Nitelikli Hırsızlık Suçu ve Cezası (TCK Madde 142)

Nitelikli hırsızlık suçu ve cezası, TCK md. 142 kapsamında hırsızlık eyleminin belirli yer, kişi, yöntem veya araçlara bağlı olarak gerçekleştirildiği durumlarda temel hırsızlık suçuna (TCK 141) kıyasla daha ağır yaptırımlar öngören suç tiplerini ifade etmektedir. 2026 itibarıyla güncel Yargıtay içtihadı; 142/1 ile 142/2 bentleri arasındaki vasıflandırma sınırlarını, araç hırsızlıklarında uygulanacak maddeyi, enerji hırsızlığında TCK 163 ile TCK 142/3 ayrımını ve içtima kurallarını giderek netleştirmiştir. Bu suçla karşılaşan kişilerin soruşturmanın en başından itibaren deneyimli bir İstanbul ceza avukatı ile çalışması, suç vasfının doğru belirlenmesi ve lehe hükümlerin zamanında uygulanması açısından hayati önem taşımaktadır.

Nitelikli Hırsızlık Nedir?

Nitelikli hırsızlık; temel hırsızlık suçunun (TCK md. 141) belirli ağırlaştırıcı koşullar altında işlenmesi halidir. Kanun koyucu, bu koşulları suçun işlendiği yere (kamu kurumu, bina, araç), kullanılan yönteme (kilit açma, bilişim sistemi, özel beceri) veya mağdurun durumuna (malını koruyamayacak kişi) göre iki ayrı fıkrada ve farklı ceza aralıklarıyla düzenlemiştir.

5237 sayılı TCK’nın 142. maddesinin birinci fıkrası 3 ila 7 yıl, ikinci fıkrası ise 5 ila 10 yıl hapis cezası öngörmekte; gece vakti artırımı, enerji hırsızlığı ve kamu hizmetini aksatma halleri bu cezaları daha da yukarıya taşımaktadır. 2026 itibarıyla güncel Yargıtay içtihadına göre birden fazla nitelikli halin aynı eylemde bulunması temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesini zorunlu kılmakta; ancak her bent için ayrı ayrı artırım yapılmamaktadır.

Genel Ceza Rejimi

TCK 142/1 Nitelikli Haller (3-7 Yıl)

TCK md. 142/1, hırsızlık suçunun belirli yer veya eşya türlerine karşı işlenmesini nitelikli hal olarak düzenlemektedir. Bu fıkra kapsamında ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapis olarak öngörülmüştür. Not: 142/1-b ve 142/1-f bentleri yürürlükten kaldırılmış olup aktif bentler a, c, d ve e’dir.

a) Kamu Kurumu, Kamu Hizmetine Tahsis veya İbadete Açık Yer (TCK 142/1-a)

Bu bent; kamu kurum ve kuruluşlarında, kamu yararına veya hizmetine tahsis edilen yerlerde ya da ibadete ayrılmış mekânlarda bulunan eşyayı kapsamaktadır. Eşyanın mülkiyetinden ziyade bulunduğu yerin kamusal veya dini niteliği esastır.

CGK, E. 2018/301, K. 2022/182 (17.03.2022) sayılı kararında spor salonu soyunma odasından yapılan hırsızlık bu bent kapsamında değerlendirilmiştir. Yargıtay 13. CD, E. 2019/4836, K. 2019/14064 sayılı kararında Özel Halk Otobüsleri parkındaki araçlardan yapılan hırsızlığın TCK 142/1-c kapsamında olduğu ve 142/1-b (mülga)’nin uygulanmasının bozma nedeni teşkil ettiği belirtilmiştir. Ankara BAM 14. CD, E. 2017/1746, K. 2018/667 sayılı kararında ise henüz faaliyette olmayan kamu binalarından yapılan hırsızlık TCK 142/2-h kapsamında değerlendirilmiş; salt “kamu binası” olmasının 142/1-a için yeterli olmadığı, eşyanın o yerde bulunmasının zorunlu koşul oluşturduğu vurgulanmıştır.

c) Ulaşım Araçlarında veya Durma Yerlerinde (TCK 142/1-c)

Halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçlarının (otobüs, metro, tren, vapur) içinde veya bu araçların kalkış/varış yerlerinde bulunan eşya hakkında işlenmesidir. Aracın içinde işlenmesi ile kalkış/varış yerinde işlenmesi aynı şekilde değerlendirilmektedir.

Yargıtay 13. CD, E. 2019/4836, K. 2019/14064 sayılı kararında Özel Halk Otobüsleri parkındaki araçlardan yapılan hırsızlığın bu bent kapsamında kaldığı, toplu taşıma park alanının “kalkış yeri” niteliği taşıdığı kabul edilmiştir.

d) Afet veya Genel Felaket için Hazırlanan Eşya (TCK 142/1-d)

Afet veya genel bir felaketin meydana getirebileceği zararları önlemek ya da hafifletmek maksadıyla hazırlanmış eşya hakkında işlenmesidir. Deprem çantası, itfaiye ekipmanı, afet yardım malzemeleri bu kapsamda değerlendirilebilir.

e) Adet, Tahsis veya Kullanım Gereği Açıkta Bırakılan Eşya (TCK 142/1-e)

Bu bent üç alt kategoriyi kapsamaktadır: adet gereği açıkta bırakılan eşya (cami önündeki ayakkabılar), tahsis gereği açıkta bırakılan eşya (elektrik direkleri, trafik levhaları, rögar kapakları) ve kullanım gereği açıkta olması zorunlu eşya (tarladaki tarım aletleri, inşaat demiri). Eşyanın kamusal alanda ve korumasız biçimde bulunması bu bendin uygulanmasında belirleyici ölçüttür.

CGK, E. 2014/833, K. 2015/98 (07.04.2015) sayılı kararında kilitsiz biçimde sokağa park edilen motosikletler bu bent kapsamında değerlendirilmiştir. Yargıtay 2. CD, E. 2022/14243, K. 2025/10440 (29.05.2025) sayılı güncel kararında ise site plajındaki şezlong üzerinden çanta çalınması eylemi açıkta bırakılan eşya kapsamında değil, basit hırsızlık (TCK 141/1) olarak vasıflandırılmıştır. Araç plakası, dikiz aynası, silecek, lastik gibi araç üzerindeki parçaların çalınması da bu bent kapsamında değerlendirilmektedir.

TCK 142/2 Nitelikli Haller (5-10 Yıl)

TCK md. 142/2, suçun işleniş biçimine göre daha ağır yaptırım gerektiren nitelikli halleri düzenlemekte ve 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası öngörmektedir.

a) Kişinin Malını Koruyamayacak Durumundan veya Ölümünden Yararlanma (TCK 142/2-a)

Mağdurun yaşlılık, hastalık, engellilik, kaza, baygınlık, ağır üzüntü ya da sarhoşluk gibi nedenlerle malı üzerindeki hâkimiyetini önemli ölçüde yitirdiği hallerden yararlanılarak işlenmesidir. Failin mağdurun bu durumunu bilerek hareket etmesi şart koşulmaktadır. Ölmüş kişinin eşyasından yararlanmak da bu bent kapsamına girmektedir.

b) Elde veya Üstte Taşınan Eşyayı Çekip Alma ya da Özel Beceri — Kapkaç ve Yankesicilik (TCK 142/2-b)

Bu bent iki ayrı eylemi düzenlemektedir: elde veya üstte taşınan eşyayı çekip alma (kapkaç) ve özel beceriyle alma (yankesicilik). Kapkaç; mağdurun elinde, kolunda ya da üstünde taşıdığı eşyanın hız ve ani hareketle çekip alınmasıdır. Yankesicilik ise cep, çanta veya üstten el çabukluğuyla gizlice eşya almaktır.

Yargıtay 6. CD, E. 2022/2291, K. 2023/206 (25.01.2023) sayılı kararında bisikletle seyir halindeyken mağdurun elindeki cep telefonunu çekip alarak kaçma eylemi TCK 142/2-b kapsamında nitelikli hırsızlık sayılmıştır. Diyarbakır BAM 4. CD, E. 2022/405, K. 2023/880 sayılı kararında mağdurun cebinden para çekmeye teşebbüs eyleminin 142/1-e değil 142/2-b kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Kapkaçın yağmaya dönüşmesi: Mağdurun direnmesi ve bu direnç nedeniyle zarara uğraması ya da failin mağdura karşı cebir uygulaması halinde eylem artık hırsızlık değil yağma suçunu oluşturur. Sınırı çizen kriter, cebir veya tehdidin malı almak amacıyla mı yoksa kaçmak amacıyla mı kullanıldığıdır.

Savunamayacak kişiye karşı 142/2-b uygulaması: Bu bentte belirtilen suçun beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kimseye karşı işlenmesi halinde verilecek ceza 1/3 oranında artırılır (TCK 142/2 son cümle).

c) Doğal Afet veya Sosyal Olayların Yarattığı Korku ya da Kargaşadan Yararlanma (TCK 142/2-c)

Deprem, sel, yangın, kalabalık gösteri veya toplu olaylar sırasında oluşan panik ve kargaşa ortamından yararlanılarak işlenmesidir. Yargıtay 13. CD, E. 2020/1626, K. 2020/8503 (05.10.2020) sayılı kararında deprem kargaşasından yararlanarak yapılan hırsızlığın TCK 142/2-c kapsamında değerlendirilmesi gerekirken 142/1-b (mülga) ile hüküm kurulmasını bozma nedeni saymıştır.

d) Haksız Anahtar veya Taklit Araçla Kilit Açma (TCK 142/2-d)

Haksız yere elde bulundurulan anahtar (çalınan, emanet alınan, izinsiz kopyalanan) ile veya maymuncuk, kopyalanmış anahtar gibi araçlarla kilit açılarak ya da kilitlenmesi engellenerek işlenmesidir. Yargıtay 6. CD, E. 2011/5522, K. 2013/9859 sayılı kararında konuttan alınan anahtarla hemen kapı önündeki aracın çalınması durumunda, eylem kesintiye uğramadığı sürece en ağır cezayı gerektiren bu bent üzerinden vasıflandırma yapılması gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay 2. CD, E. 2016/4211, K. 2016/8591 sayılı kararında ise otel resepsiyonistinin görev gereği elinde bulunan anahtarla odaya girmesinin “haksız anahtar” değil, “bina içinde muhafaza altına alınmış eşya” (142/2-h) kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

e) Bilişim Sistemlerinin Kullanılması (TCK 142/2-e)

Bilişim sistemi araçlarıyla gerçekleştirilen hırsızlık eylemleridir. ATM hilesi, internet bankacılığı şifrelerinin kırılarak hesaptan para aktarılması bu bent kapsamındadır. Bu bendin uygulanabilmesi için gerçek bir kişinin aldatılması değil, bilişim sisteminin araç olarak kullanılması gerekmektedir; bu yönüyle TCK md. 158 (nitelikli dolandırıcılık) ve TCK md. 245 (banka kartı kötüye kullanma) suçlarından ayrışmaktadır.

Yargıtay 2. CD, E. 2023/3624, K. 2023/2878 (18.05.2023) sayılı kararında internet şifreleri kırılarak katılanların banka hesaplarından para aktarılması eylemi nitelikli dolandırıcılık değil, TCK 142/2-e kapsamında bilişim hırsızlığı olarak nitelendirilmiştir. Antalya BAM 9. CD, E. 2018/1605, K. 2019/705 sayılı kararında ATM başında yardım bahanesiyle mağdurun bilgisizliğinden yararlanıp parayı kendi hesabına geçirme eylemi, gerçek bir kişinin aldatılmadığı gerekçesiyle TCK 142/2-e kapsamında değerlendirilmiştir. Adana BAM 9. CD, E. 2019/460, K. 2020/668 sayılı kararında kartın failin eline hiç geçmemesi ve zilyetliğin mağdurda kalması nedeniyle eylem TCK 245 değil, TCK 142/2-e kapsamında değerlendirilmiştir.

Önemli bir ayrım olarak Yargıtay 8. CD, E. 2021/3077, K. 2023/6401 (20.09.2023) sayılı kararında kafede unutulan cüzdandan kart alınıp ATM’den para çekilmesi eyleminde hırsızlık (142/2-h) ve banka kartının kötüye kullanılması (TCK 245/1) suçlarının içtima edilmeden bağımsız olarak cezalandırılacağı vurgulanmıştır.

f) Tanınmamak için Tedbir Alma veya Yetkisi Olmadığı Halde Resmi Sıfat Takınma (TCK 142/2-f)

Failin kimliğini gizlemeye yönelik maske, kıyafet değiştirme, kapüşon, peruk kullanması ya da polis, zabıta, teknisyen gibi resmi sıfat üstlenerek suçu işlemesidir. Bu bent yağma suçundaki TCK 149/1-b’den (tanınmayacak hale koyarak yağma) farklıdır; burada mal cebir veya tehdit olmaksızın, aldatma yoluyla veya gizlenerek alınmaktadır.

g) Büyük veya Küçük Baş Hayvan (TCK 142/2-g)

Büyük veya küçük baş hayvanların çalınmasıdır. Ahır, ağıl veya otlaktan hayvan çalınması bu bent kapsamındadır. Hayvanın serbestçe otladığı ya da korunaksız bırakıldığı durumda ise TCK 142/1-e (açıkta bırakılan eşya) kapsamında değerlendirilebilir.

h) Kilitli Yer veya Bina/Eklentisinde Muhafazalı Eşya (TCK 142/2-h — 6545 Sayılı Kanunla Eklenmiştir)

28.06.2014 tarihinde yürürlüğe giren bu bent iki ayrı hali kapsamaktadır: herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle muhafaza altına alınmış eşya (market, AVM, hastane, okul gibi yerlerdeki kilitli bölmeler) ve bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya (konut, işyeri ve bunların garaj, depo, bodrum, bahçe gibi eklentileri).

Bu bendin uygulamasında en çok karşılaşılan örnek konut hırsızlığıdır. Yargıtay 2. CD, E. 2022/6241, K. 2023/5135 (03.10.2023) sayılı kararında konutun penceresini açarak içeri giren sanığın ziynet eşyası ve nakit para çalması TCK 142/2-h kapsamında onanmıştır. Yargıtay 6. CD, E. 2021/6388, K. 2022/1625 (15.02.2022) sayılı kararında binanın garaj katındaki hırsızlık bu bent kapsamında değerlendirilmiştir. Yargıtay 2. CD, E. 2021/7321, K. 2023/90 (12.01.2023) sayılı kararında AVM içindeki kabinde unutulan telefonun alınması da 142/2-h kapsamında nitelendirilmiştir.

Önemli tarih notu: 28.06.2014 öncesi işlenen suçlarda bu bent uygulanamaz; lehe kanun olan eski düzenleme esas alınmalıdır. Yargıtay 6. CD, E. 2022/1661, K. 2022/2125 sayılı kararında bu tarihten önce işlenen suçlarda 142/2-h yerine lehe olan 142/1-b’nin (mülga) uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

Enerji Hırsızlığı (TCK 142/3) ve TCK 163 Sınırı

TCK md. 142/3 uyarınca suçun sıvı veya gaz hâlindeki enerji hakkında ve bu enerjinin nakline, işlenmesine veya depolanmasına ait tesislerde işlenmesi halinde ceza 5 yıldan 12 yıla kadar hapis olarak belirlenmiştir. Bu fiilin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise ceza yarı oranında artırılmakta ve ayrıca 10.000 güne kadar adli para cezasına zorunlu olarak hükmedilmektedir. Adli para cezasının zorunluluğu bu bendin en dikkat çekici özelliğidir.

Enerji hırsızlığı ile TCK md. 163 (karşılıksız yararlanma) arasındaki sınır 2026 itibarıyla Yargıtay’ın en kritik vasıflandırma meselelerinden biridir. Temel ayrım şudur: abonelik sözleşmesine tabi olan ve sayaçtan geçen elektrik, doğalgaz gibi enerjinin yetkisiz kullanımı (sayaç manipülasyonu, köprüleme, bypass) TCK 142/3 kapsamında enerji hırsızlığını oluştururken; aboneliğe tabi olmayan ortak alan enerjisinin seyyar kablo ile kullanımı TCK 163/3 kapsamında karşılıksız yararlanma suçunu oluşturmaktadır.

Yargıtay 2. CD, E. 2021/9402, K. 2022/76 sayılı kararında ikamet ettiği apartmanın ortak kullanım merdiven aydınlatma lambasına seyyar kablo bağlayarak elektrik kullanan sanığın eylemi, aboneliğe tabi olmayan ortak alan enerjisi olduğu gerekçesiyle TCK 163/3 kapsamında karşılıksız yararlanma suçu olarak vasıflandırılmıştır. Buna karşın dağıtıcı kurum ile geçerli abonelik sözleşmesi kurulmuş ve sayaçtan geçen enerjinin izinsiz kullanımı hırsızlık kapsamındadır.

Hırsızlık Amacıyla İşlenen Suçlarda Şikâyet Aranmaması (TCK 142/4)

TCK md. 142/4 önemli bir usul hükmü getirmektedir: hırsızlık suçunun işlenmesi amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali (TCK 116) veya mala zarar verme (TCK 151) suçunun işlenmesi halinde, bu suçlar için normalde aranan şikâyet koşulu ortadan kalkmakta ve savcılık re’sen kovuşturma başlatabilmektedir. Bu hüküm, özellikle hırsızlık için konuta giren faillerin konut dokunulmazlığı ihlalinden re’sen yargılanmasını sağlamaktadır.

Kamu Hizmetinin Aksaması Halinde Artırım (TCK 142/5)

TCK md. 142/5 uyarınca hırsızlık suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması halinde, ilgili fıkra hükümlerine göre verilecek ceza 1/2’sinden 2 katına kadar artırılır. Bu artırım için hizmet aksamasının suçun doğal sonucu olması ve nedensellik bağının kurulması gerekmektedir.

Araç Hırsızlığı — Madde Seçimi Tablosu

Araç hırsızlığı davaları uygulamada en sık vasıflandırma hatasına düşülen alan olmaya devam etmektedir. 2026 itibarıyla güncel Yargıtay içtihadına göre belirleyici ölçütler şunlardır:

Gece Vakti Artırımı (TCK 143)

Nitelikli hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK md. 143). Bu artırım temel cezaya uygulanır; yani 142/1 kapsamındaki bir suçta 3-7 yıl ceza, gece vakti artırımıyla 4,5-10,5 yıla yükselebilmektedir.

Yargıtay 6. CD, E. 2020/8443, K. 2021/10951 sayılı kararında eylemin gece işlendiğine dair delillerin (güneşin doğuş/batış saatleri UYAP kayıtlarıyla karşılaştırılarak) kararda açıkça tartışılması zorunluluğu vurgulanmıştır. Yargıtay 13. CD, E. 2020/5970, K. 2020/10014 (22.10.2020) sayılı kararında ise gece vaktinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilemediği durumlarda şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereği artırım yapılamayacağı belirtilmiştir. Gece vakti artırımı uygulanırken hükümde madde numarasının (TCK 143) açıkça gösterilmemesi de bozma nedenidir.

Uzlaşmaya etkisi: Nitelikli hırsızlık suçu zaten uzlaşma kapsamı dışındadır; gece vakti artırımı bu bakımdan ek bir etki yaratmaz. Ancak başlangıçta basit hırsızlık (TCK 141) olarak görülen bir eylemde gece vakti artırımı uygulandığında suç uzlaşma kapsamından çıkmakta; bu husus soruşturma başında dikkat edilmesi gereken kritik bir nokta oluşturmaktadır.

İçtima: Zincirleme Suç ve Fikri İçtima

Tek Fiil — Tek Suç İlkesi

Aynı zaman ve mekân birliği içinde, tek bir iradi kararla gerçekleştirilen eylem tek bir hırsızlık suçunu oluşturur; zincirleme suç hükümleri uygulanmaz. CGK, E. 2018/512, K. 2022/658 (25.10.2022) sayılı kararında aynı anda yan yana iki araçtan akü çalınması tek suç kabul edilmiştir.

Aynı Nevinden Fikri İçtima (TCK 43/2)

Tek bir fiil ile birden fazla mağdura karşı hırsızlık yapılması durumunda aynı nevinden fikri içtima uygulanır; tek ceza verilir ve 1/4 ile 3/4 arasında artırılır. CGK, E. 2018/301, K. 2022/182 (17.03.2022) sayılı kararında soyunma odasındaki ortak alandan birden fazla kişiye ait eşyanın tek seferde alınması bu kural kapsamında değerlendirilmiştir. Yargıtay 2. CD, E. 2024/1328, K. 2024/3246 sayılı tebliğnamede aynı binadaki farklı dairelerin önünden ayakkabı çalınmasının zincirleme tek suç oluşturabileceğine ilişkin görüşlere atıf yapılmıştır.

Zincirleme Suç (TCK 43/1)

Farklı zamanlarda ve aynı suç işleme kararıyla gerçekleştirilen hırsızlıklar zincirleme suç oluşturur; ceza 1/4’ten 3/4’e kadar artırılır. CGK, E. 2015/832, K. 2016/102 (01.03.2016) sayılı kararında aynı depodan farklı kişilere ait eşyaların çalınmasında, failler malın farklı kişilere ait olduğunu bilmiyorsa eylem tek hırsızlık sayılmıştır. Farklı mağazalardan yapılan hırsızlıklar ise ayrı suç oluşturmaktadır (Antalya BAM 7. CD, E. 2019/2849, K. 2020/1331).

Fikri İçtima (TCK 44)

Bir fiil hem basit hem nitelikli hırsızlığı oluşturuyorsa yalnızca en ağır cezayı gerektiren nitelikli halden hüküm kurulur. İstanbul BAM 6. CD, E. 2017/586, K. 2017/949 (14.04.2017) sayılı kararında bu kural uygulanmıştır.

Konut Dokunulmazlığı ile İçtima

Hırsızlık amacıyla konuta giren fail hakkında hem TCK 142/2-h hem de konut dokunulmazlığını bozma (TCK 116/4) suçundan ayrıca hüküm kurulup kurulmayacağı meselesi uygulamada sıklıkla gündeme gelmektedir. 2026 itibarıyla Yargıtay’ın genel tutumu şu yöndedir: hırsızlık amacıyla konuta girilmesi ve hırsızlığın tamamlanması durumunda TCK 116 ve TCK 142/2-h hükümleri birlikte uygulanmakta; ancak konut ihlali hırsızlığın bir aracı niteliğindeyse fikri içtima söz konusu olabilmektedir.

TCK md. 142/4 bu konuda özel bir düzenleme getirmektedir: hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali halinde bu suç için şikâyet aranmamakta ve re’sen kovuşturma yapılabilmektedir. Bu hüküm sayesinde mağdurun şikâyetçi olmadığı durumlarda dahi konut ihlalinden kovuşturma sürdürülebilmektedir.

Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Nitelikli hırsızlık suçunda etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilmekte ve indirim oranları son derece önemli hukuki sonuçlar doğurmaktadır.

• Zarar soruşturma aşamasında tamamen giderilirse ceza 2/3’üne kadar indirilir.
• Zarar kovuşturma aşamasında hüküm öncesinde tamamen giderilirse ceza 1/2’sine kadar indirilir.
• Kısmi iade halinde mağdurun rızası şarttır.

Yargıtay 6. CD, E. 2022/2291, K. 2023/206 sayılı kararında yakalama sırasında ele geçen eşyanın rızai iade sayılmayacağı ve TCK 168’in uygulanamayacağı belirtilmiştir. Yargıtay 6. CD, E. 2021/15150, K. 2022/10001 (28.06.2022) sayılı kararında soruşturma aşamasındaki iadede ceza indiriminin 1/2’den fazla (en az 2/3 oranında) olması gerektiği vurgulanarak hatalı indirim oranı bozma nedeni sayılmıştır.

Malın üçüncü kişiye satılması: CGK, E. 2012/6-1232 sayılı kararına göre çalınan malın üçüncü kişiye satılması halinde etkin pişmanlığın uygulanabilmesi için failin hem satın alan kişiye hem mağdura yönelik zararı gidermesi zorunludur; yalnızca satılan yeri söylemek yeterli değildir.

Yargıtay 2. CD, E. 2022/4282, K. 2022/15652 (28.09.2022) sayılı kararında HAGB’nin denetim süresinde açıklanması durumunda CMK 231/11 uyarınca önceki hükümde etkin pişmanlık oranları dahil değişiklik yapılamayacağına dikkat çekilmiştir.

Malın Değerinin Azlığı (TCK 145)

Nitelikli hırsızlık suçunda da malın değerinin azlığı nedeniyle TCK md. 145 uyarınca cezada indirim yapılabilir ya da ceza vermekten vazgeçilebilir. Bu indirim mahkemece re’sen tartışılmalıdır; tartışılmaması bozma nedenidir. Antalya BAM 7. CD, E. 2018/2924, K. 2019/1107 sayılı kararında değer azlığı nedeniyle 4/5 oranında indirim yapılmıştır. Yargıtay 2. CD, E. 2021/7892, K. 2023/654 (16.02.2023) sayılı kararında 80 TL değerindeki bot için TCK 145’in uygulanmaması bozma nedeni sayılmıştır.

HAGB, Erteleme ve Zamanaşımı

HAGB (CMK md. 231): TCK 142/1 kapsamındaki suçlarda (3-7 yıl ceza aralığı) ceza alt sınırı 3 yıl olduğundan HAGB kararı verilmesi yalnızca teşebbüs, etkin pişmanlık ve değer azlığı gibi indirimlerle netice cezanın 2 yılın altına düştüğü istisnai durumlarda mümkündür. TCK 142/2 kapsamındaki suçlarda (5-10 yıl) bu eşiğe ulaşmak çok daha güçtür. Erzurum BAM 4. CD, E. 2018/337, K. 2018/1144 sayılı kararında sanığın sabıkalı geçmişi ve tekrar suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşmaması nedeniyle HAGB uygulanmaması hukuka uygun bulunmuştur.

Erteleme (TCK md. 51): 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında uygulanabilir; nitelikli hırsızlıkta ancak kapsamlı indirimler sonucu bu sınıra ulaşılabilmektedir.

Zamanaşımı: TCK md. 66 uyarınca; TCK 142/1 kapsamındaki suçlarda (üst sınır 7 yıl) 15 yıl, TCK 142/2 kapsamındaki suçlarda (üst sınır 10 yıl) 15 yıl, TCK 142/3 kapsamındaki enerji hırsızlığında (üst sınır 12 yıl) 15 yıldır. Yargıtay 2. CD, E. 2023/11164, K. 2023/5641 (18.10.2023) sayılı kararında nitelikli hırsızlık hallerinin TCK 66/3 uyarınca dava zamanaşımı süresinin hesabında ağırlaştırıcı neden olarak dikkate alınacağı teyit edilmiştir.

Görevli mahkeme: TCK 142/1 suçları (3-7 yıl) asliye ceza mahkemesinin, TCK 142/2 ve üzeri suçlar (5-10 yıl ve üstü) ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır.

Sık Karşılaşılan Bozma Nedenleri

Vasıf hatası — TCK 141 ile 142 karışıklığı: Bina içi hırsızlığın (142/2-h) basit hırsızlık (141) olarak nitelendirilmesi en sık bozma nedenidir (Yargıtay 8. CD, E. 2020/11160, K. 2023/110). Yargıtay 2. CD, E. 2021/8724, K. 2023/881 sayılı kararında aracın kilitli olup olmadığının veya eşyanın tam olarak nereden alındığının tespit edilmemesi mutlak bozma nedeni sayılmıştır.

Lehe kanun hatası: 28.06.2014 öncesi işlenen suçlarda 142/2-h’nin uygulanması. Bu tarihten önce işlenen suçlarda lehe olan eski düzenleme esas alınmalıdır (Yargıtay 6. CD, E. 2022/1661, K. 2022/2125).

Nitelikli hal çoğulluğunda alt sınırdan uzaklaşma: Birden fazla nitelikli halin bir arada bulunmasına rağmen temel cezanın alt sınırdan belirlenmesi bozma nedenidir; ancak her nitelikli hal için ayrı artırım yapılmaz (Yargıtay 6. CD, E. 2021/21216, K. 2022/17004).

Gece vakti artırımı madde numarasının gösterilmemesi: Gece vakti artırımı uygulanırken hükümde TCK 143’e açıkça atıf yapılmaması bozma nedenidir.

Etkin pişmanlık oranı hatası: İndirim oranının yanlış hesaplanması; soruşturma aşamasında iade varken kovuşturma aşaması oranının uygulanması ya da tam tersi (Yargıtay 13. CD, E. 2017/4788, K. 2018/12944).

Değer azlığının tartışılmaması: TCK 145 hükmünün re’sen tartışılmaması.

Zincirleme-fikri içtima karışıklığı: Aynı konuttan farklı zamanlarda eşya çalınmasında zincirleme suç yerine tek suç kabulü veya tam tersi hata yapılması.

Emsal Yargıtay Kararları

CGK E. 2018/301, K. 2022/182 (17.03.2022) — Kamu Kurumunda Hırsızlık ve Aynı Nevinden Fikri İçtima: Spor salonu soyunma odasından birden fazla kişiye ait eşyanın tek seferde alınmasında hem TCK 142/1-a hem TCK 43/2 uygulamasının yapıldığı; her nitelikli hal için ayrı artırım yapılmayacağı hükme bağlanmıştır.

CGK E. 2018/512, K. 2022/658 (25.10.2022) — Tek Fiil Tek Suç: Aynı zaman ve mekân birliği içinde iki araçtan aynı anda akü çalınmasının tek bir hırsızlık suçu oluşturduğu; zincirleme suç hükümlerinin uygulanamayacağı belirlenmiştir.

CGK E. 2015/832, K. 2016/102 (01.03.2016) — Zincirleme Suç Sınırı: Aynı depodan farklı kişilere ait eşyaların çalınmasında failler malın farklı kişilere ait olduğunu bilmiyorsa tek hırsızlık suçunun oluşacağı belirtilmiştir.

Yargıtay 2. CD, E. 2023/3624, K. 2023/2878 (18.05.2023) — Bilişim Hırsızlığı: İnternet şifreleri kırılarak banka hesaplarından para aktarılması eyleminin nitelikli dolandırıcılık değil TCK 142/2-e kapsamında bilişim hırsızlığı olduğu tespit edilmiştir. Bilişim hırsızlığı ile dolandırıcılık arasındaki sınırı çizen temel karardır.

Yargıtay 2. CD, E. 2022/6241, K. 2023/5135 (03.10.2023) — Konut Hırsızlığı: Konutun penceresini açarak içeri girerek ziynet eşyası ve nakit para çalınması TCK 142/2-h kapsamında onanmıştır. Konut hırsızlığında 142/2-h’nin uygulanması gerektiğini teyit eden güncel emsal karardır.

Yargıtay 6. CD, E. 2022/2291, K. 2023/206 (25.01.2023) — Kapkaç: Bisikletle mağdurun elindeki cep telefonunu çekip alma eylemi TCK 142/2-b kapsamında nitelikli hırsızlık sayılmış; yakalama sırasında ele geçen eşyanın rızai iade sayılmadığı belirtilmiştir.

Yargıtay 2. CD, E. 2021/9402, K. 2022/76 — Enerji-TCK 163 Sınırı: Ortak alan merdiven lambasına seyyar kablo bağlanmasının aboneliğe tabi olmayan enerji olduğundan TCK 163/3 kapsamında karşılıksız yararlanma suçu oluşturduğu; enerji hırsızlığı (TCK 142/3) kapsamında değerlendirilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Yargıtay 8. CD, E. 2021/3077, K. 2023/6401 (20.09.2023) — Kafede Unutulan Kart: Kafede unutulan cüzdandan kart alınıp ATM’den para çekilmesi eyleminde hırsızlık (142/2-h) ile banka kartının kötüye kullanılması (TCK 245/1) suçlarının içtima edilmeden bağımsız cezalandırılacağı belirtilmiştir.

Yargıtay 13. CD, E. 2020/1626, K. 2020/8503 (05.10.2020) — Deprem Kargaşası: Deprem sırasında hırsızlığın TCK 142/2-c (doğal afet kargaşasından yararlanma) kapsamında değerlendirilmesi gerekirken yanlış bent uygulanması bozma nedeni sayılmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Nitelikli hırsızlık ile basit hırsızlık arasındaki fark nedir?
Basit hırsızlık (TCK 141) için 1-3 yıl hapis öngörülürken nitelikli hırsızlık (TCK 142) 3-7 yıl (birinci fıkra) veya 5-10 yıl (ikinci fıkra) hapis cezasını gerektirmektedir. Belirleyici fark; suçun işlendiği yer, kullanılan yöntem veya mağdurun durumundan kaynaklanmaktadır. Nitelikli hırsızlık uzlaşma kapsamı dışındadır.

Kilitli araçtan hırsızlık hangi madde kapsamındadır?
Kilitli araçtan zorla açılarak ya da düz kontak yapılarak araç veya eşya çalınması TCK 142/2-h kapsamında 5-10 yıl hapis cezasını gerektirmektedir. Kilitsiz araçtan iç eşya çalınması ise güncel Yargıtay içtihadına göre TCK 142/1-e kapsamında değerlendirilebilmektedir.

Marketten hırsızlık hangi suçu oluşturur?
Market, AVM, hastane ve okul gibi herkesin girebileceği binalardaki hırsızlıklar TCK 142/2-h kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturmakta ve 5-10 yıl hapis cezasını gerektirmektedir. Marketin bağımsız veya AVM içinde olması arasında suç vasfı bakımından fark yoktur.

Bilişim yoluyla yapılan hırsızlık ayrı bir suç mudur?
Evet. TCK 142/2-e kapsamında bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık bağımsız bir nitelikli hal oluşturmaktadır. Bu suçun temel farkı, gerçek bir kişinin aldatılması yerine bilişim sistemi araç olarak kullanılmasıdır; bu bakımdan dolandırıcılık suçundan ayrışmaktadır.

Enerji hırsızlığı ile karşılıksız yararlanma arasındaki fark nedir?
Abonelik sözleşmesine tabi olan ve sayaçtan geçen enerjinin izinsiz kullanımı (sayaç manipülasyonu, bypass) TCK 142/3 kapsamında enerji hırsızlığıdır. Aboneliğe tabi olmayan ortak alan enerjisinin seyyar kablo ile kullanımı ise TCK 163 kapsamında karşılıksız yararlanma suçunu oluşturmaktadır.

Nitelikli hırsızlıkta etkin pişmanlık cezayı ne kadar düşürür?
Zararın soruşturma aşamasında tamamen giderilmesi halinde 2/3, kovuşturma aşamasında giderilmesi halinde 1/2 oranında indirim uygulanır. Kısmi iade halinde mağdurun rızası şarttır. Yakalama anında ele geçen eşya rızai iade sayılmamaktadır.

Kapkaç suçu yağma mı yoksa hırsızlık mı?
Mağdurun direnmediği kapkaç eylemleri TCK 142/2-b kapsamında nitelikli hırsızlık suçunu oluşturmaktadır. Mağdurun direnmesi ve bu direnç nedeniyle zarar görmesi ya da faile karşı cebir uygulanması halinde eylem yağma suçuna (TCK 148) dönüşmektedir.

Nitelikli hırsızlıkta gece vakti artırımı ne kadar ceza ekler?
TCK 143 uyarınca suçun gece vakti işlenmesi halinde verilen ceza yarı oranında artırılır. Örneğin TCK 142/1 kapsamında 3 yıl olarak belirlenen ceza, gece vakti artırımıyla 4 yıl 6 aya yükselmektedir. Gece vaktinin tespiti UYAP güneş doğuş/batış kayıtlarıyla somut olarak yapılmalıdır.

Sonuç

Nitelikli hırsızlık suçu (TCK md. 142), suçun işlendiği yer, kullanılan yöntem ve mağdurun durumuna bağlı olarak 3 yıldan 12 yıla uzanan geniş bir ceza yelpazesini kapsayan teknik ve içtihat yoğun bir suç tipidir. 2026 itibarıyla güncel Yargıtay içtihadına göre araç hırsızlığında kilitli/kilitsiz araç ayrımı, bina içi hırsızlıklarda 142/2-h’nin doğru uygulanması, bilişim hırsızlığı ile dolandırıcılık arasındaki sınır, enerji hırsızlığında TCK 163 ile TCK 142/3 ayrımı ve birden fazla nitelikli halin varlığında ceza tayini kritik vasıflandırma sorunlarını oluşturmaktadır.

Nitelikli hırsızlık suçuyla karşılaşan ya da bu suçun mağduru olan kişilerin soruşturmanın ilk aşamasından itibaren hukuki destek alması; suç vasfının doğru belirlenmesi, etkin pişmanlık hükümlerinin zamanında devreye alınması ve olası bozma nedenlerinin önceden tespit edilmesi açısından belirleyici öneme sahiptir. Bakırköy ve İstanbul genelinde ağır ceza davalarında hizmet veren büromuzla iletişime geçmek için İstanbul ceza avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.