Yaşam Hakkı: Anayasa Madde 17 Kapsamı, Devletin Yükümlülükleri ve AYM İçtihadı

Yaşam hakkı, Anayasa’nın 17. maddesiyle güvence altına alınan ve tüm temel hakların temeli olan dokunulmaz bir haktır; devlet bu hakkı hem kasıtlı müdahalelerden koruma (negatif yükümlülük) hem de yaşamı tehdit eden risklere karşı etkin önlem alma (pozitif yükümlülük) ödevi altındadır. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla bu alandaki içtihadını son derece ayrıntılı biçimde geliştirmiş; tıbbi ihmalden kamu görevlilerinin güç kullanımına, cezaevindeki ölümlerden iş kazalarına, sınır dışı etme kararlarından tehdit bildirimlerine kadar yaşamı tehdit eden her durumu kapsamlı ilkelerle düzenlemiştir. Bu makale; yaşam hakkının anayasal çerçevesini, devletin negatif ve pozitif yükümlülüklerini ve etkili soruşturma güvencesini AYM emsal kararları ışığında ele almaktadır.

Anayasa Madde 17 — Genel Çerçeve

Anayasa’nın 17. maddesi, yaşam hakkını güvence altına alırken bu hakkın hangi koşullarda sınırlandırılabileceğini son derece dar biçimde belirlemiştir. Dördüncü fıkrada sayılan istisnalar dışında hiçbir gerekçeyle kimsenin yaşamına son verilemez. Madde, AİHS’in 2. maddesiyle paralel bir koruma alanı öngörmekte; Anayasa Mahkemesi yorumunda AİHM içtihadından yoğun biçimde yararlanmaktadır.

Yaşam hakkı, üç boyutlu bir yükümlülük yapısı içermektedir: devletin bireyin yaşamına kasıtlı olarak son vermemesi (negatif yükümlülük); yaşamı tehdit eden risklere karşı yasal, idari ve pratik önlemler alması (pozitif yükümlülük — maddi boyut); ve doğal olmayan her ölüm olayını etkili biçimde soruşturması (pozitif yükümlülük — usul boyutu).

Negatif Yükümlülük: Devletin Yaşama Son Vermeme Ödevi

Devletin yaşam hakkına ilişkin birincil yükümlülüğü, kamu görevlilerinin kasıtlı ve hukuka aykırı biçimde hiçbir bireyin yaşamına son vermemesidir. Bu yükümlülük hem kasıtlı öldürmeleri hem de kasıtsız ancak ölüme yol açan güç kullanımlarını kapsar. Kamusal yetkiyle güç kullanımı sonucu gerçekleşen ölümler, devletin negatif yükümlülüğü çerçevesinde değerlendirilir.

Anayasa’nın 17. maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan istisnalar — meşru müdafaa, yakalama ve tutuklama kararlarının yerine getirilmesi, kaçmayı önleme, ayaklanma veya isyanın bastırılması — dar ve güvenceli yorumlanmalıdır. Kolluk kuvvetleri bu kapsamda güç kullanabilmek için iki koşulun birlikte gerçekleşmesini sağlamak zorundadır: güç kullanımı başka çarenin kalmadığı durumda “mutlak zorunlu” olmalı ve hedeflenen amaca kıyasla “orantılı” bir nitelik taşımalıdır (İpek Deniz ve diğerleri, B. No: 2013/1595, 21/4/2016; Seyfullah Turan ve diğerleri, B. No: 2014/1982, 9/11/2017).

Güç kullanımının değerlendirilmesinde yalnızca fiilen kullanan görevlinin eylemi değil, operasyonun planlanması ve kontrolü dahil tüm aşamaları ile olayın gerçekleştiği koşulların bütünü dikkate alınmalıdır.

Pozitif Yükümlülük: Yaşamı Koruma Ödevi

Devletin yaşam hakkına ilişkin pozitif yükümlülüğü, kamu makamlarının yaşamı tehdit eden gerçek ve yakın risklere karşı makul ölçüler çerçevesinde önlem almasını gerektirir. Bu yükümlülük; yeterli yasal ve idari çerçevenin oluşturulmasını, fiilî önlemlerin alınmasını ve ölüm olaylarının etkili biçimde soruşturulmasını kapsar. Ancak pozitif yükümlülük, insan davranışlarının öngörülemezliği ile sınırlı kaynaklar ve öncelikler dengesi gözetildiğinde kamu makamları üzerinde aşırı yük oluşturacak biçimde yorumlanamaz.

Özel koruma yükümlülüğünün doğabilmesi için kamu makamlarının yaşama yönelik gerçek ve yakın bir riskin varlığını bilmesi ya da bilmesi gerektiği durumun söz konusu olması şarttır; varsayımsal ya da uzak tehditler bu yükümlülüğü tek başına tetiklemez. Bununla birlikte çocuklar ve özel korunmaya muhtaç diğer kişiler söz konusu olduğunda kamu makamlarının öngörülerinde bu kesimleri özellikle dikkate alması ve gerekli tedbirleri derhal uygulamaya koyması gerekmektedir (Selman Tumur ve diğerleri, B. No: 2015/18754, 12/9/2019).

Usul Yükümlülüğü: Etkili Soruşturma Güvencesi

Doğal olmayan her ölüm olayında devletin yalnızca maddi düzeyde önlem alması yetmez; ölümün koşullarını aydınlatmak ve sorumluların belirlenmesini sağlamak için etkili bir soruşturma yürütmesi de zorunludur. Bu usul yükümlülüğü bir sonuç yükümlülüğü değil, uygun araçların kullanılması yükümlülüğüdür: her soruşturmanın mutlaka mağdur ailelerinin öne sürdüğü sonuca varması beklenmez; ancak soruşturma, olayı aydınlatmaya ve iddiaların doğru olduğunun kanıtlanması hâlinde sorumluları tespit edip cezalandırmaya elverişli nitelikte olmak zorundadır (Rahil Dink ve diğerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014).

Usul yükümlülüğünün ihlali, olaydaki maddi ihlalin yanında bağımsız bir ihlal nedeni olarak değerlendirilebilir ve bu iki ihlal birbirinden bağımsız biçimde incelenir.

Etkili Soruşturmanın Koşulları

Resen ve derhal başlatma: Soruşturma makamları, doğal olmayan ölüm olayından haberdar olur olmaz resmi şikâyet beklenmeksizin resen harekete geçmek ve ölümü aydınlatabilecek tüm delilleri tespit etmek zorundadır. Ailenin şikâyette bulunup bulunmaması soruşturma yürütme yükümlülüğü bakımından belirleyici değildir (Sibel Çapraz, B. No: 2017/19418, 12/1/2021; Okan Göçer, B. No: 2017/29596, 13/1/2021).

Soruşturmanın yeterliliği: Soruşturmada ölümün nedenini veya sorumluların tespitini zayıflatan her eksiklik etkili soruşturma yükümlülüğüyle çelişir. Bununla birlikte etkililik ölçütünün her davada geçerli olacak sabit bir işlemler listesi yoktur; soruşturmanın pratik gerçekleri ve olayın kendine özgü koşulları belirleyicidir. Soruşturma sonucundaki karar, tüm bulguların kapsamlı, nesnel ve tarafsız analizine dayanmak zorundadır (Mehmet Bayrakcı (2) [GK], B. No: 2014/6100, 20/6/2019; Atika Vatan ve Şaban Vatan [GK], B. No: 2020/29242, 29/5/2025).

Mağdur katılımının sağlanması: Ölen kişinin yakınları, meşru menfaatlerini koruyabilecek ölçüde soruşturmaya dahil edilmelidir. Mağdurların olaydan en kısa sürede haberdar edilmesi ve soruşturmanın ilk ve kritik aşamalarından itibaren sürece katılmaları, hangi hususun şüpheli ya da eksik araştırıldığını saptayabilmeleri bakımından zorunludur (Hadra Akgül ve diğerleri, B. No: 2014/867, 24/3/2016).

Soruşturma makamlarının bağımsızlığı: Kamu görevlilerinin güç kullanımı sonucu gerçekleşen ölümlere ilişkin soruşturmalarda, soruşturma makamlarının olaya karışmış olabilecek kişilerden hem kurumsal hem de fiilî düzeyde bağımsız olması şarttır. Kritik işlemlerin — kamera kayıtlarının araştırılması, tanık ve şüpheli ifadelerinin alınması, bilirkişi incelemesi — şüphelilerin bulunduğu kurumun inisiyatifine bırakılması yaşam hakkını ihlal eder (İpek Deniz ve diğerleri, B. No: 2013/1595, 21/4/2016; Tochukwu Gamaliah Ogu, B. No: 2018/6183, 13/1/2021).

Makul sürede sonuçlandırma: Soruşturmalar makul bir özen ve hızla yürütülmelidir. Öldürücü güç kullanımını içeren olaylarda yetkililerin çabuk hareket etmesi, hukukun üstünlüğüne olan bağlılığı sürdürmek ve hukuka aykırı eylemlere hoşgörü gösterildiği izlenimini engellemek bakımından zorunludur (Rahil Dink ve diğerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014; Erol Güngör [2. B.], B. No: 2021/29944, 13/5/2025).

Soruşturma izni prosedürü: Kamu görevlileri hakkında ceza soruşturması yürütülmesinin belirli bir makamın iznine bağlanması hukuk devletinde makul görülebilir; ancak bu prosedür soruşturmayı geciktirici veya kamu görevlilerini ceza soruşturmasından muaf tutan bir görünüm vermeyecek biçimde uygulanmalıdır (Serpil Kerimoğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013; T.A. [GK], B. No: 2017/32972, 29/9/2021).

Cezasızlık yasağı ve caydırıcılık: Yaşama yönelik ağır saldırıların cezasız kalmaması; hukukun üstünlüğü, kamu güvenliği ve hukuka aykırı eylemlere müsamaha gösterilmediğinin ortaya konması bakımından şarttır. Ceza ile eylem arasında açık bir orantısızlık bulunması da cezasızlık sonucunu doğurabilir. Hâkimin takdir yetkisini ağır suçun sonuçlarını hafifletmek için kullanan kararlar, HAGB uygulaması yoluyla cezanın tüm sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkması ve zamanaşımı yoluyla düşme; toplumda benzer eylemlerin cezasız kalacağına dair inanç yerleştirdiğinden ihlal nedeni sayılmaktadır (Narin Kurt [GK], B. No: 2018/2540, 1/12/2022; Mehmet Dansık [1. B.], B. No: 2021/24152, 16/4/2025).

Kamu Görevlilerinin Güç Kullanımı

Kolluk kuvvetleri; orantılı ve mutlak zorunlu olmak kaydıyla Anayasa’nın 17/4. maddesinde sayılan amaçlarla güç kullanabilir. Bu iki koşul, yaşam hakkının dokunulmaz niteliği gözetilerek çok sıkı biçimde denetlenmelidir. Değerlendirmede yalnızca fiilî eylem değil; operasyonun planlanması, komuta zinciri ve olayın bütünü gözetilir.

Güç kullanımına ilişkin eylemlerin değerlendirilmesinde, somut olayın hangi koşullarda gerçekleştiği ve nasıl bir seyir izlediğinin tümüyle gözetilmesi gerekmekte; anlık karar gerektiren operasyonel koşulların da hesaba katılması zorunlu olmaktadır. Bununla birlikte planlama aşamasında alınabilecek makul önlemlerin alınmamış olması, operasyonel anlık kararı gerekçe göstererek sorumluluktan kurtulamaz (Hüseyin Yıldız ve İmiş Yıldız, B. No: 2014/5791, 3/7/2019; Okan Göçer, B. No: 2017/29596, 13/1/2021).

Yaşamı Korumanın Özel Görünümleri

Ceza infaz kurumlarında yaşamın korunması: Devlet, kontrolü altındaki kişilerin intihar riskine karşı da yaşamı korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün doğabilmesi için cezaevi yetkililerinin ilgili kişinin kendine zarar verme konusunda gerçek bir risk taşıdığını bilmesi ya da bilmesi gerektiği durumun söz konusu olması ve bu riski ortadan kaldırmak için yetkilileri dahilindeki tüm makul önlemlerin alınıp alınmadığının incelenmesi gerekmektedir. Tutuklu ve hükümlülerin davranışları ile sağlık durumlarının takip edilmesi, gerektiğinde doktor muayenesine başvurulması ve kendine zarar verme eğilimi görülenlerin uygun koşullarda barındırılması bu kapsamdaki somut yükümlülükler arasındadır (Meral Eşkili, B. No: 2013/7586, 4/11/2015; Sibel Duymaz Doğan, B. No: 2017/4785, 16/6/2021).

Askerlik hizmeti esnasında yaşamın korunması: Askerlik hizmetini ifa edenlerin yaşam ve sağlıklarının korunması için de yeterli yasal ve idari çerçeve oluşturulması zorunludur; ancak bu yükümlülük değerlendirilirken basit bir ihmal veya değerlendirme hatasını aşan bir kusurun askeri yetkililere atfedilebilip atfedilemeyeceğinin ortaya konması gerekir (Osman Şıh, B. No: 2014/19917, 20/7/2017).

Tehlikeli faaliyetler ve askeri kazalar: Tehlikeli faaliyetlerin yürütülmesinde yaşam ve vücut bütünlüğünün korunması için gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması zorunludur. Mayınlı arazilere sivil vatandaşların girişini önlemeye yönelik güvenlik önlemlerinin yetersizliği bu kapsamda değerlendirilmektedir. Yaşamı koruma yükümlülüğü tehlikeye aşırı tedbirsiz davranan kişiler bakımından sınırsız uygulanamaz; ancak kamusal makamların gerekli tedbirleri almaması, özel korunmaya muhtaç kişileri bu tedbirsizliğin sonuçlarından bağışık kılmaz (Salih Ülgen ve diğerleri, B. No: 2013/6585, 18/9/2014; Ayfer Demirel ve diğerleri, B. No: 2016/8011, 9/1/2020).

Halka açık yerlerdeki kazalar ve iş kazaları: Kasıtlı olmayan eylemlerden kaynaklanan ölümlerde de kamu makamlarının muhakeme hatası ya da dikkatsizliği aşan bir kusuru varsa ya da olası sonuçların farkında olmalarına rağmen gerekli önlemleri almamışlarsa ceza soruşturması yürütülmesi gerekir. Mağdurların diğer hukuk yollarına başvurmuş olmaları bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz (Yıldız Cingöz, B. No: 2019/16011, 19/1/2022; Seyide Serçe, B. No: 2021/4028, 10/7/2024).

Tehdide karşı koruma sağlanması: Yaşama yönelik bildirilen ve gerçek ile yakın nitelikte olduğunda tereddüt bulunmayan tehdit karşısında kamu makamları, imkânları dahilindeki makul tüm önlemleri almak zorundadır. Varsayılan her tehdit bu yükümlülüğü doğurmaz; yetkililer üzerinde belirli ölçüde hakimiyet kurulabildiği ve tehlikeden bilgi sahibi oldukları hâllerde özel önlem alma yükümlülüğü devreye girer (Abdülkadir Tayfun Alpay, B. No: 2014/15347, 29/11/2018).

Sağlık hizmetleri ve tıbbi ihmal: İhmal suretiyle meydana gelen ölümlerde kamu görevlilerinin olası sonuçların farkında olmalarına rağmen kendilerine verilen yetkileri göz ardı ederek gerekli önlemleri almadıkları durumlarda kişiler aleyhine suçlamada bulunulmaması ya da yargılanmaması yaşam hakkını ihlal eder. Tıbbi bakımı vermeyi reddederek ya da ihmal ederek bir kimsenin hayatını tehlikeye atma da bu kapsamda değerlendirilmektedir. Tıbbi ihmal iddialarını konu alan yargılamalarda derece mahkemelerinin Anayasa’nın 17. maddesinin gerektirdiği derinlik ve özenle inceleme yapması şarttır (Aysun Okumuş ve Aytekin Okumuş, B. No: 2013/4086, 20/4/2016; Kerim Kilit ve diğerleri, B. No: 2020/26381, 7/2/2024).

Sınır Dışı Etme ve Yaşam Riski

Devletin yaşamı koruma yükümlülüğü, sınır dışı etme kararlarına da yansır: gönderileceği ülkede yaşam hakkının ihlali sonucunu doğuracak gerçek bir riskin bulunup bulunmadığı ayrıntılı biçimde araştırılmadan sınır dışı etme kararı uygulanamaz. Araştırma yükümlülüğünün doğabilmesi için başvurucunun savunulabilir bir iddia ortaya koyması gerekir; bu yükümlülüğün varlığı sınır dışı etme işleminin iptal edileceği anlamına gelmez, ancak iddiaların ciddiyeti titizlikle değerlendirilerek karar verilmesini zorunlu kılar (Hooman Hosseınpour [GK], B. No: 2021/47168, 29/9/2022; Khalilollah İlkhani [2. B.], B. No: 2020/17855, 12/3/2025).

Yaşam Hakkıyla Bağlantılı Etkili Başvuru Hakkı

Anayasa’nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkı, yaşam hakkı alanında özellikle anlam kazanmaktadır. Toplumun genelinin yaşamını tehdit eden gerçek ve yakın bir tehlikenin bilindiği ya da bilinmesi gerektiği durumlarda kamu makamlarının gerekli önlemleri almadığı iddiasıyla açılan tam yargı davalarında, olayın kamu makamlarının kusuruyla meydana geldiğine yönelik iddia konusunda herhangi bir inceleme yapılmadan meselenin yalnızca kusursuz sorumluluk çerçevesinde ele alınması, yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını da ihlal eder. Mahkeme bu iki ihlalin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir (Celaleddin Çakmak, B. No: 2018/22072, 11/3/2021; Barış Başar Akyurt, B. No: 2018/15222, 15/9/2021).

AİHM’in ihlal kararının iç hukukta gereği gibi icra edilmemesi de ayrıca yaşam hakkının usul boyutunu ihlal eder. Yargılamanın yenilenmesi sonucunda derece mahkemelerince yapılan incelemenin etkili ve yeterli düzeyde olup olmadığı Anayasa Mahkemesince denetlenmektedir (Abdulaziz Bengi ve diğerleri, B. No: 2014/14048, 10/6/2020).

Tazminat ve Giderim

Yaşam hakkının ihlalinin tespit edilmesi hâlinde Anayasa Mahkemesi; yeniden yargılama için dosyayı ilgili mahkemeye gönderebilir, maddi ve manevi tazminata hükmedebilir ya da her ikisini birlikte uygulayabilir. Soruşturmanın yetersizliğinden kaynaklanan usul ihlallerinde de maddi ihlalden bağımsız olarak tazminata hükmedilebilmektedir.

Derece mahkemelerince hükmedilen tazminat miktarının AYM’nin benzer davalarda belirlediği miktardan kayda değer ölçüde düşük olması ise ayrıca incelemeye konu edilebilir. Ceza yargılamasında yargı kararının gereklerinin yerine getirilmesi ve faillerin oransal bir ceza alması, mağdur ailesinin mağduriyet statüsünün sona ermesi bakımından belirleyici olmaktadır.

İhlal Hâlinde Başvuru Yolları

Ceza soruşturması ve kovuşturması: Doğal olmayan ölüm olaylarında Cumhuriyet Savcılığı resen soruşturma başlatmakla yükümlüdür. Şikâyette bulunulması bu yükümlülüğü etkinleştirirse de şikâyetin yokluğu soruşturma başlatılmamasını meşrulaştırmaz. Soruşturmanın etkisiz bulunması ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararının hukuka aykırı olduğunun ileri sürülmesi hâlinde itiraz yoluna başvurulabilir.

İdare mahkemesinde tam yargı davası: Kamu makamlarının kusuru sonucu gerçekleşen ölümlerde idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir. Ancak tazminat davasının kabulü soruşturma yürütme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; her iki yol birbirini tamamlar niteliktedir.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru: İç hukuk yollarını tüketen müteveffanın yakınları, yaşam hakkının maddi ya da usul boyutunun ihlal edildiğini ileri sürerek bireysel başvuruda bulunabilir. Başvuru süresi son kesin kararı öğrenmeden itibaren 30 gündür. Soruşturmanın yetersizliği bağımsız bir ihlal nedeni oluşturduğundan, maddi ihlalin ayrıca tespit edilemediği durumlarda da başvuru yapılabilir.

AİHM başvurusu: İç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından son kesin karardan itibaren dört ay içinde AİHS’in 2. maddesi kapsamında AİHM’e başvurulabilir.

İhlal Türlerinin Karşılaştırması

Sık Sorulan Sorular

Yakınım doğal olmayan koşullarda hayatını kaybetti; devlet soruşturma açmak zorunda mı?

Evet; şikâyet beklenmeksizin soruşturma makamları, doğal olmayan ölümden haberdar olur olmaz resen harekete geçmek zorundadır. Resmi şikâyette bulunmanız soruşturmanın başlatılmasını kolaylaştırsa da hukuki zorunluluk yönünden belirleyici değildir. Soruşturmanın resen başlatılmaması bağımsız bir ihlal nedeni oluşturur.

Soruşturma başlatıldı ama yetersiz yürütüldü; ne yapabilirim?

Soruşturmanın etkisiz yürütüldüğüne — delil toplanmadığına, tanıklar dinlenmediğine, bağımsızlığın zedelendiğine ya da sonucun nesnel analize dayanmadığına — ilişkin şikâyetlerinizi soruşturma dosyasına yansıtmanız, varsa cumhuriyet savcısının kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etmeniz ve ardından iç hukuk yollarını tüketip Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmanız gerekmektedir.

Kolluk güç kullanımı sonucu yakınım hayatını kaybetti; hangi hukuki yollara başvurabilirim?

Cumhuriyet savcılığına şikâyet yoluyla ceza soruşturması başlatılmasını talep edebilirsiniz. Eş zamanlı olarak idare mahkemesinde tam yargı davası açarak tazminat isteyebilirsiniz. Ceza soruşturması ve idari yargı sonuçlanmadan AYM’ye başvurmak için bu yolları tüketmeniz gerekir; ardından 30 gün içinde bireysel başvuru yapabilirsiniz.

Cezaevinde tutukluyken yakınım hayatını kaybetti; devlet sorumlu mudur?

Devlet, tutuklu veya hükümlülerin yaşamını korumakla yükümlüdür. Cezaevi yetkililerinin risk konusunda bilgi sahibi olduğu ya da olması gerektiği ve gerekli önlemleri almadığı kanıtlanabiliyorsa devletin sorumluluğu doğar. Konu hem ceza soruşturması hem de AYM bireysel başvurusu yoluyla ileri sürülebilir.

Tıbbi ihmal nedeniyle yakınım hayatını kaybetti; ceza davası mı, tazminat davası mı açmalıyım?

Her iki yol birbirini dışlamaz ve birlikte yürütülmesi önerilir. Ceza soruşturması hem sorumluluk tespiti hem de ihlal kararına dayalı tazminat hakkı açısından önem taşır; tazminat davası ise maddi ve manevi zararlarınızı karşılar. Soruşturma ve davanın makul sürede yürütülmemesi durumunda ayrıca AYM bireysel başvurusuna gidilebilir.

Faile verilen ceza çok hafif; Anayasa Mahkemesi bu konuda inceleme yapabilir mi?

Evet; eylemin ağırlığı ile verilen ceza arasında açık bir orantısızlık olması, HAGB uygulanması ya da zamanaşımı nedeniyle davanın düşmesi gibi cezasızlık yaratan durumlar yaşam hakkı kapsamında incelenmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargı kararlarındaki tercih özgürlüğüne saygı duymakla birlikte cezasızlık sonucunu doğuran veya bu izlenimi yaratan uygulamalara müdahale edebilmektedir.

Sınır dışı edileceğim ülkede yaşamım tehlikede; bunu ileri sürebilir miyim?

Evet; savunulabilir bir risk iddiası ortaya koyduğunuzda kamu makamları bu riski ayrıntılı biçimde araştırmakla yükümlüdür. Araştırma yapılmaksızın uygulanan sınır dışı etme kararı yaşam hakkını ihlal eder; idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açabilir, bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz.

Yaşam hakkı ihlali için AİHM’e başvurabilir miyim?

İç hukuk yollarını — ceza ve idare yargısı ile AYM bireysel başvurusu dahil — eksiksiz tükettikten ve son kesin karardan itibaren dört aylık süre geçmeden AİHS’in 2. maddesi kapsamında AİHM’e başvurabilirsiniz.

Sonuç

Yaşam hakkı, Anayasa’nın 17. maddesiyle güvence altına alınan ve tüm diğer hakların temelini oluşturan dokunulmaz bir haktır. Devlet bu hakkı üç boyutlu bir yükümlülük yapısı çerçevesinde korumak zorundadır: kamu görevlileri aracılığıyla kasıtlı biçimde yaşama son vermemek, yaşamı tehdit eden risklere karşı yasal ve idari önlemler almak ve doğal olmayan her ölüm olayını resen, bağımsız, etkili ve makul sürede soruşturmak. Anayasa Mahkemesi, bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesini — kolluk güç kullanımından tıbbi ihmale, cezaevindeki intiharlardan iş kazalarına, sınır dışı etme kararlarından cezasızlık yaratan yargı uygulamalarına kadar — kapsamlı bir içtihatla ihlal olarak nitelendirmektedir. Yakınınızın doğal olmayan koşullarda hayatını kaybetmesi veya yaşam hakkına yönelik bir tehditle karşılaşmanız durumunda başvuru sürelerinin kısa olduğunu, yanlış değerlendirilen bir adımın kalıcı hak kaybına yol açabileceğini göz önünde bulundurarak alanında deneyimli bir avukattan destek almanız büyük önem taşımaktadır. Anayasal haklarınıza ilişkin hukuki danışmanlık için anayasa hukuku alanındaki hizmetlerimizi inceleyebilirsiniz.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.

Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul