ilk hukuki danışmanlık alınmasına, başvuru dosyasının hazırlanmasına, yatırım veya taşınmaz işlemlerinin incelenmesine ya da idari yargıda dava takibine göre değişir. Dosyadaki belge sayısı, yabancı dil ve belge tasdiki gereklilikleri, idari işlem türü ve yargı aşamaları ücretlendirmede dikkate alınır.

Avukatlık ücretinin belirlenmesinde ilgili tarihte geçerli Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve avukatlık mevzuatı esas alınır. Harç, tercüme, noter, apostil, uzman incelemesi ve diğer başvuru giderleri avukatlık ücretinden ayrı kalemler oluşturabilir.

Hizmetin kapsamı ve ücretlendirmesi, somut dosya incelenerek müvekkile açıklanır. Vatandaşlığın mutlaka kazanılacağı veya açılacak davanın kesin olarak olumlu sonuçlanacağı yönünde taahhütte bulunulmaz.

Vatandaşlık Avukatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Vatandaşlık avukatı ne iş yapar?

Türk vatandaşlığının kazanılması, kaybı ve yeniden kazanılmasına ilişkin hukuki değerlendirme yapar; idari başvuru dosyalarını hazırlar, başvuru sürecini takip eder ve ret, kaybettirme, iptal veya geri alma işlemlerine karşı dava açarak müvekkilini temsil edebilir.

Vatandaşlık başvurusu için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır. Başvuru kanuni koşullara göre kişi tarafından veya özel vekâletnameyle yapılabilir. Parmak izi gerektiren bazı işlemlerde bizzat başvuru zorunludur. Avukatla çalışmak, bu kişisel işlem yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Türk vatandaşlığı için Türkiye’de beş yıl yaşamak yeterli mi?

Hayır. Genel yoldan kazanımda beş yıllık ikamet yanında yerleşme niyeti, Türkçe bilgisi, geçim imkânı, iyi ahlak ve millî güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel bulunmaması gibi diğer koşullar da aranır. Şartların varlığı vatandaşlık kazanımını otomatik hâle getirmez.

Türk vatandaşıyla evlenen yabancı kaç yılda vatandaşlık başvurusu yapabilir?

En az üç yıldır Türk vatandaşıyla evli olan ve evliliği devam eden yabancı, 5901 sayılı Kanun’un 16. maddesindeki diğer koşulları da sağlamak kaydıyla başvurabilir. Evlilik tek başına doğrudan vatandaşlık kazandırmaz.

Gayrimenkul alarak Türk vatandaşlığı için gerekli tutar nedir?

Yatırım yoluyla vatandaşlığın taşınmaz edinimi seçeneğinde yönetmelikte belirtilen temel eşik en az 400.000 ABD doları veya karşılığı dövizdir. Taşınmazın türü, ödeme ve tescil kayıtları, üç yıllık şerh koşulu ve uygunluk değerlendirmesi ayrıca önemlidir.

400.000 dolarlık ev alınca vatandaşlık kesinleşir mi?

Hayır. İlgili yatırımın yalnızca tutarı değil, bütün hukuki şartları ve uygunluk tespiti değerlendirilir. İstisnai vatandaşlık kararı, kanuni koşullar kapsamında yetkili makam tarafından verilir.

Vatandaşlık başvurum reddedildi; dava açabilir miyim?

Şartları varsa ret işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Genel dava açma süresi özel düzenleme bulunmadıkça 60 gündür. Sürenin başlangıcı, işlemin tebliği ve önceki idari başvurular üzerinden belirlenir.

Vatandaşlık reddi davası İstanbul’da mı açılır, Ankara’da mı?

İşlemi hangi makamın tesis ettiğine bağlıdır. İçişleri Bakanlığının işlemlerinde genel yetki kuralına göre Ankara idare mahkemeleri, İstanbul il müdürlüğünün kendi tesis ettiği işlemlerde ise koşullarına göre İstanbul idare mahkemeleri yetkili olabilir. Cumhurbaşkanı kararları bakımından ilk derece yargı yeri Danıştay’dır.

Vatandaşlık başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

Başvuru yoluna, belge eksikliklerine ve idari incelemelere göre süre değişir. Her dosyada geçerli, sonucu garanti eden tek bir tamamlanma süresi bulunmaz. İdarenin uzun süre cevap vermemesi hâlinde başvurunun niteliğine uygun hukuki yollar ayrıca incelenebilir.

Sabıka kaydı veya HAGB kararı vatandaşlığı engeller mi?

Tek bir cevap bütün dosyalar için geçerli değildir. Suçun niteliği, mahkeme kararının durumu, ilgili yönetmelik ve millî güvenlik ile kamu düzeni ölçütleri birlikte değerlendirilir. Başvuru reddedilmişse kararın somut gerekçesi incelenmelidir.

Vatandaşlığın kaybettirilmesine karşı ne zaman dava açılır?

Kanunda özel tebliğ kuralı bulunduğundan Resmî Gazete’de yayımlanma tarihi önemlidir. Genel idari dava süresi ve somut kararın niteliği dikkate alınarak dava süresi gecikmeden hesaplanmalıdır.

Vatandaşlığım iptal edildi veya geri alındı; ne yapabilirim?

Önce kararın 5901 sayılı Kanun’un hangi hükmüne dayandığı, kararı veren makam ve tebliğ tarihi belirlenir. Ardından iptal davası ve koşulları varsa yürütmenin durdurulması dâhil hukuki korunma yolları değerlendirilir.

Mavi Kart Türk vatandaşlığı ile aynı hakları verir mi?

Hayır. Mavi Kart kapsamında çok sayıda hak korunmakla birlikte seçme ve seçilme, kadroya dayalı belirli kamu görevleri ve Kanunun 28. maddesinde düzenlenen diğer konularda farklılıklar vardır. Kişinin ve altsoyunun bu statüden yararlanma koşulları ayrıca incelenir.

Yurt dışında doğan çocuğum Türk vatandaşı sayılır mı?

Türk vatandaşı anne veya babadan doğum ve soy bağı şartlarının bulunması hâlinde çocuk doğumla Türk vatandaşı olabilir. Evlilik dışı doğumda ebeveynin Türk vatandaşı olması ve soy bağının kurulması yönünden farklı hükümler uygulanır. Doğumun nüfus kayıtlarına işlenmesi ayrıca gerekir.

Yurt dışından Türk vatandaşlığı avukatıyla çalışabilir miyim?

Evet. Ön değerlendirme ve uygun hukuki işlemler uzaktan yürütülebilir. Ancak bizzat başvuru, parmak izi, mülakat veya konsolosluk işlemleri gerekebileceğinden süreç dosyanın koşullarına göre planlanır.

Vatandaşlık Hukuku İçin İletişim ve Randevu

Türk vatandaşlığı başvurusu, yatırım yoluyla vatandaşlık, evlilik yoluyla vatandaşlık, vatandaşlık başvurusunun reddi, vatandaşlığın kaybettirilmesi, iptal ve geri alma kararları veya nüfus kaydı uyuşmazlığı hakkında hukuki değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

İlk görüşmede mevcut başvuru belgelerinin, varsa ret veya kayıp kararının ve tebligat kayıtlarının paylaşılması, izlenebilecek hukuki yolun belirlenmesine yardımcı olur. Özellikle dava açma süresi işleyen işlemlerde gecikmeden başvuru yapılması önemlidir.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu
Osmaniye Mahallesi, İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy / İstanbul
Telefon: 0507 551 87 38
Hizmet alanı: İstanbul, Türkiye geneli ve yurt dışındaki müvekkiller için vatandaşlık hukuku danışmanlığı ve dava takibi.

Bu içerik Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Avukat Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.

Son hukuki kontrol: 25 Ekim 2026. Açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; her başvurunun koşulları, güncel mevzuatı ve dava süreleri somut dosya üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.