Trafik Kazasında Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

Trafik kazasında kusur oranı, kazanın oluşunda her sürücünün veya zarar görenin payını yüzde olarak gösteren değerlendirmedir ve nihai olarak mahkeme tarafından belirlenir. Hakim, kusur oranını uzman bilirkişi raporundan ve diğer delillerden yararlanarak tespit eder; trafik kaza tespit tutanağı bu değerlendirmenin başlangıç noktasıdır, sonucu değildir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 84. maddesi on iki hareketi sürücü bakımından asli kusur sayar, ancak aynı hareketi birden fazla sürücü yapmışsa veya kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oran yönetmelikteki esaslara göre belirlenir. Bu rehberde kusur oranının kim tarafından, hangi ölçütlerle belirlendiğini, tutanağın ve bilirkişi raporunun değerini, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kusur raporundan beklentilerini, rapora nasıl itiraz edileceğini ve kusur oranının tazminata etkisini güncel mevzuata göre anlatıyoruz.

Kusur Oranı Neden Bu Kadar Önemlidir?

Kusur oranı, trafik kazası uyuşmazlığının sonucunu doğrudan belirler. Tazminat hesabında ve sorumlular arasındaki paylaşımda şu hükümler kusur oranına dayanır:

• Tazminattan indirim. İşleten sorumluluktan kurtulamasa bile, kazanın oluşunda zarar görenin kusuru ispat edilirse hakim durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir (2918 m.86/2). Türk Borçlar Kanununun 52. maddesi de zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olduğu hallerde tazminatın indirilmesine veya tamamen kaldırılmasına imkân tanır.
• Sorumlular arasındaki iç ilişki. Birden fazla kişi sorumluysa zarar gören zararını müteselsil olarak herhangi birinden isteyebilir, ancak sorumlular arasında zarar olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır; özel durumlar ve işletme tehlikeleri başka türlü paylaştırmayı haklı göstermedikçe işletenler kusurları oranında zarara katlanır (m.88/2). Birden çok aracın karıştığı kazada bir işletenin bedensel zararı bakımından da kusur oranı belirleyicidir (m.89/1).
• Sigorta kapsamı. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini kapsam dışında bırakır (m.92/g). Zarar görenin kusuru ne kadar yüksekse sigortadan ve diğer taraftan alabileceği tutar o kadar azalır.
• Ceza yargılaması. Taksirle yaralama veya öldürme suçunda sürücünün kusurunun derecesi ceza tayinini etkiler. Ceza sorumluluğu ile tazminat sorumluluğu ayrı değerlendirilir.

Bu nedenle “kazadan kim sorumlu?” sorusuna verilecek cevap, “kusur oranları nedir?” sorusuyla birlikte düşünülmelidir. Sorumlu kişilerin kim olduğu için trafik kazasında sürücü, araç sahibi ve işletenin hukuki sorumluluğu rehberine bakabilirsiniz.

Kusur Oranını Kim Belirler?

Kusur oranını belirleme yetkisi hakimdedir. Trafik kazasını yerinde inceleyen polis veya jandarma, kusur oranına karar vermez. Kanunun 83. maddesine göre trafik zabıtası kazaya el koyar ve kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenler. Tutanak, kazanın nasıl olduğuna dair önemli bir delildir. Kesin kusur hükmü değildir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de taraf beyanlarının veya özel olarak sunulan mütalaanın kusur oranları bakımından hüküm kurmaya yeterli olmadığını, uzman bilirkişi aracılığıyla kusur durumlarının tespit edilmesi gerektiğini belirtir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/14925, K. 2026/232, T. 07.01.2026). Tutanağın düzenlenmesi, itiraz ve delil değeri trafik kazası tespit tutanağı rehberinde ayrıca işlenmektedir.

Mahkeme, kusur oranını belirlemek için özel veya teknik bilgi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurur. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 266. maddesine göre mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir; genel bilgi veya tecrübeyle ya da hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz. Hukuk öğrenimi görmüş kişiler, hukuk alanı dışında ayrı bir uzmanlığa sahip olduklarını belgelendirmedikçe bilirkişi olarak görevlendirilemez. Hakim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir (HMK m.282). Yani bilirkişi raporu hakimi bağlamaz. Hakim raporu inceler, eksik veya çelişkili bulursa ek rapor veya yeni bilirkişi görevlendirir.

Kanun ayrıca, trafik zabıtasının usul kanunlarına göre görevlendirilmesi halinde trafik kazalarında bilirkişilik yapabileceğini belirtir (m.83). Kaza tahkik memurluğu ve bilirkişilikte aranacak şartlar ise yönetmelikte gösterilir.

Madde 84: Asli Kusur Sayılan Haller Nelerdir?

Kusur belirlemenin temel hükmü Kanunun 84. maddesidir. Madde, araç sürücülerinin trafik kazalarında hangi hareketleri yaptıklarında asli kusurlu sayılacaklarını sayar:

Bu liste, sürücüler arasındaki kusur incelemesinin başlangıç noktasıdır. Sayılan hareketlerden birini yapan sürücü, Kanunun doğrudan kabulüyle asli kusurlu sayılır. Kanun “asli kusur”u ayrıca tanımlamaz; uygulamada kazanın ana sebebi olan kusur olarak anlaşılır. Ancak bu, her durumda kusurun yüzde yüz o sürücüye yüklenmesi anlamına gelmez, çünkü maddenin ikinci fıkrası farklı durumlar için ayrı bir yöntem öngörür. Listede yer almayan bir kural ihlali de kusur oluşturabilir; Kanunun 56. maddesindeki şerit izleme, araçlar arasındaki mesafe ve gereksiz ani yavaşlama kuralları bunlara örnektir.

Birden Fazla Sürücü Kusurluysa veya Kaza Başka Sebeplerden Doğduysa Oran Nasıl Belirlenir?

Kanunun 84. maddesinin ikinci fıkrası şunu söyler: Kazada sayılan hareketlerden herhangi biri, kazaya karışan araç sürücülerinden birden fazlası tarafından yapılmışsa veya kaza bu hareketler dışında kurallarla, yasaklamalarla, kısıtlamalarla ve talimatlara uyulmaması nedenlerinden doğmuşsa, karayolunu kullananlar için kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.

Bu hüküm pratikte çok önemlidir. İki sürücü de kırmızı ışıkta geçmişse veya biri hız sınırını aşarken diğeri şerit değiştirirken işaret vermemişse kusur tek sürücüye yüklenmez, oranlar yönetmelikteki esaslara göre belirlenir. Hakimin görevlendirdiği bilirkişi, olayın somut verilerini Kanunun ve ilgili düzenlemelerin kurallarıyla karşılaştırarak her sürücünün kusur payını yüzde olarak bildirir. Kusur oranı birden fazla kişi arasında “%75 – %25” gibi bölüştürülür; tek kişiye “%100” kusur yüklenmesi ise ancak diğer tarafın kazaya etken bir kusuru bulunmadığı tespit edilirse mümkündür.

Kusur yalnızca sürücülerde aranmaz. Yaya, yolcu ve araç sahibi gibi diğer kişilerin kusuru da tazminattan indirim sebebi olabilir. Yaya kazalarındaki değerlendirme için yaya kazalarında sürücünün ve yayanın sorumluluğu rehberine bakabilirsiniz.

Kusur Tespitinde Hangi Deliller Kullanılır?

Kaza yerinde delil kaybolmadan hareket etmek önemlidir. Kanunun 81. maddesi, kazaya karışanların, kaza trafiği, can ve mal güvenliğini etkilemiyorsa, sorumluluğun saptanmasında yararlı olacak kanıt ve izler dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemesini ister. 12.02.2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla değiştirilen üçüncü fıkraya göre, anlaşma hali dışında maddi hasarlı, ölümlü veya yaralanmalı kazalarda zabıtanın iznini almadan zaruret dışında olay yerinden ayrılan veya delilleri koruma yükümlülüğüne uymayan sürücüye 46.000 Türk lirası idari para cezası verilir. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda olay yerinden ayrılan sürücüye ayrıca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Yalnız maddi hasarlı kazalarda kazaya dahil kişilerin tümü, yetkili ve görevli kişinin gelmesine gerek görmezlerse bunu aralarında yazılı olarak saptayarak kaza yerinden ayrılabilir. Bu tür bir anlaşma yapmadan önce fotoğraf çekmek ve karşı tarafın bilgilerini almak sonradan ortaya çıkabilecek kusur tartışmasında önem taşır. Olay yerini terk etmenin sonuçları için kazadan sonra olay yerini terk etmenin hukuki ve cezai sonuçları rehberine bakabilirsiniz.

Bilirkişi Raporu Nasıl Hazırlanır ve Neleri İçerir?

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 279. maddesi bilirkişi raporunun içeriğini belirler. Raporda tarafların ad ve soyadları, bilirkişinin görevlendirildiği hususlar, gözlem ve inceleme konusu yapılan maddi vakıalar, gerekçe ve varılan sonuçlar, bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa bunun sebebi, düzenlenme tarihi ve imzalar bulunmalıdır.

Aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre bilirkişi, çözümü uzmanlığı, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz ve hakim tarafından yapılması gereken hukuki nitelendirme ve değerlendirmelerde bulunamaz. Pratik sonucu şudur: Bilirkişi, hangi sürücünün hangi kuralı ihlal ettiğini teknik olarak değerlendirir ve kusur yüzdelerini bildirir. Tazminatın tutarına veya sorumluluğun hukuki niteliğine karar vermek hakimin işidir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi de bilirkişinin inceleme yetkisinin işin tekniği ve norma aykırı davranışın belirlenmesiyle sınırlı olduğunu, bilirkişi raporlarının mahkemeyi bağlamayıp delilleri değerlendirme vasıtalarından biri olduğunu vurgular (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2023/5959, K. 2024/612, T. 14.02.2024).

Kusur raporunun denetlenebilir olması için şunlara bakılır:

• Rapor dosyadaki tüm delilleri (tutanak, kroki, kamera, ceza dosyası, tanık beyanları) değerlendirmiş mi?
• İhlal edildiği söylenen kural, Kanun veya yönetmelikteki hükümle birlikte gösterilmiş mi?
• Çarpma noktaları ve araçların yola katılım biçimi irdelenmiş mi?
• Yüzdeler gerekçelendirilmiş mi, yoksa yalnızca sonuç mu yazılmış?
• Bilirkişiler arasında görüş ayrılığı varsa sebebi açıklanmış mı?

Yargıtay Kusur Raporunda Neleri Arar?

Trafik kazası tazminat uyuşmazlıklarına bakan Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kusur konusundaki yerleşik yaklaşımı şu başlıklarda özetlenebilir:

• Kusur raporu alınmadan hüküm kurulmaz. Kaza tespit tutanağındaki değerlendirme veya taraflarca sunulan hukuki mütalaa esas alınarak %100 kusur kabul edilmesi eksik inceleme sayılmış ve karar bozulmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2740, K. 2022/7356, T. 19.04.2022; E. 2022/6490, K. 2022/16398, T. 07.12.2022).
• Rapor denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli olmalıdır. Daire, ceza dosyasının da dosya arasına alınarak tüm delillerin değerlendirilmesini ve çarpma noktaları ile araçların yola katılım aşamasının irdelenmesini arar; bunu yapmayan kusur raporunu hüküm kurmaya elverişsiz bulur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/519, K. 2025/6743, T. 28.04.2025).
• Uzman kurumdan rapor. Daire, rapor çelişkilerinin giderilmesi için İstanbul Teknik Üniversitesi Trafik Kürsüsü veya Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti gibi kurumlardan oluşturulacak heyetten uzlaştırıcı ve denetime açık rapor alınmasını önermektedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2740, K. 2022/7356).
• Kamera kayıtları ve ceza dosyası. Dosyada kamera kayıtları ve ceza dosyası bulunuyorsa uzman bilirkişi bunları incelemelidir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/14925, K. 2026/232).
• Hakim teknik konuda raporun yerine geçemez. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mahkemenin uzman bilirkişinin raporunu benimsemeyip trafik kurallarıyla bağdaşmayan bir kusur oranı değerlendirmesi yapmasını isabetsiz bulmuştur (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/2246, K. 2021/1149, T. 05.10.2021).

Bu tutum itirazda yol göstericidir: “Rapor eksik” demek yerine, hangi delilin değerlendirilmediğini ve hangi çelişkinin giderilmediğini göstermek gerekir.

Kusur Oranına Nasıl İtiraz Edilir?

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 281. maddesine göre taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde raporda eksik gördükleri hususların bilirkişiye tamamlattırılmasını, belirsizlik gösteren hususlar hakkında bilirkişinin açıklama yapmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilir. Raporun hazırlanmasının çok zor veya imkânsız olması ya da özel veya teknik bir çalışmayı gerektirmesi halinde, yine bu süre içinde başvuran tarafa bir defaya mahsus ve iki haftayı geçmemek üzere ek süre verilebilir.

Mahkeme, kusur raporundaki eksikliğin giderilmesi için bilirkişiden yeni sorular düzenleyerek ek rapor alabilir veya bilirkişiyi duruşmada sözlü açıklama yapmaya çağırabilir. Gerekli görürse yeni bir bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabilir. İki haftalık süre kısa olduğundan, raporu tebliğ aldığınız tarihi mutlaka not edin ve itirazı somut gerekçelerle sunun. “Rapora katılmıyorum” demek yerine, hangi delilin değerlendirilmediğini, hangi kuralın yanlış uygulandığını veya hangi sonucun çelişkili olduğunu belirtmek itirazın etkisini artırır.

Kusur oranına karşı itirazın amaç ve kapsamı, maluliyet gibi başka bilirkişi raporlarına itirazdan farklıdır; maluliyet raporu için maluliyet oranı nasıl belirlenir ve rapora itiraz rehberine bakabilirsiniz.

Ceza Dosyasındaki Kusur Tespiti Hukuk Davasını Bağlar mı?

Kusur ve kusur oranı bakımından hayır. Türk Borçlar Kanununun 74. maddesine göre hakim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hakimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hakimini bağlamaz.

Bununla birlikte Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, hukuk hakiminin ceza mahkemesince belirlenmiş ve kesinleşmiş maddi olguyla bağlı olduğunu, buna karşılık kusurun bulunup bulunmadığı ve oranı konusunda ceza mahkemesi kararıyla ve kusura ilişkin saptamaya dayanan beraat kararıyla bağlı olmadığını belirtir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/17185, K. 2023/10153, T. 03.10.2023). Pratikte bu ayrım önemlidir: Ceza dosyasında kesinleşen maddi olay (örneğin kazanın hangi şeritte ve hangi hızla gerçekleştiği) hukuk davasında tartışmasız kabul edilebilir; ama o olaya hangi kusur yüzdesinin yüklenmesi gerektiği hukuk hakiminin ve onun görevlendirdiği bilirkişinin değerlendirmesine tabidir.

Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu hukuk mahkemesi için önemli bir delildir, ama sonucu bağlayıcı değildir. Ceza davasında sürücü hakkında beraat kararı verilmesi, tazminat davasında kusurlu bulunmayacağı anlamına gelmez. Ceza ve hukuk yargılamasının birbirinden bağımsız yürüdüğü, kusur sonuçlarının farklı çıkabileceği akılda tutulmalıdır. Ceza dosyasının işleyişi için trafik kazasında şikâyet, uzlaştırma ve ceza davası süreci rehberine bakabilirsiniz.

Sigorta ve Tahkimde Kusur Nasıl Değerlendirilir?

Zarar gören, dava veya tahkimden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvurmak zorundadır; kuruluş başvuruyu 15 gün içinde cevaplamazsa veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir (m.97). Sigorta şirketinin ödeme yaparken yaptığı kusur değerlendirmesi mahkemeyi bağlamaz.

Anlaşmalı tutanak düzenlenen maddi hasarlı kazalarda ise Hazine Müsteşarlığının 2017/18 sayılı Genelgesi uyarınca sigorta şirketleri, tutanağın kendilerine ulaşmasından sonra Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin ilan ettiği kaza krokilerini de dikkate alarak %0, %50 ve %100 oranlarına göre sorumluluk değerlendirmesi yapar. Bu oranlar sigorta uygulamasına yöneliktir; mahkemede veya tahkimde kusur yine bilirkişi raporu ve delillerle belirlenir. Ayrıntılar için trafik kazası tespit tutanağı rehberine bakın.

Sigorta Tahkim Komisyonu hakem heyeti kararlarında da Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kusur raporu alınmasını arar. Daire, hakem heyetince kusur raporu alınmaksızın tutanak veya taraf beyanlarıyla kusur belirlenmesini eksik inceleme saymaktadır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/2740, K. 2022/7356; E. 2025/14925, K. 2026/232). Tahkim süreci için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru rehberine bakın.

Kusur Oranı Tazminata Nasıl Yansır?

Kusur oranı, tazminatın iki farklı noktasında etkili olur. Birincisi, zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat indirimi gündeme gelir (m.86/2, TBK m.52). Bu indirim yüzde hesabına otomatik bağlı olmayıp hakimin takdirindedir. İkincisi, zorunlu sigorta bakımından hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım kapsam dışıdır (m.92/g). Basitleştirilmiş bir örnek: Hesaplanan zarar 100.000 TL ve zarar görenin kusuru %25 ise, sigortadan talep edilebilecek tutar, poliçe limitleri ve diğer kalemler ayrıca incelenmek üzere, kusur dışı kalan %75 üzerinden değerlendirilir. Gerçek hesapta teminat limiti, mahsup edilecek ödemeler ve tazminat kalemlerine göre ayrıntılı bilirkişi hesabı yapılır. Hesaplama ve indirim için trafik kazası tazminatı nasıl hesaplanır ve müterafik kusur ve tazminattan indirim rehberlerine bakabilirsiniz. Kusurun tazminat davasındaki yeri için trafik kazası tazminat davası rehberi süreci anlatır.

Sık Görülen Kaza Tiplerinde Kusur Nasıl Değerlendirilir?

Arkadan çarpma kazalarının özel yönleri ve takip mesafesi kuralı takip mesafesi ihlali ve arkadan çarpma kazalarında sorumluluk rehberinde ele alınmaktadır. Kanunun 56. maddesinin ikinci fıkrasına göre (7574 sayılı Kanunla 12.02.2026 tarihinde değişen hali), araçlar arasındaki mesafe kuralına (birinci fıkranın c bendi) uymayan sürücüye 5.000 Türk lirası, diğer hükümlerine uymayan sürücüye 1.000 Türk lirası idari para cezası verilir.

Trafik Kazalarında Kusur Oranı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Trafik kazalarında kusur oranını kim belirler?

Kusur oranını nihai olarak hakim belirler. Mahkeme, özel veya teknik bilgi gerektiren hallerde bilirkişiye başvurur ve bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Polis veya jandarmanın düzenlediği tutanak kusur hükmü değildir.

Kusur oranı nedir?

Kusur oranı, kazanın oluşunda her sürücünün veya zarar görenin payını yüzde olarak gösteren değerlendirmedir. Tazminattan indirim, sorumlular arasındaki paylaşım ve sigorta kapsamı bu orana bağlıdır.

Asli kusur ne demektir?

Kanunun 84. maddesi, kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, şeride tecavüz gibi on iki hareketi yapan sürücüyü kazada asli kusurlu sayar. Kanun asli kusuru ayrıca tanımlamaz; uygulamada kazanın ana sebebi olan kusur olarak anlaşılır.

Madde 84’teki hallerden birini yapan sürücü yüzde yüz kusurlu mudur?

Her zaman değildir. Aynı hareketi birden fazla sürücü yapmışsa veya kaza bu hareketler dışında kurallara aykırılıktan doğmuşsa, kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre belirlenir. Tek kişiye yüzde yüz kusur, ancak diğer tarafın kazaya etken bir kusuru bulunmadığı tespit edilirse yüklenebilir.

Trafik kaza tespit tutanağı kusur oranını kesinleştirir mi?

Hayır. Tutanak, trafik zabıtasının kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek düzenlediği bir delildir. Kusur oranı mahkeme tarafından, bilirkişi raporu ve diğer delillerle birlikte değerlendirilerek belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kusur raporu alınmadan tutanağa dayanarak kusur belirlenmesini eksik inceleme sayar.

Bilirkişi raporu hakimi bağlar mı?

Hayır. Hukuk Muhakemeleri Kanununun 282. maddesine göre hakim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir. Rapor eksik veya çelişkiliyse ek rapor veya yeni bilirkişi istenebilir. Öte yandan hakim, uzman raporunun teknik değerlendirmesinin yerine kendi teknik değerlendirmesini koyamaz.

Kusur bilirkişi raporuna kaç gün içinde itiraz edilir?

Taraflar, bilirkişi raporunun kendilerine tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde eksiklerin tamamlanmasını, belirsiz hususların açıklanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilir. Belirli şartlarda bir defaya mahsus ve en fazla iki haftalık ek süre verilebilir.

Kusur raporu hangi kurumlardan alınır?

Mahkeme, konusunda uzman bilirkişi veya heyet görevlendirir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi uygulamasında İstanbul Teknik Üniversitesi Trafik Kürsüsü, Karayolları Genel Müdürlüğü Trafik Fen Heyeti ve benzeri kurum heyetleri önerilmektedir. Hangi bilirkişinin görevlendirileceğine mahkeme karar verir.

Ceza davasında beraat ettim, tazminat davasında da kusursuz sayılır mıyım?

Hayır. Türk Borçlar Kanununun 74. maddesine göre hukuk hakimi, ceza hakimi tarafından verilen beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hakiminin kusurun değerlendirilmesine ilişkin kararı da hukuk hakimini bağlamaz. Kesinleşmiş ceza kararıyla belirlenen maddi olgu ise hukuk hakimi için esas alınabilir.

Kusurum varsa tazminat tamamen düşer mi?

Kural olarak tamamen düşmez. İşleten sorumluluktan kurtulamasa bile zarar görenin kusuru ispat edilirse hakim tazminat miktarını durum ve şartlara göre indirebilir. Türk Borçlar Kanununun 52. maddesi indirimin yanında tazminatın tamamen kaldırılmasına da imkân tanır.

Arkadan çarpan her zaman kusurlu mudur?

Kanunun 84. maddesinin (d) bendi arkadan çarpmayı asli kusur sayar. Bununla birlikte önde giden sürücünün de gereksiz ani yavaşlama gibi bir ihlali varsa (m.56/1-d) kusur oranı yönetmelik esaslarına göre belirlenir.

Park halindeki araca çarparsam kusur kimde olur?

Park için ayrılmış yerde veya taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş araca çarpan sürücü, Kanunun 84. maddesinin (l) bendine göre asli kusurlu sayılır. Aracın kurallara uygun park edilip edilmediği ise somut olaya göre incelenir.

Kazadan sonra anlaşma tutanağı imzalarsam kusur oranını kabul etmiş olur muyum?

Kanun, yalnız maddi hasarlı kazalarda tarafların anlaşarak yetkili kişinin gelmesine gerek görmemesi halinde bunu aralarında yazılı olarak saptayıp kaza yerinden ayrılabilmesine imkân tanır. Böyle bir belge imzalamadan önce kazanın nasıl olduğunu doğru yazmak ve fotoğraf almak önemlidir, çünkü belgedeki beyanlar sonradan delil olarak tartışılabilir. Kusurun hukuki değerlendirmesi yine mahkemeye aittir.

Kamera kaydı kusur tespitinde işe yarar mı?

Evet. Kamera ve araç içi kayıtlar çarpışma anını, hızı, şeridi ve ışık durumunu somut biçimde gösterdiği için bilirkişi ve hakim açısından önemli bir delildir. Kayıtların zamanında talep edilmesi ve korunması gerekir.

Yaya veya yolcu da kusurlu sayılabilir mi?

Evet. Kusur yalnızca sürücülerde aranmaz. Zararın doğmasında veya artmasında etkili olan zarar görenin davranışı, Türk Borçlar Kanununun 52. maddesi ve Karayolları Trafik Kanununun 86. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tazminattan indirim sebebi olabilir.

Kusur oranı yanlış belirlenmişse ne yapılabilir?

Rapora süresi içinde somut gerekçelerle itiraz edilebilir ve ek rapor veya yeni bilirkişi talep edilebilir. Mahkemenin kararına karşı ise kanun yollarına başvurulabilir.

Sonuç

Kusur oranını belirleyen kişi nihai olarak hakimdir. Hakim bunu tutanak, kamera kayıtları, tanık beyanları ve bilirkişi raporu gibi delillerle yapar. Karayolları Trafik Kanununun 84. maddesi on iki hareketi asli kusur sayar. Aynı hareketi birden fazla sürücü yapmışsa veya kaza başka kural ihlallerinden doğmuşsa oran yönetmeliğe göre belirlenir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, kusur raporunun denetime elverişli, gerekçeli ve tüm delilleri değerlendiren nitelikte olmasını arar. Bilirkişi raporuna iki hafta içinde somut gerekçelerle itiraz edilmesi, kusur oranının düzeltilmesi için çoğu zaman en etkili yoldur. Kusur oranı tazminatın tutarını, sorumlular arasındaki paylaşımı ve sigorta ödemesini doğrudan etkilediği için bu aşamaya özenle hazırlanmak gerekir.

Kusur oranının belirlenmesi sürecinde delillerin zamanında toplanması ve bilirkişi raporuna süresinde itiraz edilmesi sonucu değiştirebilir. Bu aşamalarda trafik kazası davalarında hukuki destek almak haklarınızı korumaya yardımcı olur.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Mehmet Sarıoğlu tarafından hazırlanmış; Av. Fatih Sefer tarafından incelenip yayına uygun bulunmuştur.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu: Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul