Uyuşturucu Kullanılmasını Kolaylaştırma Suçu ve Cezası

Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçu (TCK 190), başkalarının uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırmak amacıyla özel yer, donanım veya malzeme sağlamak, kullananların yakalanmasını zorlaştıracak önlemler almak, kullanma yöntemlerini öğretmek ya da uyuşturucu kullanımını alenen özendirmektir; cezası 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 1.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezasıdır. Suç, sağlık meslek mensubu tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Yargıtay, sanığın kendi evinde veya iş yerinde arkadaşlarıyla birlikte uyuşturucu kullanmasını bu suç olarak görmemekte, failin başkalarının kullanımını kolaylaştırma amacıyla hareket ettiğinin ayrıca ispatlanmasını aramaktadır. Sosyal medya paylaşımlarında ise içeriğin uyuşturucuya karşı olumlu duygu uyandırıp uyandırmadığına ve paylaşımın alenen yapılıp yapılmadığına bakılmaktadır. Bu yazıda TCK 190’ın unsurlarını, TCK 188 ve TCK 191 ile sınırını, sosyal medyada özendirme davalarını, görevli mahkemeyi, HAGB ve infaz sonuçlarını güncel Yargıtay kararlarıyla açıklıyoruz.

TCK 190 Kanun Metni ve Değişiklikler

Bu değişikliklerin pratik sonucu şudur: 28.06.2014’ten önce işlenmiş bir fiil için lehe olan eski ceza aralığı (2–5 yıl), 25.08.2017’den önce işlenmiş bir fiil için de adli para cezasız hâl uygulanır. Suç tarihi bu nedenle her dosyada ilk kontrol edilmesi gereken bilgidir.

Suçun Unsurları ve “Kolaylaştırmak İçin” Özel Kastı

Suç herkes tarafından işlenebilir; korunan değer kamu sağlığıdır. Kullanımı kolaylaştırılan kişinin rızası suçu ortadan kaldırmaz, bu kişi davada mağdur veya katılan sıfatı da almaz. Birinci fıkradaki üç seçimlik hareketten birinin yapılması yeterlidir; uyuşturucunun fiilen kullanılması aranmaz.

Suçun belirleyici unsuru, maddenin başındaki “kullanılmasını kolaylaştırmak için” ibaresidir. Yargıtay bu ibareyi özel kast (özel saik) olarak yorumlar: failin yer, malzeme veya bilgiyi, başkalarının uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırma amacıyla sağlaması gerekir. Kendi kullanımını sürdürmek, arkadaş ortamında birlikte kullanmak veya sattığı maddenin alıcılarının yakalanmasını önlemek bu amaçla aynı şey değildir; bu durumlarda TCK 190’ın manevi unsuru oluşmaz ve beraat gerekir (Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2018/1286, K. 2019/692, T. 05.02.2019).

Özel Yer, Donanım veya Malzeme Sağlama (190/1-a)

Uygulamada TCK 190 davalarının büyük kısmı bu bentten açılır. Tipik örnek, failin kendisine ait veya kontrolündeki bir mekânı başkalarının uyuşturucu kullanması için açmasıdır. Kardeşine ait evi başkalarının uyuşturucu kullanması için kullandıran, ancak bu kişilere uyuşturucu temin ettiği kesin delille ispatlanamayan sanığın eyleminin özel yer sağlamak suretiyle uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçunu oluşturduğu kabul edilmiştir (Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2015/1992, K. 2016/3698, T. 11.04.2016).

Mahkûmiyet kurulduğunda hüküm fıkrasında yalnızca “TCK 190” yazılması yeterli değildir; hangi bentten hüküm kurulduğu gösterilmelidir. Özel yer sağlama kabul edilip uygulama maddesinin 190/1-a yerine 190 veya 191/1-a olarak yazılması Yargıtay’ca düzeltilerek onanmıştır (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/4955, K. 2021/12054, T. 18.11.2021; Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2014/3508, K. 2014/4282, T. 02.06.2014).

“Donanım veya malzeme” kavramı; pipo, nargile düzeneği, bong gibi kullanım aparatlarını ya da kullanım için hazırlanmış bir düzeneği kapsayabilir. Ancak burada da aynı ölçüt geçerlidir: aparatın varlığı tek başına yeterli değildir, failin bu malzemeyi başkalarının kullanımını kolaylaştırmak amacıyla sağladığının ispatı gerekir. İspat da somut delile dayanmalıdır; kullanıcıların soyut beyanları dışında özel yer tahsis edildiğine, donanım ve malzeme sağlandığına dair kesin delil bulunmayan dosyada beraat kararı verilmesi gerekir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2019/9162, K. 2022/5743, T. 27.04.2022).

Evde Arkadaşlarla Birlikte Kullanım Bu Suçu Oluşturur mu?

Hayır. Bu konu Yargıtay uygulamasının en istikrarlı olduğu alandır. Sanığın kendi evinde başkalarıyla birlikte uyuşturucu kullanmaktan ibaret eylemi özel yer, donanım veya malzeme sağlama sayılmaz; bu durumda eylem en fazla TCK 191 kapsamında kullanma suçu olarak değerlendirilir. Bu ilke farklı mekânlar ve olay türleri için tekrar tekrar uygulanmıştır:

Güncel kararlar da aynı yöndedir: hakkında kullanma suçundan kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilen sanığın tanıklarla birlikte uyuşturucu kullanmaktan ibaret eylemi için TCK 190/1’deki özel kastın gerçekleşmediği, mahkûmiyetin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/20181, K. 2025/2113, T. 13.03.2025). Bu nedenle ev, iş yeri veya araçta toplu kullanım tespit edildiğinde ev sahibine otomatik olarak TCK 190 isnadı yapılması, savunmanın en kolay çürütebileceği suçlamalardan biridir. Kullanma suçunun ilk kez işlenmesi hâlinde uygulanan erteleme rejimi için ilk defa uyuşturucudan yakalanma yazımıza bakabilirsiniz.

Yer Sağlayan Kişi Uyuşturucuyu da Verirse: TCK 188/3

Mekân sahibinin aynı zamanda uyuşturucuyu temin ettiği veya verdiği hâllerde suç TCK 190 değil, cezası çok daha ağır olan TCK 188/3 kapsamındaki uyuşturucu ticareti suçudur. Evine gelen kişilere uyuşturucu verip bu maddeleri evinde kullanmalarına rıza gösteren sanığın eyleminin yalnızca TCK 188/3’teki suçu oluşturduğu, ayrıca TCK 190’daki suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2013/13007, K. 2014/1359, T. 28.02.2014). İş yerine gelenlere uyuşturucu temin eden sanık hakkında da ticaret suçundan ayrıca mahkûmiyet kurulmuşken, iş yerinde birlikte kullanım nedeniyle bir de özendirme suçundan hüküm kurulması bozulmuştur (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2018/1933, K. 2019/5603, T. 17.09.2019).

Ters yönde bir durum da vardır: uyuşturucu satan sanıkların, alıcıların kendilerinden aldıkları maddeyle yakalanmaması için onlara evde kullanım imkânı tanıması, Yargıtay’a göre kullanımı kolaylaştırma amacı değil yakalanmayı engelleme amacı taşır; bu nedenle TCK 190/1’deki özel saik gerçekleşmez ve bu suçtan beraat gerekir (Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2016/2053, K. 2016/5303, T. 27.10.2016). Başkasına verilmek üzere getirilen uyuşturucuyu evinde kabul edip bulunduran kişinin eylemi de özel yer sağlama değil, uyuşturucu temin etme suçudur (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2015/5766, K. 2016/78, T. 14.01.2016).

Yakalanmayı Zorlaştırma ve Kullanım Yöntemi Öğretme (190/1-b ve c)

Yakalanmayı zorlaştıracak önlem almak (190/1-b): Kullanıcılar için gözcülük yapmak, kolluğun yaklaştığını haber veren bir düzen kurmak veya kullanım yerini gizlemek gibi davranışlar bu bent kapsamında değerlendirilebilir. Burada da önlemin, başkalarının uyuşturucu kullanmasını kolaylaştırma amacına hizmet etmesi gerekir. Failin kendi kullanımını veya kendi sattığı maddeyi gizlemesi bu bendi karşılamaz; yukarıda anılan 20. Ceza Dairesi kararı bu ayrımı açıkça yapmaktadır.

Kullanma yöntemleri konusunda bilgi vermek (190/1-c): Bir maddenin nasıl hazırlanacağını, hangi aparatla veya hangi dozda kullanılacağını başkalarına anlatmak bu bentte yer alır. Bilgi belirsiz sayıda kişiye, örneğin sosyal medya üzerinden veriliyorsa, eylem aynı zamanda ikinci fıkradaki “bu nitelikte yayın” kapsamında da değerlendirilir. Nitekim Yargıtay, uyuşturucunun nasıl tüketileceğine yer veren paylaşımları özendirme suçu içinde değerlendirmiştir (aşağıdaki bölüm).

Sosyal Medyada Uyuşturucu Kullanımını Alenen Özendirme (190/2)

İkinci fıkra iki ayrı hareket öngörür: uyuşturucu kullanımını alenen özendirmek veya bu nitelikte yayın yapmak. Bugün davaların neredeyse tamamı Twitter (X), Instagram, Facebook ve TikTok paylaşımlarından kaynaklanmaktadır. Yargıtay kararlarından üç ölçüt çıkmaktadır.

1. Teşvik unsuru bulunmalıdır. Mahalleden arkadaşlarının yanında uyuşturucu kullanan ve onlara kullandığı maddenin kendisine zararı olmadığını söyleyen sanığın sözlerinde teşvik unsuru bulunmadığı, eylemin yayın yoluyla da yapılmadığı belirtilerek mahkûmiyet bozulmuştur (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/13314, K. 2024/3730, T. 02.05.2024). Yüz yüze, sınırlı bir çevrede yapılan konuşma alenilik ve yayın şartını taşımaz.

2. İçerik uyuşturucuya karşı olumlu duygu uyandırmalıdır. Mahkûmiyetlerin onandığı dosyalarda Yargıtay’ın kullandığı ölçüt, sanığın sosyal medya paylaşımlarıyla muhataplarını uyuşturucu maddeye karşı olumlu duygular uyandırarak kullanmaya alenen özendirmesidir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/16689, K. 2025/1008, T. 11.02.2025; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/18114, K. 2025/1155, T. 13.02.2025). Uyuşturucu tüketimine, kenevir bitkisine, uyuşturucu haplara, maddenin nasıl tüketileceğine ve tüketime sempati oluşturabilecek hususlara yer veren paylaşımlar nedeniyle beraat kararı bozulmuş, zincirleme suç hükümleriyle mahkûmiyet istenmiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/18208, K. 2025/1173, T. 13.02.2025). Bozma sonrası kurulan mahkûmiyet, paylaşımların mizahi olduğu savunmasına rağmen onanmıştır (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/13551, K. 2026/5044, T. 15.04.2026).

3. Özendirme kesin olarak ispatlanmalıdır. Her uyuşturucu görseli suç değildir. Facebook’a konulan fotoğrafların özendirici nitelikte olduğunun kesin olarak kabul edilemediği ve sanığın alenen özendirme kastıyla hareket ettiğine dair şüpheden uzak delil bulunmadığı dosyada mahkûmiyet bozulmuştur (Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2017/2023, K. 2020/867, T. 27.01.2020). Aynı gerekçe Facebook ve Instagram’daki fotoğraf ve videolar için de tekrarlanmıştır (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/4520, K. 2024/732, T. 23.01.2024). Paylaşımın özendirme niteliği taşımadığı gerekçesiyle verilen beraat kararları da onanmaktadır (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2023/9432, K. 2023/9539, T. 07.11.2023).

Kullanım anının görüntülendiği videolarda ise Yargıtay, video içeriğinin sosyal medyada yayılmış olmasını kamu davası açılması için yeterli şüphe saymış; eylemin özendirme mi yoksa başka bir suç mu olduğunun yargılama aşamasında değerlendirileceğini, bu nedenle iddianamenin iade edilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2021/18623, K. 2022/3392, T. 17.03.2022). Savunma açısından bu dosyalarda kritik sorular şunlardır: paylaşımı sanık mı yaptı, hesap herkese açık mıydı, içerik bir şarkı sözü, haber veya eleştiri mi, yoksa kullanımı övüp teşvik eden bir anlatım mı? Hesabın kime ait olduğu ve gizlilik ayarları, açık kaynak araştırma raporu ve bilirkişi incelemesiyle somut olarak ortaya konmalıdır.

Birden Fazla Paylaşım ve Zincirleme Suç

Farklı tarihlerde yapılan birden fazla özendirici paylaşım, uygulamada tek suç işleme kararıyla işlenmiş zincirleme suç kabul edilmekte ve ceza TCK 43 uyarınca dörtte birden dörtte üçe kadar artırılmaktadır. TCK 43/1’in son cümlesi, mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da zincirleme suç hükmünün uygulanacağını açıkça belirtir.

Yargıtay’ın onadığı kararlarda sıkça görülen hesap şöyledir: 5 yıl temel ceza, zincirleme suç nedeniyle dörtte bir artırımla 6 yıl 3 ay, takdiri indirim ile altıda bir indirimle 5 yıl 2 ay 15 gün hapis. Adli para cezası da 1.000 günden aynı oranlarla 1.041 güne iner ve günlüğü 20 TL’den 20.820 TL olarak belirlenir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/21993, K. 2025/1005, T. 10.02.2025; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/1779, K. 2025/5531, T. 01.07.2025). Gün karşılığının nasıl belirlendiği için adli para cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Sağlık Meslek Mensupları (190/3)

Suç tabip, diş tabibi, eczacı, kimyager, veteriner, sağlık memuru, laborant, ebe, hemşire, diş teknisyeni, hastabakıcı, sağlık hizmeti veren veya kimyacılıkla ya da ecza ticaretiyle uğraşan kişi tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Bu durumda hapis cezası 7 yıl 6 aydan 15 yıla kadar çıkar.

Aynı meslek listesini içeren TCK 188/8 hakkında Yargıtay, listenin sınırlı sayıda olduğunu ve yorumla genişletilemeyeceğini kabul etmektedir. Ambulans şoförünün “sağlık hizmeti veren” sayılamayacağı (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2025/4360, K. 2026/1653, T. 16.02.2026), eczacı teknisyeninin (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2024/9324, K. 2025/127, T. 07.01.2025) ve eczacı kalfasının (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/22316, K. 2025/9340, T. 26.11.2025) bu kapsamda olmadığı belirtilerek fazla ceza tayini bozulmuştur. Bu nedenle 190/3 isnadı yapılan dosyada failin mesleğinin listede birebir yer alıp almadığı ayrıca incelenmelidir.

TCK 188, TCK 190 ve TCK 191 Karşılaştırması

Ceza, HAGB ve Erteleme

HAGB: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az olması gerekir. Yetişkin fail için alt sınırdan ceza belirlenip takdiri indirim uygulansa bile ceza 4 yıl 2 aydır; bu nedenle TCK 190’dan mahkûmiyette HAGB, cezanın ertelenmesi ve seçenek yaptırımlara çevirme mümkün değildir.

Eylem kullanma suçu çıkarsa: TCK 191/8’e göre TCK 190’dan yapılan kovuşturmada suçun münhasıran TCK 191 kapsamına girdiği anlaşılırsa sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. Yargıtay, değişen suç vasfıyla kullanma suçundan mahkûm edilen sanık hakkında bu fıkra uyarınca zorunlu olarak HAGB kararı verilmesi gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2022/9587, K. 2023/3805, T. 02.05.2023). Bu kural, “evde birlikte kullanım” savunmasının neden bu kadar önemli olduğunu gösterir: suç vasfının değişmesi 5 yıllık hapis cezası ile HAGB arasındaki farktır.

Suça sürüklenen çocuklar: TCK 31 uyarınca 12–15 yaş grubunda ceza yarı oranında, 15–18 yaş grubunda üçte bir oranında indirilir. Alt sınırdan ceza ve takdiri indirimle ceza 12–15 yaş için 2 yıl 1 aya, 15–18 yaş için 2 yıl 9 ay 10 güne iner. Bu süreler iki yılı aştığından HAGB yine mümkün değildir; ancak fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişiler için hapis cezasının ertelenmesi sınırı üç yıl olduğundan erteleme tartışılabilir.

Görevli Mahkeme, Tutuklama ve Zorunlu Müdafi

Görevli mahkeme: 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre ağır ceza mahkemesi, diğer hâllerin yanında “on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere” bakar. TCK 190/1 ve 190/2’nin üst sınırı on yıl olduğundan bu davalar asliye ceza mahkemesinde görülür; Yargıtay’ın incelediği özendirme dosyalarının ilk derece mahkemeleri de asliye ceza mahkemeleridir. 190/3’teki artırım üst sınırı 15 yıla çıkardığından sağlık meslek mensubu hakkındaki dava ağır ceza mahkemesinde görülür. Dava TCK 188 iddiasıyla ağır ceza mahkemesinde açılıp suç vasfı TCK 190 olarak değişirse, hükmü ağır ceza mahkemesi kurar. Asliye ceza mahkemesindeki bir TCK 190 davasında eylemin ticaret suçu olabileceği anlaşılırsa görevsizlik kararı verilmesi gerekir (Yargıtay 20. Ceza Dairesi, E. 2017/1821, K. 2017/7186, T. 21.12.2017).

Tutuklama ve iletişimin dinlenmesi: Ceza Muhakemesi Kanunu‘nun 100/3. maddesindeki katalog suçlar ile 135/8. maddesindeki dinleme kataloğu uyuşturucu suçlarından yalnızca TCK 188’i sayar. TCK 190 bu listelerde yer almadığından tutuklama için genel şartların (kaçma şüphesi, delil karartma) somut olgularla gösterilmesi gerekir; salt TCK 190 soruşturmasında telefon dinleme kararı verilemez. Ev aramasında izlenmesi gereken usul için uyuşturucu davasında hukuka aykırı arama yazımıza bakabilirsiniz.

Zorunlu müdafi: CMK 150/3, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda müdafi görevlendirilmesini zorunlu kılar. TCK 190/1 ve 190/2’nin alt sınırı tam beş yıl olduğundan bu suçlarda müdafi zorunlu değildir; Yargıtay, müdafi olmadan savcılıkta alınan ifadeye bu gerekçeyle itiraz edilmesini yerinde görmemiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/21993, K. 2025/1005, T. 10.02.2025). 190/3’te alt sınır 7 yıl 6 ay olduğundan müdafi zorunludur. Pratik sonuç: ifade vermeden önce bir avukatla görüşmek kanunen zorunlu olmasa da, sonraki aşamada geri alınamayacak beyanlar nedeniyle büyük önem taşır.

Etkin Pişmanlık ve Gönüllü Vazgeçme

TCK 192’deki uyuşturucuda etkin pişmanlık hükümleri, metnine göre uyuşturucu imal ve ticareti suçlarına iştirak edenler ile kullanmak için satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişiler için öngörülmüştür; TCK 190 bu maddede sayılmamıştır. Failin soruşturmaya sağladığı katkı ve pişmanlığı bu nedenle TCK 62 kapsamında takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilir.

Gönüllü vazgeçme de bu suçta uygulanmaz. Twitter hesabından farklı tarihlerde özendirici paylaşımlar yaptığı kabul edilen ve gönüllü vazgeçme hükümlerinin uygulanması gerektiğini ileri süren sanık hakkında Yargıtay, atılı suçun hukuki niteliği gereği gönüllü vazgeçmenin şartlarının oluşmadığını belirtmiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2024/21993, K. 2025/1005, T. 10.02.2025). Paylaşımın silinmesi suçu ortadan kaldırmaz; ancak pişmanlık göstergesi olarak ceza tayininde dikkate alınabilir.

Zamanaşımı

TCK 66 uyarınca beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı 15 yıldır; süre suçun üst sınırına göre belirlendiğinden TCK 190’ın tüm fıkraları için olağan zamanaşımı 15 yıldır. Kesme sebepleri varsa süre en fazla yarısı kadar uzar. Zincirleme suçta zamanaşımı son paylaşımın yapıldığı günden başlar. Fiil 12–15 yaşında işlenmişse sürenin yarısı, 15–18 yaşında işlenmişse üçte ikisi geçince dava düşer.

TCK 190 Cezası Kaç Yıl Yatar?

TCK 190, 5275 sayılı Kanun’un 107/2. maddesinde üçte iki oranına tabi tutulan suçlar arasında sayılmamıştır. Bu nedenle tekerrür ve örgüt yoksa koşullu salıverilme oranı yarıdır; TCK 188 için öngörülen ağır infaz rejimi bu suça uygulanmaz. Koşullu salıverilmeye bir yıl veya daha az kalan, açık cezaevindeki iyi hâlli hükümlü denetimli serbestlik ile tahliye talep edebilir. 7550 sayılı Kanun’la eklenen kurala göre bunun için koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin (en az beş gün) cezaevinde geçirilmiş olması gerekir.

Örnek: 5 yıl hapis cezası alan, ilk kez mahkûm olan yetişkin hükümlü için koşullu salıverilme süresi 2 yıl 6 aydır. Açık cezaevine ayrılma ve diğer şartlar gerçekleşirse son bir yıl denetimli serbestlikte geçirilebileceğinden cezaevinde kalınacak süre yaklaşık 1 yıl 6 aydır; tutuklulukta geçen süre bundan mahsup edilir.

Eski tarihli suçlar için geçici hükümler önemlidir. 30.03.2020’ye kadar işlenen suçlarda Geçici 6/1. madde TCK 188’i denetimli serbestlik süresinin üç yıl olarak uygulanmasının dışında bırakmış, TCK 190’ı bırakmamıştır; bu suçlar için süre üç yıldır. Geçici 10/6. madde ise 31.07.2023 ve öncesinde işlenen, örgüt faaliyeti kapsamında olmayan suçlarda açık cezaevine ayrılma ve denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlanma imkânı tanır. Uyuşturucu ticaretiyle karşılaştırma için uyuşturucu ticareti kaç yıl yatar yazımıza bakabilirsiniz.

Müsadere ve Hak Yoksunluğu

Ele geçirilen uyuşturucu, bulundurulması suç oluşturan eşya olduğundan beraat hâlinde de müsadere edilir. Kullanım aparatları ve suçun işlenmesine tahsis edilen diğer eşyalar için TCK 54’ün şartları ayrıca aranır; suçta kullanılan eşyanın müsaderesi işlenen suça göre daha ağır sonuçlar doğuracaksa hakkaniyet gereği müsadereden kaçınılabilir. Araç, telefon ve paraya ilişkin ayrıntılar için uyuşturucu davasında müsadere yazımıza bakabilirsiniz.

Mahkûmiyet hâlinde TCK 53 uyarınca belli hakları kullanmaktan yoksunluk da hükme bağlanır. Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası kamu görevine girişe engel oluşturduğundan, TCK 190 mahkûmiyetinin kariyer sonuçları için uyuşturucu suçu memuriyete engel mi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Görülen Bozma Nedenleri

• Sanığın kendi evinde, iş yerinde veya aracında başkalarıyla birlikte uyuşturucu kullanmasının, kolaylaştırma özel kastı araştırılmadan özel yer sağlama sayılması.
• Uyuşturucuyu ikram ederek birlikte kullanan sanık hakkında TCK 191 yerine TCK 190’dan hüküm kurulması.
• Yer sağlayan sanığın uyuşturucuyu da verdiği dosyada TCK 188/3 yerine TCK 190’dan hüküm kurulması veya her iki suçtan ayrı ceza verilmesi.
• Kullanıcıların soyut beyanları dışında delil bulunmadan mahkûmiyet kurulması.
• Sosyal medya paylaşımlarının özendirici niteliğinin ve sanığın özendirme kastının kesin olarak tartışılmaması.
• Farklı tarihlerdeki paylaşımlarda zincirleme suç hükümlerinin değerlendirilmemesi.
• Hüküm fıkrasında 190/1’in hangi bendinin uygulandığının gösterilmemesi.
• Listede sayılmayan bir meslek (ör. eczacı teknisyeni, ambulans şoförü) için 190/3 artırımının uygulanması.
• Asliye ceza mahkemesindeki dosyada eylemin ticaret suçu olabileceği anlaşıldığı hâlde görevsizlik kararı verilmemesi.

Sıkça Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma suçunun cezası nedir?

TCK 190’a göre ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 1.000 günden 10.000 güne kadar adli para cezasıdır; fail sağlık meslek mensubuysa ceza yarı oranında artırılarak 7 yıl 6 aydan 15 yıla kadar çıkar.

Evimde arkadaşlarımla uyuşturucu kullanmak TCK 190 suçu mudur?

Hayır; Yargıtay’a göre kendi evinde başkalarıyla birlikte kullanmaktan ibaret eylem özel yer sağlama sayılmaz ve en fazla TCK 191 kapsamında kullanma suçunu oluşturur.

Arkadaşıma uyuşturucu ikram edersem hangi suç oluşur?

Kendi kullanmak için bulundurduğu maddeyi ikram ederek birlikte kullanan kişi için Yargıtay TCK 191’i uygulamıştır; ancak maddeyi başkasına kullanması için vermek veya temin etmek TCK 188/3 kapsamında ticaret suçu oluşturabilir.

Evinde uyuşturucu kullandırıp maddeyi de veren kişi hangi suçtan yargılanır?

Bu kişi TCK 190’dan değil, cezası 10 yıldan başlayan TCK 188/3’teki uyuşturucu ticareti suçundan yargılanır ve ayrıca TCK 190’dan ceza verilmez.

Sosyal medyada uyuşturucu paylaşımı yapmak suç mudur?

Paylaşım herkese açık yapılmış ve uyuşturucuya karşı olumlu duygu uyandırarak kullanımı teşvik ediyorsa TCK 190/2’deki özendirme suçu oluşur; özendirici niteliği kesin olmayan fotoğraf ve videolar için Yargıtay beraat aramaktadır.

Paylaşımı silmek cezayı ortadan kaldırır mı?

Hayır; Yargıtay bu suçta gönüllü vazgeçmenin uygulanamayacağını kabul etmektedir, ancak paylaşımın silinmesi takdiri indirimde pişmanlık göstergesi olarak dikkate alınabilir.

Birden fazla özendirici paylaşım için ayrı ayrı ceza verilir mi?

Uygulamada farklı tarihlerdeki paylaşımlar zincirleme suç kabul edilir ve tek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır; 5 yıl temel cezadan zincirleme ve takdiri indirimle 5 yıl 2 ay 15 gün hapis sıkça görülen sonuçtur.

TCK 190 davasına hangi mahkeme bakar?

190/1 ve 190/2 davalarına asliye ceza mahkemesi, sağlık meslek mensubu hakkındaki 190/3 davalarına ağır ceza mahkemesi bakar.

TCK 190’da HAGB veya erteleme mümkün mü?

Yetişkin fail için mümkün değildir, çünkü alt sınırdan ve takdiri indirimle bile ceza 4 yıl 2 aydır; eylemin TCK 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa TCK 191/8 uyarınca HAGB kararı verilir.

TCK 190’da etkin pişmanlık var mı?

Hayır; TCK 192 yalnızca imal-ticaret ve kullanma suçları için etkin pişmanlık öngörür, TCK 190’da işbirliği ve pişmanlık takdiri indirim nedeni olarak değerlendirilir.

TCK 190 suçunda tutuklama zorunlu mu?

Hayır; TCK 190 CMK 100/3’teki katalog suçlar arasında olmadığından tutuklama için kaçma veya delil karartma şüphesini gösteren somut olgular gerekir.

TCK 190’dan 5 yıl ceza alan kişi cezaevinde ne kadar kalır?

Koşullu salıverilme oranı yarı olduğundan 5 yıllık cezada salıverilme süresi 2 yıl 6 aydır; son bir yılın denetimli serbestlikte geçirilmesi hâlinde cezaevinde kalınacak süre yaklaşık 1 yıl 6 aydır.

TCK 190 suçunda zamanaşımı kaç yıldır?

Olağan dava zamanaşımı 15 yıldır; kesme sebepleriyle en fazla 22 yıl 6 aya uzar ve zincirleme suçta son eylem tarihinden başlar.

Eczacı teknisyeni hakkında 190/3 artırımı uygulanır mı?

Aynı listeyi içeren TCK 188/8 için Yargıtay eczacı teknisyeni ve eczacı kalfasının listede yer almadığını, listenin yorumla genişletilemeyeceğini kabul etmektedir.

Sonuç

TCK 190, kâğıt üzerinde 5 ila 10 yıl hapis öngören ağır bir suçtur; ancak Yargıtay bu suçu dar yorumlamaktadır. Evde, iş yerinde veya araçta birlikte kullanım, ikram veya kişisel bir sohbet bu suçu oluşturmaz; failin başkalarının kullanımını kolaylaştırma amacıyla hareket ettiği somut delille kanıtlanmalıdır. Sosyal medya dosyalarında ise içerik, alenilik ve paylaşımın sanığa aidiyeti ayrı ayrı tartışılmalıdır. Suç vasfının TCK 191’e dönmesi HAGB imkânı doğurduğundan, savunmanın ilk hedefi çoğu zaman vasfın doğru belirlenmesidir. Uyuşturucu kolaylaştırma davası avukatı olarak bu dosyalarda ifade aşamasından itibaren savunmayı üstleniyoruz; TCK 190 soruşturmasında ceza avukatı desteği için büromuza başvurabilirsiniz.

Bu makale Av. Fatih Sefer tarafından hazırlanmıştır.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu
Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul