Karayolları Trafik Kanunu (2918): Kapsam ve Temel Kurallar

Karayolları Trafik Kanunu (2918 sayılı Kanun), karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayan; sürücülerin, yayaların, araç sahiplerinin ve işletenlerin yükümlülüklerini, kurallara aykırılığın idari yaptırımlarını, trafik kazasından doğan sorumluluğu ve zorunlu sigorta rejimini düzenleyen temel kanundur. Kanun 18 Ekim 1983 tarihli ve 18195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır ve 2026 yılında 7574 sayılı Kanunla çok sayıda maddesi değiştirilmiştir. Bu rehberde Kanunun amacını, hangi yerlerde uygulandığını, temel tanımlarını, yetkili kurumları, her sürücünün bilmesi gereken temel kuralları, güncel ceza tutarlarını ve kaza sonrası sorumluluk ile sigorta rejiminin ana hatlarını bulacaksınız.

Karayolları Trafik Kanunu Nedir?

Karayolları Trafik Kanunu, Türkiye’de karayolu trafiğinin hukuki çerçevesini çizen 2918 sayılı Kanundur. Trafik kurallarını, sürücü belgesi ve araç rejimini, idari para cezalarını, trafik kazası sonrası sorumluluğu ve zorunlu mali sorumluluk sigortasını aynı kanunda toplar. Gündelik hayatta karşılaştığınız hız sınırı, kırmızı ışık, emniyet şeridi, alkollü araç kullanma ve cep telefonu cezalarının hepsi bu Kanuna dayanır. Trafik kazasından doğan maddi ve manevi tazminat talepleri de aynı Kanunun sorumluluk ve sigorta hükümleriyle çözülür.

Kanunun ayrıntıları tek başına yetmez. Kanun, birçok konuda “yönetmelikte gösterilir” diyerek uygulamayı yönetmeliğe bırakır. Tanımlarda ve trafik kurallarında Karayolları Trafik Yönetmeliği devreye girer. Bu nedenle bir trafik uyuşmazlığında önce Kanunun ilgili maddesine, sonra yönetmeliğe bakmak gerekir.

Karayolları Trafik Kanununun Amacı ve Kapsamı Nedir?

Kanunun amacı 1. maddede, kapsamı 2. maddede belirlenmiştir. Madde metinleri şöyledir:

Amaç maddesinde iki ölçüt öne çıkar: can güvenliği ve mal güvenliği. Kanunun cezalandırıcı hükümleri de sigorta ve tazminat hükümleri de bu iki değeri korumaya hizmet eder. Kapsam maddesi ise Kanunun yalnızca sürücüye kural koymadığını gösterir. Kanun, trafikle ilgili kuralları, hak ve yükümlülükleri, bunların denetimini ve ilgili kuruluşların görev ve yetkilerini birlikte düzenler.

Karayolları Trafik Kanunu Hangi Yerlerde Uygulanır?

Kanun, asıl olarak karayollarında uygulanır. Kanuna göre karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır. Ölçüt “kamunun yararlanmasına açık olmak”tır. Yolun kimin mülkiyetinde olduğu tek başına belirleyici değildir.

Kanun, aksine bir hüküm yoksa karayolu sayılmayan bazı yerlerde de uygulanır. İkinci maddeye göre bunlar şunlardır:

• Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar,
• Park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler,
• Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde, belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların karayolu araçlarına ayrılan kısımları.

Pratikte bu, bir alışveriş merkezinin açık otoparkında, akaryakıt istasyonunun araç yolunda veya araba vapurunun araç güvertesinde yaşanan kazalarda da Kanunun uygulanabileceği anlamına gelir. Bir yerin kamuya açık olup olmadığı somut olaya göre belirlenir. Örneğin yalnızca site sakinlerinin kullandığı kapalı bir alan ile herkesin girebildiği bir otopark aynı değerlendirmeye tabi olmaz.

Kanundaki Temel Tanımlar Nelerdir?

Kanunun 3. maddesi, trafik hukukunda tartışmaya yer bırakmamak için kavramları tek tek tanımlar. Aşağıdaki tanımlar uygulamada en sık başvurulanlardır:

Trafik kazası tanımında “hareket halinde olan” araç ifadesi dikkat çekicidir. Kanun, kazayı karayolu üzerinde hareket halindeki araçlarla ilişkilendirir. Sürücü ile şoför ayrımı da önemlidir. Her şoför sürücüdür, ancak her sürücü şoför değildir. Şoför, ticari olarak tescilli aracı kullanan kişiyi ifade eder.

Kanun ayrıca duruş biçimlerini birbirinden ayırır. Durma, trafik zorunlulukları nedeniyle aracın durdurulmasıdır. Duraklama, insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacıyla kısa süreli durmadır. Park etme ise durma ve duraklama gerektiren haller dışında aracın bırakılmasıdır. Bu ayrım park ve duraklama cezalarında belirleyici olur.

Araç Sahibi ile İşleten Aynı Kişi Midir?

Her zaman değildir. Çoğu durumda araç sahibi aynı zamanda işletendir. Kanun, bunun dışındaki hâlleri de düzenler. Mülkiyeti muhafaza kaydıyla satılan araçta sicilde alıcı olarak görünen kişi, uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin hâllerinde ise kiracı, ariyet veya rehin alan kişi işleten sayılır. Başkasının aracını kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işleten ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunan kişinin işleten olduğunun ispat edilmesi hâlinde de bu kişi işleten kabul edilir.

Bu ayrımın pratik sonucu büyüktür. Trafik kazası sonrası tazminat sorumluluğu ve zorunlu trafik sigortası yaptırma yükümlülüğü işletene bağlanır. Aracı satmış ama tescili devretmemiş olan kişi ile aracı fiilen kullanan kişi arasındaki sorumluluk paylaşımı da bu tanım ve ispat kuralı çerçevesinde değerlendirilir. Kazalarda kimin hangi sıfatla sorumlu tutulacağı ayrıca trafik kazasında sürücü, araç sahibi ve işletenin hukuki sorumluluğu rehberinde ele alınır.

Trafik Düzeninden Hangi Kurumlar Sorumludur?

Kanunun 4. ile 10. maddeleri trafik hizmetlerini birden fazla kuruma dağıtır. Trafik hizmetleri İçişleri Bakanlığınca, Kanunla yetkili kılınan diğer bakanlık, kuruluş ve belediyelerce İçişleri Bakanlığı ile iş birliği içinde yürütülür.

Tabloda bakanlık adları Kanunun ilgili maddelerindeki haliyle yazılmıştır. Kanunun 114. ve 115. maddeleri Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığını “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı” adıyla anar; 9. maddedeki Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı ifadesi de eski adıyla durmaktadır.

Bu dağılım uygulamada önemlidir. Bir trafik cezası genellikle trafik zabıtası tutanağına dayanır. Araç muayenesine ilişkin ihlallerde (m.35) ise Ulaştırma birimleri de tutanak düzenleyip idari para cezası verebilir (m.8). Kazaya el koyan kolluk, trafik kaza tespit tutanağı düzenler (m.5). Bir yolun tabelalandırmasındaki eksiklik ise yolun bakımından sorumlu idareyi ilgilendirir. Kanunun 6. maddesine 7574 sayılı Kanunla eklenen hüküm uyarınca, otoyollardan sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtası, sorumluluk sahası ile sınırlı olmak üzere İçişleri Bakanının uygun görmesi hâlinde genel zabıta olarak da görevlendirilebilir.

Trafikte Uyulması Gereken Temel Kurallar Nelerdir?

Kanunun trafik kurallarına ilişkin hükümleri çok geniştir. Aşağıda sürücülerin en sık karşılaştığı temel kurallar, Kanun metnine göre özetlenmiştir. Her konunun cezası ve itiraz yolu ayrı bir rehberde ayrıntılı işlenmektedir.

Trafik hangi yönden akar ve şerit nasıl kullanılır?

Kanunun 46. maddesine göre karayollarında trafik sağdan akar. Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler araçlarını yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızlarının gerektirdiği şeritten sürmek zorundadır. Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritteki araçların emniyetle geçişini beklemek, trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek, en soldaki şeridi sürekli işgal etmemek de aynı maddedeki yükümlülüklerdir. 7574 sayılı Kanunla yenilenen (e) bendi ise motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçların (örneğin kamyonların) iki şeritli yollarda geçme ve dönme dışında soldaki şeridi, ikiden fazla şeritli yollarda ise geçme dışında sağdan ikinci şeridi kullanmasını yasaklar.

Aynı madde emniyet şeridi ve banket kullanımını yasaklar. Trafik kazası, arıza, acil yardım, kurtarma, kar mücadelesi, kaza incelemesi ve genel güvenliğin sağlanması gibi haller istisnadır. Tek yönlü karayollarında ters istikamette araç sürmek de yasaktır. 7574 sayılı Kanunla maddeye şu yasaklar eklenmiştir: yerleşim yeri içindeki bölünmüş yollarda ters yönde sürüş, otoyollarda ve yerleşim yeri dışındaki bölünmüş yollarda ters yönde sürüş, yaya yollarında araç sürme, bisiklet yolu ve bisiklet şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki taşıtları sürme, taşıt trafiğine kapalı veya belirli taşıtlara ayrılmış yollarda izin verilenler dışındaki araçları sürme ve araçları kol, grup halinde veya tek tek sürerken, diğer araçların geçişini zorlaştıracak veya tehlikeye sokacak keyfi hareketlerle trafiğin akışını engelleyecek şekilde karayolu üzerinde durdurma. Kanuna uygun toplantı ve gösteri yürüyüşleri sırasında bu son fiilin işlenmesi halinde kabahat oluşmaz. Trafikte saldırı amacıyla başka bir aracı ısrarla takip etmek veya bu amaçla araçtan inmek de ayrı bir yasaktır. Bu yasaklara ilişkin ayrıntılar için emniyet şeridi, ters yön ve şerit ihlalleri rehberine, makas atma ve tehlikeli şerit değişimi için makas atma ve saldırgan sürüş rehberine bakabilirsiniz.

Trafik işaretlerine uyma sırası nasıldır?

Kanunun 47. maddesi bir öncelik sıralaması getirir. Karayolundan yararlananlar sırasıyla trafik zabıtasının veya yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine, trafik ışıklarına, trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemelerine, son olarak yönetmelikte gösterilen diğer kural ve yükümlülüklere uymak zorundadır. Bu, örneğin yeşil ışık yanarken trafik polisinin durmanızı işaret etmesi halinde polisin işaretine uymanız gerektiği anlamına gelir.

Aynı madde yaptırımları ağırlaştırmıştır. Kırmızı ışık ihlalinde bir yıl içinde tekrar eden ihlallerde para cezası artar, üç ve daha fazla ihlalde sürücü belgesi geri alınır, altıncı ihlalde belge iptal edilir. Kırmızı ışık ihlali nedeniyle trafik kazasına sebebiyet veren sürücünün belgesi altmış gün geri alınır. Zabıtanın uyarı ve işaretlerine rağmen dur ikazına uymayarak kaçan sürücüye ise 200.000 TL idari para cezası uygulanır, sürücü belgesi altmış gün geri alınır ve araç altmış gün trafikten men edilir. Ayrıntılar için kırmızı ışık ihlali cezası ve dur ihtarına uymama cezası rehberlerine bakabilirsiniz.

Hız sınırı, hızın şartlara uydurulması ve takip mesafesi kuralları nelerdir?

Kanunun 51. maddesi, sürücülerin aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamasını ister. 7574 sayılı Kanunla bu madde yeniden düzenlenmiştir. Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle yapılan tespitte yerleşim yeri içinde sınırın 6-10 km/saat aşılması 2.000 TL idari para cezasıyla başlar, kademeler artarak 66 km/saat ve üzeri aşımda 30.000 TL’ye çıkar. Yerleşim yeri dışında kademeler 11-15 km/saat aşımla (2.000 TL) başlar ve 71 km/saat ve üzeri aşımda 30.000 TL’ye ulaşır. Sürücü belgesi, yerleşim yeri içinde 46 km/saat ve üzeri aşımlarda (46-55 km/saat için 30 gün, 56-65 km/saat için 60 gün, 66 km/saat ve üzeri için 90 gün), yerleşim yeri dışında 51 km/saat ve üzeri aşımlarda (51-60 km/saat için 30 gün, 61-70 km/saat için 60 gün, 71 km/saat ve üzeri için 90 gün) geri alınır. Nüfusu 5.000’in altında olan yerleşim yerlerinde hız denetiminin yapılacağı yeri mahalli mülki idare amiri belirler. Hız denetim yerini tespit eden veya sürücüyü uyaran cihazların (örneğin radar dedektörünün) imali, ithali ve araçta bulundurulması da yasaktır; bu cihazı araçta bulunduran işletene 185.000 TL idari para cezası uygulanır ve cihaza el konulur.

Hız sınırına uymak tek başına yeterli değildir. Kanunun 52. maddesi, hızın yol ve trafik şartlarına uydurulmasını ister. Sürücüler kavşaklara, dönemeçlere, yaya geçitlerine, tünellere ve yapım alanlarına yaklaşırken hızlarını azaltmak zorundadır. Hızı araç yüküne, görüş, yol, hava ve trafik durumuna uydurma yükümlülüğü, yalnızca levhadaki sınıra uymakla yetinilemeyeceğini gösterir. 56. madde ise önündeki aracı yönetmelikte belirtilen güvenli ve yeterli mesafeden izleme, gereksiz ani yavaşlamama ve zorunlu neden olmadıkça işaretli hız sınırının çok altında sürmeme yükümlülüğünü getirir. Hız sınırı ihlalleri ve radar cezasına itiraz için hız sınırı ihlali cezası rehberine bakabilirsiniz.

Kavşaklarda geçiş hakkı kimdedir?

Kanunun 57. maddesi, işaretsiz kavşaklarda kimin kime yol vereceğini sıralar. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğü olan araçlara ve doğru geçmekte olan tramvaylara yol verir. Bölünmüş yola çıkanlar bu yoldan geçen araçlara, tali yoldan anayola çıkanlar anayoldan gelen araçlara, dönel kavşağa gelenler kavşak içindeki araçlara yol verir. Kavşak kollarının önem farkı işaretlenmemişse motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca geçiş hakkı tanır. Işıklı işaret izin verse bile kendini kavşak içinde durmaya zorlayacak şekilde kavşağa girmek de yasaktır.

Seyir halinde cep telefonu kullanılabilir mi?

Kanunun 73. maddesi, seyir halinde sürücülerin cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullanmasını yasaklar. 7574 sayılı Kanunla yaptırım kademelendirilmiştir. İlk ihlalde 5.000 TL idari para cezası uygulanır. Son ihlalden geriye doğru bir yıl içinde ikinci ihlalde ceza 10.000 TL olur. Bir yıl içinde üç veya daha fazla ihlalde sürücüye her seferinde 20.000 TL idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi her seferinde otuz gün süreyle geri alınır. Ayrıntılar için seyir halinde cep telefonu kullanma cezası rehberine bakabilirsiniz.

Alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanmak yasak mıdır?

Evet. Kanunun 48. maddesi, uyuşturucu veya uyarıcı madde almış sürücüler ile alkollü sürücülerin karayolunda araç sürmesini yasaklar. Hususi otomobillerde alkol sınırı 0.50 promildir; hususi otomobil dışındaki araçlarda alt sınır 0.21 promil olarak uygulanır. Sınırın üzerinde alkollü araç kullanan sürücüye, fiil ayrıca suç oluştursa bile, 25.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay geri alınır. Beş yıl içinde tekrarında para cezası ve belge geri alma süresi artar. 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilenlere ayrıca Türk Ceza Kanununun 179. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır. Yaralanmalı veya ölümlü kazaya ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı kazaya karışan sürücünün alkol ve uyuşturucu yönünden muayeneye tabi tutulması zorunludur. Ölçüm yaptırmayan sürücüye 150.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır. Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye 150.000 TL idari para cezası uygulanır, sürücü belgesi iptal edilir ve ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Ayrıntılar için alkollü araç kullanma cezası ve alkolmetreye üflememe cezası rehberlerine bakabilirsiniz.

Temel kurallar özet tablosu

Kurallara Aykırılığın Yaptırımları Nelerdir?

Kanunun yaptırım sistemi üç ayaklıdır. Birincisi idari para cezasıdır. İkincisi sürücü belgesinin geri alınması veya iptali ile aracın trafikten men edilmesidir. Üçüncüsü ise fiilin ayrıca suç oluşturduğu hallerde Türk Ceza Kanunu hükümlerinin uygulanmasıdır. Birçok trafik ihlali ceza kanunu anlamında suç değil, idari para cezasını gerektiren kabahattir. Bununla birlikte alkol, uyuşturucu ve alkollü sürücünün kazaya sebebiyet vermesi gibi hallerde Kanun “fiili bir suç oluştursa bile” idari yaptırımın uygulanacağını, ayrıca ceza hükümlerinin de devreye girebileceğini belirtir. Aşağıdaki tablo, 7574 sayılı Kanunla yeniden belirlenen başlıca tutarları Kanun metnine göre özetler:

Yaptırımlarla ilgili dört noktaya dikkat edin:

• Tutarlar güncellenir. Ek madde 3 uyarınca Kanundaki mutlak ceza tutarları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan tutarın yeniden değerleme oranında artırılmasıyla belirlenir. Tabloda yer almayan 52. ve 91. maddelerin ceza tutarları Kanun metninde eski lira cinsinden durur. Ceza tutarını mutlaka güncel Kanun metninden ve ceza tutanağından teyit edin.
• Belge iadesinin şartı vardır. 46, 47, 48, 51 ve 73. maddelerde, geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması aranır. Süre dolması tek başına belgeyi geri almaya yetmeyebilir. Bazı hallerde ayrıca psiko-teknik değerlendirme de gerekir.
• Tekrar halinde yaptırım ağırlaşır. Kırmızı ışık, cep telefonu ve alkollü araç kullanma gibi ihlallerde belirli süre içinde tekrar edilen ihlallerde ceza artar, belge geri alma süresi uzar veya sürücü belgesi iptal edilir. İptal halinde yeniden sürücü belgesi almak için sürücü kursuna devam etmek ve sınavlarda başarılı olmak gerekir.
• Tek fiil, birden çok ihlal. Bir fiil Kanundaki birden fazla yasağı ihlal ediyorsa faile en ağır idari para cezası uygulanır (Ek madde 3). Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde ise her suç için ayrı ceza uygulanır (m.114).

Trafik Kazasında Sorumluluk Nasıl Düzenlenir?

Karayolları Trafik Kanunu, kaza halinde sorumluluk ve tazminat için özel bir rejim kurar. Bu rejimin temelini aşağıdaki hükümler oluşturur.

İşleten ve teşebbüs sahibinin sorumluluğu (m.85). Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına ya da bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında ya da bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde araç işleteni ile bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur. İşleten ve teşebbüs sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Bu sorumluluk, aracın işletilmesine bağlanmış bir sorumluluktur; işletenin kazanın oluşumunda kusuru bulunmasa da zarardan sorumlu tutulması mümkündür. İşletilme halinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu kazada ise zarar görenin, işletenin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusurunu ya da araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesi gerekir. Aynı madde, ölüm veya yaralanmaya sebep olan araçlar için savcılığın araç kaydına şerh koydurması mekanizmasını da düzenler. Bu şerh, aracın devrini ve üzerinde hak kurulmasını önlemeyi amaçlar; kaza anı ile şerh arasında kötü niyetle yapılan araç tescilleri hükümsüz sayılır, şerhin konulduğu tarihten itibaren bir ay içinde şerhin kaldırıldığına veya devamına ilişkin mahkeme kararı ibraz edilmezse şerh hükümsüz hale gelir.

Sorumluluktan kurtulma ve indirim (m.86). İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Sorumluluktan kurtulamayan işleten, kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse hâkim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilir. Kusur oranının nasıl belirlendiği trafik kazasında kusur oranı rehberinde anlatılır. Kanunun 84. maddesi de kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma, şeride tecavüz ve kavşakta geçiş önceliğine uymama gibi asli kusur sayılan halleri sıralar.

Maddi ve manevi tazminat (m.90). Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Bu hüküm, tazminat hesabının dayanağını gösterir. Madde 90’ın bazı fıkra ve cümleleri Anayasa Mahkemesinin 29/12/2022 tarihli ve E.: 2021/82, K.: 2022/167 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; güncel metinde iptal edilen kısımların yer almadığına dikkat etmek gerekir.

Zorunlu mali sorumluluk sigortası (m.91). İşletenlerin, 85. maddenin birinci fıkrasındaki sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur. Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Yabancı plakalı taşıtlar için, Türkiye’de geçerli sigortaları yoksa sigorta sınır girişinde yapılır. Sigortanın kapsamı için zorunlu trafik sigortası rehberine bakabilirsiniz.

Sigortanın karşılamadığı kalemler (m.92). Zorunlu sigorta her zararı karşılamaz. Kanunun 92. maddesi kapsam dışı kalan hususları sayar. Bunların arasında manevi tazminat talepleri, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar (araç mahrumiyet bedeli bu başlıkla ilişkilidir), hasar sebebiyle trafikten çekilen veya hurdaya çıkarılan araçların değer kaybı (pert araç tazminatı), motorlu araçta taşınan eşyanın zararları ve hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri yer alır.

Sigorta şirketine başvuru, dava ve tahkim (m.97). Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir. Dava açılmadan önce aranan usul şartları ve görevli mahkeme için trafik kazası tazminat davası rehberine bakabilirsiniz.

Zamanaşımı (m.109). Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhalde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüşse bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir. Ayrıntılar trafik kazası zamanaşımı rehberinde ele alınır.

Trafik Cezasına İtiraz Mümkün Müdür?

Evet. İdari para cezasına karşı, Kabahatler Kanununun 27. maddesi uyarınca kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bu süre içinde başvuru yapılmazsa idari yaptırım kararı kesinleşir. Başvuru, ilgilinin kendisi, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından verilecek dilekçeyle yapılır.

İtiraz süresi ile ödeme süresi farklı kavramlardır. Kanunun 115. maddesine göre ödeme derhal yapılmadığı takdirde para cezasının tutanağın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerekir. Bir ay içinde ödenmeyen cezalar için her ay yüzde 5 faiz uygulanır ve bu suretle bulunacak tutar cezanın iki katını geçemez. Süresinde ödenmeyen para cezaları için 6183 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Ayrıca 7574 sayılı Kanunla 114. maddeye eklenen hüküm gereği, idari para cezası karar tutanaklarında görevli ve yetkili personelin açık kimliği yerine personel tanıtım numarası yazılır.

Sürücü belgesinin geri alınması gibi diğer yaptırımlara karşı başvuru yolu ve süreler cezanın türüne göre ayrıca incelenmelidir. Tebliğ tarihini kaçırmamak, tutanağı dikkatle incelemek ve cezanın dayandığı maddeyi doğru belirlemek gerekir. Genel süreç için trafik cezasına itiraz ve ödeme rehberine bakabilirsiniz.

Karayolları Trafik Kanunu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Karayolları Trafik Kanunu kaç sayılı kanundur?

Karayolları Trafik Kanunu, 2918 sayılı Kanundur. Kanun 18195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır ve sonraki yıllarda defalarca değiştirilmiştir. En yakın değişikliklerden biri 2026 yılında 7574 sayılı Kanunla yapılmıştır.

Karayolları Trafik Kanununun amacı nedir?

Kanunun amacı, karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir. Bu amaç Kanunun 1. maddesinde yer alır.

Karayolları Trafik Kanunu hangi yerlerde uygulanır?

Kanun asıl olarak karayollarında uygulanır. Ayrıca aksine hüküm yoksa karayolu dışındaki kamuya açık alanlarda, park yeri, garaj, terminal, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerlerde ve belirli hallerde araç vapurları gibi kamu hizmeti gören araçların karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da uygulanır.

Karayolu tam olarak ne demektir?

Kanuna göre karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır. Belirleyici ölçüt, yerin kamunun kullanımına açık olmasıdır.

Araç sahibi ile işleten arasındaki fark nedir?

Araç sahibi, adına tescil belgesi verilmiş veya sahiplik ya da satış belgesi düzenlenmiş kişidir. İşleten ise araç sahibi olan ya da mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta sicilde alıcı görünen, uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin hallerinde kiracı, ariyet ya da rehin alan kişidir. Başkasının aracını kendi hesabına işleten ve fiili tasarrufu bulunan kişi de ispat edilirse işleten sayılır.

Sürücü ile şoför aynı anlama mı gelir?

Hayır. Sürücü, karayolunda motorlu veya motorsuz bir aracı ya da taşıtı sevk ve idare eden kişidir. Şoför ise ticari olarak tescil edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir. Her şoför sürücüdür, her sürücü şoför değildir.

Trafik kazası kanunda nasıl tanımlanır?

Kanuna göre trafik kazası, karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olaydır.

Trafik düzeninden hangi kurumlar sorumludur?

Trafik hizmetleri öncelikle İçişleri Bakanlığınca yürütülür. Karayolları Genel Müdürlüğü, Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı ve belediyeler de Kanunda sayılan görev ve yetkileri kendi alanlarında kullanır.

Trafikte hangi işaretlere öncelikle uyulur?

Kanun şu sırayı belirler: önce trafik zabıtasının veya yetkili kişilerin uyarı ve işaretleri, sonra trafik ışıkları, ardından trafik işaret levhaları ve yer işaretlemeleri, en son yönetmelikte gösterilen diğer kurallar gelir.

Hız sınırını aşmanın cezası nedir?

Kanunun 51. maddesine göre ceza, aşım miktarına göre kademelenir. Yerleşim yeri içinde 6-10 km/saat aşım 2.000 TL, 66 km/saat ve üzeri aşım 30.000 TL idari para cezasıdır. Yerleşim yeri dışında 11-15 km/saat aşım 2.000 TL, 71 km/saat ve üzeri aşım 30.000 TL’dir. Yerleşim yeri içinde 46, yerleşim yeri dışında 51 km/saat ve üzeri aşımlarda sürücü belgesi ayrıca 30, 60 veya 90 gün geri alınır.

Cep telefonuyla araç kullanmak Kanunda yasak mıdır?

Evet, Kanunun 73. maddesi seyir halinde cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarının kullanılmasını yasaklar. İlk ihlalde 5.000 TL, bir yıl içindeki ikinci ihlalde 10.000 TL idari para cezası uygulanır. Bir yıl içinde üç veya daha fazla ihlalde her seferinde 20.000 TL ceza verilir ve sürücü belgesi her seferinde otuz gün geri alınır.

Alkollü araç kullanma sınırı kaç promildir?

Kanunun 48. maddesine göre 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanan sürücüye 25.000 TL idari para cezası verilir ve sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır. Hususi otomobil dışındaki araçlar bakımından alt sınır 0.21 promildir. 1.00 promilin üzerinde ayrıca Türk Ceza Kanununun 179. maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır.

Geri alınan sürücü belgesi süre dolunca otomatik iade edilir mi?

Hayır. Kanunun 46, 47, 48, 51 ve 73. maddelerinde, geri alınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için bu Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartı aranır. Bazı hallerde ayrıca psiko-teknik değerlendirme de gerekir.

İşleten kazada kusuru olmasa da sorumlu olur mu?

Evet, işleten aracın işletilmesinden doğan zarardan sorumludur ve bu sorumluluk kusura bağlı değildir. İşleten, ancak kendisinin ve eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru bulunmadığını, araçtaki bir bozukluğun kazayı etkilemediğini ve kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (m.85 ve m.86).

Zorunlu trafik sigortası olmayan araç ne olur?

Kanunun 91. maddesine göre geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Sigorta yaptırmayan işletenler ayrıca idari para cezasıyla karşılaşır.

Trafik kazasında tazminat hangi hükümlere göre hesaplanır?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Kanunda düzenlenmeyen hususlarda Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.

Dava açmadan önce sigorta şirketine başvurmak gerekir mi?

Evet. Kanunun 97. maddesine göre zarar gören, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunmak zorundadır. Sigorta kuruluşu 15 gün içinde yazılı cevap vermezse ya da cevap talebi karşılamıyorsa dava açılabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurulabilir.

Trafik cezasına itiraz süresi kaç gündür?

İdari para cezasına karşı itiraz süresi, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren on beş gündür (Kabahatler Kanunu m.27). Bu sürede başvuru yapılmazsa karar kesinleşir. Ödeme süresi ise tebliğden itibaren bir aydır ve bu süreden sonra ödenmeyen cezalara aylık yüzde 5 faiz uygulanır.

Sonuç

Karayolları Trafik Kanunu, yalnızca sürücülere kural koyan bir ceza kanunu değildir. Kanun, trafik düzeninin kurumsal yapısını, araç ve sürücü rejimini, idari yaptırımları ve kaza sonrası sorumluluk ile sigorta sistemini birlikte düzenler. Kanunun 2026 yılında 7574 sayılı Kanunla değişen maddeleri, özellikle şerit ihlalleri, ters yönde sürüş, kırmızı ışık, dur ikazı, hız sınırı, alkol ve uyuşturucu, cep telefonu gibi alanlarda yaptırımları ağırlaştırmıştır. Bu nedenle eski kaynaklardaki tutar ve süre bilgilerine güvenmeden, güncel Kanun metnini esas almak gerekir.

Trafik cezası, belge geri alma veya kaza sonrası bir uyuşmazlıkla karşı karşıyaysanız, itiraz ve dava sürelerinin kısa olduğunu ve bu aşamadaki hataların sonradan telafisinin güç olduğunu göz önünde bulundurun. Trafik kazasından doğan tazminat, sigorta ve rücu uyuşmazlıkları için trafik kazası avukatı sayfasındaki rehberlere de bakabilirsiniz.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Mehmet Sarıoğlu tarafından hazırlanmış; Av. Fatih Sefer tarafından incelenip yayına uygun bulunmuştur.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu: Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul