Gider Pusulası Nedir? Düzenleme Şartları, Süre ve Stopaj

Gider pusulası, Vergi Usul Kanunu (VUK) m.234 uyarınca, kanun kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayan kişilerden mal satın alan veya bu kişilere iş yaptıran belirli mükelleflerin düzenlediği tevsik belgesidir. Belgeyi malı satan ya da hizmeti yapan değil, kanunda sayılan alıcı veya işi yaptıran düzenler. Kural olarak malın tesliminden veya hizmetin yapılmasından itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenmeli; ancak kanunun aradığı şartları taşıyan banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT belgeleri belirli işlemlerde gider pusulasının yerini alabilir. Gider pusulası düzenlenmesi, her işlemden gelir vergisi kesileceği veya belgedeki her tutarın doğrudan indirilecek gider sayılacağı anlamına gelmez.

Gider pusulasının hukuki niteliği ve işlevi nedir?

VUK m.227, üçüncü kişilerle yapılan işlemlere ilişkin defter kayıtlarının kanunda öngörülen belgelerle tevsikini esas alır. VUK m.234 ise karşı tarafın fatura veya benzeri bir VUK belgesi verme yükümlülüğü bulunmadığı durumlarda, mal veya hizmet alanın işlem için belge oluşturmasını sağlar. Bu nedenle gider pusulası bir ödeme vaadi, sıradan bir makbuz ya da vergi muafiyeti belgesi değildir: Malın veya hizmetin niteliğini, taraflarını, bedelini ve işlemin tarihini belgeleyen kanuni vesikadır.

Kanun, vergiden muaf esnaf için düzenlenen gider pusulasının bu kişi tarafından verilmiş fatura hükmünde olduğunu açıkça belirtir. Bu ibare, gider pusulasının her durumda KDV’li fatura olduğu veya her işlemin gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacağı biçiminde yorumlanamaz. Belgelendirme yükümlülüğü, kazancın vergilendirilmesi ve KDV uygulaması ayrı hukuki sorulardır. Genel belge sisteminin çerçevesi için Vergi Usul Kanunu’nun kapsamı ve uygulama alanı ayrıca incelenebilir.

Gider pusulasını kimler düzenlemek zorundadır?

VUK m.234’te gider pusulası düzenleyecek kişiler sınırlı biçimde sayılmıştır:

• Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar,
• Kazancı basit usulde tespit edilenler,
• Defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabı,
• Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler.

Bu kişiler, VUK kapsamındaki belgeleri düzenleme zorunluluğu bulunmayanlara yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları mallar için gider pusulası düzenler. Bununla birlikte, gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerden satın alınan mallar m.234 kapsamından açıkça çıkarılmıştır. Bu alımların belgelendirilmesinde VUK m.235’teki müstahsil makbuzu rejimi uygulanır.

Belge düzenleyen mükellef ile vergi kesintisi yapmak zorunda olan kişi daima aynı kavram değildir. Örneğin basit usule tabi alıcı bakımından gider pusulası düzenleme yükümlülüğünün bulunması, tek başına onu Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m.94’te sayılan stopaj sorumlularından biri hâline getirmez. Stopaj için ayrıca ödeme türü ve kesinti sorumlusu sıfatı belirlenir.

Hangi işlemler için gider pusulası düzenlenir?

Vergiden muaf esnaftan mal veya hizmet alınması

GVK m.9 kapsamındaki muafiyet koşullarını taşıyan esnaftan ürün alınması veya hizmet temin edilmesi, gider pusulasının tipik kullanım alanıdır. Ancak yalnızca kişinin vergi levhası bulunmadığını söylemesi muaf esnaf olduğunu kanıtlamaz. Yaptığı işin niteliği, işyeri veya organizasyonunun bulunup bulunmadığı, işin sürekliliği, başka bir işletmeye bağlı çalışması ve ilgili muafiyet bendinin koşulları incelenir. Vergi muafiyetine uymayan düzenli ticari faaliyetleri gider pusulasıyla belgelemek, satıcının fatura düzenleme ödevini ortadan kaldırmaz.

Ticari faaliyete konu olmayan kişisel eşyanın satılması

Bir gerçek kişinin kendisine ait kullanılmış masa, bilgisayar veya benzeri kişisel malı bir işletmeye arızi olarak satması hâlinde, satıcı yönünden VUK belgesi düzenleme yükümlülüğü bulunmuyorsa alıcı m.234 kapsamında gider pusulası düzenler. Burada belirleyici ölçüt satıcının kimlik numarasının veya vergi kaydının bulunması değil, işlemin ticari faaliyet kapsamında gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğidir. Kişisel eşya satışları sürekli mal ticaretine dönüşmüşse, satıcı hakkında mükellefiyet ve fatura yükümlülüğü ayrıca değerlendirilir.

Arızi hizmet ile sürekli serbest meslek veya ticari faaliyet ayrımı

Belge düzenleme yükümlülüğü olmayan bir kişinin bir defalık hizmeti, olayın niteliğine göre gider pusulasıyla tevsik edilebilir. Buna karşılık iş, süreklilik gösteren bağımsız bir mesleki faaliyet olarak yürütülüyorsa gider pusulası fatura veya serbest meslek makbuzunun yerine geçirilemez. İş görme ilişkisinin gerçekte iş sözleşmesine dayanması durumunda ise ücret ve bordro hükümleri uygulanır. Bir ücret ödemesine “gider pusulası” adı verilmesi iş ilişkisini bağımsız hizmete dönüştürmez.

Tüketiciden mal iadesi ve kamu kurumlarının belgeleri

VUK m.234/5, tüketicinin 6502 sayılı Kanun kapsamında malı iade etmesi üzerine bedelin belirlenen banka, ödeme kuruluşu veya PTT kanalıyla geri ödenmesi sırasında düzenlenen şartlara uygun belgeleri gider pusulası yerine kabul eder. Ayrıca VUK belgesi düzenleme zorunluluğu bulunmayan kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatlarına uygun olarak düzenledikleri işlem belgeleri de kanuni şartlarla gider pusulası yerine geçer. Bu iki durum, alış işlemleri için getirilen genel bir belgesizlik istisnası değildir.

Gider pusulası ile fatura, müstahsil makbuzu ve ücret bordrosu arasındaki fark

Bu ayrımın özü şudur: Gider pusulası, karşı tarafın belge düzenleme zorunluluğu bulunmadığında başvurulan belgedir; fatura düzenlenmesi gereken bir işlemin serbestçe seçilebilen alternatifi değildir. Fatura düzenine ilişkin süre ve şekil hükümleri ayrıca fatura düzenleme zorunluluğu kapsamında değerlendirilir.

Gider pusulası kaç gün içinde ve hangi tarihle düzenlenir?

VUK m.234/4’e göre azami süre, malın teslim edildiği veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren yedi gündür. Sürenin başlangıcı, ödeme günü veya faturanın muhasebeye işlendiği gün değildir. Süresi içinde düzenlenmeyen gider pusulası kanun gereği hiç düzenlenmemiş sayılır. Bu açık yaptırım, gecikmeli belge düzenlenmesinin geçmişteki yükümlülüğü eksiksiz yerine getirdiği savunmasını ortadan kaldırır.

Örneğin 5 Ekim 2026’da teslim alınan ve gider pusulasıyla belgelenmesi gereken bir mal için, resmî tatil veya süreyi etkileyen başka bir durum bulunmadığı varsayımıyla, VUK m.18 uyarınca pusulanın en geç 12 Ekim 2026 günü düzenlenmesi gerekir; bedelin 20 Ekim’de ödenecek olması belge tarihini kendiliğinden ileri taşımaz. Teslim, hizmet ifası, kısmi teslim ve ödeme tarihleri kayıtlarla ayrı ayrı gösterilmelidir. Süre hesabında genel VUK süre hükümleri ve somut olayın takvim özellikleri ayrıca gözetilir.

2021 değişikliğinden önceki döneme ait uyuşmazlıklar bugünkü yedi günlük kural geriye yürütülerek çözülemez. Düzenleme 1 Kasım 2021’de yürürlüğe girmiştir; geçmiş işlemde yürürlükte olan metin esas alınır.

Banka dekontu gider pusulasının yerine geçer mi?

Evet, fakat her banka dekontu otomatik olarak gider pusulası değildir. VUK m.234/5-a, mal veya hizmet bedelinin yedi günlük süre içinde banka, 6493 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla ödenmesi hâlinde, bu kuruluşların düzenlediği belgelerin gider pusulasının yerini alabileceğini kabul eder. İkame belgenin m.234/2’deki işlem ve taraf bilgilerini içermesi şarttır. Sadece bir IBAN’a belirli miktarda para gönderildiğini gösteren, malın cinsini ya da hizmetin mahiyetini açıklamayan kayıtların tek başına yeterli olduğu ileri sürülemez.

Şartlı ikamenin uygulanabilmesi için üç unsur birlikte araştırılır: (i) asıl işlemin gider pusulası kapsamına girmesi, (ii) bedelin belirtilen kanallardan yedi gün içinde ödenmesi ve (iii) ödeme kuruluşunca düzenlenen belgenin kanunun zorunlu bilgilerini taşıması. Ödeme yedi günden sonra yapılmışsa sonradan alınan dekont, geçmişte süresinde düzenlenmesi gereken gider pusulasının yerini geriye dönük olarak almaz. Buna karşılık gider pusulasının normal şekilde süresinde düzenlenmesi için bedelin aynı yedi günlük sürede mutlaka ödenmesi şart değildir.

Bu ikame imkânı 2021’de kanun hükmü hâline gelmiştir. Bu tarihten önce verilmiş, banka dekontunun gider pusulası yerine geçmeyeceğini söyleyen özelgeler güncel m.234/5’in üstüne çıkarılamaz. Yine de ödeme belgesinin zorunlu içeriği eksikse yeni hüküm de eksikliği gidermeyecektir. Banka aracılığıyla ödeme ile tahsilat ve ödemelerde tevsik zorunluluğu birbirine yakın fakat aynı olmayan yükümlülüklerdir.

Gider pusulasında hangi bilgiler bulunmalı, kimin imzası gerekir?

VUK m.234/2-3 uyarınca gider pusulasında işin mahiyeti; malın cinsi, nev’i, miktarı ve bedeli veya iş ücreti; işi yaptıran ve yapanın yahut alıcı ve satıcının ad-soyadları (tüzel kişilerde unvanları), adresleri ve düzenleme tarihi yer alır. Belge iki nüsha düzenlenir, bir nüshası işi yapana veya malı satana verilir ve seri-sıra numarası düzeni izlenir. İlgili belge standartları uyarınca kesinti oranı ve tutarı, net ödeme ve gerekli diğer tanıtıcı bilgiler de eksiksiz gösterilmelidir.

Kanun, klasik gider pusulasının işi yapana veya malı satana imzalatılmasını öngörür. İmza yalnız bir biçim şartı değildir; işlem muhatabının ve işlem içeriğinin doğrulanmasında önemli delildir. Toplu tutarla, karşı tarafı ve tekil işlemleri göstermeden veya gerçekte işlem yapılmayan kişi adına oluşturulmuş gider pusulası, hukuka uygun tevsik sayılmaz. VUK m.234/5’te kanunen ikame belge kabul edilen hâller ile yetkili düzenlemelere uygun e-Gider Pusulası kimlik doğrulama usulleri bu genel kuralın kendi koşulları içinde değerlendirilir.

e-Gider Pusulası zorunlu mu, ıslak imza gerekir mi?

509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği’nin IV.6 bölümü, gider pusulasının elektronik belge olarak düzenlenmesini mümkün kılar. e-Gider Pusulası ayrı bir vergi belgesi türü değildir; kâğıt gider pusulasıyla aynı hukuki niteliğe sahiptir. Uygulamaya geçiş kural olarak isteğe bağlı olmakla birlikte Gelir İdaresi Başkanlığının Tebliğ uyarınca belirli mükellef veya mükellef gruplarına yazılı bildirim yaparak geçiş yükümlülüğü getirme yetkisi vardır. Bu nedenle yalnız e-Fatura kullanılıyor olması, herkes için otomatik e-Gider Pusulası zorunluluğu doğurduğu anlamına gelmez.

Tebliğin V.5.6 bölümü uyarınca genel usulde e-Gider Pusulası elektronik sertifikayla imzalanır; en az bir kâğıt örneği muhataba ıslak imzayla imzalatılır ve gerekli şekilde saklanır. Başkanlığın belirlediği mükellefler bakımından, 2024’te eklenen düzenlemenin öngördüğü şartlarla bilgi teknolojileri aracılığıyla muhatap doğrulaması yapılarak farklı usul kullanılabilmesi mümkündür. Bu özel imkân, her mükellefin tek taraflı olarak ıslak imzayı kaldırabildiği anlamına gelmez. Elektronik belgeye geçilmişse güncel teknik kılavuz, raporlama ve gönderim hükümlerine uyulmalıdır. Elektronik belge düzeni ile gider pusulasına özgü koşullar birbirine karıştırılmamalıdır.

Gider pusulasında gelir vergisi stopajı ne zaman uygulanır?

Gider pusulası düzenlenmesi stopajın sebebi değildir. Stopajın kanuni dayanağı GVK m.94 ve ilgili ödeme bakımından yürürlükteki oran düzenlemeleridir. Önce ödemeyi yapanın m.94 kapsamında kesinti sorumlusu olup olmadığı, ardından satıcı veya hizmet sağlayıcının vergi statüsü ve işlemin hukuki türü belirlenir. GVK m.9 kapsamında esnaf muaflığından yararlanılması, m.94/13 uyarınca yapılması gereken kesintiyi kural olarak ortadan kaldırmaz.

2026 yılı itibarıyla GVK m.94/13 kapsamındaki esnaf muaflığı ödemelerinde uygulanan temel oranlar aşağıdaki gibi ayrışır:

Bu oranlar, her gider pusulasına değil, ilgili alt bentteki nitelikli işlem ve sorumluya uygulanır. Örneğin işletmenin özel kişinin kişisel kullanımından çıkardığı bir mobilyayı arızi olarak satın alması, satıcının esnaf muaflığı kapsamında faaliyette bulunmasıyla aynı olay değildir. Salt bu alım için gider pusulası düzenlenmesi m.94/13 uyarınca otomatik %5 kesinti yapılmasını gerektirmez. İşlem ücret, telif, kira veya başka bir gelir türündeyse kendi stopaj rejimi ayrıca incelenir.

Önemli özel durum: GVK m.9/1-(10)’daki evde üretilen malların internetten satışı muafiyetinde, kanuni koşullarla açılan ticari hesaba aktarılan hasılattan banka tarafından m.9’da öngörülen kesinti yapılır; aynı hasılat üzerinden ayrıca m.94 stopajı yapılmaz. Bu özel muafiyetin şartları karşılanmadan, sırf “evde üretim” gerekçesiyle farklı bir tevkifat yöntemi uygulanamaz.

Gider pusulasında KDV gösterilir mi, alıcı KDV indirebilir mi?

Vergiden muaf esnaf ile kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin kendi faaliyetleri kapsamında yaptıkları teslim ve hizmetler, KDV Kanunu m.17/4-a çerçevesinde istisna kapsamındadır. Bu nedenle böyle bir işlemde gider pusulasına indirilecek KDV üretilmez. KDV indirim hakkı, bir belgenin adından değil, gerçek ve KDV’ye tabi işlemden, verginin usulüne uygun hesaplanmasından ve KDV mevzuatının indirim şartlarından doğar.

Öte yandan karşı tarafın gerçekte bağımsız ve sürekli ticari faaliyette bulunan bir mükellef olması hâlinde, gider pusulası kullanılarak KDV rejimi bertaraf edilemez. Satıcının mükellefiyeti, belgenin hukuki geçerliliği ve varsa KDV sorumluluğu ayrı değerlendirilir. KDV matrahı veya indirim hakkı konusunda gider pusulasını tek başına kesin kanıt kabul etmek, inceleme ve tarhiyat riskini artırır.

Gider pusulası tutarı doğrudan gider yazılabilir mi?

Hayır. Bir işlemin gider pusulasıyla belgelendirilmesi, giderin mutlaka gelir veya kurumlar vergisi matrahından indirilebileceği anlamına gelmez. İndirilebilirlik için harcamanın ilgili gelir veya kurumlar vergisi hükümlerinde gider niteliği taşıması, işletmeyle ilgisinin ve gerçekliğinin ortaya konulması, dönemsellik ve gerektiğinde değerleme kurallarına uygun kayıt yapılması gerekir.

Örneğin bir işletmenin kişisel eşya satan kişiden aldığı bilgisayarın bedeli pusulayla tevsik edilebilir; ancak bu varlığın doğrudan gider mi yoksa aktifleştirilerek amortisman yoluyla mı dikkate alınacağı ayrı sorudur. Gerçekte teslim edilmemiş ürün veya yapılmamış iş için düzenlenen pusula, şeklen eksiksiz olsa bile vergisel gider hakkı yaratmaz. Bu noktada VUK m.3/B’nin vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti ve ispat kuralı uygulanır.

Danıştay kararları gider pusulası ve stopaj uyuşmazlıklarını nasıl değerlendiriyor?

Sahte fatura, alımın mutlaka vergiden muaf esnaftan yapıldığını kanıtlar mı?

Bu konuda belirleyici mesele gerçek satıcının vergi hukuku bakımından niteliğinin tespitidir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 28.12.2022 tarihli, E.2022/1501, K.2022/1677 sayılı kararında, hurda ticareti yapan işletmenin kullandığı faturaların gerçek teslimi yansıtmadığı belirlenmiş; işletmenin malları faturasız başka bir tacirden aldığı yönünde bir iddiası da bulunmadığı somut olayda, alımların esnaf muaflığından yararlanan kişilerden yapıldığı sonucuna ulaşılarak stopaj tarhiyatını kaldıran ısrar kararı bozulmuştur. Kararda karşı oy, muaf esnaftan alım yapıldığına ilişkin doğrudan somut tespitin bulunmamasını vurgulamıştır.

Buna karşılık Danıştay 9. Dairesinin 26.11.2024 tarihli, E.2024/2624, K.2024/6704 sayılı kararında, gerçek satıcının kanunda tanımlanan esnaf muaflığı kapsamında olduğunun tespit edilmediği durumda sırf sahte fatura saptamasından hareketle stopaj tarhiyatı yapılmasının yeterli olmadığı kabul edilmiştir. Bu kararların birlikte okunmasından çıkan sonuç şudur: Faturanın sahteliği ile gerçek satıcının statüsü iki ayrı ispat meselesidir. İnceleme, alternatif tedarik kaynaklarını, ödeme ve teslim zincirini, stok miktarını ve satıcı statüsünü somut verilerle değerlendirmelidir. Kararların dayandığı tarih, taraf iddiaları ve delil durumu farklıdır; birinden bütün dosyalara uygulanacak mutlak karine çıkarılamaz.

Özel usulsüzlük cezası varsayımla kesilebilir mi?

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 07.06.2023 tarihli, E.2022/404, K.2023/664 sayılı kararında, VUK m.353/1 kapsamında ceza için belgenin verilmediği veya alınmadığı fiilinin ve sorumlularının hukuken geçerli tespitle ortaya konulması gerektiği yaklaşımı benimsenmiştir. Kayıtlardaki sahte belge bulgusu, her durumda ayrı bir “belge düzenlememe” fiilinin kanıtı yerine geçmez. Bununla birlikte kararın olay dönemi 2010 yılıdır; 2024’te m.353’e eklenen yaptırımlar ve 2021’de m.234’e getirilen “hiç düzenlenmemiş sayılma” kuralı güncel uyuşmazlıkta ayrıca uygulanır. Eski kararlar yeni kanun hükmünü etkisiz kılmaz.

Gider pusulası düzenlenmezse 2026’da hangi ceza uygulanır?

VUK m.353/1; gider pusulasının verilmemesi, alınmaması, belgede gerçek tutardan farklı meblağa yer verilmesi, zorunlu elektronik belge yerine usulsüz şekilde kâğıt belge düzenlenmesi veya m.234 nedeniyle belgenin hiç düzenlenmemiş sayılması gibi fiiller için özel usulsüzlük cezası öngörür. 2026 yılında ilk tespit için kanuni asgari tutar 17.000 TL’dir. Kanundaki hesaplama, belgedeki meblağ veya farkın %10’u ile asgari tutarın karşılaştırılmasını; sonraki tespitlerde 2 sayılı cetveldeki kademeli asgari miktarların ve yıllık üst sınırın gözetilmesini gerektirir. İlk tespitle sınırlı tek bir sabit ceza tutarı varmış gibi işlem yapılamaz.

Belge nevine göre yıllık üst sınır, 2026 için 17.000.000 TL’dir. VUK m.353’te düzenlenen kısa süreli idareye bildirim, artırımlı ceza ve belgeyi almak zorunda olan kişilerle ilgili farklı hükümler; belgenin türü, bildirimi yapan kişi ve olayın gerçekleşme tarihine göre ayrıca değerlendirilir. Bu hükümler, gider pusulası düzenlemeyen herkes için koşulsuz bir cezasızlık seçeneği değildir. Maddi şartları varsa vergi ziyaı nedeniyle ayrı tarhiyat ve ceza gündeme gelebilir; belge düzenlememe nedeniyle özel usulsüzlük yaptırımı ile vergi ziyaı cezası ayrı unsurlara dayanır.

İnceleme ve dava aşamasında hangi deliller önem taşır?

Gider pusulasıyla ilgili uyuşmazlık, yalnız belgenin bulunup bulunmadığından ibaret değildir. İnceleme dosyasında alıcı ve satıcının kimlik ve vergi statüsü, malın fiili teslimi veya işin ifası, teslim tutanakları, sevk ve stok kayıtları, banka işlem açıklamaları, iş emirleri, yazışmalar, tarafın imzası ve varsa elektronik belge doğrulama verileri birlikte değerlendirilmelidir. Vergi idaresi cezaya veya tarhiyata dayanak olayları somutlaştırmalı; mükellef de ileri sürdüğü mal ve hizmet alışını doğrulayan ticari belgeleri muhafaza etmelidir.

VUK m.253 kapsamında defter tutmak mecburiyetinde olanlar yönünden belgelerin ilgili yılı izleyen takvim yılından itibaren beş yıl saklanması genel kuraldır; özel muhafaza yükümlülükleri veya ayrı dava süreçleri daha uzun süreli belge korunmasını gerektirebilir. VUK m.256 uyarınca yetkili inceleme talebinde ibraz yükümlülüğü de dikkate alınmalıdır. Defter ve belge saklama süreleri bakımından işlem türü ve dönem önemlidir.

Gider pusulasına ilişkin özel usulsüzlük cezası veya buna bağlı cezalı tarhiyat tebliğ edildiğinde, hangi fiilin hangi delille saptandığı ve işlemin hangi tarihte gerçekleştiği incelenerek idari ve yargısal başvuru yolları belirlenir. Vergi mahkemesinde genel dava açma süresi kural olarak tebliği izleyen günden başlayan otuz gündür; işleme özgü farklı süre ve başvuru koşulları saklıdır. Yargılamadaki özel koşullar vergi davası açma süresi kapsamında ayrıca değerlendirilmelidir.

Uygulamayı somutlaştıran üç örnek

1. Şahsi eşya satışı: İşletme, ticari faaliyette bulunmayan bir kişinin şahsi kullanımındaki mobilyayı satın alır. Satıcı VUK belgesi düzenlemekle yükümlü değilse alıcı, m.234 şartlarına uygun gider pusulası düzenler; salt bu işlem, GVK m.94/13 kapsamında otomatik stopaj doğurmaz.
2. Muaf esnaftan hurda alımı: İşletme, GVK m.9 kapsamında gerçekten muaf esnaf niteliğindeki kişiden hurda satın alır. Gider pusulası veya şartlarını taşıyan m.234/5 belgesi gerekir; alıcı GVK m.94’teki kesinti sorumlularındansa hurda alımı için ilgili %2 stopaj uygulanır. Gerçek satıcının kim olduğu ispatlanmalıdır.
3. Geç ödeme: İşletme, gider pusulası kapsamında alınan hizmetin bedelini hizmetin tamamlanmasından on gün sonra banka yoluyla öder. Onuncu gündeki dekont, m.234/5-a’nın yedi günlük ödeme şartını karşılamaz. Kural olarak gider pusulası süresinde ayrıca düzenlenmiş olmalıdır.

Gider pusulası hakkında sık sorulan sorular

Gider pusulasını satıcı mı, alıcı mı imzalar?

Belgeyi alıcı veya işi yaptıran düzenler; klasik gider pusulası işi yapana veya malı satana imzalatılır. e-Gider Pusulasında Tebliğin imza ve muhatap doğrulama usulleri uygulanır.

Her şahıstan yapılan alım için gider pusulası gerekir mi?

Hayır. Satıcının VUK kapsamında kendi belgesini verme zorunluluğu olup olmadığı ve işlemin niteliği belirlenir. Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiden zirai ürün alımında ayrıca müstahsil makbuzu rejimi uygulanır.

Gider pusulasında KDV kesilir mi?

Gider pusulası KDV tevkifatı veya KDV hesaplanmasının kendiliğinden dayanağı değildir. İşlemin KDV kapsamı ve istisna durumu KDV Kanunu’na göre ayrıca belirlenir; vergiden muaf esnafın istisna kapsamındaki teslimi üzerinden sırf pusula düzenlendi diye indirilecek KDV doğmaz.

Ödeme yapılmadan gider pusulası düzenlenebilir mi?

Evet. Normal gider pusulası için kanuni süre malın teslimine veya hizmetin yapılmasına bağlıdır. Ödemenin yedi günde gerçekleşmesi şartı, özellikle m.234/5-a uyarınca banka ve benzeri ödeme belgesinin gider pusulası yerine kullanılabilmesi bakımından aranır.

Gider pusulası düzenlenmesi mükellefiyet açılmasını engeller mi?

Hayır. Satıcının düzenli ticari veya mesleki faaliyet yürüttüğü anlaşılıyorsa gerçek faaliyet niteliğine göre mükellefiyet ve kendi belge düzenleme yükümlülükleri değerlendirilir. Alıcının pusula düzenlemiş olması bunu bertaraf etmez.

Sonuç

Gider pusulasının doğru uygulanması için tek bir soru değil, beş ayrı hukuki tespit yapılmalıdır: Belgeyi düzenleme yükümlüsü kimdir; satıcı neden VUK belgesi düzenlememektedir; mal veya hizmet gerçekten ifa edilmiş midir; pusula yahut kanuni ikamesi yedi günlük rejime ve şekil şartlarına uygun mudur; ayrıca stopaj veya KDV sonucu doğmakta mıdır? Özellikle 2021 değişikliğinden sonra “vergiden muaf esnaftan alım”, “banka dekontu yeterlidir” ve “gider pusulasında daima stopaj vardır” biçimindeki genellemeler yanlıştır. Hukuki sonuç, işlemin gerçek niteliği ve döneminde geçerli norm birlikte uygulanarak belirlenir.

Kaynakça ve hukuki dayanaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m.3/B, 227-228, 234-235, 253, 256 ve 353; özellikle 7338 sayılı Kanun m.23 ile getirilen ve 1.11.2021’de yürürlüğe giren değişiklik. GİB, VUK m.234.
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, m.9 ve 94/13; 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, m.1 ve 17/4-a; 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.6 ve V.5.6 bölümleri. GİB, 509 Sıra No.lu Tebliğ (güncel metin).
• 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 2026 yılına uyarlanan VUK m.353 tutarları. GİB, VUK m.353.
• Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 28.12.2022, E.2022/1501, K.2022/1677
• Danıştay 9. Daire, 26.11.2024, E.2024/2624, K.2024/6704
• Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 07.06.2023, E.2022/404, K.2023/664

Av. Fatih SEFER