Meslek ve Sanat Erbabına İşyerinde Tebligat

Belli bir yerde devamlı olarak meslek veya sanatını icra edenler o yerde bulunmadıkları takdirde tebliğ, aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerinden birine yapılır; meslek veya sanatını evinde icra edenlerin memur veya müstahdemi bulunmadığı takdirde ise tebliğ, aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Bu iki kademeli sistem, home-ofis, paylaşımlı ofis, franchise ve stajyer/çırak ilişkileri gibi günümüz iş modellerinde sıklıkla yanlış uygulanmakta ve tebligatın usulsüzlüğüne yol açmaktadır.

Genel kural ve normlar hiyerarşisi

Meslek ve sanat erbabına yapılacak tebligatların usulü, Tebligat Kanunu’nun 10, 16 ve 17. maddeleri ile Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 26. maddesinde düzenlenmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.02.2025 tarihli ve 2025/229 Esas, 2025/697 Karar sayılı kararında bu hiyerarşiyi özetlemiştir: belli bir yerde devamlı olarak meslek ve sanatını icra edenler o yerde bulunmadıkları takdirde tebliğ aynı yerdeki daimi memur veya müstahdemlerinden birine, meslek ve sanatını evinde icra edenlerin memur ve müstahdemlerinden biri bulunmadığı takdirde ise aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır.

Birden fazla işyeri varsa tebligat hangisine yapılır?

Birden fazla büro, şube, atölye veya muayenehane işleten meslek erbabında tebligat, mesleki faaliyetin fiilen ve ağırlıklı olarak sürdürüldüğü, resmi işlemlerde ve uyuşmazlığa konu ilişkide bildirilen merkez adresine yöneltilmelidir. Danıştay 7. Daire, 11.04.2022 tarihli ve 2020/3573 Esas, 2022/1551 Karar sayılı kararında, davacının tescilli beyannamelerinde ve resmi yazışmalarında kullandığı adresin bilinen adres niteliği taşıdığını, bu adrese yapılan tebligatta usulsüzlük bulunmadığını belirlemiştir. Danıştay 13. Daire, 08.02.2024 tarihli ve 2020/3043 Esas, 2024/620 Karar sayılı kararında, idarece bilinen son adres (lisansta kayıtlı işletme adresi) mevcutken bu adrese tebliğ denenmeden doğrudan mernis adresine tebligat yapılmasının hukuka aykırı olduğunu tespit etmiştir. Uyuşmazlığın doğduğu şube veya merkezin esas alınması, o yerde tebligat almaya yetkili daimi personelin bulunması şartına bağlıdır.

İşyerini kapatan meslek erbabına eski adreste tebligat yapılamaz

Meslek erbabının işyerini fiilen tahliye etmesi veya mükellefiyetini terkin ettirmesi hâlinde, eski işyeri adresi tebligata elverişli adres olma vasfını yitirir; madde 17’nin uygulanabilmesinin ön şartı, muhatabın o yerde devamlı olarak mesleğini icra etmeye devam ediyor olmasıdır. Eski işyeri adresinde yapılan tebliğ denemesi bila tebliğ iade edildiğinde, tebligat çıkaran merci muhatabın mernis adresini tespit edip tebligatı bu adrese yönlendirmelidir; kapatılan işyerine madde 21/1 işletilerek muhtar veya komşu beyanı üzerinden tebligat tamamlanamaz. Danıştay 13. Daire, 08.02.2024 tarihli ve 2020/3043 Esas, 2024/620 Karar sayılı kararında, tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatabın tebliğe muttali olması hâlinde tebligatın muteber sayılacağını, muhatabın beyan ettiği tarihin tebliğ tarihi kabul edileceğini hatırlatmıştır.

Home-ofis: konut mu işyeri mi, öncelik hangi maddede?

Mesleğin konutta icra edildiği home-ofis yapılarında, Yönetmeliğin 26. maddesinin üçüncü fıkrası özel bir hiyerarşi öngörür: muhatap meslek veya sanatını konutunda icra ediyorsa, kendisi bulunmadığı takdirde tebliğ öncelikle memur veya müstahdemlerinden birine yapılır; bunlardan hiçbiri bulunmuyorsa tebliğ, aynı konutta sürekli oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılır. Bu düzenleme, home-ofis yapılarında madde 17’nin madde 16’ya göre özel hüküm niteliğinde olduğunu gösterir: tebliğ memuru önce muhatabın mesleki çalışanının (büro sekreteri, asistan gibi) adreste olup olmadığını araştırmalı, ancak bulunmadığı takdirde ikinci aşamada aile bireylerine veya hizmetçiye tebligat yapmalıdır.

Adresin vasfının doğru nitelendirilmesi kurucu bir unsurdur. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 10.05.2023 tarihli ve 2022/10572 Esas, 2023/3263 Karar sayılı kararında, tebligatı alan kişinin borçlunun işçisi olmasına rağmen tebliğ evrakında adresin “konut” olarak nitelendirilmesi nedeniyle tebliğ işleminin usulsüz sayıldığını, ancak madde 32 uyarınca muhatabın tebliğe muttali olmuşsa tebligatın geçerli sayılacağını belirtmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 24.02.2025 tarihli ve 2025/229 Esas, 2025/697 Karar sayılı kararında, madde 16 ve 17 uyarınca yapılan tebligatın geçerli olabilmesi için muhatabın adreste bulunmama sebebinin tespitinin ve teslim alan kişinin gerçekten aynı konutta oturan kişi veya hizmetçi/daimi çalışan olmasının şart olduğunu belirtmiştir. Buna karşılık, adresin müstakil bir işyeri olduğu durumlarda muhatabın adreste bulunmayan yakınına salt akrabalık bağı gerekçesiyle tebligat yapılması hukuka aykırıdır: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.12.2007 tarihli ve 2007/20245 Esas, 2007/22731 Karar sayılı kararında, borçlunun eşi olduğu kabul edilse bile işyeri adresinde eşe yapılan tebliğin madde 17’ye aykırı ve usulsüz olduğunu tespit etmiştir.

Meslek erbabının bulunmama sebebinin araştırılması zorunludur

Madde 17 kapsamında personele tebligat yapılabilmesi, muhatabın işyerinde bulunmadığının önce araştırılıp tespit edilmesine bağlıdır; bu araştırma yapılmadan doğrudan personele teslim edilen evrak usulsüzdür. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 11.09.2023 tarihli ve 2022/12802 Esas, 2023/4832 Karar sayılı kararında, ödeme emrinin muhatap borçlunun adreste bulunup bulunmadığı tespit ve tevsik edilmeksizin doğrudan işyerindeki çalışana tebliğ edilmesinin madde 17 ve Yönetmelik m. 26’ya aykırı ve usulsüz olduğunu hükme bağlamıştır.

Bu tahkik yükümlülüğü, madde 16’daki konut tebligatı standardıyla tam bir paralellik taşır: her iki maddede de muhatabın adreste bulunmama sebebinin somut olarak tespit edilip mazbataya yazılması gerekir. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 03.06.2024 tarihli ve 2024/602 Esas, 2024/5650 Karar sayılı kararında, “adreste bulunmama” ve “tebellüğden imtina” hâllerinin ayrı ayrı ve açıkça tespit edilmesi gerektiğini, mazbatada şüpheye yer bırakacak bir tespit yoksa hayatın olağan akışına göre muhatabın gün içinde adrese dönebileceğinin değerlendirilebileceğini belirtmiştir. Danıştay 5. Daire, 23.09.2025 tarihli ve 2022/14460 Esas, 2025/9476 Karar sayılı kararında, kanun koyucunun yalnızca kapıya ihbarname yapıştırılmasını yeterli görmediğini, muhatabın durumdan haberdar olamama ihtimalini azaltmak için ek tedbirler aldığını; usulüne uygun tebligat bulunmadığında savunma hakkı tanınmaksızın tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.

Hizmet akdiyle bağlı olmayan stajyer ve çıraklara tebligat

Madde 17’deki daimi memur veya müstahdem kavramı, muhatapla hizmet akdi ilişkisi içinde olan, sürekli çalışan kişileri kapsar; stajyer ve çıraklar bu kavramın dışındadır. Danıştay 10. Daire, 15.05.2024 tarihli ve 2020/2572 Esas, 2024/1954 Karar sayılı kararında, avukat ile stajyeri arasındaki ilişkinin iş akdine veya hizmet akdine dayanmadığını, avukatlık stajının kanuni bir zorunluluk olduğunu, bu nedenle stajyerin madde 17’de sayılan daimi çalışan veya müstahdem sıfatını taşımadığını; muhatabın daimi çalışanı şeklinde yapılan tebligatın geçerli olması için teslim alan kişinin gerçekten muhatabın daimi çalışanı olması gerektiğini, aksi hâlde tebligatın usulsüz olacağını belirlemiştir. Aynı hukuki mantık, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamındaki çıraklar için de evleviyetle geçerlidir.

Tebligatı alan kişinin gerçekte muhatabın çalışanı olup olmadığı, itiraz hâlinde mahkemece resen araştırılmalıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 28.09.2022 tarihli ve 2022/8685 Esas, 2022/9456 Karar sayılı kararında, borçlunun tebligat yapılan kişinin çalışanı olmadığını ileri sürmesi üzerine zabıta marifetiyle araştırma yapılması gerektiğini, tebliğ mazbatasının yeterince okunaklı olmaması karşısında yalnızca bir kişi yönüyle yapılan incelemenin yeterli olmadığını belirterek eksik incelemeyi bozma sebebi saymıştır.

Büro ve muayenehane sekreterine tebligatın şartları

Doktor muayenehanesi, mali müşavirlik bürosu, avukatlık ofisi gibi yerlerde daimi olarak istihdam edilen sekreterler madde 17 anlamında daimi memur veya müstahdem kavramına girer. Geçerlilik için üç şart birlikte gerçekleşmelidir: muhatabın işyerinde bulunmadığının tespiti, sekreterin gerçekten daimi çalışan olması ve tebellüğ ehliyetine (görünüşte 18 yaş ve fiil ehliyeti) sahip olması. Çalışanlar arasında unvan veya kıdem sıralaması aranmaz. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 18.10.2022 tarihli ve 2022/1494 Esas, 2022/1135 Karar sayılı kararında, madde 17’nin muhatabın bulunmaması hâlinde memur ve müstahdemlerden birine tebligat yapılmasına izin verdiğini, tebligatı alacak şahsın avukat veya katip olmasının aranmadığını, çalışanlar arasında bir sıralama bulunmadığını belirterek avukatlık ofisinde daimi çalışan olan kişiye yapılan tebliğde usulsüzlük bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Paylaşımlı ofis ve franchise/bayilik ilişkilerinde tebligat

Paylaşımlı ofislerde birden fazla bağımsız meslek erbabı aynı adresi paylaşabilir; ancak tebligatın geçerliliği, teslim alan personelin kime hizmet akdiyle bağlı olduğuna göre belirlenir. Bir meslek erbabına gelen tebligatın aynı ofisi kiralayan başka bir bağımsız erbaba veya onun çalışanına teslim edilmesi mümkün değildir; ofis işletmesinin genel resepsiyon personeline özel bir kabul yetkisi verilmedikçe yapılan tebliğ de geçersizdir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi, 26.03.2024 tarihli ve 2024/19 Esas, 2024/436 Karar sayılı kararında, hükmi şahıslara tebliğin yetkili temsilcilerine yapılması gerektiğini hatırlatarak, yasal temsil hiyerarşisi gözetilmeden yapılan tebliğin madde 12’ye aykırı ve geçersiz olduğunu tespit etmiştir.

Aynı ilke franchise ve bayilik ilişkileri için de geçerlidir: franchise veren ile franchise alan bağımsız tacirlerdir, aralarında istihdam veya temsil birliği yoktur; bir bayideki personele ana şirket aleyhine yapılan tebligat, madde 12 ve 17’ye aykırı olarak geçersizdir. Tabela veya marka ortaklığı, üçüncü kişilerin çalışanlarına tebligat kabul yetkisi kazandırmaz; bu şekilde teslim alınan evrak muhatabı hukuken bağlamaz ve süreler ancak muhatabın fiilen öğrenmesiyle işlemeye başlar.

Esnaf dükkânında bulunan aile yakınına tebligat

Madde 16 konutta ailevi tebligata izin verirken, madde 17 işyerinde tebligatta aile bireylerine hiçbir ayrıcalık tanımaz; işyeri adresine çıkarılan tebligat ancak muhatabın daimi memur veya müstahdemine yapılabilir. Bir yakının işyerinde tebligat alabilmesi için salt ailevi saikle orada bulunması yetmez; SGK bildirimi yapılmış, geçerli bir hizmet akdine dayalı sürekli çalışan sıfatını taşıması gerekir. Bu vasfı taşımayan eşe, çocuğa veya akrabaya yalnızca akrabalık bağına dayanılarak işyerinde yapılan tebligat usulsüzdür.

Usulsüz işyeri tebligatının sonucu

Madde 32 uyarınca, usulüne aykırı yapılan tebligat muhatabın tebliğe muttali olması hâlinde geçerli sayılır ve muhatabın beyan ettiği tarih tebliğ tarihi kabul edilir. Danıştay 8. Daire, 15.09.2023 tarihli ve 2020/577 Esas, 2023/3915 Karar sayılı kararında bu kuralı teyit etmiş; muhatabın öğrenme tarihinin aksini ispat yükünün tebligatın usulüne uygun yapıldığını savunan tarafa ait olduğunu, ancak ruhsat bedelinin kısmen ödenmesi veya tebligatı alan kişinin muhatapla aynı işyerinde çalışması gibi somut olguların öğrenme karinesi oluşturabileceğini belirtmiştir.

Usulsüz işyeri tebligatı şikâyeti İcra ve İflas Kanunu’nun 16. maddesi kapsamında icra mahkemesine yapılabilir; mahkeme, muhatap başvurusunu gecikmiş itiraz olarak nitelendirse dahi, önce tebligatın usulüne uygunluğunu resen denetlemekle yükümlüdür. Usulsüzlük tespit edilirse tebliğ tarihi, başkaca bir gerekçeye gerek kalmaksızın madde 32 uyarınca muhatabın bildirdiği öğrenme tarihine göre düzeltilir.

Sık Sorulan Sorular

Meslek erbabının birden fazla işyeri varsa tebligat hangisine yapılır?

Mesleki faaliyetin fiilen ve ağırlıklı olarak sürdürüldüğü, resmi işlemlerde bildirilen merkez adresine yapılır.

İşyerini kapatan kişiye eski adreste tebligat yapılabilir mi?

Hayır; eski adres tebligata elverişli olma vasfını yitirir, tebligat mernis adresine yönlendirilmelidir.

Home-ofiste çalışan varsa önce ona mı yoksa aile bireyine mi tebligat yapılır?

Önce muhatabın mesleki çalışanına yapılır; çalışan yoksa ikinci aşamada aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçiye yapılır.

Stajyer veya çırağa yapılan tebligat geçerli midir?

Hayır; stajyer ve çırakla muhatap arasında hizmet akdi bulunmadığından bunlar daimi çalışan sayılmaz, kendilerine yapılan tebligat usulsüzdür.

Büro sekreterine tebligat için hangi şartlar aranır?

Muhatabın adreste bulunmadığının tespiti, sekreterin gerçekten daimi çalışan olması ve tebellüğ ehliyetine sahip olması gerekir.

Tebligatı almak için işyerinde belirli bir unvan gerekir mi?

Hayır; tebligatı alacak kişinin avukat, katip veya belirli bir sıradaki personel olması aranmaz, daimi çalışan olması yeterlidir.

Paylaşımlı ofiste başka bir kiracının çalışanına yapılan tebligat geçerli midir?

Hayır; teslim alan kişi muhatabın değil başka bir işletmenin çalışanıysa tebligat geçersizdir.

Franchise alan bayideki personele ana şirket adına tebligat yapılabilir mi?

Hayır; franchise veren ile alan bağımsız tacirlerdir, bayideki personel ana şirketin çalışanı sayılmaz.

Esnafın dükkânında bulunan eşine veya çocuğuna tebligat yapılabilir mi?

Ancak bu kişi muhatabın SGK’lı, sürekli çalışanı ise yapılabilir; salt akrabalık bağıyla yapılan tebligat usulsüzdür.

Usulsüz işyeri tebligatının hukuki sonucu nedir?

Tebliğ tarihi, muhatabın işlemi fiilen öğrendiğini beyan ettiği tarihe göre belirlenir.

Sonuç

Meslek ve sanat erbabına işyerinde tebligat, konut tebligatıyla paralel ama kendine özgü şartlara tabidir: tahkik zorunluluğu, daimi çalışan vasfı ve home-ofis, paylaşımlı ofis, franchise gibi karma yapılarda doğru muhatabın belirlenmesi tebligatın geçerliliği için kritik önem taşır. Aynı konutta oturan kişilere ve hizmetçiye tebligat, tüzel kişilere ve ticari işletmelere tebligat gibi bağlantılı konularda ayrıntılı bilgi için tebligat hukuku kapsamındaki diğer başlıkları inceleyebilirsiniz.