Tarhiyat Öncesi Uzlaşma: Şartları, Süreç ve Hukuki Sonuçları

Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesi devam ederken, inceleme sonucunda kesilmesi öngörülen ve kanunen uzlaşmaya açık vergi cezalarının mükellef veya ceza muhatabı ile idare arasında görüşülerek kesinleştirilmesini sağlayan idari çözüm yoludur. 2 Ağustos 2024’ten itibaren vergi aslı uzlaşmanın konusu değildir. 2026 yılında bu yol, kanuni istisnalar saklı kalmak üzere vergi ziyaı cezaları ile cezayı gerektiren fiil bazında toplamı 40.000 TL’yi aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına açıktır. Süresinde ve usulüne uygun uzlaşma başvurusunun sonuçlandırılmadan ihbarname düzenlenmesi ise, özellikle dava hakkı bakımından önemli bir hukuka aykırılık oluşturabilir.

Tarhiyat öncesi uzlaşmanın hukuki niteliği ve dayanağı

213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) ek 11. maddesi, tarhiyat öncesi uzlaşmanın temel dayanağıdır. Uygulama usulü 31 Ekim 2011 tarihli Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği ile belirlenir. Bu mekanizma, idarenin kesmeyi düşündüğü cezayla ilgili ihtilafı henüz tarhiyat ve ceza ihbarnamesi aşamasına gelmeden gidermeyi amaçlar. Mükellefin görüşme talep edebilmesi hukuken korunur; ancak belirli bir indirim oranını idareye kabul ettirme hakkı yoktur.

Uzlaşma bir yargısal karar, vergi affı veya cezanın kendiliğinden silinmesi değildir. Müzakereler, kanunun izin verdiği sınırlar içerisinde yapılır. Tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası süreçler, vergi uyuşmazlıklarının idari ve yargısal çözüm yolları içinde birbirini izleyen iki serbest deneme hakkı olarak görülemez: Aynı ceza bakımından ilk sürecin olumsuz tamamlanması, kural olarak ikinci uzlaşma yolunu kapatır.

2026 yılında hangi vergi ve cezalar uzlaşma kapsamındadır?

VUK ek 11. maddesinin kapsamı, incelemede tespit edilen her matrah farkını veya bütün cezaları içermez. Üç koşul birlikte aranır: İşlem vergi incelemesine dayanmalı, henüz ilgili tarhiyat veya ceza kesme aşaması tamamlanmamış olmalı ve görüşülmek istenen yaptırım kanuni uzlaşma kapsamına girmelidir.

2026 için 40.000 TL eşiği, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Kanunun kullandığı “aşan” ibaresi belirleyicidir. Bu nedenle 40.000 TL ceza uzlaşmaya girmez; 40.001 TL tutarındaki ceza, diğer koşullar mevcutsa girer. Vergi ziyaı cezası için bu tutarda genel bir parasal eşik öngörülmemiştir.

Fiil bazında toplam ceza nasıl belirlenir?

Usulsüzlük ve özel usulsüzlükte sınır, birbirinden bağımsız bütün ceza ihbarnamelerinin gelişigüzel toplanmasıyla değil, cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam tutara göre uygulanır. Aynı fiil nedeniyle hukuken birlikte değerlendirilen ceza tutarları hesaba katılır; ayrı fiiller sırf aynı inceleme raporunda yer alıyor diye tek bir ceza haline getirilmez. Hangi eylemlerin tek fiil oluşturduğu, ilgili ceza normu ve tespit tutanakları incelenerek belirlenmelidir.

Örneğin bir fiil için 38.000 TL, bağımsız başka bir fiil için 15.000 TL özel usulsüzlük cezası öngörülüyorsa bunları 53.000 TL kabul ederek kendiliğinden uzlaşma kapsamı yaratmak doğru değildir. Buna karşılık aynı fiil yönünden hukuken hesaplanan toplam 53.000 TL ise parasal şart karşılanır. Bu ayrımda usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasının unsurları esas alınır.

359. madde kapsamında olduğu iddia edilen fiiller

VUK 359 kapsamında bir fiille vergi ziyaına sebebiyet verildiği için kesilecek ceza ile bu fiillere iştirak nedeniyle kesilecek ceza uzlaşmaya kapalıdır. Ancak idarenin yalnız “kaçakçılık şüphesi” ibaresini kullanması yeterli bir hukuki gerekçe değildir. Kapsam dışılığın somut fiile, hangi ceza hükmünün uygulanacağına ve inceleme bulgularına dayanması gerekir. Vergi kaçakçılığı suçunun adli sorumluluk rejimi ile uzlaşma yasağının vergi cezası yönünden sonucu birbirinden ayrılmalıdır. Ceza soruşturması ve tarhiyat işlemleri aynı olaydan kaynaklansa bile tek bir hukuki süreç değildir.

Vergi aslı neden artık uzlaşmaya dahil değildir?

7524 sayılı Kanun’un 14. maddesiyle VUK ek 11’de yapılan değişiklik 2 Ağustos 2024’te yürürlüğe girdi. Daha önce vergi aslı ve buna bağlı ceza birlikte uzlaşma konusu olabiliyorken mevcut düzenlemede müzakere edilen tutar ceza ile sınırlıdır. İnceleme sonucunda öngörülen vergi farkının doğruluğu konusunda idareyle serbestçe pazarlık yapma yetkisi kalmamıştır.

Bu değişiklik iki somut sonuca yol açar. Birincisi, cezaya ilişkin anlaşma sağlanması vergi aslını kendiliğinden azaltmaz veya ortadan kaldırmaz. İkincisi, uzlaşılan ceza hakkında dava yasağı mevcutken, uzlaşma kapsamı dışında bırakılmış vergi aslına karşı hukuki itiraz ve dava yolları kural olarak açık kalır. Vergi aslının dava konusu yapılması ile cezanın uzlaşmayla kesinleştirilmesi farklı işlemlerdir; ikisini tek bir kesinleşme konusu gibi değerlendirmek 2024 sonrası hukuk düzenine aykırıdır.

2 Ağustos 2024 öncesinde yapılmış taleplerin durumu

VUK geçici 35. madde, yürürlük anında bekleyen dosyalar için özel koruma getirir. 2 Ağustos 2024’ten önce uzlaşma talep edildiği halde henüz gün verilmemiş, gün verilip görüşme yapılmamış, görüşmesi ertelenmiş veya uzlaşma talep süresi henüz geçmemiş vergi ve cezalar hakkında, maddede sayılan hükümlerin değişiklik öncesi şekli uygulanır. Dolayısıyla 2024 öncesi bir başvuruya sırf uzlaşma toplantısı 2026 yılında yapılıyor diye otomatik olarak yeni rejim uygulanmaz. Başvurunun ve geçişteki dosya durumunun belgelendirilmesi gerekir.

Kimler ve hangi aşamada başvurabilir?

Tarhiyat öncesi uzlaşmayı nezdinde vergi incelemesi yapılan mükellef veya ceza muhatabı talep edebilir. Tüzel kişiler kanuni temsilcileri, küçükler ve kısıtlılar yasal temsilcileri aracılığıyla hareket eder. Vekil aracılığıyla başvuruda Yönetmeliğin 8. maddesindeki noterden alınmış vekâletname şartı ve temsil yetkisinin kapsamı dikkate alınır.

Yönetmeliğin 8 ve 9. maddelerine göre başvuru, vergi incelemesinin başlangıcından incelemeyle ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar yapılabilir. Yazılı talep incelemeyi yapana, ilgili birime veya ekip başkanlığına iletilebilir; idarenin bilgi işlem sistemleri üzerinden elektronik başvuru imkânı da düzenlenmiştir. Daha önemlisi, uzlaşma isteminin vergi inceleme tutanağına geçirilmesi yazılı başvuru yerine geçer. Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce talebin açıkça ve doğru biçimde kayda alınıp alınmadığı denetlenmelidir.

Yönetmeliğin 11. maddesindeki, mükellefin bilgisi dışında harici bilgilerle yapılan incelemelerde uzlaşmaya davet özel bir durumdur. Böyle bir davet halinde, 9. maddenin ikinci fıkrası uyarınca davet yazısının tebliğinden itibaren en geç 15 gün içinde talepte bulunulabilir. Bu özel süre, normal incelemede son tutanağa kadar başvuru esasını ortadan kaldırmaz.

Başvuruya hangi bilgi ve belgeler eklenmelidir?

Uzlaşma talebinin hangi inceleme dönemi, vergi türü ve hangi ceza önerisine ilişkin olduğu tereddütsüz anlaşılmalıdır. Başvuru tarihi, başvuru kanalı ve tebliğ belgeleri saklanmalıdır. Mükellefin savunmasını destekleyen muhasebe kayıtları, sözleşmeler, faturalar, banka hareketleri, karşıt inceleme bulguları ve inceleme tutanakları müzakerenin hukuki zeminini oluşturur. Vergi incelemesinin usulü ve mükellef hakları bu belgelerin hangi aşamada istenebileceğini belirler.

Uzlaşma başvurusu, inceleme raporundaki bütün tespitleri kabul anlamına gelmez. Bununla birlikte uzlaşma tutanağının imzalanması, kapsamındaki ceza açısından bağlayıcı sonuç doğurur. Başvuruyla kesin anlaşmayı birbirinden ayırmak, dosya stratejisinin temelidir.

Uzlaşma günü nasıl belirlenir, toplantı nasıl yapılır?

Başvuru üzerine incelemeyi yapan görevli yetkili uzlaşma komisyonuyla görüşme gününü belirler. Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca gün ve saat kural olarak en az 15 gün önceden mükellefe bildirilir veya inceleme tutanağına yazılır; mükellefin istemesi halinde daha erken bir tarih saptanabilir. İnceleme raporunun veya gereken rapor bilgilerinin zamanında ilgiliye ulaştırılması, iddialara karşı hazırlık yapabilmesinin koşuludur.

Komisyon, inceleme bulgularını ve cezanın niteliğini değerlendirir; tarafların teklifleri görüşülür. Uzlaşma zorunlu olarak bir indirimle sonuçlanmaz. Kanunun kesin olarak kapsam dışında bıraktığı cezalar, komisyonun takdiriyle içeri alınamaz. Tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonlarının oluşumu ve yetkileri öncelikle Yönetmeliğin 5–7. maddelerine göre belirlenir. 28 Mart 2026 tarihli 592 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ise esasen tarhiyat sonrası uzlaşma komisyonlarına ilişkin yetki düzenlemesidir; iki uzlaşma türünün komisyon hükümleri birbirinin yerine uygulanamaz.

Toplantıya katılım ve erteleme talepleri belgelendirilmelidir. Haklı mazeret zamanında ortaya konulsa bile yeni gün verilmesi her durumda otomatik bir hak değildir; Yönetmelikteki toplantı ve erteleme hükümleriyle somut tebligat durumu birlikte incelenir.

Uzlaşma sağlanırsa hangi hukuki sonuçlar doğar?

Tarafların üzerinde anlaşması ve usulüne uygun tutanağın düzenlenmesiyle, uzlaşılan ceza tutarı bağlayıcı hale gelir. VUK ek 11 ve ek 6 gereği, tutanakla belirlenen husus hakkında olağan vergi davası açılamaz ve aynı husus idari şikâyet yoluyla yeniden tartışılamaz. Bu kesinlik, üzerinde uzlaşılmayan vergi aslına otomatik olarak yayılmaz. Vergi dairesi tutanağın gereğini yerine getirir; ödeme ise VUK ek 8 ve ilgili özel ödeme hükümleri çerçevesinde yapılır.

Üzerinde uzlaşılan cezaya ayrıca VUK 376 kapsamında indirim uygulanmaz. VUK ek 9’un indirimleri birleştirmeme kuralı açıktır. Ceza muhatabının, tutanak imzalanıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçmesi ve şartları varsa VUK 376 uyarınca cezada indirim yolunu tercih etmesi farklı bir seçenektir. Bu seçim, özellikle komisyon teklifinin kanuni indirim yoluyla ulaşılabilecek tutardan daha elverişsiz olduğu durumlarda önem taşır.

Vergi aslı dava edilirse uzlaşılan ceza kendiliğinden kalkar mı?

Hayır. Vergi aslına karşı dava açılması, ceza uzlaşma tutanağını tek başına ortadan kaldırmaz. Vergi aslı hakkında verilecek bir iptal kararının bağlı vergi ziyaı cezasına etkisi ile uzlaşılan cezanın kesinliği ayrı hukuki problemlerdir. Vergi ziyaı cezasının maddi dayanağının ortadan kalkması güçlü bir hukuki itiraz doğurabilir; ancak imzalı uzlaşma tutanağı mevcutken cezanın doğrudan yeniden dava edilebileceği veya otomatik iade edileceği söylenemez. İlgili kararın kapsamı, kesinleşme, hata düzeltmesi ve olası idari işlemler somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle, incelemede vergi aslının hiç doğmadığına ilişkin güçlü belge veya savunma mevcutsa, yalnız ceza indirimine bakılarak uzlaşma tutanağı imzalanmamalıdır. Vergi aslına yönelik dava stratejisi ve cezanın kabulünün yaratacağı usuli sonuçlar birlikte değerlendirilmelidir.

Uzlaşma vaki olmazsa veya temin edilemezse ne olur?

Uzlaşmanın vaki olmaması, tarafların görüşmesine rağmen üzerinde anlaşılacak ceza tutarında uzlaşamamasıdır. Uzlaşmanın temin edilememesi ise kural olarak toplantıya katılmama, usulün tamamlanamaması veya Yönetmelikte belirtilen tutanağı imzalamama gibi sebeplerle görüşmenin gerçekleşmiş bir anlaşmaya dönüşmemesidir. Her iki durumda da ilgili tutanak ve inceleme raporu, gerekli tarh ve ceza kesme işlemleri için vergi dairesine gönderilir.

VUK ek 11’in üçüncü fıkrasının sonucu kesindir: Tarhiyat öncesi uzlaşma sağlanamamışsa aynı ceza için tarhiyat sonrası yeniden uzlaşma istenemez. Ancak bu, ihbarnamenin yargısal denetim dışında kaldığı anlamına gelmez. Cezanın kesilmesinden ve usulüne uygun tebliğinden sonra, kanuni süresi içinde vergi mahkemesinde dava açılması mümkündür. Vergi aslı yönünden de ayrı dava konusu ve süre değerlendirmesi yapılır.

Komisyonun anlaşma sağlanamadığında tutanağa geçirdiği nihai teklif, Yönetmeliğin 16. maddesindeki şartlar çerçevesinde, daha sonra yasal dava açma süresinin sonuna kadar yazılı olarak kabul edilebilir. Bu ihtimalde uzlaşma başvuru tarihinde değil, kabulün usulüne uygun gerçekleştiği aşamada oluşur. Teklifin bulunup bulunmadığı, hangi ceza kalemini kapsadığı ve sürenin hangi ihbarnameye göre hesaplandığı tutanaktan okunmalıdır.

Uzlaşma talebinden vazgeçmek ile uzlaşamamak aynı şey midir?

Değildir. Yönetmeliğin 12. maddesinin üçüncü fıkrasına göre mükellef, tayin edilen uzlaşma gününden önce yazılı olarak talebinden vazgeçebilir; bu halde uzlaşma istememiş gibi işlem tesis edilir. Buna karşılık toplantıya hiç gitmemek veya toplantıda anlaşamamak, kendiliğinden geri alma sayılmaz; tarhiyat sonrası uzlaşma yolunu kapatan sonuç doğurabilir. Bu nedenle görüşmeden vazgeçilmesi düşünülüyorsa karar toplantı öncesinde, yazılı ve ispatlanabilir biçimde açıklanmalıdır.

Tarh zamanaşımına üç aydan az kalması uzlaşmayı engeller mi?

Hayır. Sırf tarh zamanaşımına üç aydan az süre kaldığı gerekçesiyle tarhiyat öncesi uzlaşma yolunun kapatılması artık geçerli bir yönetmelik kuralına dayandırılamaz. Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin üçüncü fıkrasındaki bu kısıtlama, Danıştay 4. Dairesinin 30 Eylül 2021 tarihli, E.2018/459, K.2021/4770 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 28 Aralık 2022 tarihli, E.2022/84, K.2022/1553 sayılı kararıyla iptali onamıştır.

Kurulun belirleyici gerekçesi, idarenin kanunda öngörülmeyen bir hak sınırlamasını yönetmelikle yeniden getiremeyeceği ve daha önce aynı yönde verilmiş kesin iptal kararını etkisiz kılacak düzenleme yapamayacağıdır. Buna karşılık başvuru süresinin kendisi, yani incelemeye ilişkin son tutanağın düzenlenmesi kuralı varlığını sürdürür. İptal edilen üç aylık engel, son tutanak sonrasında sınırsız başvuru hakkı yaratmaz. Tarh zamanaşımı ise incelemenin ve tarhiyatın zaman bakımından geçerliliği yönünden ayrıca denetlenir.

İdare uzlaşma talebini sonuçlandırmadan ihbarname düzenlerse ne yapılır?

Usulüne uygun tarhiyat öncesi uzlaşma isteminin hukuka uygun biçimde sonuçlandırılması gerekir. İdare, geçerli bir istisna bulunmadığı halde başvuruyu görmezden gelip ihbarname düzenleyerek mükellefi bu yoldan mahrum bırakamaz. Özellikle talebin inceleme tutanağında yer aldığı veya uzlaşma günü verildiği halde erken ihbarname tebliğ edildiği dosyalarda, bu eksiklik cezalı tarhiyatın hukuka uygunluğunu etkileyebilir.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 15 Mayıs 2024 tarihli, E.2022/1431, K.2024/467 sayılı kararı bu ayrımı somutlaştırır: Mükellefe uzlaşma günü verilmiş olmasına rağmen o gün beklenmeden ihbarname düzenlenmesi ve özel yapılandırma mevzuatının mükellefe fiilen bir avantaj sağlamaması değerlendirilmiş; uzlaşma olanağı verilmeden yapılan cezalı tarhiyatı hukuka aykırı bulan ısrar kararı onanmıştır.

Bu içtihat, her usul aksaklığının bütün vergi aslını mutlak biçimde ortadan kaldırdığı şeklinde okunamaz. Karara konu vergilendirme dönemi 2013, uzlaşma ve ihbarname işlemleri ise 2016 yılındadır; her ikisi de vergi asıllarının uzlaşma konusu olabildiği eski rejime aittir. 2024 sonrası davalarda ihlalin esasen cezaya ilişkin uzlaşma hakkını etkilediği göz önüne alınarak ihbarnamede hangi işlem veya ceza yönünden iptal talep edildiği ayrı gerekçelendirilmelidir. Ayrıca 6736, 7143 veya 7326 gibi özel yapılandırma kanunlarına ilişkin kararlar kendi kanuni dönem ve kapsamları dışında mekanik biçimde uygulanamaz.

Vergi mahkemesinde dava açma süresi ve görevli mahkeme

Tarhiyat öncesi uzlaşmanın başarısız olmasından sonra uyuşmazlık yaratan işlem, kural olarak usulüne uygun tebliğ edilen vergi veya ceza ihbarnamesidir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinde vergi mahkemeleri için genel dava açma süresi 30 gün olarak belirlenmiştir; süre tebliği izleyen günden başlar, özel kanun istisnaları ve süre hesaplama hükümleri saklıdır. Tarhiyat öncesi müzakerenin başarısız olması, henüz başlamamış bir ihbarname davası süresini tüketmez. Buna karşılık sonradan hukuken kullanılamayacak tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusu yapılarak sürenin durduğu varsayılamaz.

Vergi aslı, uzlaşılan ceza ve uzlaşılmayan ceza kalemlerinin dava edilebilirliği birbirinden ayrılmalıdır. İhbarnamenin tebliğ tarihi, vergi türü, vergilendirme dönemi, ceza türü ve usul itirazları açıkça gösterilmeli; vergi davası açma süresi ve dava dilekçesinin hazırlanması bu ayrım üzerinden yapılmalıdır. Dava açılmasının tahsilata etkisi ise işlemin niteliğine göre değişir; her ceza ve her tahsil işlemi için otomatik durma sonucu varsayılmamalıdır.

Uzlaşma mı, ceza indirimi mi, dava mı? Somut karar ölçütleri

Doğru seçenek, yalnız önerilen indirim yüzdesine göre belirlenmez. Ceza kesilmesinin maddi ve usuli dayanakları, vergi aslına karşı savunmanın gücü, delillerin niteliği, ceza muhatabının kabul edebileceği mali sonuç ve tutanağın kesinleştirici etkisi birlikte değerlendirilir.

2026 yılında uzlaşma sınırı olan 40.000 TL’yi aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından VUK ek 1 ve 376 birlikte değerlendirildiğinde cezada indirim oranı %75 olarak uygulanır; diğer kanuni ödeme ve başvuru şartları devam eder. Bu artırımlı indirim, aynı tutarı aşan cezalara otomatik uygulanmaz.

Varsayımsal örnek: Vergi incelemesi sonucunda 500.000 TL vergi farkı ve bununla bağlantılı 500.000 TL olağan vergi ziyaı cezası önerilmiş olsun. Dosya, VUK 359 kapsam dışılığına girmiyorsa 500.000 TL tutarındaki ceza tarhiyat öncesi uzlaşmada görüşülebilir; fakat 500.000 TL vergi aslı pazarlığa konu olmaz. Komisyon cezayı 150.000 TL olarak kabul eder ve usulüne uygun tutanak imzalanırsa uzlaşılan ceza yönünden dava yasağı doğar. Vergi aslına yönelik dava imkânı ayrıca değerlendirilir. Rakamlar yalnız hukuki ayrımı göstermek içindir; idarenin bu düzeyde indirim yapacağına dair bir öngörü içermez.

Sık sorulan sorular

Tarhiyat öncesi uzlaşma için vergi veya ceza ihbarnamesinin gelmesi gerekir mi?

Hayır. Kurumun özelliği zaten ihbarnameden önce, vergi incelemesi sırasında kullanılmasıdır. İhbarname tebliğinden sonra başvurulabilecek farklı yolun şartları ayrıca incelenir.

Uzlaşma başvurusu yapınca vergi incelemesi durur mu?

Hayır. Başvuru, inceleme ve tarh zamanaşımı sürelerini kendiliğinden durdurmaz. Uzlaşmanın incelenmesi için işlemlerin usulüne uygun sıralanması gerekir.

40.000 TL tutarındaki özel usulsüzlük cezası 2026’da uzlaşılabilir mi?

Hayır. Parasal şart “40.000 TL’yi aşan” cezalardır. Sınırdaki ve altındaki usulsüzlük cezaları için şartları varsa artırımlı ceza indirimi değerlendirilir.

Uzlaşma sağlanamazsa tekrar uzlaşma istenebilir mi?

Aynı ceza hakkında tarhiyat sonrası ikinci uzlaşma istenemez. Ancak ihbarname sonrasında dava hakkı ve ayrı bir indirim başvurusunun kanuni şartları, somut tarihler üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Vergi aslına dava açarken cezada uzlaşmak mümkün müdür?

2 Ağustos 2024 sonrası genel rejimde, evet; vergi aslı uzlaşmanın konusu değildir. Ancak ceza tutanağı bağlayıcı olduğundan, vergi aslı hakkında daha sonra verilecek kararın cezanın hukuki durumuna otomatik yansıyacağı varsayılmamalıdır.

Sonuç

Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesinin sonunda gelişen ceza uyuşmazlığının idari aşamada çözülmesi için ciddi sonuçlar doğuran bir seçenektir. 2026 uygulamasının belirleyici sınırları şunlardır: Vergi aslı uzlaşılmaz; 359. maddeye dayanan belirli cezalar dışarıda kalır; usulsüzlük cezalarında fiil bazında 40.000 TL eşiği aşılmalıdır; uzlaşma talebi son inceleme tutanağına kadar yapılır; anlaşma sağlanırsa uzlaşılan ceza kesinleşir; anlaşma sağlanamazsa aynı ceza için ikinci uzlaşma yapılamaz. Danıştayın iptal ettiği üç aylık zamanaşımı engeli ise geçerli bir ret gerekçesi değildir.

İmzalanacak tutanağın kapsamı ile vergi aslına ilişkin savunma ve dava seçenekleri birlikte değerlendirildiğinde, uzlaşma gerçek bir uyuşmazlık çözüm aracı olabilir. Aksi halde yalnız kısa vadeli ceza indirimi düşünülerek verilen karar, giderilemeyecek bir usuli sonuca yol açabilir.

Kaynakça

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, özellikle ek 1, ek 6, ek 8, ek 9, ek 11, geçici 35, 344, 359 ve 376. maddeler.
• 7524 sayılı Kanun, m.14 ve 16; 2 Ağustos 2024 tarihli, 32620 sayılı Resmî Gazete.
• Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliği, 31 Ekim 2011 tarihli, 28101 sayılı Resmî Gazete, özellikle m.8–19; GİB yönetmelik metni. Yönetmelikteki eski vergi aslı atıfları 7524 sayılı Kanun’la getirilen üst norm değişikliği dikkate alınarak okunmalıdır.
• 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, 31 Aralık 2025 tarihli, 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete; GİB metni.
• 592 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, 28 Mart 2026 tarihli, 33207 sayılı Resmî Gazete; GİB metni.
• Gelir İdaresi Başkanlığı, 27 Temmuz 2026, Tarhiyat Öncesi ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Broşürleri duyurusu.
• Danıştay 4. Dairesi, 30.09.2021, E.2018/459, K.2021/4770; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 28.12.2022, E.2022/84, K.2022/1553 (karar metni).
• Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 15.05.2024, E.2022/1431, K.2024/467 (karar metni).
• Danıştay 9. Dairesi, 14.12.2022, E.2020/3843, K.2022/6403 (karar metni).

Yazar: Av. Fatih SEFER
Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu