Vergide Uzlaşma Nedir? Tarh Sonrası Uzlaşma Süreci

Vergi uzlaşması, vergi idaresi ile mükellef arasında, kanunen uzlaşma kapsamına giren vergi cezalarının tutarı hakkında yapılan ve anlaşmaya varılması hâlinde uyuşmazlığı o ceza bakımından kesin olarak sonuçlandıran idari çözüm yoludur. 2 Ağustos 2024’ten itibaren uygulanan temel kural, vergi aslının uzlaşma konusu olmamasıdır. Tarhiyat sonrası uzlaşma; ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere bağlı vergi ziyaı cezaları ile kanuni parasal sınırı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için söz konusudur. Usulüne uygun başvuru süresi, ilgili ihbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gündür. Bu mekanizmanın hukuki sonucu yalnızca bir ceza indirimi değildir: anlaşmanın kesinliği, vergi aslı için dava süresinin ayrı işlemesi ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Bu incelemede 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) ek 1, ek 6, ek 7, ek 8 ve ek 9. maddeler esas alınmış; 7524 sayılı Kanun’un 2024 değişikliği, 2026 yılına ait parasal eşik ve Danıştay içtihatları birbirinden ayrılarak incelenmiştir. Tarhiyat öncesi aşamada henüz ihbarname düzenlenmeden işletilen sistemin ayrıntıları ise tarhiyat öncesi uzlaşma konusuna aittir.

1. Uzlaşmanın hukuki niteliği: Vergi borcunu değil, kanunen belirlenen ceza uyuşmazlığını çözer

VUK ek 1. madde, uzlaşmayı koşulsuz bir pazarlık yetkisi olarak düzenlemez. İdarenin uzlaşabileceği alan kanunla sınırlanmıştır; mükellefin süresinde başvurması, işlemin kapsamda bulunması ve uzlaşma görüşmelerinin yetkili komisyon önünde yürütülmesi gerekir. Kanunun öngördüğü gerekçeler arasında vergi hükümlerine yeterince nüfuz edilememesi, VUK 369. maddede düzenlenen yanılma, vergi veya maddi hata ile idare ve yargı kararları arasındaki görüş farklılıkları bulunur.

Uzlaşma istemek, idareyi belirli bir indirim oranını kabul etmeye zorlamaz. Uzlaşma komisyonu ile muhatabın tutar üzerinde anlaşması gerekir. Aynı şekilde mükellefin uzlaşmaya başvurmuş olması, vergi inceleme raporundaki olguları kabul ettiği anlamına gelmez; ancak geçerli uzlaşma tutanağının imzalanması, üzerinde uzlaşılan ceza için olağan yargısal uyuşmazlık imkânını ortadan kaldırır. Bu sebeple hukuki değerlendirme, görüşmeden önce yapılmalıdır.

Verginin tarh edilmesi, tebliği, tahakkuku ve tahsili farklı aşamalardır. Uzlaşmanın bu aşamalar içindeki yerini anlamak için tarh, tahakkuk ve tahsil kavramlarını birbirinden ayırmak gerekir. Tarhiyat sonrası uzlaşmanın varlığı, vergi aslının hukuka uygunluğunu baştan kabul ettirmez.

2. 2026 yılında hangi vergi cezaları uzlaşma kapsamındadır?

2026 itibarıyla VUK ek 1. maddede ve 588 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde ortaya konulan parasal sınıra göre kapsam şöyledir:

Buradaki 40.000 TL, 2026 yılında geçerli uzlaşmaya giriş sınırıdır; uzlaşma komisyonunun indirim yapabileceği azami miktar değildir. Ayrıca usulsüzlük cezalarında eşik, aynı mükellefe kesilmiş ilgisiz cezaların toplamıyla değil, cezayı gerektiren fiil bazında uygulanır. 28 Mart 2026 tarihli 592 sıra numaralı Tebliğ, tarhiyat sonrası uzlaşmada hangi yıl sınırının kullanılacağını açıkça ihbarnamenin tebliğ tarihine bağlamıştır. Dolayısıyla 2025’te tebliğ edilen bir ihbarname için sırf görüşmenin 2026’da yapılması, 2026 eşiğinin geriye yürütülmesini gerektirmez.

Örnek: 2026’da tebliğ edilen ihbarnamede aynı fiil için 40.000 TL özel usulsüzlük cezası bulunuyorsa uzlaşma yolu açık değildir; VUK 376’nın diğer şartlarının gerçekleşmesi hâlinde 30.000 TL indirim uygulanır ve ödenecek ceza 10.000 TL olur. Ceza 40.001 TL ise tutar yönünden uzlaşma kapsamına girer. Bu ikinci durumda komisyonun mutlaka belirli bir indirim yapması gerektiği sonucuna varılamaz. Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının unsurları ile parasal sınırın uygulanması iki ayrı meseledir.

3. Hangi cezalar neden uzlaşma dışında kalır?

VUK 359 kaynaklı cezalar

VUK 359. maddede tanımlanan fiiller nedeniyle vergi ziyaına yol açılmışsa bu kapsamda kesilen vergi ziyaı cezası ile iştirak nedeniyle kesilen ceza uzlaşma dışındadır. Ancak her vergi incelemesinde sahte belge iddiasının bulunması, otomatik olarak tüm vergilendirme dönemlerindeki her cezanın uzlaşma dışında tutulmasını haklı kılmaz. İhbarname ve inceleme raporunda hangi somut fiilin hangi vergi ziyaı cezasına dayanak yapıldığı ayrıştırılmalıdır. Aynı dosyada farklı maddi nedenlere dayanan ve kapsam dışı olmayan bir kat vergi ziyaı cezaları da mevcut olabilir.

Burada ceza hukuku ile vergi cezası rejimi de karıştırılmamalıdır. Vergi kaçakçılığı suçunun ceza yargılaması ayrı bir süreçtir. Uzlaşma, adli kovuşturma yönünden kendiliğinden bir bağışıklık sağlamaz. Vergi ziyaı cezasının miktarı ve unsurları için vergi ziyaı cezasına ilişkin özel inceleme dikkate alınmalıdır.

İzaha davet ve diğer özel rejimler

VUK 370/b’de belirtilen özel durumlar için kesilen ceza kanun gereği uzlaşma dışında bırakılmıştır. İzaha davet, uzlaşmanın yerine geçebilen serbest bir tercih değil, kendine özgü maddi ve usuli koşulları bulunan başka bir mekanizmadır. VUK 369’daki yanlış yazılı izahat veya içtihat değişikliği koşulları gerçekten oluşmuşsa, hukuki mesele yalnız cezanın müzakere yoluyla azaltılması değildir: kanun ceza kesilmemesini öngörür. Dolayısıyla önce cezanın varlık sebebi, sonra uzlaşmanın ekonomik getirisi değerlendirilir.

4. Tarhiyat sonrası uzlaşma başvurusu nasıl yapılır?

Başlangıç tarihi ve 30 günlük süre

VUK ek 1’e göre talep, vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde yapılır. Tebliğ tarihi belirlenmeden süre hesabı yapılamaz. Elektronik tebligat, fiziki tebligat, geçerli vekâlet ve tebligatın muhatabı somut dosyada kontrol edilmelidir. Süre hesabında ilgili mevzuatın ve tatil günlerinin son güne etkisi dikkate alınır. Uzlaşma süresi ile vergi mahkemesinde dava açma süresi aynı olayda çoğu kez 30 gün olmakla birlikte, 2024 sonrası vergi aslı ve ceza bakımından farklı sonuçlar doğurur.

Başvuru yeri, yetki ve dilekçe

Başvuru, yetkili uzlaşma komisyonuna veya bağlı olunan vergi dairesine usulüne uygun bir dilekçeyle yapılır; Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili elektronik başvuru kanalları da kullanılabilir. Kimlik veya temsil yetkisi, vergi dairesi, ihbarname tarih ve numarası, vergi türü ve dönem, uzlaşma istenen cezanın türü ve tutarı açıkça belirtilmelidir. İdarenin başvuruyu hangi gün kayda aldığına ilişkin kanıt saklanmalıdır. Elektronik başvuruda başarılı gönderim/kayıt teyidi, posta başvurusunda gönderme belgesi önemlidir.

Başvurunun yetkili komisyona ulaşması ile komisyonun hangi seviyede oluşturulacağı farklı konulardır. 28 Mart 2026 tarihli 592 sıra numaralı Tebliğ uyarınca vergi dairesi veya bağlı vergi dairesi komisyonunun yetkisini aşan talepler sırasıyla defterdarlık, Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu veya Merkezi Uzlaşma Komisyonu tarafından ele alınır. Yetki belirlenirken ilgili ihbarnamedeki ceza tutarı, birden fazla ihbarnamede ise en yüksek ceza tutarı esas alınır; il veya il grupları bazındaki somut yetki sınırlarını Gelir İdaresi Başkanlığı belirler. Komisyonun yetki basamağı, 40.000 TL’lik uzlaşma kapsamı şartıyla karıştırılamaz.

Görüşmenin yürütülmesi ve tutanak

İdare, başvurunun süresini, başvuranın yetkisini ve cezanın kapsama girip girmediğini incelemelidir. Uygun görülen başvuru için görüşme günü ve yeri bildirilir. Mükellef veya usulüne uygun yetkilendirilmiş temsilcisi, ihbarnameyi, hesaplamayı ve kanuni dayanakları inceleyerek görüşmeye katılır. VUK ek 1, mükellefin görüşmede bağlı bulunduğu meslek odasından bir temsilci ile 3568 sayılı Kanun çerçevesindeki meslek mensubunu bulundurabilmesine de imkân tanır.

Görüşme üç temel sonuçtan birini doğurur: uzlaşma sağlanması, tutar üzerinde anlaşma sağlanamaması veya uzlaşmanın temin edilememesi. Bu ayrımlar özellikle yargı süresi bakımından önemlidir. Tutanakta cezanın türü, dönemi, tutarı, uzlaşılan miktar ve tarafların iradesi tereddütsüz gösterilmelidir. Görüşmeye katılmamak veya tutanağı imzalamamak, idare ile anlaşılmış olduğu anlamına gelmez; ancak yeni bir uzlaşma başvurusu yapılabileceği de varsayılamaz.

5. Uzlaşma sağlanırsa dava, ceza ve ödeme bakımından ne olur?

VUK ek 6 uyarınca uzlaşma tutanağı kesindir; vergi dairesi gereğini derhal yerine getirir. Mükellef, tutanakla üzerinde uzlaştığı cezayı olağan bir iptal davasıyla yeniden tartışamaz. VUK ek 9 gereğince üzerinde uzlaşılan ceza için ayrıca VUK 376 indirimi uygulanmaz. İmza öncesinde yapılan değerlendirme bu nedenle geri dönüşü zor bir hukuki tercihtir.

VUK ek 8’e göre tutanak cezanın kanuni ödeme zamanından önce tebliğ edilmişse kanuni vadede; cezanın ödeme süresi geçmişse tutanağın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödeme yapılır. Bu düzenleme vergi aslını ceza gibi yeniden vadeye bağlayan genel bir hüküm değildir. Vergi aslına bağlı gecikme faizi ve diğer ferî yükümlülükler, kendi hukuki dayanakları üzerinden belirlenmeye devam eder. Verginin ödeme zamanı ile üzerinde uzlaşılan cezanın ödeme zamanı karıştırılmamalıdır.

Uzlaşılan ceza kesinleşirken vergi aslının dava konusu yapılması mümkün müdür?

Evet. 2 Ağustos 2024 sonrası hükümlere tabi dosyalarda, yalnız vergi ziyaı cezasında uzlaşılmış olması vergi aslına karşı dava açılmasını kanunen engellemez. Çünkü 7524 sayılı Kanun vergi aslını uzlaşma kapsamından çıkarmış, VUK ek 7’de eskiden bulunan ve cezada uzlaşmanın vergi aslına da sirayet etmesine yol açan hükmü kaldırmıştır. Ancak vergi aslı yönünden genel dava açma süresi ayrıca işlemeye devam eder. Ceza için yapılan uzlaşma talebi veya daha sonra yapılan ceza görüşmesi, vergi aslına ait dava süresini kendiliğinden durdurmaz ya da yenilemez.

Somut örnek: Mükellefe 500.000 TL kurumlar vergisi aslı ve 500.000 TL bir kat vergi ziyaı cezası bildirilmiş olsun. Kapsamdaki ceza üzerinde 180.000 TL’de uzlaşılması, 500.000 TL vergi aslını 180.000 TL’ye indirmez. Mükellef vergi aslının yanlış hesaplandığını ileri sürüyorsa tebliğden itibaren geçerli dava süresini koruyarak ayrıca dava açmalıdır. Bu süre geçtikten sonra ceza uzlaşmasının başarısızlık veya başarı sonucuna dayanılarak vergi aslı davası kendiliğinden canlandırılamaz.

Vergi aslı iptal edilirse uzlaşılan ceza kendiliğinden kalkar mı?

Burada iki ayrı hukuki ilke karşı karşıya gelir: vergi ziyaı cezasının maddi olarak hukuken var olan bir vergi ziyaına dayanması ile geçerli uzlaşma tutanağının kanunen kesin olması. Vergi aslına ilişkin sonradan verilen iptal kararının, önceden üzerinde uzlaşılan cezanın kendiliğinden ve hiçbir işlem gerektirmeden ortadan kalktığı biçiminde genel bir kural yoktur. Vergi aslı davasındaki kararın gerekçesi, cezanın bağlı olduğu matrah ve dönem, uzlaşma tutanağının kapsamı ve idari/yargısal başvuru imkânları ayrıca değerlendirilir.

Bu sonucun pratik karşılığı açıktır: vergi aslını esaslı biçimde tartışmak isteyen mükellef, cezada uzlaşma tutanağını imzalamadan önce olası iptal kararının ceza üzerindeki etkisini de değerlendirmelidir. Vergi aslında kazanılacak bir davanın, kesinleşmiş ceza tutanağını tartışmasız şekilde ortadan kaldıracağını varsayarak uzlaşmak hukuken güvenli bir strateji değildir.

6. Uzlaşma sağlanamazsa dava açma süresi nasıl hesaplanır?

VUK ek 7, usulüne uygun ve süresinde uzlaşmaya konu edilmiş ceza yönünden özel dava süresi koruması sağlar. Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden itibaren kalan dava süresi uygulanır; kalan süre bitmiş veya 15 günden az ise süre, tutanağın tebliğinden itibaren 15 gün olur. Bu 15 gün, her olayda diğer tüm vergi ve cezalar için yeniden başlayan genel dava süresi değildir. Uzlaşma kapsamında bulunmayan işlem bakımından uzlaşma başvurusu güvenli bir süre uzatma yöntemi sayılamaz.

Danıştay 3. Dairesinin 27.03.2025 tarihli, E.2024/6156, K.2025/1634 sayılı kararı, süresi içinde uzlaşma talep edilen eski rejime tabi bir dosyada, başarısız görüşme sonrası 15 günlük sürenin geçirilmesinin davanın süre aşımından reddini gerektirdiğini göstermektedir. Kararda uyuşmazlık 2023 yılında başlayan bir sürece ilişkindir; bu nedenle kararın vergi aslı yönünden sonuçları 2024 değişikliği gözetilmeden bugüne taşınamaz. Vergi aslına veya cezalara karşı dava açma süresinin hesabında ihbarname, başvuru, görüşme ve tutanak tebliğ tarihleri birlikte kontrol edilmelidir.

Uzlaşmanın temin edilememesi de dava hakkını korur mu?

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 23.10.1986 tarihli, E.1986/2, K.1986/2 sayılı kararı, uzlaşmanın temin edilememesi durumlarının da uzlaşmanın vaki olmaması kavramının yargısal koruması içinde değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmiştir. Bu içtihadın önemi, idarenin tutanaktaki adlandırmasından hareketle kişinin dava hakkının bütünüyle reddedilememesidir. Bununla birlikte karar, mevcut kanunda kapsam dışı bırakılmış cezaya yapılan başvurunun geçerli başvuruya dönüşeceği anlamına gelmez.

Uzlaşma sürerken dava açılmışsa ne olur?

VUK ek 7’de uzlaşmadan önce dava açılması durumunda mahkemenin, uzlaşma işlemi sonuçlanmadan uyuşmazlığı inceleyemeyeceğine ilişkin düzenleme vardır. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 24.02.2006 tarihli, E.2005/331, K.2006/37 sayılı kararında, uzlaşma sonucu beklenmeden açılmış davanın sırf bu sebeple esasının incelenemez hâle gelmeyeceğini vurgulamıştır. Bu kararın olguları ve eski dönemin kanun metni göz önünde tutulmalıdır. Güncel uygulamada en önemli tedbir, ceza için yürütülen uzlaşma sürecine dayanarak vergi aslı davasını geciktirmemektir. Dava dilekçesinin düzenlenmesi ve uyuşmazlık kalemlerinin ayrılması konusunda vergi davası açma usulü belirleyicidir.

7. Uzlaşma tutanağının kesinliği mutlak mıdır?

VUK ek 6’daki kesinlik, üzerinde geçerli biçimde uzlaşılan cezanın miktarını sonradan olağan bir uyuşmazlığa dönüştürmeyi yasaklar. Ancak buradan, ortada hukuken geçerli bir uzlaşma işlemi bulunup bulunmadığının hiçbir koşulda incelenemeyeceği sonucu çıkarılamaz. Yetkisiz temsil, iradenin sakatlanması veya uzlaşma usulünün esaslı biçimde ihlali ileri sürülüyorsa, iddia artık cezanın miktarından ziyade uzlaşma işleminin kurulması ve hukuka uygunluğu hakkındadır. Her şekil eksikliği anlaşmayı kendiliğinden hükümsüz kılmaz; ihlalin niteliği ve deliller belirleyicidir.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 26.04.2024 tarihli, E.2022/1047, K.2024/403 sayılı kararında, tarhiyat öncesi uzlaşma sürecindeki usuli aykırılığa dayanan iptal kararına karşı idarenin temyiz istemi reddedilmiştir. Karşı oyda, mükellefin toplantıya katılıp tutanağı imzalamış olmasının ağırlığına dikkat çekilmiştir. Karar tarhiyat öncesi uzlaşma ve eski dönem mevzuatı hakkındadır; buna rağmen kesinlik ile usul güvenceleri arasındaki ayrımı somutlaştırır. Geçerli bir tutanağın sırf sonradan ekonomik olarak elverişsiz bulunması, bu istisnai tartışmayla aynı şey değildir.

8. Vergi aslının dava hakkına ilişkin eski Danıştay kararları neden doğrudan uygulanamaz?

2024 öncesi VUK ek 7, vergi aslı ile cezadan biri üzerinde uzlaşılmasının diğerine karşı davayı da engelleyebilmesine yol açan açık bir düzenleme içeriyordu. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 03.07.2019 tarihli, E.2019/576, K.2019/424 sayılı kararı, bu eski metin kapsamında yalnız vergi ziyaı cezasında uzlaşılması durumunda vergi aslına ilişkin davanın da engellendiği yönünde değerlendirme içerir.

Bu içtihat, 2 Ağustos 2024 sonrası kanun metninin birebir karşılığı değildir. 7524 sayılı Kanun hem vergi aslını uzlaşma kapsamından çıkarmış hem de dava yasağının vergi aslına sirayetine dayanak oluşturan fıkrayı kaldırmıştır. Eski kararın dayandığı norm ortadan kalkmışken onu 2026’da vergi aslı davasını reddetmenin güncel ve doğrudan gerekçesi olarak göstermek hukuken hatalıdır. Bunun tersine, eski uzlaşma dosyalarında geçiş kuralı nedeniyle aynı kararın konu bakımından yeniden önem kazanması mümkündür.

9. 2 Ağustos 2024 öncesi başvurulara hangi hükümler uygulanır?

7524 sayılı Kanun’un 16. maddesiyle getirilen VUK geçici 35. madde, yeni sistemin bütün geçmiş olaylara otomatik biçimde uygulanmasını önler. 2 Ağustos 2024’ten önce uzlaşma talep edilmiş olmasına rağmen henüz gün verilmemiş, gün verilip görüşme yapılmamış, görüşme ertelenmiş ya da o tarihte uzlaşma talep süresi henüz dolmamış vergi ve cezalar bakımından VUK 112, 376, ek 1, ek 7, ek 8, ek 9 ve ek 11’in değişiklikten önceki hükümleri uygulanır.

Bu hüküm, dosyanın halen 2026 yılında inceleniyor olmasının tek başına güncel rejimin uygulanmasını gerektirmediğini gösterir. Doğru yöntem, işlemin vergilendirme yılını tek başına esas almak değil; ihbarname tebliğ tarihini, 2 Ağustos 2024 tarihinde başvuru süresinin açık olup olmadığını ve uzlaşma sürecinin o tarihteki aşamasını belirlemektir. Sonuca göre vergi aslı üzerindeki eski uzlaşma rejimi ve buna bağlı dava yasağı tartışması yeniden gündeme gelebilir.

10. Uzlaşma mı, VUK 376 indirimi mi, vergi davası mı?

Bu yolların birbirine üstünlüğü soyut bir indirim yüzdesiyle belirlenmez. İlk soru, cezanın maddi koşullarının ve işlemdeki usuli şartların gerçekleşip gerçekleşmediğidir. İhbarname somut delille desteklenmiyorsa, cezanın kanuni unsuru yoksa veya tebligatın geçerliliği tartışmalıysa bu meseleler uzlaşma kararından önce incelenmelidir. Açık bir vergi veya hesap hatası bulunması da ayrı düzeltme usulünü gündeme getirebilir; fakat düzeltme başvurusunun dava süresini mutlaka koruduğu varsayılmamalıdır.

VUK 376, gerekli şartlarla vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında kural olarak %50 indirim sağlar; 2026 için uzlaşma kapsamının dışında kalan 40.000 TL ve altındaki usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirim oranı %75’e çıkar. Buna karşılık uzlaşmada önceden belirlenmiş genel bir indirim yüzdesi yoktur. Vergi cezalarında indirim yolunu seçen mükellef, ödeme ve davadan vazgeçmeye ilişkin kanuni koşulları karşılamak zorundadır. VUK ek 9 uyarınca mükellef, uzlaşma tutanağını imzalayıncaya kadar uzlaşma talebinden vazgeçip şartları varsa VUK 376/1-(1) indirimini isteyebilir; ancak imzalanan uzlaşmanın üzerine bir de 376 indirimi ekleyemez.

Somut uyuşmazlıklarda seçenekler değerlendirildiğinde, vergi aslı ile ceza için ayrı dosya ve süre takibi yapılmalıdır. Vergi davası açılmasının tahsilata etkisi de her işlem için aynı değildir; bu ayrım vergi davasının tahsil işlemlerine etkisi kapsamında incelenmelidir.

11. Uygulamada kontrol edilmesi gereken belgeler

• Vergi/ceza ihbarnamesi, ihbarname ekleri, tebliğ ve elektronik tebligat kayıtları.
• Vergi inceleme raporu, vergi tekniği raporu ve ceza tutarının dayandığı somut fiillere ilişkin deliller.
• Başvuru dilekçesi, temsil belgesi veya vekâletname, başvuru tarihini ispatlayan kayıt.
• Uzlaşmaya davet yazısı, görüşme gününün bildirimi, mazeret ve erteleme yazışmaları.
• Uzlaşma/uzlaşmama tutanağı, nihai teklif, tutanağın tebliği ve ödemenin vadesini gösteren kayıtlar.
• Vergi aslı için ayrı dava açılmışsa dava dilekçesi, harç/kayıt belgeleri ve mahkeme kararları.

Bu belgelerden yalnızca uzlaşma tutarını gösteren son sayfaya bakılması yeterli değildir. Özellikle 2024 geçişi, dava süresi, kapsam dışı fiiller ve temsil yetkisi, işlemin bütün kronolojisi üzerinden değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Vergi aslı 2026 yılında uzlaşmayla düşürülür mü?

Hayır. 2 Ağustos 2024 sonrasındaki hükümlere tabi normal dosyalarda vergi aslı, tarhiyat öncesi veya sonrası uzlaşmanın konusu değildir. VUK geçici 35 kapsamındaki eski dosyalar ayrıca incelenmelidir.

40.000 TL tutarındaki özel usulsüzlük cezası uzlaşmaya girer mi?

2026 yılında tebliğ edilen ihbarname bakımından hayır. Kanuni ölçüt 40.000 TL’yi aşma şartıdır. Tam 40.000 TL için, ödeme ve diğer şartlar sağlanırsa VUK 376 indirim oranı %75 uygulanır.

Uzlaşma talep edince vergi aslı için 30 günlük dava süresi durur mu?

Yeni rejimde hayır. Vergi aslı uzlaşma kapsamında olmadığından ceza uzlaşması için yapılan başvuruya güvenerek vergi aslı davasının süresi geçirilmemelidir.

Komisyonun teklifini kabul etmezsem tekrar uzlaşabilir miyim?

Aynı ceza için yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz. Ancak uzlaşmama tutanağına geçirilen idarenin nihai teklifi, kanunun öngördüğü dava açma süresinin sonuna kadar yazılı olarak kabul edilirse uzlaşma sağlanmış sayılır.

Uzlaşma sağlanmazsa ceza için dava açabilir miyim?

Evet, geçerli başvuru ve uzlaşma kapsamı koşulları içinde VUK ek 7 uygulanır. Kalan dava süresi bitmiş veya 15 günden az kalmışsa, uzlaşmama tutanağının tebliğinden itibaren 15 günlük süre öngörülür. Kapsam dışı işleme yapılan başvuruyla bu süre kazanılmaz.

Uzlaşılmış cezaya ayrıca yüzde 50 indirim yapılır mı?

Hayır. VUK ek 9 üzerinde uzlaşılan cezada ek 376 indirimi uygulanmasını yasaklar. Tutanak imzalanmadan önce, şartları varsa indirim yoluna geçiş değerlendirilebilir.

Vergi aslı davasını kazanırsam üzerinde uzlaşılan ceza otomatik silinir mi?

Böyle bir otomatik sonuç kabul edilemez. Vergi aslı hakkındaki iptal kararının kapsamı ve uzlaşılmış cezanın hukuki durumu ayrı değerlendirilir. Bu nedenle uzlaşma öncesi dosyanın bütününe ilişkin strateji belirlenmelidir.

Sonuç

Tarhiyat sonrası uzlaşmada belirleyici hukuki gerçek, vergi aslının ve vergi cezasının 2024 sonrası birbirinden ayrılmış olmasıdır. 2026’da vergi ziyaı cezasının uzlaşma imkânı, usulsüzlük cezalarındaki 40.000 TL eşiği, VUK 359 ve 370/b istisnaları, 592 sıra numaralı Tebliğ’deki yetki düzeni, uzlaşma tutanağının kesinliği ve VUK geçici 35’in eski dosyaları koruyan hükmü birlikte ele alınmalıdır. Uzlaşma, maddi bakımdan hukuka aykırı bir cezayı mutlaka kabul etmeyi gerektirmez; buna karşılık geçerli bir tutanakla sona eren uyuşmazlık olağan yargı yolunda yeniden açılamaz.

Somut dosyada vergi aslının ayrı dava süresinin korunması, görüşmeye girilen cezanın kapsamının belirlenmesi ve uzlaşma tutanağının sonuçlarının değerlendirilmesi gerektiğinde, vergi uyuşmazlıklarına ilişkin hukuki yardım bu işlemlerin bir bütün olarak incelenmesini sağlayabilir.

Kaynakça ve dayanaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu: özellikle m. 112, 344, 359, 368-370, 376; ek m. 1, 6-9, 11 ve geçici m. 35. GİB, VUK ek 1. madde.
• 7524 sayılı Kanun, m. 14 ve 16; 02.08.2024 tarihli, 32620 sayılı Resmî Gazete. TBMM kanun kaydı.
• Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 588); 31.12.2025 tarihli, 33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete; 2026 parasal hadleri.
• Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 592); 28.03.2026 tarihli, 33207 sayılı Resmî Gazete; komisyon yetki sistemi. GİB tebliğ metni.
• Uzlaşma Yönetmeliği, 03.02.1999 tarihli, 23600 sayılı Resmî Gazete, kanuna uygun yürürlükteki hükümleri; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 8 ve 27/4.
• Gelir İdaresi Başkanlığı, 27.07.2026 tarihli tarhiyat öncesi ve sonrası uzlaşma broşürleri duyurusu.
• Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, 23.10.1986, E.1986/2, K.1986/2; Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 24.02.2006, E.2005/331, K.2006/37; 03.07.2019, E.2019/576, K.2019/424; 26.04.2024, E.2022/1047, K.2024/403; Danıştay 3. Daire, 27.03.2025, E.2024/6156, K.2025/1634.

Av. Fatih SEFER