Vergi yoklaması, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 127. maddesi uyarınca, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili maddi olayları, kayıtları ve konuları araştırıp tespit etmeye yönelik bir vergi denetim işlemidir. Yoklama sonucunda düzenlenen yoklama fişi, bir vergiyi kendiliğinden tarh eden veya mükellefe doğrudan ceza kesen işlem değildir. Bununla birlikte iş yerinin faal olup olmadığından belgesiz satış iddiasına, mükellefiyetin re’sen terkininden cezalı tarhiyata kadar ağır hukuki sonuçların dayanağı olabilir. Bu nedenle yoklamanın yetkili görevli tarafından yapılması, maddi olayın doğru kaydedilmesi ve fişin kanuni şekil şartlarına uygun düzenlenmesi esastır.
Vergi yoklamasının hukuki niteliği ve sınırları
VUK’un 127 ila 133. maddeleri yoklamanın amacını, görevli kişileri, zamanını, tutanağa bağlanmasını ve elektronik biçimini düzenler. Bu hükümler, Vergi Usul Kanunu’nun genel denetim sisteminin özel bir parçasını oluşturur. Yoklamanın belirleyici işlevi geçmişe ilişkin tüm hesap hareketlerinin hukuki ve muhasebesel doğruluğunu araştırmak değil; tespit anındaki vergisel olguları kayıt altına almaktır.
VUK m.127’de yoklama görevlilerine bazı özel yetkiler de verilmiştir. Kanundaki ve idarece belirlenmiş usullerde günlük hasılatın tespiti, ödeme kaydedici cihaz ve belge düzeninin kontrolü, günü gününe kayıt tutulması gereken defterlerle ilgili tespitler, faturasız malın belirlenmesi, nakil araçları ve taşıma belgelerinin kontrolü bunlar arasındadır. Kanuni defter ve belgeler dışındaki, vergi kaybına emare oluşturan kayıt ve delillere ilişkin yetki de aynı hükümde düzenlenmiştir. Ancak bu yetkilerin her biri kendi kanuni koşulları içinde kullanılabilir; m.127’nin varlığı, memura her türlü belgeyi sınırsızca toplama veya her mekânda arama yapma yetkisi vermez.
Yoklama, vergi incelemesi ve arama birbirine dönüştürülemez. VUK m.134’e göre incelemenin amacı ödenmesi gereken verginin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. İncelemede izlenecek usul, haklar ve süreler ayrı bir rejime tabidir; ayrıntı için vergi incelemesinin usulü ve mükellef hakları incelenmelidir. Gizlenmiş defter veya belgelerin aranmasına yönelik müdahale ise VUK m.142 ve devamındaki koşullara bağlı vergi araması konusudur. Vergi idaresi, aramaya ilişkin güvenceleri sırf işlemi ‘yoklama’ olarak adlandırarak bertaraf edemez.
Yoklamayı kim yapabilir, ne zaman yapılabilir?
VUK m.128’e göre yoklama; vergi dairesi müdürleri, yoklama memurları, yetkili makamlarca yoklama işiyle görevlendirilenler, vergi incelemesine yetkili olanlar ve gelir uzmanları tarafından yapılır. Görevlinin yalnızca idare personeli olması yeterli değildir; somut yoklamayı yapmaya kanunen veya usulüne uygun görevlendirmeyle yetkili bulunması gerekir.
VUK m.129 uyarınca görevli, yoklama yetkisini gösteren fotoğraflı resmî kimliğini, mükellef istemese dahi göstermek zorundadır. Toplu yoklamada ekip başının kimlik göstermesi yeterlidir. Kimlik ibrazının yapılmaması, yetki ve usul yönünden denetlenmesi gereken bir eksikliktir; mükellefin gördüğü görevli hakkında tespit ettiği isim, unvan, tarih ve saat sonraki uyuşmazlıkta önem taşıyabilir.
VUK m.130 açık bir kural getirir: Yoklama her zaman yapılabilir ve ne zaman yapılacağı önceden haber verilmez. Bu hüküm, haber verilmemiş yoklamayı sırf bu nedenle hukuka aykırı kılmaz. Bunun karşılığı, yoklama yetkisinin konut dokunulmazlığını, özel hayatı veya kanunun arama için öngördüğü şartları ortadan kaldırması değildir. Özellikle iş yerinin herkese açık bölümü ile konut veya kapalı özel alanın birbirinden ayrılması gerekir.
Yoklama fişi nasıl düzenlenir? Geçerlilik şartları nelerdir?
VUK m.131’e göre tespitler tutanak niteliğindeki yoklama fişine geçirilir. Kâğıt ortamındaki genel yöntemde fiş, yoklama yerinde iki nüsha düzenlenip tarihlenir; nezdinde yoklama yapılan kişiye veya yetkili adamına imzalatılır. İlgili kişi bulunmaz ya da imzadan kaçınırsa bu durum fişe yazılır ve kural olarak polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birinin imzası alınır. 24 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren elektronik yoklama istisnası bu son şartı belirli koşullarda değiştirmiştir; istisna aşağıda ayrıca açıklanmaktadır.
Fişin hukuki değeri bakımından yalnız tarih ve imza değil, içeriğin niteliği de belirleyicidir. Denetlenen adres, tespitin yapıldığı an, görülen mal veya belgelerin özellikleri, miktarlar, fiilen gözlemlenen davranış ve ilgilinin açıklamaları mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır. ‘İş yeri kapalı’, ‘fatura kesilmedi’ veya ‘faaliyet yok’ şeklindeki yalın sonuçlar; hangi saatlerde, hangi gözlemle, kime ilişkin ve hangi işlem bakımından tespit edildiği ortaya konulmadığında maddi vakıayı ispat etmekte yetersiz kalabilir.
Mükellef veya yetkili bulunmazsa ne olur?
İlgilinin yoklama yerinde bulunmaması işlemin yapılmasını kendiliğinden engellemez. Ancak yoklama görevlisi bu olguyu fişe yazmalı ve uygulanabilir imza usulünü izlemelidir. Bir çalışan tarafından atılan imza da kendiliğinden mükellefin beyanı sayılmaz. O kişinin yoklama konusu bakımından ‘yetkili adam’ niteliği, fiili görevi ve işle ilgisi somut olarak belirlenmelidir. Tutanakta yalnız üçüncü kişinin imzasının bulunması, mükellefe atfedilen tüm tespitleri tartışmasız hale getirmez.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 14.02.2024 tarihli, E.2022/405, K.2024/92 sayılı kararında, muhtara imzalatılan yoklama fişinde mükellef yetkilisinin veya çalışanının bulunmadığı ya da imzadan çekindiği şerhinin yer almaması tartışılmıştır. Kurul, somut olayda denetimin engellendiğini gösteren diğer tutanakları da birlikte değerlendirerek, yoklama fişindeki eksik açıklamayı tarhiyatı sakatlayacak nitelikte görmemiş ve ısrar kararını bozmuştur. Dolayısıyla her şekil eksikliğinin sonucu olaydan koparılarak belirlenemez; idarenin, kanuni güvenceyi karşılayan somut olguları dosya kapsamında gösterebilmesi gerekir. Bu karar, imza şartının genel olarak gereksiz olduğu anlamına gelmez.
İmzadan kaçınmak fişi geçersiz kılar mı?
Hayır. Mükellefin imza atmaması yoklamayı otomatik olarak geçersiz kılmaz. İmzadan kaçınma hali doğru biçimde belgelenir ve ilgili tarihte geçerli olan tamamlayıcı usule uyulursa fiş hukuki değer taşıyabilir. Tersinden, imzasız tutanağın yoklama görevlisince tek taraflı onaylanması da her durumda yeterli değildir. Sorun, mükellefin imza atmaması değil, kanunun bu durum için öngördüğü güvenceye uyulup uyulmadığıdır.
VUK m.132’ye göre klasik yoklama fişinin ilk nüshası mükellefe veya yetkili adamına bırakılır; bunlar bulunmuyorsa bilinen adrese yedi gün içinde posta ile gönderilir. Bu yedi günlük süre, yoklamaya karşı bağımsız dava açma süresi değildir. Fiş örneğinin verilmesi veya gönderilmesi, kişinin tespiti öğrenmesini ve sonradan tesis edilecek işlemlere karşı delil sunmasını sağlayan usul güvencesidir.
Elektronik yoklama (e-yoklama) nasıl yapılır?
VUK m.132/A, yoklama sonucunun kâğıt fişle aynı hukuki mahiyete sahip elektronik yoklama fişiyle kayıt altına alınmasına izin verir. 453 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, mobil cihazla fiş oluşturulması, ilgilisine gösterilmesi, elektronik imza veya benzersiz kodlu form kullanılması ve fişe erişim usulünü düzenler. Elektronik ortam tercih edilmesi maddi tespitin somutluğu, görevlinin yetkisi ve kişinin hukuki korunması şartlarını ortadan kaldırmaz.
İlgilinin elektronik imza aracı varsa fişi elektronik olarak imzalaması; yoksa elektronik fişin içeriğini temsil eden benzersiz kodun bulunduğu formun usulünce imzalanması öngörülür. Benzersiz kod, fişin içerik bütünlüğünü güvence altına almak içindir; kendi başına tutanaktaki her tespitin doğru olduğunu kanıtlamaz. Elektronik sistemde kayda alınan fotoğraf ve koordinat verileri ise yoklamanın nerede yapıldığına ve neyin gözlendiğine ilişkin ayrıca değerlendirilmesi gereken delillerdir.
Danıştayın 2024 kararı ve 2025 kanun değişikliği arasındaki ilişki
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 26.04.2024 tarihli, E.2023/10, K.2024/5 sayılı, bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığı gideren kararında; mükellef veya yetkilisi bulunmadığında ya da imzadan kaçındığında elektronik yoklama imza formunun da VUK m.131 uyarınca polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birine imzalatılması gerektiği kabul edilmiştir. Kurul, 453 Sıra No.lu Tebliğ’deki tek taraflı onayın kanunda yer alan güvenceyi ortadan kaldıramayacağını belirtmiştir. Karar oyçokluğuyla verilmiş; karşı oyda elektronik sistemin teknik güvencelerinin yeterli olduğu savunulmuştur.
Bunun ardından 7555 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle VUK m.131’e yeni bir cümle eklenmiş ve düzenleme 24.07.2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Buna göre elektronik yoklama fişi, koordinat bazlı konum bilgisi ile yoklama yapılan yere ilişkin fotoğrafları birlikte içerecek şekilde düzenlenmişse polis, jandarma, muhtar veya ihtiyar meclisi üyelerinden birinin imzası aranmaz.
Bu değişiklik, 2024 kararını bütün durumlar için hükümsüz kılmış değildir. Yeni kanun istisnası, yalnızca belirtilen iki teknik unsurun fişte yer aldığı elektronik yoklamalar için üçüncü kişi imzasını kaldırır. Kâğıt yoklamada veya gerekli konum/fotoğraf unsurları bulunmayan elektronik fişte m.131’in genel imza güvencesi önemini korur. Mükellef ya da yetkilisinin yokluğu veya imzadan kaçınması da fişte kayda geçirilmelidir. Fotoğraf ve koordinatın bulunması, fişin ilgiliye bildirilmesi veya maddi tespitin doğruluğu yönündeki diğer yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Dönem hukuku belirleyicidir: 24.07.2025 öncesindeki yoklama, sırf daha sonra getirilen bu istisnaya dayanılarak usulüne uygun hale gelmiş sayılamaz. Önceki işlemler, kendi düzenlendikleri tarihteki normlar ve o döneme ilişkin Danıştay değerlendirmeleri çerçevesinde incelenir. Sonraki işlemlerde ise elektronik fişin gerçekten koordinat ve yer fotoğrafları içerip içermediği dosyadan saptanmalıdır.
Elektronik fişe nasıl erişilir, belge nasıl korunur?
453 Sıra No.lu Tebliğ’e göre elektronik yoklama fişi, idarenin elektronik vergi hizmetlerindeki ilgili görüntüleme alanından incelenip alınabilir; ayrıca vergi dairesinden örneği istenebilir. Yoklama sırasında ilgiliye ulaşılamamışsa tebliğde öngörülen usule göre fiş çıktısının bilinen adrese yedi gün içinde gönderilmesi gerekir. Elektronik kaydın mevcut olması ile mükellefe fiilen bildirilmiş olması aynı olgu değildir.
İtiraz veya davada yalnız ekran görüntüsüyle yetinilmemeli; mümkünse elektronik fişin tam nüshası, benzersiz kodu, fiş üzerindeki tarih/saat bilgileri, kaydedilmiş koordinatlar, fotoğraflar, imza formu ve gönderim kayıtları bir arada saklanmalıdır. Uyuşmazlık, fişin içeriği ile dayanak dijital kayıtların örtüşüp örtüşmediği üzerinden incelenmelidir.
Yoklama fişinin ispat gücü: Hangi sonuç çıkarılabilir, hangisi çıkarılamaz?
VUK m.3/B, vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyetini esas alır ve yemin dışındaki delillerle ispatı kabul eder. Bu çerçevede yoklama fişi önemli bir ispat aracıdır; ancak her koşulda kesin ve aksinin kanıtlanması imkânsız bir belge değildir. Vergide gerçek mahiyet ve ispat ilkesi, idarenin fişte yazılan sonuçtan ziyade vergiyi doğuran maddi olguyu ortaya koymasını gerektirir.
Yoklama, geçmiş yıllara ait durumu ispatlar mı?
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 08.03.2023 tarihli, E.2021/810, K.2023/186 sayılı kararına konu yargılama sürecinde Danıştay Dokuzuncu Dairesi, sonraki tarihli yoklama fişinin önceki yılların durumunu doğrudan tespit edemeyeceğini belirtmiştir. Kurul ise uyuşmazlığı sonuçlandırırken, aynı taşınmaz ve maddi olay hakkında başka bir paydaş yönünden kesinleşen yargı kararından farklı bir sonuca ulaşılmasının hakkaniyete uygun yargılanma hakkına etkisini belirleyici kabul etmiştir. Böylece somut fiilin hangi dönem için delil oluşturduğu, bağımsız olarak araştırılması gereken bir ispat sorunu olarak önemini korur. Örneğin 2026 yılında iş yerinde görülen faaliyet durumu, hiçbir ek delil olmaksızın 2023 yılının bütününde de aynı faaliyetin yürütüldüğünü kanıtlamaz. Geçmiş dönemlere ilişkin vergisel sonuç için geçmişe ait defterler, faturalar, sözleşmeler, banka hareketleri ve başka somut delillerle bağlantı kurulmalıdır.
Yoklama fişi tek başına vergi veya ceza doğurur mu?
Hayır. Fiş, maddi tespiti sağlar; vergi tarhı ve ceza için ayrıca ilgili kanuni unsurların gerçekleşmesi gerekir. VUK m.29 ve 30 bakımından matrah veya matrah farkının hangi yolla saptandığı ayrı bir meseledir. Ayrıca VUK mükerrer m.30, şartları gerçekleştiğinde verginin m.131 uyarınca düzenlenen yoklama fişine dayanılarak idarece tarh edilmesini açıkça öngörür. Bu özel kural dahi fişteki olgunun doğru ve kanuni matrah ölçüsüne uygun tespit edilmesi gereğini kaldırmaz. Yoklamada görülen tek bir olaydan, yeterli yöntem ve delil olmaksızın bütün bir vergilendirme dönemine gelir veya hasılat tahmini yapılması hukuken savunulamaz. Böyle bir değerlendirmede re’sen tarhın kanuni koşulları ayrıca araştırılmalıdır.
Keza bir satışın belgesiz yapıldığı iddiasında VUK m.353 kapsamındaki fiilin unsurları, denetlenen işlem, belge düzenleme yükümlülüğü ve somut tespit birbirine bağlanmalıdır. Konunun yaptırım boyutu fatura vermeme ve belge düzeni ihlali cezaları kapsamında değerlendirilir. Yoklama görevlisinin kanaati, gerçekleştiği ortaya konulmayan satışın veya açıklanmayan tutarın yerine geçemez.
İspat sorumluluğu somut iddiaya göre belirlenir. İdarenin vergiyi doğuran olayın ve ceza fiilinin unsurlarını somutlaştırması gerekir. Buna karşılık mükellef, kendi ticari faaliyetinin olağan akışına aykırı özel bir durum ileri sürüyorsa VUK m.3/B’deki ispat yükü kuralıyla karşılaşabilir. Bu nedenle tutanağın eksikliği kadar mükellefin sunduğu karşı deliller de önem taşır.
İşe başlama, kapanış ve re’sen terkin bakımından yoklama
İşe başlama sonrası yapılan yoklamada iş yerinin adresi, faaliyetin fiilen yürütülüp yürütülmediği, işin mahiyeti ve iş yerine ilişkin diğer olgular tespit edilebilir. Ancak işe başlanmış sayılma, bildirim yükümlülüğü ve yaptırımlar yalnız yoklama fişinin varlığıyla değil, kanundaki esaslarla belirlenir; işe başlama bildirimi bu nedenle ayrıca ele alınmalıdır.
İş yerinin tek sefer kapalı görülmesi, her durumda işletmenin kesin olarak sona erdiğini kanıtlamaz. VUK m.160’ta araştırma ve yoklama sonuçlarına bağlanan işi bırakmış sayılma koşulları vardır. VUK m.160/A’da ise sahte belge düzenleme riski bakımından analiz, değerlendirme, incelemeye sevk, yoklama ve yetkili idari onaydan oluşan özel bir süreç öngörülür. Bu işlemlerden doğan uyuşmazlıklarda mükellefiyet kaydının re’sen terkini için aranan bütün koşullar denetlenmelidir. Salt ‘adreste bulunamadı’ yazılı, usulsüz düzenlenmiş bir fiş diğer kanuni şartları ikame etmez.
Hukuka aykırı yoklamaya karşı hangi yol izlenir?
Yoklama fişi kural olarak ilerideki vergilendirme veya idari işleme dayanak oluşturan bir tespit ve hazırlık işlemidir. Bu nedenle her yoklama fişine karşı, fişin düzenlendiği tarihten başlayacak bağımsız ve genel bir ‘yoklama itiraz süresi’ bulunduğu söylenemez. Bunun yerine yoklamaya dayanılarak vergi/ceza ihbarnamesi, mükellefiyet terkini veya başka kesin ve yürütülebilir işlem tesis edilip edilmediği belirlenmelidir. İşlemin hukuki etkisine göre dava konusu ve süre farklılaşır.
İlgili kişi öncelikle yoklama fişinin tam örneğini edinmeli; tarihin, adresin, görevli kimliğinin, imza ve bildirim usulünün, fotoğraf/koordinat kayıtlarının, tespitlerin somutluğunun ve varsa karşı delillerin denetimini yapmalıdır. Yanlış tespitler için vergi idaresine delilleriyle yazılı açıklama sunulması mümkündür; ancak bu başvuru, sonradan tebliğ edilen dava konusu işlem için işlemeye başlayan yargısal sürelerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.
İYUK m.7 uyarınca vergi mahkemesinde genel dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre bulunmadıkça 30 gündür. Sürenin başlangıcı ilgili kesin işleme ve onun usulüne uygun bildirimine göre tespit edilir; yoklamanın yapıldığı gün otomatik başlangıç kabul edilmez. Dava dilekçesinde işlemin dayandığı yoklama fişinin hukuka aykırılığı ve bunun tarhiyata, cezaya ya da terkin işlemine etkisi somutlaştırılmalıdır. Dilekçenin usulü için vergi davası açma şartları, süre uyuşmazlıkları için vergi davası açma süresinin başlangıcı dikkate alınmalıdır.
Örnek uyuşmazlık: İmzasız e-yoklama ile faaliyet yokluğu tespiti
Varsayalım ki vergi idaresi 2026 yılında bir şirketin kayıtlı adresinde elektronik yoklama yapmış, şirket yetkilisine ulaşamamış ve mobil cihazda ‘faaliyet yok’ kaydı oluşturmuştur. Fişte koordinat bilgisi bulunmakla birlikte yoklama mahalline ilişkin fotoğraflar yoktur; fiş üçüncü bir resmî görevliye de imzalatılmamıştır. Bu durumda 7555 sayılı Kanun’un getirdiği istisnanın iki birlikte aranan unsurundan biri eksiktir. Mükellefin bulunmadığı hususu usulünce kaydedilmiş olsa bile, üçüncü kişi imzası yönünden fişin hukuka uygunluğu ciddi biçimde tartışmalıdır. Böyle bir fişe dayanılarak tesis edilen terkin işlemi, yalnız şekil değil maddi tespitin güvenilirliği bakımından da yargısal denetime açıktır.
Buna karşılık fişte hem koordinat hem yer fotoğrafları bulunması, üçüncü kişi imzası yönünden kanuni istisnanın uygulanmasına imkân sağlar. Ancak çekilen fotoğrafın gerçekten ilgili iş yerine ait olup olmadığı, hangi anda çekildiği, iş yerinin geçici olarak kapalı olmasının sürekli faaliyet yokluğunu kanıtlayıp kanıtlamadığı ve terkin için diğer kanuni koşulların bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Şeklen uygun elektronik fiş, yanlış maddi sonucu hukuka uygun hale getirmez.
Sık sorulan sorular
Vergi memuru haber vermeden yoklama yapabilir mi?
Evet. VUK m.130 gereğince yoklama önceden bildirilmeden ve zaman yönünden genel bir ön bildirim koşuluna bağlı olmadan yapılabilir. Ancak görevli kimliğini göstermek ve yoklamanın kanuni sınırlarına uymak zorundadır.
Yoklama fişini imzalamazsam ceza kesilir mi?
Yalnız imzadan kaçınma, otomatik olarak yoklamadaki vergi veya ceza iddialarını haklı kılmaz. İmza eksikliği usulüne uygun kaydedilmeli; varsa kanuni üçüncü kişi imzası koşulu veya 2025 elektronik istisnası uygulanmalıdır. Yoklamada tespit edilen ayrı bir fiil için ceza kesilmesi ise o fiilin kanuni şartlarına bağlıdır.
Elektronik yoklamada muhtar imzası her zaman gerekir mi?
Hayır. 24.07.2025’ten itibaren elektronik fişin koordinat bazlı konum bilgisi ve yoklama yerinin fotoğraflarını birlikte içermesi halinde VUK m.131’de sayılan üçüncü kişilerin imzası aranmaz. Bu unsurların bulunmadığı olaylarda, mükellefin veya yetkilisinin yokluğu ya da imzadan kaçınması durumundaki genel güvence göz ardı edilemez.
Yoklama fişini imzalamak bütün tespitleri kabul etmek anlamına gelir mi?
İmza, fişin düzenlenmesi ve ilgilinin süreçte yer alması bakımından önemli bir delildir; ancak hukuken tartışmalı tüm vergisel sonuçları kesin biçimde kabul ettiği anlamına gelmez. İlgili, fişin yanlış veya eksik yönlerini imzadan önce yazılı olarak belirtmeli ve mümkünse şerhini fişe işletmelidir. Sonradan karşı delil sunma imkânı da genel olarak ortadan kalkmaz.
Yoklama fişine kaç gün içinde dava açılır?
Yoklama fişi için herkese uygulanacak bağımsız bir dava süresi yoktur. Yoklamanın dayanak olduğu kesin ve yürütülebilir işlem belirlenmelidir. Vergi mahkemelerinde genel dava süresi özel hüküm yoksa 30 gündür; süre, ilgili işleme ilişkin kanuni başlangıç anından hesaplanır.
Sonuç: Yoklamada belirleyici olan usule uygun ve denetlenebilir tespittir
Vergi yoklamasının meşruiyeti, idarenin maddi olayı saptama yetkisi ile mükellefin etkili hukuki korunması arasındaki dengede yatar. Yetkili memurun bulunması, doğru yöntem, somut kayıt, fişin gerektiği biçimde imzalanması ve ilgilisine ulaştırılması birbirini tamamlayan güvencelerdir. Danıştay içtihadı özellikle tutanağın imza rejimini ve tespit tarihinin sınırını vurgulamıştır. 2025’te elektronik yoklamaya getirilen fotoğraf ve konum temelli istisna, bu güvenceleri tümüyle kaldırmamış; belirli bir üçüncü kişi imzası zorunluluğunu teknik koşullara bağlı olarak değiştirmiştir. Bir uyuşmazlıkta doğru soru, yalnızca ‘yoklama yapıldı mı?’ değil; ‘hangi tarihte, hangi yetkiyle, ne tespit edildi ve bu tespitten hangi hukuki sonuç çıkarılabilir?’ sorusudur.
Kaynakça ve temel içtihatlar
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m.3/B, 29-30 ve mükerrer 30, 127-133 (özellikle m.131 ve 132/A), 134, 142 ve 160-160/A.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.2 ve 7.
- 453 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, 20.06.2015 tarihli ve 29392 sayılı Resmî Gazete; özellikle 3.1.1, 3.1.2 ve 3.2 bölümleri.
- 7555 sayılı Kanun, m.4, 24.07.2025 tarihli ve 32965 sayılı Resmî Gazete; VUK m.131’e eklenen elektronik yoklama istisnası. Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat kaydı.
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 26.04.2024, E.2023/10, K.2024/5: Elektronik yoklamada üçüncü kişi imzasına ilişkin bölge idare mahkemeleri arasındaki aykırılığın giderilmesi.
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 14.02.2024, E.2022/405, K.2024/92: Yoklama fişindeki eksik şerh ile denetimin engellendiğine ilişkin diğer tutanakların birlikte değerlendirilmesi.
- Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 08.03.2023, E.2021/810, K.2023/186: Aynı taşınmaz hakkındaki yargı kararları arasında maddi vakıa yönünden tutarlılık; yargılama sürecinde ayrıca yoklama fişinin dönemsel ispat gücünün tartışılması.
Yazar: Av. Fatih SEFER