Sermaye Piyasası Avukatı | Piyasa Dolandırıcılığı ve Ceza Savunması

Sermaye piyasası avukatı; piyasa dolandırıcılığı (borsa manipülasyonu), bilgi suistimali, güveni kötüye kullanma ve izinsiz faaliyet gibi sermaye piyasası suçlarında gözaltı, ifade, tutuklama ve kovuşturma aşamalarında savunma yürütür. SPK’nın savunma istemi, idari para cezası ve işlem yasağı kararlarına karşı savunma ve iptal davası, yatırım fonu ve aracı kurum uyuşmazlıkları, halka arz ve halka açık ortaklık işlemleri de bu alanın konusudur. Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu bu dosyaları Bakırköy’deki bürosundan yürütür; sermaye piyasası dosyalarını Av. Fatih Sefer takip eder.

Bir sermaye piyasası olayı çoğu zaman tek bir kolda kalmaz. Aynı işlem SPK’nın denetimine, ceza soruşturmasına ve yatırımcıların tazminat taleplerine birlikte konu olabilir. Son dönemde pay ve fon işlemleri nedeniyle yürütülen soruşturmalarda görüldüğü gibi, Kurul’un tespiti, savcılık soruşturması, gözaltılar ve malvarlığı tedbirleri birkaç gün içinde art arda gelebilir. Bu sayfada önce ceza soruşturmasının aşamalarını, ardından SPK yaptırımlarını, fonları, halka arz ve halka açık ortaklık konularını ve süreleri bulacaksınız. Alanın genel çerçevesi için sermaye piyasası hukuku rehberimize bakabilirsiniz; her konunun ayrıntılı yazısı sayfanın sonundaki konu rehberinde gruplanmıştır.

Durumunuza Göre Nereden Başlamalı?

Sermaye Piyasası Soruşturması: Suç Duyurusu, Gözaltı, İfade ve Tutuklama

Sermaye piyasası suçlarında soruşturma çoğunlukla Kurul’un denetimi ve suç duyurusuyla başlar. Soruşturma genişledikçe gözaltı, arama, tutuklama ve malvarlığı tedbirleri aynı dosyada birlikte gündeme gelir. Her aşamada savunmanın elindeki imkânlar farklıdır; bu nedenle hangi aşamada olunduğunun ilk günden doğru tespit edilmesi gerekir.

Soruşturma nasıl başlar?

6362 sayılı Kanun’daki suçlardan dolayı soruşturma yapılabilmesi, Kurul’un Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu başvuru muhakeme şartıdır. Başvurunun kapsamı, eksik başvurunun sonuçları ve görevli mahkeme sermaye piyasası suçlarında yazılı başvuru şartı yazımızda anlatılmıştır. Bu şart yalnızca Kanun’daki suçlar için geçerlidir; aynı olayda Türk Ceza Kanunu’ndaki dolandırıcılık veya suç gelirlerinin aklanması gibi suçlar da soruşturuluyorsa, bu suçlar bakımından Kurul başvurusu aranmaz. Dosyanın merkezinde çoğunlukla Kurul’un denetleme raporu ve bilirkişi raporu bulunur. Savunma, bu raporların kapsamına, hesaplanan menfaatin isnat edilen eylemle sınırlı kalıp kalmadığına, emirlerin ve hesap hareketlerinin nasıl yorumlandığına ve bilgiye dayalılığın somut delillerle gösterilip gösterilmediğine odaklanır.

Gözaltı ve ifade

Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saattir; üç veya daha fazla kişi tarafından toplu olarak işlenen suçlarda bu süre Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle, her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılabilir (CMK m.91). Şüpheli, ifade vermeden önce müdafiiyle görüşme ve susma hakkına sahiptir; avukatın ifade süresince yanında bulunma hakkı kısıtlanamaz (CMK m.147, m.149). Soruşturma dosyasına erişim kısıtlanmış olsa bile şüphelinin ifade tutanakları ve bilirkişi raporları kısıtlamanın dışındadır (CMK m.153). Sermaye piyasası dosyalarında ifade; emir ve işlem dökümleri, hesaplar arasındaki bağlantılar, sosyal medya ve mesajlaşma kayıtları üzerinden sorulan ayrıntılı sorulardan oluşur. Verilen cevaplar hem ceza dosyasında hem SPK sürecinde kullanılabileceğinden ifade öncesinde dosyanın incelenmesi gerekir.

Tutuklama, adli kontrol, el koyma ve aklama iddiası

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerle birlikte kaçma veya delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması ve tedbirin ölçülü olması gerekir (CMK m.100). Yurt dışına çıkış yasağı ve belirli aralıklarla imza gibi adli kontrol tedbirleri, sermaye piyasası dosyalarında tutuklamanın en sık değerlendirilen alternatifidir. Soruşturmada taşınmazlara, banka hesaplarına, paylara ve şirketteki ortaklık paylarına el konulabilir; bu kararın verilebilmesi için kural olarak SPK, MASAK veya ilgili kurumdan malvarlığının suçtan elde edildiğine dair rapor alınması gerekir (CMK m.128). Şirket yönetimine kayyım atanması ayrı bir tedbirdir (CMK m.133). Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama, adli kontrol ve el koyma kararlarına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Sermaye piyasası suçlarının büyük bölümü, alt sınırı altı ay veya daha fazla hapis cezası gerektirdiğinden suç gelirlerinin aklanması suçunun (TCK m.282) öncül suçu olabilir. Bu nedenle bazı soruşturmalar aklama suçları bürolarınca yürütülür ve para hareketleri MASAK incelemesine konu olur. Aklama iddiası, öncül suçun varlığına bağlı olduğundan savunmanın ilk hedefi çoğu dosyada sermaye piyasası suçunun unsurlarıdır. Genel ceza savunması bakımından büronun ceza davalarında savunma çalışması ayrıca vardır.

Etkin pişmanlık ve zamanlama

Piyasa dolandırıcılığı, güveni kötüye kullanma ve örtülü işlemler ile kripto varlık zimmeti suçlarında etkin pişmanlık hükümleri bulunur. Menfaatin veya zararın soruşturmanın ya da kovuşturmanın hangi aşamasında giderildiğine göre ceza verilmemesi veya indirim sonucu doğar. Bu nedenle ifade öncesinde dosyanın incelenmesi ve zamanlamanın planlanması gerekir.

Kovuşturma aşaması

İddianamenin kabulüyle Kurul katılan sıfatını kazanır. Yargılamayı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemeleri yapar. Kovuşturmada bilirkişi raporuna itiraz, ek rapor ve mütalaa talepleri ile işlem verilerinin bağımsız bir incelemeyle yeniden değerlendirilmesi savunmanın başlıca araçlarıdır.

Sermaye Piyasası Suçları

6362 sayılı Kanun’da düzenlenen suçların unsurları, cezaları, zamanaşımı ve Yargıtay uygulaması tek yazıda sermaye piyasası suçları ve cezaları rehberimizde toplanmıştır. Her suçun ayrıntılı incelemesi aşağıdaki yazılardadır:

Aynı fiil hem suç hem idari yaptırım konusu olabilir. Borsanın işleyişini bozan bir eylem suç unsurlarını taşımıyorsa piyasa bozucu eylem olarak idari para cezasına bağlanır. Halka açık ortaklıklarda ilişkili taraflara kaynak aktarılması, örtülü kazanç aktarımı yasağı nedeniyle idari ve hukuki sonuçlar doğururken aynı işlem güveni kötüye kullanma suçunu da oluşturabilir. Kamuya açıklanmamış bilgiye dayalı işlemlerde ise içsel bilginin ne zaman açıklanması gerektiği, bilgi suistimali iddiasının merkezindedir.

SPK Denetimi, Savunma, İdari Para Cezası ve İşlem Yasağı

Kurul’un yapısı, görev ve yetkileri ile denetim yetkisinin sınırları SPK nedir yazımızda anlatılmıştır. SPK, denetim yetkisiyle bir kişinin defterlerini, elektronik kayıtlarını ve bilgi sistemlerini inceleyebilir; ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir. Kurul, idari para cezası vermeden önce ilgilinin savunmasını alır. Savunma isteminin tebliğinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır ve Kurul kararını dosyadaki bilgilerle verir. Tebligatın geçerliliği ve sürenin hesabı SPK savunma yazısı yazımızda ayrıca incelenmiştir.

SPK yazışmalarında ikinci kritik nokta, istenen bilgi ve belgelerdir. Kurul veya görevlendirilenlerce istenen bilgi, belge ve elektronik kayıtları hiç ya da istenen şekliyle vermemek hem idari para cezası gerektirir hem de bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılan bir suçtur; bu suçun kendini suçlamama hakkıyla ilişkisi bilgi ve belge vermeme suçu yazısında ele alınmıştır. İncelemenin varlığı ve niteliği sır olarak saklanmalıdır; denetim kapsamında istenen bilgi veya belgelere ilişkin olarak başkalarına açıklamada bulunmak da ayrı bir suçtur. Bu nedenle SPK yazısına verilecek cevap, ilk günden yazılı ve kayıtlı bir stratejiyle hazırlanmalıdır.

SPK idari para cezasının miktarı fiile göre değişir. Yükümlülüğe aykırılık nedeniyle menfaat sağlanmışsa ceza, menfaatin iki katından az olamaz. Tüzel kişilere, aykırılık tarihinden önceki son bağımsız denetimden geçmiş yıllık finansal tablolardaki brüt satış hasılatının yüzde biri ile vergi öncesi kârın yüzde yirmisinden yüksek olanına kadar ceza verilebilir. Cezanın süresinde verilip verilmediği ayrıca denetlenmelidir; bu konu SPK idari para cezasında zamanaşımı yazısında incelenmiştir.

Kurul, bilgi suistimali, piyasa bozucu eylem veya piyasa dolandırıcılığı yönünde makul şüphe bulunan kişiler hakkında borsalarda geçici veya sürekli işlem yasağı getirebilir; kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerine sınırlama, teminat yükümlülüğü ve işlem limiti gibi tedbirler de uygulayabilir.

Bu kararlara karşı idari yargıya başvurulur. Hangi kararın hangi mahkemede ve hangi sürede dava konusu edileceği SPK kararlarına karşı yargı yolu yazısında, idari para cezasına özgü usul ise SPK idari para cezası iptal davası yazısında anlatılmıştır. Dava açılması idari işlemin yürütülmesini kural olarak kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması talebi dava dilekçesinde ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürülür. İşlem yasağı gibi süreklilik arz eden tedbirlerde bu talep kararın etkisini belirler. Payların borsa kotundan çıkarılması kararları da iptal davasına konu olabilir. Kurul’un denetim görevini yerine getirmemesi nedeniyle zarara uğrayan yatırımcılar için ise SPK’nın hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası yolu vardır.

Yatırım Fonları, Portföy Yönetimi ve Aracı Kurumlar

Son dönemde bazı portföy yönetim şirketlerinin kurucusu olduğu fonların Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nda (TEFAS) işleme kapatılıp tasfiyeye alınması, fon yatırımcılarını doğrudan ilgilendiren soruları gündeme getirmiştir. Yatırım fonu tüzel kişiliği olmayan bir malvarlığıdır ve fon malvarlığı kurucunun malvarlığından ayrıdır. Kurucu hakkında yürütülen soruşturma ve tedbirlerin fon yatırımcılarına etkisi bu ayrılık ilkesi çerçevesinde değerlendirilir; ilke yatırım fonunun hukuki niteliği ve malvarlığının ayrılığı yazısında anlatılmıştır.

Fonu yöneten şirketin yatırımcıya karşı özen borcu ve tazminat sorumluluğu portföy yönetim şirketinin sorumluluğu, fon varlıklarını saklayan kuruluşun yükümlülükleri ise portföy saklama hizmeti yazısında incelenmiştir. Anonim ortaklık şeklinde kurulan kolektif yatırım kuruluşları için yatırım ortaklığı yazımıza bakılabilir. Fon ve müşteri varlıklarının kullanılması, kayıtların bozulması gibi fiiller idari yaptırımın ötesinde sermaye piyasasında güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabildiğinden bu alanda ceza ve özel hukuk birlikte ele alınır.

Aracı kurumların yetki belgesi, faaliyet izni ve genel sorumluluğu aracı kurum nedir yazısında anlatılmıştır. Müşterinin talimatı olmadan yapılan işlemler için aracı kurumun yetkisiz işlem sorumluluğu, lisanssız tavsiye ve hatalı yönlendirme için yatırım danışmanının hukuki sorumluluğu yazılarımız yol gösterir. Hisse kayıtlarındaki hatalar aracı kurum ve MKK sorumluluğu, kayıt sisteminin işleyişi sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesi, paylar üzerinde kurulan rehin ve teminatlar ise sermaye piyasası araçları üzerinde teminat yazısında ele alınmıştır.

Kripto Varlık Suçları ve Platform Uyuşmazlıkları

26.06.2024 tarihli 7518 sayılı Kanun’la kripto varlık hizmet sağlayıcıları Kurul’un izin ve denetimine bağlanmıştır. Büro, izin ve uyum süreçlerinde platformlara, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı iddiasıyla soruşturulanlara ve platformlarla uyuşmazlığı olan kullanıcılara hukuki destek verir. Platform yöneticilerinin müşteri varlıklarını kullanması kripto varlık zimmeti suçu olarak ağır yaptırımlara bağlanmıştır. Hesabın ele geçirilmesi veya sistem hatası nedeniyle kaybedilen varlıklar için kullanıcının hakları kripto platformunun sorumluluğu yazımızda anlatılmıştır. Kripto varlıklar yatırımcı tazmin sisteminin kapsamında değildir; platforma izin verilmiş olması, işlemlerin kamu güvencesi altında olduğu anlamına gelmez.

Halka Arz, İzahname ve Kitle Fonlaması

Halka arz, sermaye piyasası araçlarının izahname onayıyla yatırımcılara satışa sunulmasıdır. Şirketin esas sözleşmesinin, sermaye yapısının ve finansal tablolarının sürece uygun hâle getirilmesi halka arz hazırlığı aşamasında yapılır. Kurul, izahname başvurusunu gerekli belgelerin sunulmasından itibaren on iş günü içinde, ilk halka arzlarda yirmi iş günü içinde karara bağlar; başvurudan onaya kadar olan aşamalar halka arz onay süreci yazısında anlatılmıştır.

İzahnamenin içeriği ve yayımlanması kadar, yanlış veya eksik bilgiden kimlerin sorumlu olduğu da önemlidir; bu konu izahname sorumluluğu yazısında incelenmiştir. Talep toplama döneminde yapılan tanıtımların sınırları halka arz reklamı, satış yöntemleri sermaye piyasası araçlarının satışı, nitelikli yatırımcılara veya tahsisli yapılan satışlar ise halka arz edilmeksizin ihraç yazısında ele alınmıştır. İzahname onayı olmadan yapılan halka arz, usulsüz halka arz suçunu oluşturabilir.

Kitle fonlaması

Girişim şirketlerinin ve projelerin internet platformları üzerinden halktan fon toplaması Kurul’un düzenlemesine tabidir; işleyiş ve sınırlar kitle fonlaması nedir yazısında anlatılmıştır. Kitle fonlamasıyla pay satan şirketlerde genel kurul kararlarına karşı açılacak davalar için kitle fonlaması genel kurul iptali yazımıza bakılabilir.

Halka Açık Ortaklıklar ve Kamuyu Aydınlatma

Payları halka arz edilmiş veya pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıklar halka açık ortaklık sayılır ve Kanun’un özel hükümlerine tabidir. Sermaye artırımlarında kayıtlı sermaye sistemi uygulanır; yönetim kurulunun sermaye artırımı kararlarına karşı iptal davası süresi kısadır. Pay sahiplerinin korunmasında kurumsal yönetim ilkeleri, ilişkili taraf işlemleri ve örtülü kazanç aktarımı yasağı temel rol oynar.

Birleşme, bölünme ve önemli varlık devirleri gibi önemli nitelikteki işlemler, bu işlemlere olumsuz oy veren pay sahiplerine ayrılma hakkı tanır. Yönetim kontrolünün değişmesi pay alım teklifi zorunluluğunu, belirli oranın üzerinde pay toplanması ise ortaklıktan çıkarma ve satma hakkını doğurur. Ortaklığın kendi paylarını alması pay geri alımı, kârın dağıtılması kâr payı dağıtımı, imtiyazların sınırları imtiyazlı paylar, toplantı ve karar usulleri halka açık ortaklık genel kurulu, belirli oranları aşan pay edinimlerinin bildirimi ise pay sahipliği eşik açıklamaları yazısında incelenmiştir.

Kamuyu aydınlatma, finansal raporlama ve bağımsız denetim

Halka açık ortaklıkların kamuyu aydınlatma yükümlülükleri KAP üzerinden yerine getirilir. Fiyatı etkileyebilecek bilgilerin açıklanması özel durum açıklaması ile yapılır; açıklamanın ertelenmesi veya geciktirilmesi, bilgi suistimali soruşturmalarında da önem taşır. Finansal tabloların hazırlanması ve denetim süreleri finansal raporlama ve bağımsız denetim yazısında anlatılmıştır; gerçeğe aykırı finansal tablolar ayrıca muhasebe ve finansal tablo usulsüzlüğü suçunu oluşturabilir. Denetim kuruluşlarının Kurul’ca yetkilendirilmesi bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesi, hatalı raporlardan doğan zararlar ise bağımsız denetim kuruluşlarının hukuki sorumluluğu yazısında ele alınmıştır.

Yatırımcı Zararları ve Mağdur Vekilliği

Yatırımcının zararı farklı hukuki yollara konu olabilir: kamuyu aydınlatma belgesindeki yanlış bilgi nedeniyle tazminat, aracı kurumun sözleşme veya mevzuat ihlali, fon yönetimindeki özen borcu ihlali, yatırımcı tazmin sistemi ve izinsiz platformlardaki para kayıpları. İzahname, özel durum açıklaması ve finansal raporlardaki yanlış bilgiden doğan talepler kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan tazminat yazısında anlatılmıştır. İzinsiz platform ve yatırım dolandırıcılığı dosyalarında suç duyurusu ve mağdur vekilliği büronun yatırım dolandırıcılığı dosyaları çalışmasıyla birlikte yürütülür. Sermaye piyasası suçlarında yatırımcılar, suçtan zarar gören sıfatıyla soruşturmaya katılabilir ve tazminat talebini ceza yargılamasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürebilir. Yatırımcı tazmin sistemi ise yalnızca Kurul’un tazmin kararı verdiği yatırım kuruluşları için işler; hak sahibi her yatırımcıya ödenecek tutar sınırlıdır.

Sermaye Piyasasında Süreler

Görüşmeye Getirilmesi Gereken Belgeler

Dosyanın niteliğine göre şu belgeler ilk değerlendirmeyi hızlandırır:

• Gözaltı, arama ve el koyma tutanakları, tutuklama veya adli kontrol kararı
• Savcılık çağrısı, ifade tutanağı veya iddianame
• SPK’dan gelen yazı, savunma istemi, karar veya tebligat zarfı (tebliğ tarihini gösteren)
• Aracı kurum hesap ekstreleri, emir ve işlem dökümleri, sözleşmeler
• Fon katılma payı kayıtları, fon izahnamesi ve tasfiye duyuruları
• KAP açıklamaları, izahname, genel kurul ve yönetim kurulu kararları
• Platform veya kurum ile yapılan yazışmalar, ekran görüntüleri, banka ve kripto transfer kayıtları
• Şirketin esas sözleşmesi, ortaklık yapısı ve ilişkili taraf işlemlerine ilişkin belgeler

Çalışma Şekli

Dosya ilk görüşmede belgelerle birlikte değerlendirilir; süre hesabı yapılır ve dosyanın hangi kolda (ceza, idari, tazminat) hangi aşamada olduğu belirlenir. Ardından yapılacak işler ve süreler yazılı olarak paylaşılır. Avukatlık ücreti, dosyanın kapsamına göre yazılı ücret sözleşmesiyle belirlenir. Gözaltı ve ifade aşamasındaki dosyalarda görüşme aynı gün yapılır; süresi işleyen bir SPK yazısı veya tedbir kararı aldıysanız görüşmeyi süreyi kaçırmadan yapmanız gerekir.

Büro, ceza ve özel hukuk alanlarında çalışan iki avukattan oluşur. Sermaye piyasası dosyalarında idari yaptırım ve ceza soruşturması paralel yürüdüğünden, savunmalar birbirini çelişkiye düşürmeyecek şekilde tek elden kurgulanır.

İletişim ve Adres

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu
Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul
Telefon: 0507 551 87 38
E-posta: bilgi@sarioglusefer.com

Sermaye Piyasası Hukuku Konu Rehberi

Sermaye piyasası mevzuatının her konusu ayrı bir yazıda ele alınmıştır. Alanın genel çerçevesi için Sermaye Piyasası Hukuku: Kavramlar, Kurumlar ve Yükümlülükler yazımızdan başlayabilirsiniz.

Sermaye piyasası suçları ve soruşturma

• Sermaye Piyasası Suçları: tüm suçlar, cezalar ve yargılama usulü
• Yazılı Başvuru Şartı ve Görevli Mahkeme: soruşturmanın başlaması
• Piyasa Dolandırıcılığı Suçu (m.107): işleme ve bilgiye dayalı manipülasyon
• Bilgi Suistimali Suçu (m.106): içsel bilgiye dayalı işlemler
• İzinsiz Sermaye Piyasası Faaliyeti Suçu (m.109): usulsüz halka arz ve izinsiz faaliyet
• Sermaye Piyasasında Güveni Kötüye Kullanma Suçu (m.110): emanet ve örtülü işlemler
• Bilgi ve Belge Vermeme Suçu (m.111): SPK denetiminin engellenmesi
• Muhasebe ve Finansal Tablo Usulsüzlüğü Suçu (m.112): kayıt ve raporlama güvenliği
• İzinsiz Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılığı Suçu (m.109/A): izinsiz kripto platformları
• Kripto Varlık Zimmeti Suçu (m.110/A): müşteri varlıklarının zimmete geçirilmesi

SPK, idari yaptırımlar ve yargı yolu

• SPK Nedir?: Kurul’un yapısı, görev ve yetkileri
• SPK Savunma Yazısı: süre, tebligat ve feragat karinesi
• SPK İdari Para Cezası: tutar, muhatap ve itiraz yolu
• SPK İdari Para Cezasında Zamanaşımı: cezanın süresinde verilmesi
• Piyasa Bozucu Eylem (m.104): suç oluşturmayan manipülatif işlemler
• SPK İşlem Yasağı: makul şüphe, süre ve geçmişe etki yasağı
• SPK Kararlarına Karşı Yargı Yolu: idare mahkemesi ve süreler
• SPK İdari Para Cezası İptal Davası: süre, yürütmenin durdurulması ve görevli mahkeme
• SPK Hizmet Kusuru ve Tam Yargı Davası: yatırımcı zararının idareden tazmini
• Borsa Kottan Çıkarma Kararının İptali: kottan çıkarma ve yatırımcı hakları

Yatırım fonları, portföy yönetimi ve aracı kurumlar

• Yatırım Fonunun Hukuki Niteliği: fon malvarlığının ayrılığı
• Portföy Yönetim Şirketinin Sorumluluğu: özen borcu ve tazminat
• Portföy Saklama Hizmeti: saklama kuruluşunun sorumluluğu
• Yatırım Ortaklığı: kuruluş şartları ve değişken sermayeli yatırım ortaklığı
• Aracı Kurum Nedir?: yetki belgesi, faaliyet izni ve sorumluluk
• Aracı Kurumun Yetkisiz İşlem Sorumluluğu: talimatsız işlem ve tazminat
• Yatırım Danışmanının Hukuki Sorumluluğu: lisanssız tavsiye ve tazminat
• Aracı Kurum ve MKK Sorumluluğu: hisse kayıt hataları
• Sermaye Piyasası Araçlarının Kaydileştirilmesi: kayıt sistemi
• Sermaye Piyasası Araçları Üzerinde Teminat: teminat sözleşmesi ve hisse rehni

Kripto varlıklar

• Kripto Platformunun Sorumluluğu: hesabın ele geçirilmesi ve tazminat

Halka arz, izahname ve kitle fonlaması

• Halka Arz Nedir?: halka arzın tanımı ve şartları
• Halka Arz Hazırlığı: şirketin sürece hazırlanması
• Halka Arz Onay Süreci: Kurul başvurusu ve onay
• İzahname Nedir?: içerik, onay ve yayımlama
• İzahname Sorumluluğu: yanlış bilgiden doğan sorumluluk
• Halka Arz Reklamı: tanıtım ve ilanların sınırları
• Halka Arz Edilmeksizin İhraç: tahsisli ve nitelikli yatırımcıya satış
• Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı: satış yöntemleri
• Kitle Fonlaması Nedir?: işleyiş ve hukuki esaslar
• Kitle Fonlaması Genel Kurul İptali: şirketin statüsü ve dava süresi

Halka açık ortaklıklar ve pay sahipliği

• Halka Açık Ortaklık Nedir?: halka açıklık ve özel hükümler
• Kayıtlı Sermaye Sistemi: tavan, süre ve iptal davası
• Kurumsal Yönetim İlkeleri: bağımsız üye ve ilişkili taraf işlemleri
• Örtülü Kazanç Aktarımı Yasağı (m.21): ispat, iade ve ceza
• Önemli Nitelikteki İşlemler (m.23): kapsam ve genel kurul onayı
• Ayrılma Hakkı (m.24): şartlar, fiyat ve süre
• Pay Alım Teklifi (m.26): zorunluluk, fiyat ve muafiyet
• Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakkı (m.27): azınlık paylarının devri
• Pay Geri Alımı: ortaklığın kendi paylarını alması
• Kâr Payı Dağıtımı: kâr payı ve kâr payı avansı
• İmtiyazlı Paylar: imtiyazların sınırları
• Halka Açık Ortaklık Genel Kurulu: çağrı, nisap ve vekâlet
• Pay Sahipliği Eşik Açıklamaları: bildirim yükümlülüğü

Kamuyu aydınlatma, raporlama ve bağımsız denetim

• Kamuyu Aydınlatma Nedir?: KAP ve SPK yükümlülükleri
• Özel Durum Açıklaması: KAP, erteleme ve yaptırımlar
• Finansal Raporlama ve Bağımsız Denetim: süreler ve sorumluluk
• Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi: yetki ve bildirim yükümlülüğü
• Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Hukuki Sorumluluğu: hatalı rapordan doğan zarar
• Kamuyu Aydınlatma Belgelerinden Doğan Tazminat (m.32): yatırımcının tazminat hakkı

Sık Sorulan Sorular

Sermaye piyasası avukatı ne iş yapar?

Sermaye piyasası avukatı; piyasa dolandırıcılığı, bilgi suistimali ve güveni kötüye kullanma gibi sermaye piyasası suçlarında gözaltı, ifade, tutuklama ve kovuşturma aşamalarında savunmayı, SPK’nın idari para cezası ve işlem yasağı kararlarına karşı savunma ve iptal davalarını, yatırım fonu ve aracı kurum uyuşmazlıklarını, halka arz ve halka açık ortaklık işlemlerini yürütür.

Sermaye piyasası soruşturmasında gözaltına alınırsam ne olur?

Gözaltı süresi yakalamadan itibaren yirmi dört saattir; toplu olarak işlenen suçlarda savcının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılabilir. İfade vermeden önce avukatınızla görüşme ve susma hakkınız vardır; avukatın ifade sırasında yanınızda bulunması engellenemez. Verilen ifade hem ceza dosyasında hem SPK sürecinde kullanılabileceğinden, işlem kayıtları görülmeden ayrıntılı açıklama yapılmaması çoğu dosyada savunmanın lehinedir.

Borsa manipülasyonu (piyasa dolandırıcılığı) soruşturması nasıl işler?

Kurul denetimi sonucunda suç duyurusuna karar verirse Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunur; bu başvuru muhakeme şartıdır. Soruşturma, Kurul’un denetleme raporu, bilirkişi raporu ve para hareketlerine ilişkin MASAK incelemeleri üzerinden yürür; gözaltı, tutuklama ve el koyma gibi tedbirler bu aşamada uygulanabilir. İddianame kabul edilirse yargılamayı HSK’nın ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemesi yapar.

SPK başvurusu olmadan sermaye piyasası suçundan soruşturma yapılabilir mi?

6362 sayılı Kanun’daki suçlar için Kurul’un yazılı başvurusu olmadan soruşturma yapılamaz; başvuru olmadan açılan dava muhakeme şartı yokluğu nedeniyle sonuçsuz kalır. Ancak aynı olayda Türk Ceza Kanunu’ndaki dolandırıcılık veya suç gelirlerinin aklanması gibi suçlar da isnat ediliyorsa, bu suçlar için Kurul başvurusu aranmaz.

Sermaye piyasası soruşturmasında hesaplara ve paylara el konulabilir mi?

Evet. Kuvvetli suç şüphesi bulunan hâllerde taşınmazlara, banka hesaplarına, paylara ve şirketteki ortaklık paylarına el konulabilir ve şirket yönetimine kayyım atanabilir. El koyma kararı için kural olarak SPK, MASAK veya ilgili kurumdan malvarlığının suçtan elde edildiğine dair rapor alınması gerekir. Karara karşı, öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Tutuklama veya adli kontrol kararına nasıl itiraz edilir?

Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir. İtirazda kuvvetli suç şüphesinin somut delillerle gösterilip gösterilmediği, kaçma veya delil karartma şüphesinin dosyadaki verilere dayanıp dayanmadığı ve yurt dışına çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmadığı ileri sürülür. Tutuklu kalınan süre boyunca tahliye talebi ayrıca her zaman yapılabilir.

SPK süreci ile ceza soruşturması aynı anda yürür mü?

Evet, aynı olay için ikisi birlikte ilerleyebilir. Piyasa bozucu eylem, yalnızca bir suç oluşturmadığı takdirde idari yaptırıma konu olur; fiil suç unsurlarını taşıyorsa ceza mahkemesine gider. İki süreçte verilen beyanların birbiriyle tutarlı olması savunma açısından önemlidir.

SPK’dan savunma istemi geldi, ne yapmalıyım?

Savunma isteminin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. İstenen bilgi ve belgeleri hiç veya istenen şekilde vermemek ayrıca suç oluşturabilir; bu nedenle cevap yazısı süre içinde ve kayıtlı yolla hazırlanmalıdır.

SPK’nın idari para cezasına karşı nereye ve ne zaman dava açılır?

Kurul’un idari para cezası kararlarına karşı idari yargıya başvurulur (SPKn m.105/4, m.134). Dava süresi, kararın tebliğinden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açılması cezanın tahsilini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması talebi ayrıca ileri sürülür.

SPK işlem yasağı kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. Kurul, bilgi suistimali, piyasa bozucu eylem veya piyasa dolandırıcılığı yönünde makul şüphe bulunan kişiler hakkında işlem yasağı gibi tedbirler uygulayabilir (m.101). Tedbir idari işlemdir ve idari yargıda dava konusu edilebilir.

Yatırım yaptığım fon tasfiyeye alındı, ne olacak?

Yatırım fonunun malvarlığı, fonu kuran portföy yönetim şirketinin malvarlığından ayrıdır. Tasfiyede fon varlıkları kural olarak paraya çevrilir ve katılma payı sahiplerine payları oranında dağıtılır. Fon yönetiminde özen borcuna aykırılık veya fon varlıklarının kötüye kullanılması nedeniyle zarar doğmuşsa portföy yönetim şirketine karşı tazminat talebi ve gerektiğinde suç duyurusu gündeme gelir; bu nedenle katılma payı kayıtları ve tasfiye duyuruları saklanmalıdır.

Forex veya yurt dışı bir platformda zarar ettim, ne yapabilirim?

İlk soru, platformun Türkiye’de izinli olup olmadığıdır. İzinli aracı kurumla yaşanan uyuşmazlıkta sözleşme ve mevzuat ihlaline dayalı tazminat yolu gündeme gelir. İzinsiz faaliyet yürüten platformlarda ise suç duyurusu, hesap ve para transferi kayıtlarının toplanması ve tazminat talebi birlikte yürütülür. Yatırımcı tazmin sistemi yalnızca Kurul’un tazmin kararı verdiği yatırım kuruluşları için işler.

Kamuyu aydınlatma belgesindeki yanlış bilgi nedeniyle zarar gördüm, süre nedir?

İzahname, özel durum açıklaması, finansal rapor gibi belgelerdeki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgiden doğan tazminat talebi, zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar (SPKn m.32/6). Belgeyi imzalayanlar müteselsilen sorumludur.

Halka arz için hangi hukuki adımlar gerekir?

Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi için izahname hazırlanması ve Kurul tarafından onaylanması zorunludur. Kurul başvuruyu, izahname ve gerekli belgelerin sunulmasından itibaren on iş günü içinde, ilk halka arzlarda yirmi iş günü içinde karara bağlar. Şirketin esas sözleşmesinde ve sermaye yapısında halka arza uygun düzenlemeler yapılması, borsaya kotasyon başvurusu ve kamuyu aydınlatma düzeni de sürecin parçalarıdır.

Sermaye piyasası avukatına ne zaman başvurmalıyım?

Gözaltı, arama veya savcılık çağrısında ifadeden önce; SPK’dan bilgi ve belge talebi, savunma istemi, karar veya el koyma gibi bir tedbir kararı aldığınızda ise süreler işlemeye başladığı için mümkün olan en erken aşamada başvurmak gerekir. Halka arz veya kurumsal işlem planlıyorsanız, işlem yapılmadan önce hukuki değerlendirme yapılması SPK yükümlülükleri bakımından risk azaltır.

Bu sayfa, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.