Uyuşturucu ticaretinden (TCK 188) verilen hapis cezasının dörtte üçü cezaevinde geçirilir; koşullu salıverilmeye bir yıl kala denetimli serbestliğe çıkılabildiği için cezaevinde fiilen kalınan süre kural olarak “cezanın dörtte üçü eksi bir yıl” kadardır. Örneğin 10 yıl hapis cezası alan kişi 7 yıl 6 ayda koşullu salıverilir ve 6 yıl 6 ay cezaevinde kaldıktan sonra denetimli serbestliğe çıkabilir; tutuklulukta geçen süre bu hesaptan düşülür. Suç 31.07.2023 ve öncesinde işlenmişse ve örgüt faaliyeti kapsamında değilse, 5275 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesi sayesinde denetimli serbestliğe üç yıl daha erken çıkılır; aynı 10 yıllık cezada cezaevinde geçen süre 3 yıl 6 aya iner. Suç 28.06.2014’ten önce işlenmişse oran dörtte üç değil üçte ikidir; suç tarihinde çocuk olan hükümlüler için de oran üçte ikidir. Bu yazıda uyuşturucu ticareti kaç yıl yatar sorusunu 2026 itibarıyla yürürlükteki 5275 sayılı Kanun hükümleri, ceza tablosu ve güncel Yargıtay kararlarıyla adım adım cevaplıyoruz.
Uyuşturucu Ticareti Kaç Yıl Yatar? Hesap Formülü
“Yatar” kavramı kanunda geçmez; uygulamada hükümlünün cezaevinde fiilen geçireceği süreyi ifade eder. Uyuşturucu ticareti suçunda bu süre dört adımda hesaplanır:
- Koşullu salıverilme süresi: Kesinleşen hapis cezası dörtte üç ile çarpılır. 10 yıllık cezada bu süre 7 yıl 6 aydır. Kişi bu süreyi iyi hâlli geçirirse koşullu salıverilir.
- Denetimli serbestlik: Koşullu salıverilmeye bir yıl kalan iyi hâlli hükümlü, açık cezaevinde bulunmak şartıyla talep ederse cezasının kalan kısmını dışarıda denetimli serbestlikle geçirir. 10 yıllık cezada cezaevinde geçen süre 6 yıl 6 ay olur.
- Mahsup: Gözaltı ve tutuklulukta geçen süre bu sürelerden düşülür. Tutuklu yargılanıp 2 yıl içeride kalan kişinin 10 yıllık cezada geriye kalan yatarı 4 yıl 6 aydır.
- Geçiş hükümleri: Suç tarihi 31.07.2023 veya öncesiyse denetimli serbestlik üç yıl erken başlar; suç tarihi 28.06.2014’ten önceyse oran üçte ikidir.
Koşullu salıverilmeden sonra cezanın geri kalan dörtte biri “denetim süresi” olarak dışarıda geçirilir. Bu süreyi yeni bir kasıtlı suç işlemeden ve yükümlülüklere uygun geçiren hükümlünün cezası infaz edilmiş sayılır. Dolayısıyla 10 yıllık cezanın tamamı 10 yılda tamamlanır, ancak bunun ancak 6 yıl 6 ayı cezaevinde geçer.
Uyuşturucu Ticaretinde Koşullu Salıverilme Oranı Neden Dörtte Üç?
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da genel kural, süreli hapis cezalarında cezanın yarısının infaz kurumunda geçirilmesidir (m.107/2). Uyuşturucu ticareti bu genel kuralın dışında tutulmuş ve mükerrirlere özgü infaz rejiminin düzenlendiği 108. maddenin dokuzuncu fıkrasına bağlanmıştır. Bu nedenle uyuşturucu ticaretinden mahkûm olan kişi, ilk kez suç işlemiş olsa bile mükerrirlere uygulanan ağır rejime tabidir.
5275 sayılı Kanun m.108/9 (ilk iki cümle)
Birinci fıkradaki koşullu salıverme süreleri, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103 üncü maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır.
Yargıtay bu oranın uygulanmasında tereddüt göstermez. Mükerrir olan bir hükümlünün müddetnamesinde, yalnızca çocuklar için öngörülen üçte iki oranının uygulanması hukuka aykırı bulunmuş ve bu hatalı müddetnameye dayanarak verilen denetimli serbestlik kararının kaldırılması gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda 7242 sayılı Kanun’un uyuşturucu ticareti hükümlüleri bakımından lehe ya da aleyhe bir değişiklik yapmadığı ve oranın değişiklik öncesinde de sonrasında da dörtte üç olduğu vurgulanmıştır (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/3259, K. 2023/3867, T. 02.06.2023). 12.10.2014 tarihinde işlenen uyuşturucu ticareti suçundan verilen 8 yıl 4 aylık cezada dörtte üç oranıyla düzenlenen müddetnamenin doğru olduğu, buna yapılan itirazın kabul edilmesinin kanuna aykırı olduğu da kanun yararına bozma yoluyla tespit edilmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/6485, K. 2023/8298, T. 21.12.2023).
Ceza Tablosu: Uyuşturucu Ticaretinden Kaç Yıl Ceza Alan Kaç Yıl Yatar?
Aşağıdaki tablo, tek bir uyuşturucu ticareti cezası bulunan, iyi hâlli, örgüt faaliyeti kapsamında mahkûm edilmemiş yetişkin hükümlü için hazırlanmıştır. Süreler cezaevine giriş tarihinden itibaren hesaplanır; tutuklulukta geçen süre de bu süreye dahildir. Uygulamada en sık rastlanan cezalar şunlardır: TCK 188/3’teki alt sınır olan 10 yıldan takdiri indirimle 8 yıl 4 ay; maddenin eroin, kokain, metamfetamin veya sentetik kannabinoid olması gibi hâllerde yarı oranında artırılmış 15 yıldan indirimle 12 yıl 6 ay; ithal suçunda 20 yıldan indirimle 16 yıl 8 ay.
| Hapis cezası | Koşullu salıverilme (3/4) | Açık cezaevine en erken | Denetimli serbestliğe en erken | Suç 31.07.2023 ve öncesiyse denetimli serbestliğe en erken |
|---|---|---|---|---|
| 4 yıl 2 ay | 3 yıl 1 ay 15 gün | 1 ay | 2 yıl 1 ay 15 gün | 4 ay |
| 5 yıl | 3 yıl 9 ay | 1 ay | 2 yıl 9 ay | 4 ay |
| 8 yıl 4 ay | 6 yıl 3 ay | 1 yıl 3 ay | 5 yıl 3 ay | 2 yıl 3 ay |
| 10 yıl | 7 yıl 6 ay | 2 yıl 6 ay | 6 yıl 6 ay | 3 yıl 6 ay |
| 12 yıl 6 ay | 9 yıl 4 ay 15 gün | 4 yıl 4 ay 15 gün | 8 yıl 4 ay 15 gün | 5 yıl 4 ay 15 gün |
| 15 yıl | 11 yıl 3 ay | 6 yıl 3 ay | 10 yıl 3 ay | 7 yıl 3 ay |
| 16 yıl 8 ay | 12 yıl 6 ay | 7 yıl 6 ay | 11 yıl 6 ay | 8 yıl 6 ay |
| 20 yıl | 15 yıl | 10 yıl | 14 yıl | 11 yıl |
| 25 yıl | 18 yıl 9 ay | 13 yıl 9 ay | 17 yıl 9 ay | 14 yıl 9 ay |
Tablodaki son sütun yalnızca 31.07.2023 ve öncesinde işlenen, örgüt faaliyeti kapsamında olmayan suçlar içindir; bu hükümlüler açık cezaevinde en az üç ay kalmak şartıyla koşullu salıverilmeye dört yıl kala denetimli serbestliğe çıkabilir. Kısa cezalarda bu, cezaevine girişten yaklaşık dört ay sonra dışarı çıkmak anlamına gelir. Suç 28.06.2014’ten önce işlenmişse oran üçte iki olduğundan tüm süreler kısalır. Birden fazla cezası bulunan veya disiplin cezası almış hükümlülerde hesap değişeceğinden, kesin tarih için müddetnameye bakılmalı ya da infaz hesaplama aracı ile kişisel hesap yapılmalıdır.
Uyuşturucu Ticaretinde Açık Cezaevine Ne Zaman Geçilir?
Açık cezaevine ayrılma şartları Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Genel kurala göre toplam cezası on yıldan az olan hükümlü cezasının bir ayını, on yıl ve üzeri olan hükümlü onda birini kapalı kurumda geçirip iyi hâlli olursa ve koşullu salıverilmeye yedi yıl veya daha az süre kalmışsa açık cezaevine ayrılabilir. Uyuşturucu ticareti için ise Yönetmelik ayrıca, koşullu salıverilme tarihine beş yıldan az süre kalmış olmasını arar. Birden fazla cezanın toplanarak infaz edildiği hâllerde, açık kuruma ayrılmada esas alınacak suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur. Yargıtay bu hükümleri güncel kararlarında aynı şekilde aktarmaktadır (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2024/3203, K. 2026/1975, T. 13.03.2026).
Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ticareti suçlarında ise ceza yüksek güvenlikli kapalı kurumda infaz edilir ve açık cezaevine geçiş çok daha geç gerçekleşir. Örgüt üyeliğinden ayrı bir mahkûmiyet bulunmayan, yalnızca 188. maddeden cezalandırılan hükümlü hakkında örgütlü suçlara ilişkin ağır şartın uygulanamayacağı Yargıtay tarafından açıkça belirtilmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2020/3302, K. 2021/7966, T. 30.04.2021). Açık cezaevine ayrılmanın tüm şartları için açık cezaevine ayrılma şartları yazımıza bakabilirsiniz.
Uyuşturucu Ticaretinde Denetimli Serbestliğe Ne Zaman Çıkılır?
Denetimli serbestlik, cezanın koşullu salıverilme tarihine kadar olan son kısmının cezaevi dışında, yükümlülükler altında infaz edilmesidir. Uyuşturucu ticareti hükümlüleri bu imkândan diğer hükümlülerle aynı şartlarla, yani koşullu salıverilmeye bir yıl kala yararlanır.
5275 sayılı Kanun m.105/A/1
Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir. Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.
Bu konuda en sık yapılan hata, 2020 yılında yapılan ve birçok suç için denetimli serbestliği üç yıla çıkaran geçici 6. maddenin uyuşturucu ticareti hükümlülerine de uygulanabileceğinin düşünülmesidir. Geçici 6. madde uyuşturucu ticaretini açıkça istisna tutmuştur. Yargıtay’ın yerleşik kararlarına göre uyuşturucu ticareti hükümlüsü denetimli serbestlikten ancak koşullu salıverilmeye bir yıl kala yararlanabilir; iyi hâlli olsa bile kapalı cezaevinden doğrudan denetimli serbestliğe ayrılamaz (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2022/761, K. 2022/1053, T. 14.02.2022; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2022/1305, K. 2022/1932, T. 11.03.2022; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/2310, K. 2025/3987, T. 16.05.2025). Açık cezaevine ayrılma şartlarını taşıdığı hâlde kendi iradesi dışındaki bir nedenle kapalı kurumda kalan hükümlü ise diğer şartları taşıyorsa denetimli serbestlikten yararlanabilir (5275 sayılı Kanun m.105/A/2).
Maddenin son cümlesindeki onda bir şartı 7550 sayılı Kanun’la eklenmiştir ve geçici 11. madde uyarınca yalnızca bu düzenlemenin yürürlüğe girdiği 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlara uygulanır. Hesap, toplam ceza üzerinden değil, koşullu salıverilmeye kadar cezaevinde geçirilmesi gereken süre üzerinden yapılır. 8 yıl 4 aylık cezada koşullu salıverilme süresi 75 ay olduğundan onda biri 7 ay 15 gündür. Uyuşturucu ticaretinde cezalar uzun olduğu için bu şart pratikte denetimli serbestlik tarihini değiştirmez; asıl etkisi, uzun süre tutuklu kaldıktan sonra kısa bir bakiye cezayla cezaevine giren hükümlülerde görülür. Denetimli serbestlik yükümlülükleri ve başvuru usulü denetimli serbestlik yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
31.07.2023 ve Öncesinde İşlenen Suçlarda Üç Yıl Erken Çıkış
Uyuşturucu ticareti hükümlülerinin yatarını en çok etkileyen düzenleme, 7456 sayılı Kanun’la 5275 sayılı Kanun’a eklenen geçici 10. maddenin altıncı fıkrasıdır. Bu hüküm uyuşturucu ticaretini istisnalar arasında saymaz; yalnızca örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçları kapsam dışında bırakır.
5275 sayılı Kanun geçici m.10/6 (7571 sayılı Kanun’la değişik güncel metin)
Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları (82 nci maddenin birinci fıkrasının (d), (e) ve (f) bentleri), deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (102 nci ve 103 üncü maddeler ile 104 üncü maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları), İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar, Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar hariç olmak üzere, 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden, toplam hapis cezası on yıldan az ise bir ayını, on yıl ve daha fazla ise üç ayını bu kurumlarda geçirip ilgili mevzuat uyarınca açık ceza infaz kurumlarına ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalanlar, bu şartların oluştuğu tarih itibarıyla açık ceza infaz kurumlarına ayrılabilir. Bu hükümlüler ile 31/7/2023 tarihi ve öncesinde işlenmiş suçlar nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, talepleri hâlinde en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla ilgili mevzuat uyarınca cezaların denetimli serbestlik tedbiri altında infazı uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır.
Güncel durum (Ekim 2026): Fıkra, 7571 sayılı Kanun’un 27. maddesiyle (RG 25.12.2025) değiştirilmiştir. Değişiklikten önce ölçüt “31/7/2023 tarihi itibarıyla” cezaevinde bulunmaktı; değişiklikten sonra ölçüt suç tarihidir.
Bu fıkranın uyuşturucu ticareti hükümlüsüne sağladığı sonuç iki aşamalıdır. Birincisi, açık cezaevine ayrılma süresi üç yıl öne çekilir: normalde koşullu salıverilmeye beş yıldan az kala açık cezaevine geçebilen hükümlü, sekiz yıldan az kala geçebilir. İkincisi, denetimli serbestlik üç yıl erken başlar: normalde koşullu salıverilmeye bir yıl kala tanınan denetimli serbestlik, açık cezaevinde en az üç ay kalınması şartıyla dört yıl kala tanınır. Örneğin 01.03.2021 tarihinde işlenen suçtan 10 yıl hapis cezası alan hükümlü, kapalı cezaevinde üç ay kaldıktan sonra açık cezaevine, cezaevine girişten 3 yıl 6 ay sonra da denetimli serbestliğe ayrılabilir.
7571 sayılı Kanun’dan önce Yargıtay, hükmü lafzına göre uygulamış ve 31.07.2023 tarihinde kapalı cezaevinde bulunmayan uyuşturucu ticareti hükümlülerinin bu imkândan yararlanamayacağına karar vermişti. 01.03.2021 tarihinde işlenen suçtan 9 yıl 2 ay ceza alan, kararı 24.07.2023’te kesinleşen ancak cezaevine 01.11.2023’te giren hükümlünün talebi bu gerekçeyle reddedilmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/2310, K. 2025/3987, T. 16.05.2025). Benzer şekilde 22.06.2022’den beri tutuklu olan ama kararı 30.04.2024’te kesinleşen hükümlünün talebinin reddi, karar tarihindeki mevzuata göre isabetli bulunmuş; Yargıtay aynı kararda hükmün 7571 sayılı Kanun’la değiştirildiğini ayrıca belirtmiştir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/7342, K. 2026/4000, T. 15.05.2026). Değişiklikten sonra artık belirleyici olan cezaevine giriş veya kesinleşme tarihi değil, suçun 31.07.2023 ve öncesinde işlenmiş olmasıdır. Bu nedenle daha önce talebi reddedilmiş hükümlüler, suç tarihleri bu sınırın içindeyse yeniden başvurabilir.
28.06.2014’ten Önce İşlenen Uyuşturucu Ticaretinde Oran Kaçtır?
Uyuşturucu ticaretini mükerrirlere özgü infaz rejimine bağlayan hüküm, 6545 sayılı Kanun’la 28.06.2014’te yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önce işlenen suçlar için kanun koyucu ayrı bir geçiş kuralı koymuştur: 5275 sayılı Kanun’un geçici 9. maddesinin dördüncü fıkrasına göre TCK 102, 103, 104, 105 ve 188. maddelerdeki suçlardan 28.06.2014’ten önce işlenmiş olanlar için verilen süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı üçte ikidir. Bu durumda 8 yıl 4 aylık cezanın koşullu salıverilme süresi 6 yıl 3 ay değil, 5 yıl 6 ay 20 gündür. Suç tarihi 2014 yılı içinde olan dosyalarda müddetnamede hangi oranın uygulandığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Birden Fazla Uyuşturucu Ticareti Cezasında Üst Sınır Kaç Yıl?
Birden fazla süreli hapis cezası alan hükümlünün cezaları toplanarak infaz edilir. Genel rejimde koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek süre birden fazla süreli hapis cezasında en fazla 28 yıldır (5275 sayılı Kanun m.107/3-e). Uyuşturucu ticaretinde ise 108. maddenin dokuzuncu fıkrası, birinci fıkradaki koşullu salıverilme sürelerinin bu suçtan mahkûm olanlara da uygulanacağını belirtir. Birinci fıkranın (c) bendine göre birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde bu süre en fazla 32 yıldır. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda da üst sınır aynı şekilde 32 yıldır (m.107/4-e).
Üst sınır, toplam cezaya değil, dörtte üç oranıyla bulunan koşullu salıverilme süresine uygulanır. 40 yıllık toplam cezanın dörtte üçü 30 yıldır ve 32 yılın altında kaldığı için aynen uygulanır; 48 yıllık toplam cezanın dörtte üçü olan 36 yıl ise 32 yıla indirilir. Cezaların toplanması ve içtima kararına itiraz için içtima kararı ve müddetname yazımıza bakabilirsiniz.
Mükerrir Olmak Uyuşturucu Ticaretinde Yatarı Değiştirir mi?
Koşullu salıverilme oranını değiştirmez. 108. maddenin birinci fıkrasının son cümlesine göre koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlarda o suçun kendi oranı uygulanır; ikinci defa tekerrürde de süreli hapis cezaları için oran dörtte üçtür (m.108/3). Bu nedenle mükerrir olan ve olmayan uyuşturucu ticareti hükümlüsü aynı sürede koşullu salıverilir.
Mükerrirliğin asıl sonucu, cezanın bitmesinden sonra ortaya çıkar. İnfaz hâkimi mükerrir hakkında cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak üzere en az bir yıllık bir denetim süresi belirler ve bu süre beş yıla kadar uzatılabilir. Bu süredeki yükümlülüklere uymayan mükerrir, on beş günden üç aya kadar disiplin hapsine tabi tutulabilir (m.108/4-7). Tekerrürün hükümde nasıl gösterileceği suçta tekerrür yazımızda, infazdaki sonuçları ise mükerrirlere özgü infaz rejimi yazımızda anlatılmıştır.
Suç Tarihinde Çocuk Olanlar Uyuşturucu Ticaretinden Kaç Yıl Yatar?
Suç tarihinde 18 yaşından küçük olan ve uyuşturucu ticaretinden hapis cezası alan hükümlüler için koşullu salıverilme oranı dörtte üç değil üçte ikidir (5275 sayılı Kanun m.107/2-g). 108. maddenin dokuzuncu fıkrası çocuklar hakkında uygulanmaz (m.108/10). Bu oranın yalnızca mükerrir olmayan çocuklar için geçerli olduğu, yetişkinlere uygulanamayacağı Yargıtay kararlarıyla da sabittir (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/3259, K. 2023/3867, T. 02.06.2023).
5275 sayılı Kanun m.107/5 (7593 sayılı Kanun’la değişik)
Türk Ceza Kanununun kasten öldürme suçları (madde 81, 82 ve 83), cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (madde 102 ve 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (madde 188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (madde 220) hariç olmak üzere, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında, hükümlünün onbeş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır.
Güncel durum (Ekim 2026): Fıkra 08.08.2026 tarihli 7593 sayılı Kanun’la değiştirilmiştir. Değişiklikle uyuşturucu ticareti, 15 yaşını doldurmamış hükümlünün cezaevinde geçirdiği her günün iki gün sayılması imkânının dışında bırakılmıştır.
Buna karşılık 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlarda geçici 6. maddenin dördüncü fıkrası ayrı bir kural koyar: hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirdiği bir gün üç gün, 18 yaşını dolduruncaya kadar geçirdiği bir gün iki gün sayılır. Bu fıkrada uyuşturucu ticareti için bir istisna yoktur. Suça sürüklenen çocukların infaz rejiminin bütünü çocuk hükümlülerin infazı yazımızda ele alınmıştır.
Tutuklulukta Geçen Süre ve Adli Para Cezası Yatarı Nasıl Etkiler?
Gözaltında ve tutuklulukta geçen her gün, hükmedilen hapis cezasından düşülür (TCK m.63). Uyuşturucu ticareti dosyalarının önemli bir kısmında yargılama tutuklu yapıldığından, karar kesinleştiğinde hükümlünün yatarının büyük kısmı zaten dolmuş olabilir. Mahsubun usulü ve hangi sürelerin dahil edildiği tutuklulukta geçen sürenin mahsubu yazımızda anlatılmıştır. Uzun süren tutukluluktan sonra kesinleşen kararlarda dikkat edilmesi gereken nokta, 04.06.2025 ve sonrasında işlenen suçlarda denetimli serbestlik için aranan onda bir şartıdır.
Uyuşturucu ticaretinde hapis cezasının yanında her zaman adli para cezası da verilir. Adli para cezası ödenmezse hapse çevrilir ve bu hapis süresi için denetimli serbestlikten yararlanılamaz (5275 sayılı Kanun m.105/A/4). Bu yüzden hükümlünün, denetimli serbestliğe çıkış tarihinden önce adli para cezasının ödenmesini veya taksitlendirilmesini planlaması gerekir. Adli para cezasının hesaplanması ve taksitlendirilmesi için adli para cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Koşullu Salıverilmeden Sonra Ne Olur?
Koşullu salıverilen hükümlü, cezaevinde geçirmesi gereken süre kadar bir denetim süresine tabi tutulur; ancak bu süre cezanın tamamlanacağı tarihi geçemez (5275 sayılı Kanun m.107/6). Uyuşturucu ticaretinde cezaevinde geçirilen süre cezanın dörtte üçü olduğundan denetim süresi pratikte cezanın kalan dörtte biridir. 10 yıllık cezada denetim süresi 2 yıl 6 aydır. İnfaz hâkimi bu süre içinde iki yılı geçmemek üzere belirli bir bölgede bulunma, belirli yerlere gitmeme veya programlara katılma gibi yükümlülükler belirleyebilir (m.107/9).
Denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işleyen veya infaz hâkiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlünün koşullu salıverilme kararı geri alınır. Yeni suç işlenmişse, bu suç için verilen hapis cezasının iki katı kadar süre, cezanın tamamlanacağı tarihi geçmemek üzere cezaevinde aynen çektirilir; bundan sonra aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez (m.107/12-13). Ayrıntılar için koşullu salıverilmenin geri alınması yazımıza bakabilirsiniz.
Denetimli Serbestlik İhlali ve Firar Yatarı Nasıl Etkiler?
Denetimli serbestlik sırasında yükümlülüklere uymamakta ısrar eden, cezaevinden çıktıktan sonra beş gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmayan veya cezaevine dönmek isteyen hükümlü, koşullu salıverilme tarihine kadar kalan cezasını çekmek üzere açık cezaevine gönderilir (5275 sayılı Kanun m.105/A/6). İade kararı kapalı cezaevine değil açık cezaevine yöneliktir ve infaz hâkiminden karar gelene kadar denetimli serbestlik devam eder (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/426, K. 2026/2778, T. 10.04.2026). Denetimli serbestlik döneminde gösterilen davranışlar koşullu salıverilme için gereken iyi hâl değerlendirmesini etkilemez; koşullu salıverilme bakımından belirleyici olan cezaevinde geçirilen sürede iyi hâlli olmaktır (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/12374, K. 2022/238, T. 14.01.2022).
Durumu ağırlaştıran hâller ise şunlardır. Başvuru süresinin bitiminden itibaren iki gün geçmesine rağmen müdürlüğe başvurmayan veya iade kararına rağmen iki gün içinde teslim olmayan hükümlü hakkında hükümlü veya tutuklunun kaçması suçuna ilişkin TCK 292 ve 293 uygulanır (m.105/A/8). Denetimli serbestlik sırasında işlendiği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla olan kasıtlı bir suçtan dava açılırsa, infaz hâkimi hükümlünün açık cezaevine gönderilmesine karar verebilir; beraat veya düşme kararı verilirse denetimli serbestliğe devam edilir (m.105/A/7).
Firarın yatara etkisi, cezanın oranında değil açık cezaevi ve denetimli serbestlik imkânında ortaya çıkar. Açık cezaevinden iki kez firar eden uyuşturucu ticareti hükümlüsü açık cezaevine ayrılamaz; açık cezaevine ayrılamayan hükümlü de denetimli serbestlikten yararlanamaz ve koşullu salıverilme tarihine kadar kapalı kurumda kalır (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/1960, K. 2023/1792, T. 07.04.2023; Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2021/9895, K. 2021/13159, T. 08.10.2021). İhlal sonrası süreç için denetimli serbestlik ihlali yazımıza bakabilirsiniz.
Uyuşturucu Ticaretinde Yatarı Azaltan Hukuki İmkânlar Nelerdir?
Yatar, kesinleşen cezanın matematiksel sonucudur; bu yüzden yatarı en çok etkileyen şey yargılama aşamasında cezanın kendisidir. Uygulamada sonucu en çok değiştiren dört husus vardır:
- Suç vasfı: Maddenin kullanmak için bulundurulduğu kabul edilirse eylem TCK 191 kapsamına girer. Bu suçta ilk kez yakalananlar hakkında dava açılmaz; mahkûmiyet hâlinde de koşullu salıverilme oranı genel kural olan yarıdır. Miktarın kullanım sınırında kalıp kalmadığı uyuşturucu kişisel kullanım sınırı yazımızda, kullanma suçunun cezası ise uyuşturucu kullanma suçu ve cezası yazımızda anlatılmıştır.
- Etkin pişmanlık: TCK 192 kapsamında suç ortaklarını veya maddenin yerini bildiren ya da teslim olan kişinin cezası indirilir veya cezaya hükmolunmaz. Ceza ne kadar düşerse koşullu salıverilme süresi de o oranda kısalır; ayrıntılar uyuşturucuda etkin pişmanlık yazımızdadır.
- Artırım nedenleri: Maddenin türü veya suçun okul çevresinde işlenmesi gibi hâllerde uygulanan yarı oranındaki artırım, 10 yıllık temel cezayı 15 yıla çıkarır ve yatarı yaklaşık 3 yıl 9 ay uzatır. Artırım nedeninin gerçekten oluşup oluşmadığı, özellikle maddenin kimyasal analiz raporu, ayrıca incelenmelidir.
- Ticaret ile ithal ayrımı: Yurt dışından getirilen maddede ceza 20 ila 30 yıldır; buna karşılık madde gümrük kontrolünde ele geçmişse teşebbüs hükümleri uygulanabilir. Bu ayrımın yatara etkisi uyuşturucu ithal etme suçu yazımızda incelenmiştir.
108. maddenin dokuzuncu fıkrasında infaz hâkiminin karar vereceği tıbbi tedavi ve yasak yükümlülükleri, 188. madde açıkça hariç tutularak yalnızca cinsel suç hükümlülerine uygulanır; uyuşturucu ticareti hükümlüsüne bu fıkra uyarınca zorunlu tedavi yükümlülüğü getirilemez. Kullanma suçundan hükümlü olanlar ise denetimli serbestlikte ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılmak zorundadır (m.105/A/5).
Müddetname Hatalı Hesaplanırsa Ne Yapılır?
Koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri, infazı yapan Cumhuriyet başsavcılığının düzenlediği müddetnamede gösterilir. Müddetnameye karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir; infaz hâkimliğinin kararına karşı da itiraz yolu açıktır. Uyuşturucu ticareti dosyalarında en sık görülen hatalar şunlardır: yetişkin hükümlüye dörtte üç yerine yalnızca çocuklar için öngörülen üçte iki oranının uygulanması (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2023/3259, K. 2023/3867, T. 02.06.2023); tersine, 28.06.2014’ten önceki suçlarda üçte iki yerine dörtte üç uygulanması; tutuklulukta geçen sürenin eksik mahsubu; birden fazla cezada 32 yıllık üst sınırın yanlış uygulanması; suç tarihi 31.07.2023 ve öncesi olan dosyalarda geçici 10. maddenin gözden kaçırılması.
Hata hükümlü aleyhine olabileceği gibi lehine de olabilir. Lehe hatalı bir müddetnameye dayanarak denetimli serbestliğe çıkan hükümlü, hata sonradan düzeltildiğinde cezaevine geri dönmek zorunda kalabilir; bu nedenle müddetname ilk düzenlendiği anda kontrol edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Uyuşturucu ticaretinden 10 yıl ceza alan kaç yıl yatar?
Cezanın dörtte üçü olan 7 yıl 6 ayda koşullu salıverilir ve bir yıl önce denetimli serbestliğe çıkabildiği için cezaevinde 6 yıl 6 ay kalır; suç 31.07.2023 ve öncesinde işlenmişse ve örgüt faaliyeti kapsamında değilse bu süre 3 yıl 6 aya iner.
Uyuşturucu ticaretinden 8 yıl 4 ay ceza alan ne kadar yatar?
Koşullu salıverilme süresi 6 yıl 3 aydır ve denetimli serbestlikle cezaevinde geçen süre 5 yıl 3 aya iner; suç 31.07.2023 ve öncesindeyse yaklaşık 2 yıl 3 ay sonra denetimli serbestliğe çıkılabilir.
Uyuşturucu ticaretinde koşullu salıverilme oranı kaçtır?
Yetişkinler için dörtte üç, suç tarihinde çocuk olanlar için üçte iki, 28.06.2014’ten önce işlenen suçlarda ise üçte ikidir.
Uyuşturucu ticareti hükümlüsü kaç yıl kala denetimli serbestliğe çıkar?
Koşullu salıverilmeye bir yıl kala ve açık cezaevinde bulunmak şartıyla çıkar; suç 31.07.2023 ve öncesinde işlenmişse açık cezaevinde en az üç ay kalmak şartıyla dört yıl kala çıkabilir.
Uyuşturucu ticareti hükümlüsü üç yıllık denetimli serbestlikten yararlanır mı?
Hayır; 2020 yılında getirilen üç yıllık denetimli serbestlik uyuşturucu ticaretini istisna tutmuştur ve bu hükümlüler kural olarak koşullu salıverilmeye bir yıl kala denetimli serbestliğe çıkabilir.
Uyuşturucu ticaretinde açık cezaevine ne zaman geçilir?
Kapalı cezaevinde on yıldan az cezalarda bir ay, daha uzun cezalarda cezanın onda birini iyi hâlli geçirmek ve koşullu salıverilmeye beş yıldan az süre kalmış olmak şartıyla açık cezaevine geçilir.
Geçici 10. madde uyuşturucu ticaretine uygulanır mı?
Evet; örgüt faaliyeti kapsamında işlenmemiş olmak şartıyla 31.07.2023 ve öncesinde işlenen uyuşturucu ticareti suçlarında açık cezaevi ve denetimli serbestlik üç yıl erken uygulanır ve 7571 sayılı Kanun’dan sonra cezaevine giriş tarihinin önemi kalmamıştır.
Mükerrir olan uyuşturucu satıcısı daha fazla mı yatar?
Koşullu salıverilme oranı yine dörtte üçtür; ancak cezanın tamamlanmasından sonra en az bir yıllık mükerrir denetim süresine tabi tutulur.
Birden fazla uyuşturucu ticareti cezası olan kişi en fazla kaç yıl yatar?
Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilecek süre birden fazla süreli hapis cezasında en fazla 32 yıldır; bu sınır toplam cezanın dörtte üçüne uygulanır.
Tutuklu kaldığım süre yatardan düşer mi?
Evet; gözaltı ve tutuklulukta geçen her gün TCK 63 uyarınca cezadan düşülür ve bu süre koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik hesabında cezaevinde geçmiş sayılır.
15 yaşından küçükken cezaevine giren uyuşturucu hükümlüsünün günleri iki gün sayılır mı?
7593 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten sonra uyuşturucu ticaretinde sayılmaz; ancak 30.03.2020’ye kadar işlenen suçlarda geçici 6. madde uyarınca 15 yaşına kadar bir gün üç gün, 18 yaşına kadar bir gün iki gün sayılır.
Adli para cezasını ödemezsem denetimli serbestliğe çıkabilir miyim?
Hapis cezası için çıkabilirsiniz; ancak ödenmeyen adli para cezası hapse çevrildiğinde bu kısım için denetimli serbestlikten yararlanamazsınız.
Denetimli serbestlikte bir yükümlülüğü ihlal edersem kapalı cezaevine mi dönerim?
Hayır; yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlü kalan cezasını çekmek üzere açık cezaevine gönderilir, ancak kaçma suçu oluşturan hâllerde ayrıca TCK 292 uygulanır.
Açık cezaevinden firar edersem cezamın tamamını mı yatarım?
Oran değişmez ve yine dörtte üçte koşullu salıverilirsiniz; ancak iki kez firar eden hükümlü açık cezaevine ayrılamaz ve bu nedenle denetimli serbestlikten de yararlanamaz.
Sonuç
Uyuşturucu ticareti kaç yıl yatar sorusunun cevabı tek bir orandan ibaret değildir. Dörtte üç kuralı başlangıç noktasıdır; suç tarihinin 28.06.2014’ten veya 31.07.2023’ten önce olup olmadığı, suç tarihindeki yaş, tutuklulukta geçen süre, birden fazla cezanın varlığı, ödenmemiş adli para cezası ve firar kaydı sonucu yıllar düzeyinde değiştirir. Özellikle 7571 sayılı Kanun’la geçici 10. maddede yapılan değişiklik, 31.07.2023 ve öncesinde işlenen suçlardan cezası infaz edilen birçok hükümlü için yeni başvuru imkânı doğurmuştur. Müddetnamenin, açık cezaevi ve denetimli serbestlik tarihlerinin bu ölçütlere göre kontrol edilmesi için uyuşturucu ticareti ceza davası avukatı olarak dosyaları hem yargılama hem infaz aşamasında inceliyoruz. İnfaz hâkimliği başvuruları için uyuşturucu cezalarında infaz avukatı sayfamıza, yargılamanın her aşamasında infaz ve ceza hesabında ceza avukatı desteği için büromuza başvurabilirsiniz.
Bu makale Av. Fatih Sefer tarafından hazırlanmıştır.
Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu
Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul