Komplikasyon ve Malpraktis Farkı: Hekim Ne Zaman Sorumlu?

Komplikasyon, doğru endikasyonla ve gereken özenle yapılan tıbbi müdahaleye rağmen gelişen istenmeyen sonuçtur; malpraktis ise hekimin özen yükümlülüğüne aykırı davranması yüzünden hastanın zarar görmesidir. Komplikasyon ve malpraktis farkı, tazminat davasının sonucunu belirler: komplikasyon kural olarak hekimi sorumlu kılmaz, malpraktis kılar. Ancak “komplikasyondu” savunması davayı bitirmez. Komplikasyon gerçekleşmiş olsa bile hekim, hastayı riskler konusunda aydınlatmamışsa veya komplikasyonu zamanında fark edip doğru yönetmemişse sorumlu tutulur. Bu makalede komplikasyon ve malpraktisin tanımı, ayırma ölçütleri, komplikasyon yönetimi ve aydınlatma bağlantısı, eser sözleşmesinde komplikasyon savunmasının sınırı, bilirkişi raporunun denetimi ve davada izlenecek yol ele alınmaktadır. Tüm malpraktis türlerine ilişkin genel çerçeve için malpraktis tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz.

1. Komplikasyon nedir, malpraktis nedir?

Komplikasyon, tıbbi müdahale doğru yapılmasına rağmen ortaya çıkan ve tıp çevrelerince bilinen istenmeyen sonuçtur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu aynı şeyi şöyle anlatır: hekim müdahaleyi gerçekleştirirken her şeyi doğru yapmış, buna rağmen istenmeyen bir sonuç meydana gelmiştir (HGK, E. 2017/680, K. 2021/449, T. 08.04.2021). Malpraktis ise bilgisizlik, deneyimsizlik veya ilgisizlik nedeniyle hastanın zarar görmesidir. Genel Kurul bu tanımı Türk Tabipleri Birliği Hekimlik Meslek Etiği Kuralları’ndan alır.

Hukuki ölçü, vekilin özen borcudur. Tedavi amaçlı müdahalede hekim ile hasta arasındaki ilişki vekâlet sözleşmesidir ve hekimin davranışı şu hükümle ölçülür:

Ölçü, aynı alanda çalışan basiretli bir hekimin davranışıdır. Yargıtay vekilin en hafif kusurundan bile sorumlu olduğunu kabul ettiği için malpraktisin eşiği düşüktür; hekimin ağır bir hata yapmış olması gerekmez. Öte yandan vekil sonucu garanti etmez. Özenle çalışmış hekim, sonuç elde edilemese de sorumlu olmaz. Bu ilke tedavi amaçlı müdahaleler için geçerlidir; estetik amaçlı eser sözleşmesinde tablo değişir (bkz. Bölüm 7).

Günlük dilde iki kavram karıştırılır. Hasta “ameliyat başarısız oldu” der, hekim “komplikasyon” der. Hukuk bu iki cümleyi birbirinin karşıtı saymaz: bir sonuç komplikasyon olarak adlandırılabilir ve hekimin sorumluluğunu yine de doğurabilir. Bunun üç yolu vardır; Bölüm 4’te ele alıyoruz.

2. Komplikasyon ve malpraktis farkı hangi ölçütlerle belirlenir?

Ayrım beş soruya dayanır: sonuç öngörülebilir ve önlenebilir miydi, hekim tıbbi standarda uydu mu, komplikasyon zamanında fark edilip doğru yönetildi mi, hasta riski biliyor muydu, tedavi amaçlı mı estetik amaçlı mı bir müdahale yapıldı. Tablo iki kavramı yan yana koyar.

Tabloyu okurken bir noktaya dikkat edin. Komplikasyon, öngörülemeyen veya öngörülse bile önlenemeyen sonuçtur. Öngörülebilir ve önlenebilir bir sonuç komplikasyon değil, ihmalin sonucudur. Hukuk Genel Kurulu da hekimin kusurunun ve uygun illiyet bağının tespitinde zararın öngörülebilir ve önlenebilir olup olmadığının gözden kaçırılmaması gerektiğini vurgular. Ameliyatta yabancı cisim unutulması gibi tümüyle önlenebilir sonuçlar bu yüzden komplikasyon savunmasına sığmaz; ayrıntı için ameliyatta yabancı cisim unutulması tazminat davası makalemize bakabilirsiniz.

3. Yargıtay komplikasyonu nasıl değerlendiriyor?

Komplikasyon kavramının hukuki sonucu, Hukuk Genel Kurulu’nun bir diş hekimi kararında en açık biçimde yazılmıştır. Hasta, kök ucu rezeksiyonu yapan diş hekimine karşı dava açmıştı. Müdahaleden yaklaşık on gün sonra başvurduğu başka bir diş hekimi, yapılan işlemin bir kısmının hatalı, bir kısmının eksik olduğunu belirten bir belge vermişti. Yerel mahkeme 1.500 TL manevi ve 1.965,39 TL maddi tazminata hükmetti; Özel Daire bozdu, mahkeme direndi. Genel Kurul 08.04.2021 tarihinde direnme kararını bozdu (HGK, E. 2017/680, K. 2021/449). Karardan çıkan ilkeler şunlardır:

• Tıbbi müdahale tıp sanatının kurallarına uygunsa, hastanın fayda ve zararı onun rızası alınarak değerlendirilmişse ve buna rağmen öngörülemeyen sonuç önlenememişse hekimin kusurundan söz edilemez.
• Komplikasyonun iyi ve doğru yönetilmiş olması kaydıyla, istenmeyen sonuç hekimin sorumluluğunu doğurmaz. Yani komplikasyon savunmasının bir koşulu vardır: doğru yönetim.
• Sözleşmeden doğan sorumlulukta kusur karinesi borçlu aleyhinedir. Sözleşmenin ihlali, zarar ve illiyet bağını ise hasta ispatlar.
• Rapor kendi içinde çelişkiliyse hüküm kurulamaz. Somut olayda bilirkişi heyeti, kesin teşhis için klinik muayene ve ileri radyolojik tetkik gerektiğini yazmış, buna rağmen sonuç bölümünde ameliyat tekniğinin tam uygulanmadığını bildirmişti. Genel Kurul bunu çelişki saydı.
• Hekim, ameliyatın doğası gereği oluşan nekahat süresinden sorumlu tutulamaz. Raporun kabul ettiği beş günlük iş gücü kaybı ameliyatın olağan sonucuydu ve tazminata esas alınamazdı.

Kusur karinesine dayanak olan hüküm şudur:

Karar iki yönlü okunmalıdır. Hekim için komplikasyon savunması gerçek bir kalkandır. Hasta için ise bu kalkanın iki açık kapısı vardır: komplikasyonun doğru yönetilmiş olması ve hastanın rızasının alınmış olması gerekir.

4. Komplikasyon gerçekleşse bile hekimin sorumlu olduğu üç hâl

“Bilirkişi komplikasyon dedi” cümlesi sorumluluk tartışmasını bitirmez; yalnızca ilk soruyu cevaplar. İkinci ve üçüncü soruyu da sormak gerekir.

Üç kapı birbirinden bağımsızdır. Endikasyonu ve tekniği kusursuz bir ameliyatta da aydınlatma eksikse veya komplikasyon geç fark edildiyse hekim sorumlu olur. Aşağıdaki iki bölüm son iki kapıyı somut kararlarla anlatıyor.

5. Komplikasyon yönetimi kusuru

Komplikasyon yönetimi, komplikasyonun zamanında fark edilmesi, zararı en aza indirecek tedavinin hızla uygulanması ve gerekirse hastanın uygun merkeze sevk edilmesidir. Yönetim hatası, komplikasyon gerçek olsa bile tazminat doğurur.

Akciğer grafisi çekilmeyen hasta. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi önüne gelen olayda hasta, aşırı terleme nedeniyle koltuk altı ter bezlerine yönelik ameliyat olmuş, altı ay sonra göğsüne takılan klipslerin çıkarılması için ikinci ameliyatı geçirmişti. Aynı gün nefes darlığı başladı; hasta başka bir hastanede acilen göğüs tüpü takılarak tedavi edildi. Mahkeme, hekimin tıbbi eksiği bulunduğunu kabul etmesine rağmen son müdahalenin komplikasyonun sonucu olduğu gerekçesiyle davayı reddetmişti. Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu, bu tür operasyonlardan sonra akciğer grafisi çekilip değerlendirilmesi gerektiğini, nefes darlığı hekime telefonla bildirildiği hâlde hastanın muayene edilmediğini ve grafinin hastane arşivinde bulunamadığını saptamıştı. Daire, komplikasyonu teşhis edemeyen ve müdahalede geciken hekimin kusurlu olduğuna, hastanın maddi ve manevi tazminat isteme hakkı bulunduğuna hükmederek ret kararını 08.06.2015 tarihinde bozdu (Yargıtay 13. HD, E. 2014/31178, K. 2015/18961).

Kateterin yerinin kontrol edilmemesi. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 04.06.2024 tarihli kararında hasta, üreter taşı nedeniyle üreterorenoskopi ameliyatı olmuş; ameliyat sonrası üreter yaralanması gelişmişti. Adli Tıp Kurumu ve bilirkişi raporları, yaralanmanın kendisini komplikasyon saydı. Ancak kateter takılmadan önce retrograd piyelografi yapılmadığını ve kateter takıldıktan sonra yerinin kontrol edilmediğini saptayarak komplikasyon yönetiminin uygun olmadığını bildirdi. Tıbbi hatanın zarar üzerindeki etkisi 4/8 olarak belirtilmişti. Daire, bu oranın sonucun tıbbi etkisine ilişkin olduğunu, kusur oranı sayılamayacağını kabul etti. Hasta meslekte kazanma gücünün %42’sini kaybetmişti; mahkeme 1.149.739,05 TL maddi zarar ve 10.411,44 TL tedavi gideri ile manevi tazminata hükmetti; hastane de adam çalıştıran sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu tutuldu. Yargıtay hükmü yalnızca vekâlet ücreti ve faiz türü yönünden düzelterek onadı (Yargıtay 3. HD, E. 2023/2024, K. 2024/1809).

Yönetimin doğru yapıldığı olay. Aynı dairenin 29.09.2025 tarihli kararında hastaya 03.11.2016’da ERCP işlemi uygulanmış, işlemden sonra akut pankreatit gelişmişti. Adli Tıp 7. İhtisas Kurulu, işlemin endikasyonunun ve uygulama şeklinin doğru olduğunu, pankreatitin her türlü özene rağmen gelişebilen, öngörülüp önlenemeyen bir komplikasyon bulunduğunu, hekimin gerekli konsültasyonları yaptırıp uygun tedaviyi planladığını, sonraki yönetimin ise başka bir sağlık kuruluşunda yapıldığını bildirdi. Komplikasyon aydınlatma formunda da anlatılmıştı. Daire, kararı onadı (Yargıtay 3. HD, E. 2025/1066, K. 2025/4388).

Yönetim, hekimin tek başına yürüttüğü bir süreç değildir; hastanın takibe gelmesi de gerekir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 26.05.2025 tarihli kararında hastada diagnostik laparoskopi sonrası kolon çevresinde yapışıklık gelişmiş, raporlar bunu ameliyatın komplikasyonu saymıştı. Hasta operasyondan sonra hekime başvurmadığı için yönetim imkânı doğmamıştı ve ret kararı onandı (Yargıtay 3. HD, E. 2024/4000, K. 2025/3020). Pratik sonuç açık: komplikasyondan şüphelenen hasta, müdahaleyi yapan hekime ve sağlık kuruluşuna yazılı veya kayıt altına alınabilecek biçimde başvurmalı, şikâyetlerini ve verilen yanıtları belgelemelidir.

Aynı sorun diğer müdahalelerde de ortaya çıkar. Hastane enfeksiyonu, anestezi hatası ve yanlış veya geç teşhis dosyalarında komplikasyon savunması sıklıkla ileri sürülür; bu makalelerdeki ölçütler aynı mantıkla uygulanır.

6. Aydınlatma eksikliği: komplikasyon gerçekleşse bile sorumluluk

Aydınlatma yükümlülüğü komplikasyon riskini de kapsar. Hekim, müdahalenin amacını, sonuçlarını ve komplikasyon risklerini anlatmak zorundadır; bunu yapmamışsa müdahale hukuka aykırı hâle gelir ve meydana gelen komplikasyondan sorumlu tutulur (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1848, K. 2025/836, T. 13.02.2025). Aydınlatılmış onamın alındığının ispat yükü hekimde veya hastanededir. Konunun ayrıntıları için aydınlatılmış onam ve onamsız tıbbi müdahalede tazminat makalemize bakabilirsiniz.

“Öngörülemeyen komplikasyon için aydınlatma beklenemez” gerekçesi geçersizdir. Hastaya kalçadan kas içi enjeksiyon yapılmış, sinir hasarı gelişmişti. Adli Tıp Kurumu bunu kusura bağlanamayan komplikasyon saydı; mahkeme de komplikasyon önceden öngörülemediği için aydınlatmanın beklenemeyeceğini söyleyip davayı reddetti. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 12.12.2019 tarihinde ret kararını bozdu: ortaya çıkan hasarın komplikasyon olması aydınlatma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz, hastanın komplikasyonlar hakkında bilgilendirilmesi bu yükümlülüğün gereğidir. Mahkemenin aydınlatılmış onam alınıp alınmadığını araştırması ve ispat yükünün davalıda olduğunu gözetmesi gerekiyordu (Yargıtay 13. HD, E. 2016/23372, K. 2019/12469). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, enjeksiyon sonrası hasar olan başka bir dosyada aynı gerekçeyle bozma yaptı: bilirkişi kusur bulmamış, ret kararı verilmiş, ama hastanın aydınlatılmadığı iddiası hiç değerlendirilmemişti (Yargıtay 3. HD, E. 2021/4514, K. 2022/1654, T. 01.03.2022).

Form riski yazıyor, sonucu yazmıyorsa yetersizdir. Tonsillektomi (bademcik) ameliyatından sonra geç kanama gelişen hasta yoğun bakıma alınmış; hasta ve yakınları, kanama sürecinde dilinin bir kısmının kesildiğini, dişlerinin çekildiğini ve vücudunun sağ tarafını normal kullanamaz hâle geldiğini ileri sürerek toplam 120.000 TL tazminat istedi; mahkeme, raporlar kanamayı bu ameliyatlarda %1 ile %10 arasında görülen komplikasyon saydığı için davayı reddetti. Onam formunda ameliyattan sonraki ilk iki hafta içinde kanama olabileceği, hastaneye yeniden yatış, ameliyat ve kan transfüzyonu gerekebileceği yazılıydı. Yoğun bakım, sağ tarafın kullanılamaması, dilin kesilmesi ve dişlerin sökülmesi ise formda yer almıyordu. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 07.03.2016 tarihinde, yalnızca ameliyata rıza göstermenin yetmediğini, komplikasyonların da izah edilmesi gerektiğini; hekimin komplikasyondan sorumlu olmaması için hastanın komplikasyon sonrası yaşayacağı sürecin ayrıntılı anlatılmış olması gerektiğini belirterek ret kararını bozdu (Yargıtay 13. HD, E. 2014/46695, K. 2016/6790).

Form riski doğru anlatıyorsa ret kararı onanır. Servikal disk hernisi nedeniyle ameliyat olan hastada ameliyattan sonra tek taraflı vokal kord hasarı ve ses kısıklığı gelişti. Adli Tıp Kurumu raporu ve bilirkişi heyeti raporu bunu her türlü özene rağmen oluşabilen komplikasyon saydı; onam formunda hastalığın adı, önerilen tedavi ve ameliyatın riskleri yazılıydı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 10.02.2025 tarihinde ret kararını onadı (Yargıtay 3. HD, E. 2024/1645, K. 2025/691).

7. Eser sözleşmesinde komplikasyon savunmasının sınırı

Estetik amaçlı müdahalelerde Yargıtay hekim ile hasta arasındaki ilişkiyi eser sözleşmesi sayar. Eser sözleşmesinde yüklenici bir sonucu üstlenir; sonuç gerçekleşmezse edim ifa edilmemiş olur. Bu nedenle bilirkişinin “komplikasyon, hekim hatası yok” demesi, vekâlet sözleşmesindeki gibi davayı bitirmez. Seçimlik haklar ve tazminat bakımından şu hüküm önemlidir:

Tüketici işlemi niteliğindeki estetik müdahalelerde TBK m.475 ile 6502 sayılı Kanun m.15 birlikte uygulanır. Hasta; hizmetin yeniden görülmesini, ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirimi veya sözleşmeden dönmeyi seçebilir ve seçtiği hakla birlikte tazminat da isteyebilir. Seçimlik hakkı kullanmak tazminat istemine engel değildir.

Burun estetiği. Burun estetiği sonrası burun ucu eğriliği gelişen hasta, düzeltme ameliyatına rağmen başka hekimlere iki kez daha ameliyat olmak zorunda kalmıştı. Yerel mahkeme, bilirkişi raporlarına dayanarak hekim hatası bulunmadığını söyleyip davayı reddetti. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi 06.06.2018 tarihinde, burundaki şekil bozukluğu tıbben komplikasyon olarak tanımlansa bile eser sözleşmesinin niteliği gereği sonucun yüklenici tarafından garanti edildiğini belirterek bozdu ve üniversitelerden seçilecek uzman üç kişilik heyetten rapor alınmasını istedi (Yargıtay 15. HD, E. 2018/478, K. 2018/2408). Mahkeme bozmaya uyup yeni bir heyet raporu aldı; rapor yine ameliyat sonucunu komplikasyon sayıyor, hekim hatası görmüyor ve hastanın yazılı bilgilendirildiğini bildiriyordu. Mahkeme davayı yeniden reddetti. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 07.02.2023 tarihinde bir kez daha bozdu: komplikasyon olup olmamasının tek başına sonuca etkili olmadığını, yüklenicinin edimini ifa edip etmediğinin taahhüt edilen sonucun gerçekleşip gerçekleşmediğine göre belirleneceğini, bu sonucun gerçekleşmesi fen ve bilime göre mümkün değilse yüklenicinin işi kabul ederken iş sahibini uyarması gerektiğini vurguladı (Yargıtay 6. HD, E. 2022/855, K. 2023/457). Daire ayrıca, komplikasyon hâlinde aydınlatmanın ve komplikasyon yönetiminin doğru yapılmasının yine yüklenicinin sorumluluğunda olduğunu belirtti.

Kol germe ve liposuction. Raporlar ameliyat sonucunun öncesine göre daha iyi bir görünüm sağladığını, koltuk altı izlerinin bu tür ameliyatların doğal sonucu olduğunu ve tıbbi hata bulunmadığını söylüyordu. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 16.04.2025 tarihinde yine de ret kararını bozdu: hekim netice odaklı edimini yerine getirmemiş, hastaya vaat edilen sonuç gerçekleşmemişti. Maddi tazminat taleplerinin değerlendirilmesi ve uygun bir manevi tazminata karar verilmesi gerekiyordu (Yargıtay 6. HD, E. 2024/1069, K. 2025/1522). Ayrıntılar için hatalı liposuction ve karın germe tazminat davası ile hatalı burun estetiği tazminat davası makalelerimize bakabilirsiniz.

İşlemin niteliğini hâkim belirler. Burunda çocukluk kazasından kalan kırık ve eğrilik nedeniyle nefes alma güçlüğü olan hasta, hem solunum sorununun giderilmesi hem de burnunun şekillendirilmesi amacıyla septorinoplasti olmuştu. Ameliyat 02.09.2014’te yapıldı, dava İstanbul 2. Tüketici Mahkemesi’nde açıldı. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporlarına dayanarak şikâyetleri ameliyatın komplikasyonu saydı, hekim hatası görmedi ve davayı reddetti; bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 02.10.2025 tarihinde, işlemin estetik yönünün ağır bastığını, eser sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiğini ve burun eğriliği ile burun deliklerindeki asimetri düzelmediği için taahhüt edilen sonucun gerçekleşmediğini belirterek kararı bozdu. Hukuki nitelendirme hâkimin görevidir (HMK m.33); bilirkişinin “onarıcı işlem” değerlendirmesi hâkimi bağlamaz (Yargıtay 6. HD, E. 2024/2312, K. 2025/3241).

8. Bilirkişi raporundaki “komplikasyon” tespiti nasıl denetlenir?

Komplikasyon dosyalarında karar çoğunlukla bilirkişi raporuna bağlanır; bu yüzden raporun denetimi davanın en önemli aşamasıdır. Yargıtay, “komplikasyon” sonucuna varan ama komplikasyon yönetimini ve diğer iddiaları karşılamayan raporu yetersiz sayar.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 17.04.2025 tarihli kararında hasta, ayak bileğindeki septik artrit nedeniyle ameliyat olmuş, ameliyattan sonra açık ve akıntılı yara, fistül gelişmiş ve bir yıl sonra diz altından ampute edilmişti. Dava Antalya 4. Tüketici Mahkemesi’nde görüldü; Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu ve 3. Üst Kurul tedavinin uygun olduğunu, hastanın yaşının ve madde bağımlılığının tabloyu kolaylaştırdığını bildirdi; dava reddedildi. Daire raporları yetersiz buldu. Sonucun komplikasyon olup olmadığı, komplikasyon ise yönetiminin eksiksiz ve zamanında yapılıp yapılmadığı raporlarda açıklanmamıştı. Hastayı sonradan tedavi eden ortopedi doktorunun tanık beyanı da değerlendirilmemişti. Daire genel cerrah, ortopedi uzmanı ve enfeksiyon uzmanı akademik kariyerli en az üç kişilik bir heyetten tüm iddiaları karşılayan gerekçeli rapor alınmasını isteyerek ret kararını bozdu. Aynı kararda, aydınlatma iddiasının dava dilekçesinde ileri sürülmeyip sonradan getirilmesinin iddianın genişletilmesi yasağına takıldığı da kabul edildi (Yargıtay 3. HD, E. 2024/3309, K. 2025/2261).

İyi bir itiraz dilekçesi, raporun şu sorulara cevap verip vermediğine bakar:

• Müdahalenin endikasyonu ve tekniği doğru muydu?
• Gelişen sonuç gerçekten komplikasyon mu; komplikasyonsa öngörülebilir ve önlenebilir miydi?
• Komplikasyon zamanında fark edildi mi, tedavi veya sevk gecikti mi?
• Hastanın kendine özgü durumu (yaş, kronik hastalık, bağımlılık) sonuca etkili olduysa hekim bunu öngörüp tedbir aldı mı?
• Onam formu bu komplikasyonu ve sonuçlarını tıbbi açıdan kapsıyor mu?
• Heyette konunun uzmanı var mı? Estetik dosyada plastik cerrahi, enfeksiyon dosyasında enfeksiyon uzmanı bulunmalıdır.

Rapora itiraz süresi, raporun tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.281). ATK ihtisas kurulları, Genel Kurul, Yüksek Sağlık Şurası ve üniversite heyetleri arasındaki farkları malpraktis davasında bilirkişi raporu ve ATK süreci makalemizde anlatıyoruz.

9. Kamu hastanesinde komplikasyon savunması

Kamu hastanesinde yapılan müdahalelerde tam yargı davası idare mahkemesinde, idareye karşı açılır; hekime husumet yöneltilemez (Anayasa m.129/5). İdare yargısında ölçü, hizmet kusurudur. Danıştay 10. Daire, zararın idarenin hizmet kusurundan doğmuş olması gerektiğini; hizmet kusurunun hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hâllerinde gerçekleştiğini vurgular. Komplikasyon yönetimindeki gecikme tam da “geç işleyen hizmet”tir.

Karaman Devlet Hastanesi’nde 21 yaşında bir hasta, safra kesesi ameliyatı sırasında hayatını kaybetti. Adli Tıp Kurumu 8. İhtisas Kurulu, laparoskopik kolesistektomi sırasındaki sol common iliak arter yaralanmasının komplikasyon olduğunu kabul etti. Ancak ameliyat hemşiresi cerraha kanamayı bildirdiği hâlde cerrah ameliyata devam etmiş, hasta arrest olduktan sonra anestezi ekibinin kanama uyarısı da dikkate alınmamış, ancak kalp masajı sırasında girişim yerlerinden kan fışkırınca laparotomi kararı verilmişti. Kurul, komplikasyon tanısını geç koyan, müdahalede geciken ve komplikasyonu uygun yönetemeyen cerrahın tıbbi uygulama hatası yaptığını bildirdi. İdare mahkemesi hizmet kusurunu kabul etti; Danıştay hizmet kusuru tespitine dokunmadı. Danıştay 10. Daire 05.07.2022 tarihinde kararı hesap ve miktar yönünden bozdu: eşin 26.11.2020’de yeniden evlenmesi nedeniyle destek ihtiyacının sona erdiği gözetilmemişti; çocuk için hesap 20 yaşına değil 25 yaşına kadar yapılmalıydı; baba payı TRH-2010 tablosuna göre belirlenen yaşam süresinin sonundan itibaren yalnızca anneye aktarılmalıydı; manevi tazminat da yeniden belirlenecekti (Danıştay 10. D., E. 2021/4141, K. 2022/3713).

Komplikasyonun gerçekten yönetildiği dosyada ise sonuç farklıdır. Gözün içine enjeksiyon yapılan hastada üç gün sonra endoftalmi gelişti. Adli Tıp Kurumu 2. İhtisas Kurulu, enjeksiyonun ameliyathane koşullarında tıp kurallarına uygun yapıldığını, endoftalminin her türlü özene rağmen oluşabilen komplikasyon olduğunu bildirdi. Danıştay 10. Daire 06.11.2023 tarihinde, raporu irdeleyerek komplikasyon yönetiminin de tıbben uygun olduğunu, maddi tazminata hükmedilmesi koşullarının oluşmadığını belirtti (Danıştay 10. D., E. 2022/2818, K. 2023/6450).

Kamu hastanesi davalarında İYUK m.13 uyarınca önce idareye başvurmak gerekir: olayı öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde başvurulur; ret veya otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine altmış gün içinde dava açılır. Ayrıntılar için kamu hastanesinde malpraktis ve tam yargı davası makalemize bakabilirsiniz.

10. Ceza yargılamasında komplikasyon

Ceza hukukunda kusursuz sorumluluk yoktur; komplikasyon nedeniyle hekim cezalandırılamaz. Taksirin tanımı bunu açıkça gösterir:

Yargıtay Ceza Genel Kurulu 22.05.2024 tarihli kararında komplikasyonu, hekimin bilgi, beceri ve deneyim eksikliği olmadan standart uygulamayı özenle yapmasına rağmen öngörülemeyecek ve engellenemeyecek biçimde ortaya çıkan zarar olarak tanımlar ve kusursuz sorumluluğun kabul edilmediği ceza hukukunda hekimin bundan sorumlu tutulamayacağını belirtir. Dosyada ameliyat sırasında büyük arter yaralanması gelişen hasta ölmüştü; Yüksek Sağlık Şurası yaralanmayı komplikasyon saymış, ancak yönetimde zaman kaybı bulunduğunu bildirmişti. Çoğunluk fiili taksirle öldürme değil, ihmali davranışla görevi kötüye kullanma (TCK m.257/2) saydı ve dava zamanaşımı nedeniyle düştü. Karşı oy yazısı, öngörülemeyen komplikasyondan doğan ölümde taksirden söz edilemeyeceğinde Özel Daire ve Genel Kurul’un hemfikir olduğunu, ancak yönetimdeki gecikmeyi TCK m.257/2’ye bağlamanın kamu hekimi ile özel hastane hekimi arasında tutarsız sonuç doğuracağını belirtir (Yargıtay CGK, E. 2020/370, K. 2024/158). Yargıtay 12. Ceza Dairesi ise uygun illiyet bağı kurulursa eylemin taksirle yaralama veya öldürme, kurulamazsa TCK m.257 kapsamında kaldığını yerleşik uygulama olarak anlatır (Yargıtay 12. CD, E. 2022/3418, K. 2026/3482, T. 07.04.2026).

Yönetimden mahkûmiyet. Yargıtay 12. Ceza Dairesi’nin 09.06.2021 tarihli kararında 34 yaşındaki hasta bel fıtığı ameliyatı olmuş, ameliyat sırasında tansiyon düştüğü için işlem 12.50’de sonlandırılmıştı. Kalp damar cerrahı çağrılmış, arter yaralanması düşünülmüş, hasta ancak 15.50’de başka bir hastaneye sevk edilmişti; orada iliak arter ve ven yaralanması onarıldı, hasta 03.09.2006’da öldü. Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu ve Yüksek Sağlık Şurası yaralanmayı komplikasyon saydı ama doğru yönetilmediğini, ölümle komplikasyona zamanında müdahale edilememesi arasında illiyet bağı bulunduğunu bildirdi. Beyin cerrahı ve kalp damar cerrahı hakkında taksirle öldürme mahkûmiyeti kuruldu; Daire hükmü yalnızca meslek yasağı hükmünü çıkararak düzelterek onadı (Yargıtay 12. CD, E. 2020/12142, K. 2021/4766). Sekiz yaşındaki bir çocukta fıtık ameliyatı sonrası mesane yaralanması gelişmiş, yaralanma Adli Tıp Kurumu tarafından beklenebilir nadir komplikasyon sayılmış ama fark edilmediği, akut böbrek yetmezliği gelişince anlaşıldığı için komplikasyon yönetimindeki eksiklikten genel cerrah taksirle yaralamadan mahkûm edilmişti; Daire cezanın alt sınırdan belirlenmesi ve infaza ilişkin hükümler nedeniyle bozdu (Yargıtay 12. CD, E. 2016/4065, K. 2017/9803, T. 05.12.2017).

Komplikasyondan beraat. Hemşirenin yaptığı glüteal enjeksiyon sonrası sol ayakta siyatik sinir hasarı gelişen olayda Adli Tıp 2. İhtisas Kurulu hasarı kusura bağlanamayan komplikasyon saydı, sanık hakkında beraat kararı verildi ve Daire bunu isabetli buldu (Yargıtay 12. CD, E. 2015/10911, K. 2016/8320, T. 11.05.2016).

Ceza sonucu ile hukuk davası arasındaki ilişki de önemlidir. Ceza hâkiminin beraat kararı ve kusura ilişkin değerlendirmesi hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74); yerleşik içtihada göre yalnızca mahkûmiyet kararında kesinleşen maddi olgu tespitleri bağlar. Yani ceza davasında beraat çıkması, komplikasyon bulunduğu için tazminat davasının da kaybedileceği anlamına gelmez; aydınlatma ve organizasyon kusuru ayrıca incelenir. Ceza boyutu için doktorların cezai sorumluluğu, taksirle yaralama suçu ve taksirle öldürme suçu makalelerimize bakabilirsiniz.

11. Komplikasyon savunmasına karşı dava nasıl hazırlanır?

Komplikasyon savunması beklenen bir cevaptır; dava dilekçesi buna göre kurulmalıdır.

1. Üç iddiayı birlikte ileri sürün. Dava dilekçesinde müdahalenin hatalı yapıldığını, aydınlatmanın eksik olduğunu ve komplikasyonun yönetilmediğini birlikte belirtin. Aydınlatma iddiasını dilekçede ileri sürmediyseniz, sonradan getirmeniz iddianın genişletilmesi yasağına takılabilir (yukarıda anılan Yargıtay 3. HD, E. 2024/3309, K. 2025/2261).
2. Tıbbi kayıtları toplayın. Onam formları, epikrizler, ameliyat notları, hemşire gözlem formları ve görüntüleme kayıtları komplikasyon yönetiminin kanıtıdır. Kayıtlara erişim ve delil tespiti için tıbbi kayıtlara erişim ve delil tespiti makalemizi inceleyebilirsiniz.
3. Doğru mahkemeyi seçin. Özel hastane, serbest hekim, özel klinik ve güzellik salonu işletmesine karşı açılan davalarda 6502 sayılı Kanun m.3/1-l ve m.73/1 uyarınca Tüketici Mahkemesi görevlidir. Dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulması gerekir (m.73/A); parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur ve arabuluculuk şartı aranmaz. Yalnızca sigorta şirketine karşı açılan dava Asliye Ticaret Mahkemesinde görülür. Kamu hastanesinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Özel hastaneye karşı yol haritası için özel hastaneye dava nasıl açılır makalesine bakabilirsiniz.
4. Talebi yeni sisteme göre kurun. 7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 31.07.2026) belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107’yi yürürlükten kaldırdı. Tazminat talebi kısmi dava olarak açılır; HMK m.109/4 uyarınca aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir ve artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Kaldırılmadan önce açılmış davalar kendi hükümlerine göre devam eder. Artırılan kısımda faizin başlangıcı ise henüz netleşmemiştir. Zarar kalemlerini malpraktiste tazminat hesaplama makalesindeki ölçütlerle belirleyin.
5. Süreleri kaçırmayın. Vekâlet sözleşmesinde TBK m.147/5 uyarınca beş yıl; eser sözleşmesinde TBK m.147/6 uyarınca beş yıl, hekimin ağır kusuru varsa TBK m.146 uyarınca on yıl; haksız fiilde TBK m.72 uyarınca iki ve on yıl uygulanır, fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı geçerlidir. Estetik işlemlerde ayrıca 6502 sayılı Kanun m.16 uyarınca ifadan itibaren iki yıllık süre vardır; ayıp ağır kusur veya hileyle gizlenmişse bu süre uygulanmaz. Yargıtay sözleşmesel taleplerde de öğrenme tarihini esas alır. Tüm süreler için malpraktis davasında zamanaşımı makalesine bakın.

Dava sürecinde şikâyet yollarını da değerlendirmek gerekir; bu konuyu doktor hakkında şikâyet makalemizde anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular

Komplikasyon ile malpraktis arasındaki fark nedir?

Komplikasyon, her türlü özen gösterilmesine rağmen gelişen ve hekime atfedilebilecek kusur içermeyen sonuçtur; malpraktis, hekimin özen yükümlülüğüne aykırı davranması yüzünden oluşan zarardır.

Komplikasyon gerçekleştiyse doktor her zaman sorumluluktan kurtulur mu?

Hayır. Hekim, riski hastaya anlatmamışsa veya komplikasyonu zamanında fark edip doğru yönetmemişse komplikasyon gerçek olsa bile sorumlu tutulur.

Onam formunda komplikasyon yazılıysa tazminat alınamaz mı?

Alınabilir. Form riski ve sonuçlarını yeterince kapsamıyorsa, risk hastaya somut olarak anlatılmamışsa veya komplikasyon yönetiminde hata varsa form hekimi kurtarmaz.

Komplikasyon yönetimi ne demektir?

Komplikasyonun zamanında fark edilmesi, uygun tetkik ve tedavinin gecikmeden yapılması ve gerekirse hastanın uygun merkeze sevk edilmesidir.

Bilirkişi raporu “komplikasyon” diyorsa dava kaybedilmiş sayılır mı?

Hayır. Yargıtay, sonucun komplikasyon olup olmadığını, yönetimin doğru yapılıp yapılmadığını ve diğer iddiaları karşılamayan raporu yetersiz sayıp bozma kararı verir.

Aydınlatılmış onamın alındığını kim ispat eder?

Hekim veya hastane ispat eder. Yargıtay, aydınlatılmış onamın alındığına dair ispat külfetinin davalıda olduğunu kabul eder.

Estetik ameliyatta komplikasyon savunması işe yarar mı?

Tek başına yaramaz. Estetik amaçlı müdahalede eser sözleşmesi uygulanır; taahhüt edilen sonuç gerçekleşmediyse bilirkişi komplikasyon dese de hekim edimini ifa etmemiş sayılır.

Estetik ameliyatta ücret iadesi ve tazminat birlikte istenebilir mi?

Evet. Hasta, TBK m.475 ve 6502 sayılı Kanun m.15 kapsamında seçimlik haklardan birini kullanabilir ve bununla birlikte tazminat da isteyebilir.

Kamu hastanesinde komplikasyon nedeniyle kime dava açılır?

İdareye karşı idare mahkemesinde tam yargı davası açılır; hekime doğrudan dava yöneltilemez. Önce İYUK m.13 uyarınca idareye başvurulur.

Komplikasyon sonrası hasta başka hastaneye giderse hekim sorumlu olur mu?

Hasta müdahaleyi yapan hekimin takibinden çıkmış ve komplikasyon yönetimi imkânı kalmamışsa Yargıtay hekimi sorumlu tutmayabilir. Yönetim hatası ayrıca saptanıyorsa durum değişir.

Komplikasyon nedeniyle ceza davası açılabilir mi?

Komplikasyon tek başına suç oluşturmaz. Ancak komplikasyonun fark edilmemesi veya geç yönetilmesi nedeniyle yaralanma ya da ölüm gerçekleşmişse taksirle yaralama, taksirle öldürme veya kamu hekiminde görevi kötüye kullanma suçu gündeme gelebilir.

Hastane de komplikasyon nedeniyle sorumlu olur mu?

Evet, hekimin kusuru varsa hastane adam çalıştıran sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir. Kamu hastanesinde ise sorumlu idaredir.

Sonuç

Komplikasyon ve malpraktis farkı, kötü sonucun adında değil, arkasındaki hekim davranışında aranır. Bilirkişi raporu “komplikasyon” dediğinde işin yarısı bitmiştir: geriye aydınlatmanın yeterli olup olmadığı, komplikasyonun zamanında fark edilip doğru yönetilip yönetilmediği ve estetik müdahalede taahhüt edilen sonucun gerçekleşip gerçekleşmediği sorularının cevabı kalır. Dosyanız hakkında komplikasyon savunması ileri sürülüyorsa raporu bu sorularla satır satır denetletmek, tıbbi kayıtları erkenden toplamak ve süreleri kaçırmamak gerekir. Konu hakkında ayrıntılı bilgi ve hukuki destek için İstanbul tazminat avukatı hizmetlerimizden yararlanabilirsiniz.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul