Tesadüfen elde edilen delil (tesadüfi delil), hukuka uygun olarak yürütülen bir arama, elkoyma veya iletişimin denetlenmesi işlemi sırasında, mevcut soruşturma ya da kovuşturmanın konusu dışında başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran delildir. Bu delillerin hangi şartlarda muhafaza edileceği ve ceza yargılamasında kullanılabileceği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 138. maddesinde düzenlenmiştir. Ancak her tesadüfi bulgu, başka bir ceza davasında kendiliğinden kullanılabilecek hukuka uygun delil niteliği taşımaz.
CMK 138, tesadüfen elde edilen delilleri iki ayrı durumda ele alır. Arama ve elkoyma sırasında bulunan deliller bakımından başka suçun katalog suç olması şartı aranmaz. Buna karşılık, telefon dinlemesi sırasında tesadüfen elde edilen iletişim kayıtlarının kullanılabilmesi için ortaya çıkan suçun CMK 135’te belirtilen katalog suçlardan olması gerekir. Her iki durumda da delilin elde edilişinin hukuka uygunluğu, işlemin sınırları ve Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirim yükümlülüğü önem taşır.
Tesadüfen Elde Edilen Delil Nedir?
Tesadüfi delil, yetkili makamların belirli bir suçun araştırılması amacıyla uyguladığı koruma tedbiri sırasında, araştırılan suçla ilgisi bulunmayan başka bir suça ilişkin delille karşılaşılması sonucunda ortaya çıkar.
Burada belirleyici özellik, yeni delilin başlangıçtaki tedbirin araştırma amacı dışında elde edilmesidir. Tesadüfi delil kavramı, kolluğa mevcut arama veya dinleme kararının kapsamını sınırsız şekilde genişletme yetkisi vermez.
CMK 138 kapsamında iki temel durum bulunmaktadır:
- Arama veya elkoyma sırasında tesadüfen elde edilen deliller (CMK 138/1): Mevcut soruşturmayla ilgisi olmayan ancak başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran deliller muhafaza altına alınır ve Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilir.
- İletişimin denetlenmesi sırasında tesadüfen elde edilen deliller (CMK 138/2): Mevcut soruşturmayla ilgisiz başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran kayıtların bu hüküm kapsamında değerlendirilmesi, ortaya çıkan suçun CMK 135’teki katalog suçlardan olması şartına bağlıdır.
Dolayısıyla bir delilin tesadüfen ortaya çıkması tek başına hukuka aykırılık sebebi değildir. Bununla birlikte, delilin gerçekten tesadüfen ve hukuka uygun bir tedbir kapsamında elde edilip edilmediği ayrıca araştırılmalıdır.
CMK 138’e Göre Tesadüfi Delilin Kullanılma Şartları Nelerdir?
CMK 138’in uygulanabilmesi için başlangıçtaki koruma tedbirinin hukuki dayanağı ile sonradan ortaya çıkan delilin niteliği birlikte değerlendirilir.
Başlıca değerlendirme ölçütleri şunlardır:
- Başlangıçtaki arama, elkoyma veya iletişimin denetlenmesi işleminin kanuni şartlara uygun olması.
- Elde edilen bulgunun yürütülen soruşturma veya kovuşturmanın konusu dışında başka bir suça ilişkin şüphe uyandırması.
- Delilin elde edilmesi sırasında koruma tedbirine ilişkin kararın kapsamının ve yasal sınırların aşılmamış olması.
- Tesadüfen elde edilen delil hakkında Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirim yapılması.
- Delilin muhafazası ve gerektiğinde elkoyma işleminin kanunda öngörülen usulle gerçekleştirilmesi.
- İletişimin dinlenmesi ve kayda alınması söz konusuysa ortaya çıkan suçun CMK 135’teki katalog suçlar kapsamında bulunması.
- Delilin yargılamada ortaya konulması, taraflarca tartışılabilmesi ve CMK 217 uyarınca değerlendirilmesi.
Bu şartlar değerlendirilirken delilin elde edilmesiyle ilgili usul kuralları ile delilin ispat gücü birbirinden ayrılmalıdır. Usulüne uygun elde edilmiş bir delil de tek başına mahkûmiyet için yeterli olmayabilir.
Arama Sırasında Tesadüfen Bulunan Delil Başka Bir Suçta Kullanılabilir mi?
Evet. CMK 138/1 uyarınca hukuka uygun bir arama veya elkoyma işlemi sırasında başka bir suçun işlendiği şüphesini uyandıran delil bulunursa bu delil muhafaza altına alınabilir ve ilgili suçun soruşturulmasında değerlendirilebilir. Bu durumda iletişimin denetlenmesinde uygulanan katalog suç sınırlaması bulunmamaktadır.
Ancak bunun temel şartı, arama işleminin başlangıçtan itibaren hukuka uygun olması ve uygulama sırasında kararın sınırlarının aşılmamasıdır.
Arama kararının kapsamı neden önemlidir?
CMK 119 uyarınca arama kararında aramanın nedenini oluşturan fiil, aranacak kişi veya yer ya da eşya ve kararın geçerli olduğu süre açıkça belirtilmelidir.
Bu nedenle belirli bir eşyanın aranmasına yönelik karar, kolluğa aynı yerde bulunan her türlü özel belgeyi, dijital veriyi veya kapalı bölümü sınırsız biçimde inceleme yetkisi vermez.
Arama sırasında karşılaşılan delilin gerçekten tesadüfen elde edilip edilmediği belirlenirken, aramanın amacı, kararın kapsamı ve delile hangi işlem sonucunda ulaşıldığı incelenmelidir. Konuya ilişkin daha ayrıntılı açıklamalar kararsız veya hukuka aykırı aramada elde edilen deliller hakkındaki yazıda bulunmaktadır.
Tesadüfen bulunan eşyaya el koymak için yeni karar gerekir mi?
CMK 138/1, tesadüfen bulunan delilin muhafaza altına alınmasını ve durumun Cumhuriyet savcılığına derhâl bildirilmesini öngörür. Bununla birlikte delilin muhafaza altına alınması, elkoyma işleminin bütün yasal şartlarından bağımsız değildir.
Adlî ve Önleme Aramaları Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca, usulüne uygun aramada karar veya emir kapsamı dışında elde edilen bulgular bakımından Cumhuriyet başsavcılığına derhâl bildirim yapılarak elkoyma için yeni yazılı emir istenir. Cumhuriyet savcısına ulaşılamayan hâllerde yönetmelikte belirtilen koşullarla kolluk amirinin yazılı emriyle işlem yapılabilir.
CMK 127/3 gereğince hâkim kararı olmaksızın gerçekleştirilen elkoyma işlemi, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklar. Aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar.
Dolayısıyla tesadüfi delilin bulunması, ilgili koruma tedbirinin diğer usul güvencelerini ortadan kaldırmaz.
Telefon Dinlemesi Sırasında Elde Edilen Tesadüfi Delil Kullanılabilir mi?
Telefon dinlemesi sırasında tesadüfen elde edilen deliller, arama sırasında bulunan delillere göre daha sıkı sınırlamalara tabidir.
CMK 138/2 uyarınca iletişimin denetlenmesi sırasında elde edilen ve mevcut soruşturmayla ilgisi olmayan bir delilin bu hüküm kapsamında muhafaza edilip kullanılabilmesi için yeni suçun CMK 135’te sayılan katalog suçlardan birine ilişkin olması gerekir.
Burada iki ayrı hukuki şart önem taşır:
- İlk dinleme işlemi hukuka uygun olmalıdır: Dinleme kararı, tedbirin uygulandığı tarihte geçerli olan CMK 135 şartlarına dayanmalı; yetkili merci, süre, kişi ve suç bakımından kanuni sınırlara uygun olmalıdır.
- Tesadüfen ortaya çıkan suç da katalog kapsamında olmalıdır: Başlangıçtaki soruşturmanın katalog suç hakkında yürütülmesi, dinleme sırasında ortaya çıkan bütün suçlara ilişkin kayıtların kullanılmasını sağlamaz.
İletişimin dinlenmesine karar verilmesinin şartları, hâkim kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hâller ve uygulama süreleri hakkında ayrıntılı bilgiye telefon dinleme kararının şartları başlıklı yazıdan ulaşılabilir.
CMK 138/2’deki 135/6 atfı ile güncel 135/8 arasındaki fark nedir?
CMK 138/2’nin metninde, 135. maddenin altıncı fıkrasında sayılan suçlara atıf yapılmaktadır. Ancak CMK 135’te gerçekleştirilen değişiklikler sonucunda iletişimin dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi bakımından katalog suçlar güncel düzenlemenin sekizinci fıkrasında yer almaktadır.
Bu nedenle CMK 138/2 değerlendirilirken kanundaki eski fıkra atfı ile güncel katalog suç düzenlemesi birlikte okunmalıdır. Suçun işlendiği ve delilin elde edildiği tarihteki ilgili mevzuatın ayrıca incelenmesi gerekir.
Katalog suçlar dışında kalan bir suçun telefon kaydı kullanılabilir mi?
CMK 138/2 kapsamında tesadüfen elde edilen iletişim içeriği, katalog suçlar dışında kalan başka bir suçun ispatında kullanılamaz. Örneğin mevcut katalog suç soruşturması sırasında dinleme kayıtlarında katalog kapsamında bulunmayan bir suç şüphesi ortaya çıkması, söz konusu kaydın o suç bakımından kendiliğinden hukuka uygun delil hâline gelmesini sağlamaz.
Bu sınırlama, haberleşme özgürlüğünün korunması ve iletişimin denetlenmesinin istisnai bir koruma tedbiri olmasıyla ilgilidir.
Bununla birlikte katalog dışındaki bir suça ilişkin bilginin Cumhuriyet savcılığınca ihbar niteliğinde değerlendirilip bağımsız soruşturma işlemleri yapılması ile söz konusu iletişim kaydının mahkûmiyete esas alınması farklı hukuki meselelerdir. İlk durumda dahi yeni soruşturmada kullanılacak delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmesi gerekir.
HTS kayıtları ile telefon görüşmesinin içeriği aynı şekilde mi değerlendirilir?
Hayır. Görüşmenin ses içeriğini ortaya koyan dinleme kayıtları ile iletişimin tarafları, zamanı ve bağlantı bilgileri hakkında veri sağlayan HTS kayıtları aynı nitelikte değildir.
CMK 135, iletişimin tespiti ile dinleme ve kayda alma işlemlerini farklı hükümlere bağlamaktadır. Bu nedenle tesadüfen elde edilen bir verinin hukuki niteliği belirlenirken yalnızca telefon kaydı olarak adlandırılmasına değil, hangi tedbirle ve hangi amaçla elde edildiğine bakılmalıdır.
HTS kayıtlarının kapsamı ve ispat değeri için HTS kayıtlarının delil değeri hakkındaki makale ayrıca incelenebilir.
Tesadüfi Delil Başka Bir Soruşturma veya Ceza Davasında Kullanılabilir mi?
CMK 138’in uygulanma amacı, hukuka uygun bir koruma tedbiri sırasında ortaya çıkan başka suçlara ilişkin delillerin hangi sınırlar içinde değerlendirilebileceğini belirlemektir.
Bu sebeple bir delilin ilk soruşturma dosyasından farklı bir soruşturma veya ceza davasında kullanılması mümkündür. Ancak bunun için delilin elde edilmesine ilişkin kanuni koşulların sağlanmış olması gerekir.
Özellikle şu ayrımlar önem taşır:
- Arama veya elkoyma sırasında elde edilen delil: Hukuka uygun şekilde elde edilmişse ve başka bir suça ilişkin şüphe doğuruyorsa CMK 138/1 uyarınca değerlendirilmesi mümkündür.
- İletişimin denetlenmesi sırasında elde edilen delil: Başka bir suçun ispatında kullanılabilmesi için CMK 138/2’nin katalog suç ve bildirim şartlarının sağlanması gerekir.
- Başka şüpheliye ilişkin delil: Delilin hakkında başlangıçta dinleme kararı bulunmayan bir kişiyle bağlantılı olması, tek başına delilin geçersiz olduğu veya kullanılabileceği anlamına gelmez. Tedbirin hukuka uygunluğu ve tesadüfi delile ilişkin özel şartlar incelenir.
- Aynı olayın farklı suç olarak nitelendirilmesi: Mevcut soruşturmanın konusunu oluşturan fiilin sonradan başka bir suç olarak nitelendirilmesi, kendiliğinden CMK 138 anlamında tesadüfi delil ortaya çıktığını göstermez.
Delilin hangi dosyada bulunduğundan ziyade, nasıl elde edildiği ve kullanılmak istendiği suç bakımından yasal şartları karşılayıp karşılamadığı belirleyicidir.
Teknik Araçlarla İzleme Sırasında Tesadüfen Elde Edilen Deliller Kullanılabilir mi?
CMK 138, açıkça arama, elkoyma ve telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi sırasında elde edilen delillere ilişkin hükümler içermektedir. Teknik araçlarla izleme ise CMK 140’ta ayrıca düzenlenmiştir.
CMK 140/4 uyarınca teknik araçlarla izleme sonucunda elde edilen deliller, maddede sayılan suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturma dışında kullanılamaz.
Yargıtay 5. Ceza Dairesinin 17.12.2024 tarihli, E. 2023/460, K. 2024/11968 sayılı kararında, CMK 138’in teknik araçlarla izlemeyi kapsamadığı ve bu tedbir sırasında başka bir suça ilişkin tesadüfen elde edilen kayıtların CMK 138’e dayanılarak delil olarak kullanılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Bu nedenle teknik araçlarla izleme sonucunda elde edilen kayıtlar, aramada tesadüfen bulunan eşyalarla veya telefon dinlemesiyle elde edilen kayıtlarla aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulmamalıdır.
Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi Tesadüfi Deliller Hakkında Ne Diyor?
Yargı kararlarında özellikle delilin elde edildiği işlemin hukuka uygunluğu, savcılığa bildirim ve iletişim kayıtlarının katalog suçlar dışındaki suçlar bakımından kullanılması üzerinde durulmaktadır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi: Aramada rastlanan başka suç delili
Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 09.03.2021 tarihli, E. 2019/34988, K. 2021/2629 sayılı kararında, marka hakkının ihlali iddiasıyla gerçekleştirilen hukuka uygun işyeri aramasında kaçak ve bandrolsüz sigaraların ele geçirilmesi değerlendirilmiştir.
Daire, soruşturmanın konusu dışında kalan sigaraların arama sırasında ele geçirilmesini CMK 138 kapsamında hukuka aykırı bulmamıştır. Bununla birlikte ele geçirilen eşyaların sanık tarafından ticari amaçla bulundurulduğunun mahkûmiyete yeterli kesinlikte kanıtlanamadığını belirterek beraat hükmünü onamıştır.
Bu karar, delilin hukuka uygun biçimde elde edilmesi ile sanığın suçu işlediğinin ispatlanmasının ayrı meseleler olduğunu göstermektedir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi: Savcılığa derhâl bildirim şartı
Yargıtay 11. Ceza Dairesinin 29.06.2021 tarihli, E. 2018/3729, K. 2021/6068 sayılı kararında, iletişimin denetlenmesi sırasında ortaya çıkan tesadüfi delillerin kullanılabilmesi için CMK 138/2’deki bildirim yükümlülüğüne uygun hareket edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kararda, tesadüfi delilin elde edilmesinden sonra dinlemenin tamamlanmasının beklenmesi veya daha fazla kayıt elde edildikten sonra savcılığın bilgilendirilmesi hâlinde derhâl bildirim şartının karşılanmayacağı açıklanmıştır. Ayrıca katalog suç kapsamına girmeyen suçlara ilişkin dinleme kayıtlarının hükme esas alınamayacağı belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesi: Hukuka aykırı delil itirazı gerekçeli biçimde karşılanmalıdır
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 21.11.2024 tarihli, Sani Bayar başvurusu (B. No: 2021/26642) kararı, tesadüfen elde edilen iletişim kayıtları bakımından savunmanın ileri sürdüğü hukuka aykırılık itirazının değerlendirilmesi açısından önemlidir.
Başvuruda, iletişimin dinlenmesi yoluyla elde edilen kayıtların, elde edildikleri tarihte katalog suç kapsamında bulunmayan suçların ispatında kullanıldığı ileri sürülmüştür.
Anayasa Mahkemesi, yargılamanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki bu itirazların temyiz incelemesinde ayrı ve açık biçimde karşılanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Kararın önemi, her hukuka aykırı delil iddiasının otomatik olarak beraat sonucunu doğurması değildir. Asıl vurgu, yargılamanın sonucunu değiştirebilecek esaslı delil itirazlarının mahkemeler tarafından gerekçeli şekilde incelenmesi gerektiğidir.
Tesadüfi Delil Hukuka Aykırıysa Mahkemede Nasıl İtiraz Edilir?
Tesadüfen elde edilen delilin hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa itirazın yalnızca delilin başka bir soruşturmadan geldiği gerekçesine dayandırılması yeterli değildir. Delilin elde edilmesine ilişkin somut usul aykırılıkları belirlenmelidir.
Bu amaçla dosyada özellikle aşağıdaki hususların incelenmesi gerekir:
- Başlangıçtaki arama veya iletişimin denetlenmesi kararı hangi suç hakkında verilmiştir?
- Kararı veren merci yetkili midir ve kanuni şartlar sağlanmış mıdır?
- Koruma tedbirinin başlangıç ve bitiş tarihleri ile uygulama süresi nedir?
- Delil hangi aşamada, hangi işlemle ve hangi kişi hakkında elde edilmiştir?
- Aramada kararın kapsamı veya iletişimin denetlenmesinde kişi, süre ve suç sınırları aşılmış mıdır?
- Telefon dinlemesi sırasında ortaya çıkan yeni suç, ilgili tarihte katalog suç kapsamında mıdır?
- Tesadüfi delil Cumhuriyet savcılığına ne zaman bildirilmiştir?
- Delilin muhafazası, elkoyma tutanakları ve varsa hâkim onayı usule uygun mudur?
- Delilin bütünlüğü ve güvenilirliği korunmuş mudur?
CMK 206/2-a uyarınca kanuna aykırı olarak elde edilen delilin ortaya konulması istemi reddedilir. CMK 217/2 ise yüklenen suçun hukuka uygun şekilde elde edilmiş delillerle ispatlanabileceğini düzenler.
CMK 230/1-b gereğince mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde delillerin tartışılıp değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi, hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi gerekir.
Bu çerçevede koruma tedbirleriyle elde edilen delillere karşı ceza savunmasının hazırlanması, yalnızca kayıtların içeriğinin değil, bu kayıtların elde edilmesine izin veren kararların ve uygulama tutanaklarının birlikte incelenmesini gerektirir.
Delilin hukuka aykırılığı konusundaki genel esaslar için hukuka aykırı delillerin hükme esas alınması yasağı hakkındaki açıklamalar da değerlendirilmelidir.
Hukuka Aykırı Tesadüfi Delile Dayalı Mahkûmiyet Bozulabilir mi?
Bir mahkûmiyet hükmünün hukuka aykırı şekilde elde edilen delile dayanması, kanun yolu incelemesinde önemli bir hukuka aykırılık nedenidir.
CMK 289/1-i uyarınca hükmün hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delile dayanması, temyiz bakımından hukuka kesin aykırılık hâlleri arasında sayılmıştır.
Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için mahkûmiyet kararının hukuka aykırı delile dayanıp dayanmadığı somut dosya üzerinden incelenmelidir. Delilin dosyada bulunmasıyla hükmün o delile dayanması aynı şey değildir.
Hukuka aykırı delile ilişkin iddialar kovuşturma sırasında ileri sürülebileceği gibi, hükmün niteliğine göre istinaf veya temyiz başvurusunda da değerlendirilebilir. Koruma tedbiri kararına karşı itiraz ile nihai hükme karşı kanun yolu başvurusu farklı usullere tabidir.
CMK 138, tesadüfi delile ilişkin bağımsız ve özel bir başvuru süresi öngörmemektedir. Başvurunun süresi ve mercii, itiraz edilen işlem veya kararın niteliğine göre belirlenir.
Tesadüfen Elde Edilen Delil Tek Başına Mahkûmiyet İçin Yeterli midir?
Hayır. Tesadüfi delilin hukuka uygun olması, tek başına mahkûmiyet kararı verilmesini gerektirmez.
Mahkeme, CMK 217 uyarınca delili duruşmada tartışmalı ve diğer delillerle birlikte değerlendirmelidir. Delilin suçla ilişkisi, güvenilirliği, elde edilme biçimi ve sanıkla bağlantısı incelenmelidir.
Özellikle iletişim kayıtlarında konuşmanın kimler arasında gerçekleştiği, içeriğin bağlamı, konuşmacıların kimliği ve isnat edilen suçun unsurlarını ortaya koyup koymadığı önem taşır.
Bir suçun işlendiği yönünde başlangıç şüphesi oluşturan veri ile mahkûmiyeti destekleyecek kesinlikte ispat sağlayan delil birbirine karıştırılmamalıdır. Delillerin genel olarak nasıl değerlendirileceği ceza davasında delillerin kullanılması başlıklı yazıda ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Tesadüfi Delil Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Tesadüfen elde edilen delil her ceza davasında kullanılabilir mi?
Hayır. Arama ve elkoyma sırasında elde edilen delillerle iletişimin denetlenmesi sonucunda ortaya çıkan deliller farklı şartlara tabidir. Telefon dinlemesinde tesadüfen elde edilen kayıtlar bakımından CMK 135’teki katalog suç sınırlaması uygulanır.
Başka bir suç için alınan arama kararıyla bulunan delil geçerli midir?
Başlangıçtaki arama hukuka uygunsa, işlem sırasında kararın sınırları aşılmadan başka bir suça ilişkin delil bulunması CMK 138/1 kapsamında değerlendirilebilir. Ancak savcılığa bildirim ve elkoyma usulüne ilişkin şartların ayrıca yerine getirilmesi gerekir.
Telefon görüşmesinde başka bir suç ortaya çıkarsa yeni soruşturma açılabilir mi?
Başka bir suça ilişkin bilginin savcılığa ulaşması, suçun niteliğine göre soruşturma yapılmasını gündeme getirebilir. Ancak yeni soruşturma açılabilmesi ile önceki dinleme kaydının bu soruşturmada hukuka uygun delil olarak kullanılabilmesi ayrı meselelerdir. Katalog dışı bir suç bakımından CMK 138/2’nin sınırlamaları dikkate alınır.
Başka bir kişinin konuşması tesadüfi delil olabilir mi?
Olabilir. Hukuka uygun bir dinleme sırasında başlangıçtaki soruşturmanın konusu dışında başka bir kişiye veya suça ilişkin kayıt elde edilebilir. Bununla birlikte bu kişinin iletişiminin ayrıca ve sürekli biçimde denetlenmesi için ilgili kanuni şartların ve gerekli kararın bulunması gerekir.
Dinleme kayıtları sonradan katalog suç kapsamına alınan bir suç için kullanılabilir mi?
Suçun katalog kapsamına alındığı tarih önemlidir. Sonradan yapılan kanun değişikliği, delilin elde edildiği tarihteki hukuki sınırlamaları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle ilgili suçun ve tedbirin tarihindeki mevzuat ayrıca incelenmelidir.
Tesadüfi delilin hukuka aykırı olduğu nasıl ispatlanır?
Başlangıçtaki tedbir kararı, kararın kapsamı ve süresi, uygulama tutanakları, savcılığa bildirim tarihi ve delilin elde edildiği koşullar incelenir. Hukuka aykırılık iddiasının somut işlem ve belgelere dayandırılması gerekir.
Sonuç: Tesadüfi Delilin Hukuki Değeri Nasıl Belirlenir?
Tesadüfen elde edilen delillerin ceza yargılamasında kullanılabilmesi, delilin tesadüfen bulunmasından daha kapsamlı bir hukuki incelemeyi gerektirir.
CMK 138/1, hukuka uygun arama ve elkoyma sırasında başka bir suçun deliline rastlanmasını düzenlerken; CMK 138/2, iletişimin denetlenmesi sırasında elde edilen deliller bakımından katalog suç sınırlaması öngörmektedir. Savcılığa derhâl bildirim, işlemin hukuka uygunluğu ve delilin hangi suçta kullanılacağı her olay bakımından ayrı değerlendirilmelidir.
Sonuç olarak tesadüfi delilin başka bir soruşturma veya kovuşturmada kullanılması mümkün olmakla birlikte, bunun kanuni şartları taşıdığı gösterilmelidir. Hukuka aykırı elde edilen kayıtlar mahkûmiyete esas alınamaz; hukuka uygun elde edilmiş kayıtların ise isnat edilen suçu ispatlama gücü ayrıca değerlendirilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer