CMK Madde 127, ceza muhakemesinde elkoyma işlemini kimin hangi koşullarda gerçekleştirebileceğini ve hâkim denetimine ilişkin süreleri düzenler. Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma, kanunda öngörülen kısa süreler içinde yargısal denetime sunulmalıdır.
CMK Madde 127 – Elkoyma kararını verme yetkisi
Madde 127 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir.
(2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine ilişkin tutanağa geçirilir.
(3) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar.
(4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir.
(5) Elkoyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir.
(6) (Değişik: 25/7/2018-7145/15 md.) Askerî mahallerde yapılacak elkoyma işlemi, Cumhuriyet savcısının nezaretinde askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından yerine getirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından elkoyma işlemi yapılabilir.
Elkoyma kararının yetki ve süre şartları
Elkoymada asıl yetki hâkime aittir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı; Cumhuriyet savcısına ulaşılamıyorsa kolluk amiri yazılı emir verebilir. Kanunun aradığı yetki sırası ve yazılı emir koşulu gözetilmeli, işlemi gerçekleştiren kolluk görevlisinin açık kimliği tutanağa yazılmalıdır.
Hâkim kararı bulunmadan gerçekleştirilen elkoyma, işlemden itibaren 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Süre ve yetki kurallarına aykırılık, ele geçirilen eşyanın delil olarak kullanılabilirliğinin ayrıca değerlendirilmesini gerektirir.
CMK 123 uyarınca eşyanın rızayla teslim edilerek muhafaza altına alınması ile elkoyma birbirinden ayrılmalıdır. Yargıtay, bulundurulması veya taşınması başlı başına suç olan maddelerin fiilen alınmasında ayrıca bir elkoyma ve onay kararı aranıp aranmayacağını bu ayrım çerçevesinde değerlendirmektedir. Bunun dışındaki delil veya müsadere konusu değerler bakımından CMK 127’nin yetki ve hâkim denetimi kuralları önemini korur.
Eşyası veya malvarlığı değerleri elkonulan zilyet, hâkimden her zaman karar verilmesini isteyebilir; mağdura işlem gecikmeksizin bildirilir. Askerî mahallerde Cumhuriyet savcısının nezareti ve askerî makamların katılımına ilişkin özel usul uygulanır. Elkoyma tedbirine ilişkin hukuki yardım, özellikle işlemin dayanağının ve hâkim onayı sürelerinin incelenmesinde önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/17349, K. 2026/3267, T. 25.03.2026
7. Ceza Dairesi 2021/17349 E., 2026/3267 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2016/291 E., 2016/349 K.
SUÇ : 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a muhalefet
HÜKÜM : Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama
Sanık hakkında kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle gereği düşünüldü:
Sanığın eyleminin 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un (7258 sayılı Kanun) 5/1-b maddesi kapsamında kalması durumunda, inceleme tarihi itibarıyla zamanaşımı sürelerinin dolmayacağı gözetilerek yapılan incelemede;
23.02.2016 tarihli olay tespit tutanağında […] marka[…] seri numaralı harddisk ve bilgisayara bağlı […] marka […]seri numaralı yazıcının geçici olarak muhafaza altına alındığı bildirilmesine karşın; dosya kapsamında Bakırköy 6. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21.02.2016 tarihli 2016/794 D.İş sayılı el koyma ve inceleme izni verilmesine ilişkin kararında belirtilen dijital materyallerin, olay tespit tutanağında belirtilenlerin marka ve seri numaralarıyla örtüşmediği gibi karar tarihinin olay tarihinden önceki bir tarihte olması ve adli emanetin 2016/5230 sırasına kayıtlı materyallerin seri numaralarının da yer almadığı yönündeki tespitler üzerine, Dairemizce 04.03.2026 tarihinde Bakırköy 36. Asliye Ceza Mahkemesine ithafen yazılan, Bakırköy 6. Sulh Ceza Hâkimliğinin 21.02.2016 tarihli 2016/794 D.İş sayılı kararının temyize konu dosya ile bir ilgisinin bulunmadığı, dosyaya ait başka bir Değişik İş kararı varsa ivedi olarak Dairemize gönderilmesi, olmaması halinde Dairemize bilgi verilmesi taleplerini içeren eksiklik giderme yazısına; yapılan UYAP araştırmasında söz konusu dosyada mevcut olan 2016/794 D.iş sayılı kararın içeriğinin dosyada mevcut ve iddianamede belirtilen Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosunun 2016/5230 Esas sayılı emanet makbuzundaki harddisk ve hp marka yazıcıya ilişkin el koyma kararına ilişkin olduğu ve dosyada başka bir değişik iş bulunmadığı şeklinde, 09.03.2026 tarihli yazıyla cevap verilmesi karşısında; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 123. maddesi uyarınca, ispat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerlerinin, muhafaza altına alınabileceği, yanında bulunduran kişinin rızasıyla teslim etmediği bu tür eşyaya ise el konulabileceği, 5271 sayılı Kanun’un 127. maddesi uyarınca da hakim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlilerinin, elkoyma işlemini gerçekleştirebileceği, hakim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işleminin, yirmidört saat içinde görevli hakimin onayına sunulması gerektiği, hakimin, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklaması; aksi halde elkoymanın kendiliğinden kalkacağı, şeklindeki Kanuni düzenlemeler karşısında dosyada yer alan 23.02.2016 tarihli olay tespit tutanağında adı geçen delillere ilişkin el koyma kararı bulunmadığı dolayısıyla hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş delil bulunmadığının anlaşılması karşısında, sanığın beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.
Açıklanan nedenlerle, sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA, 25.03.2026 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2020/11323, K. 2022/12038, T. 12.09.2022
8. Ceza Dairesi 2020/11323 E. , 2022/12038 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: 6136 sayılı Yasaya aykırılık
HÜKÜM: Beraat
Gereği görüşülüp düşünüldü:
Sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Suç tarihinde Hacıbektaş Sulh Ceza Mahkemesinin 2013/91 D.iş sayılı önleme araması kararına istinaden yapılan kontroller sırasında sanığa ait bulunan çadırın önündeki bez torba içerisinde suça konu eşyaların ele geçirildiği ve bilahare Cumhuriyet Savcısından 06/08/2013 havale tarihli ve 5271 sayılı CMK.nın 127. maddesi gereğince gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında el koyma kararı alındığı, 24 saatlik yasal süre geçmeden Hacıbektaş Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Sulh Ceza Hakimliğine el koymanın onaylanması talebinde bulunulduğu, mahkemece aynı tarihte el koyma işleminin onaylandığı göz önüne alındığında, sanık hakkında 6136 sayılı Kanunun 13/1. maddesi uyarınca mahkumiyet kararı verilmesi gerekirken, önleme araması sonucu suç eşyasının ele geçirilmesi ve adli arama yapılmamasından dolayı ele geçirilen tabanca ve fişeklerin suçun maddi konusu ve delili olamayacağından, suçun yasal unsurlarının oluşmadığından bahisle yanlış gerekçe ile beraat kararı verilmesi yasaya aykırı,
Yukarıda yer alan bozma nedenine bağlı olarak;
Anayasa Mahkemesi’nin, 02/08/2022 gün ve 31911 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 21/04/2022 gün ve 2020/87 esas, 2022/44 sayılı kararı ile; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’na 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun’un 31. maddesiyle eklenen geçici 5. maddenin (d) bendinde yer alan “…kovuşturma evresine geçilmiş, hükme bağlanmış…” ibaresinin “…seri muhakeme usulü…” yönünden Anayasaya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması ve yargılama konusu suçun seri muhakeme usulüne tabi olması karşısında, sanık hakkında 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesinde düzenlenen Seri Yargılama Usulünün uygulanabilmesi için yerel mahkemece dosyanın Cumhuriyet Başsavcılığı’na tevdi edilmesinde zorunluluk bulunması,
Bozmayı gerektirmiş, Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazı bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi uyarınca uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK.nın 321. maddesi gereğince BOZULMASINA, 12.09.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2020/4590, K. 2020/4321, T. 28.09.2020
10. Ceza Dairesi 2020/4590 E. , 2020/4321 K.
Adalet Bakanlığının, 30/06/2020 tarihli yazısı ile kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan sanık … hakkında yapılan yargılama sonucunda, kamu davasının durmasına dair İstanbul Anadolu 57. Asliye Ceza Mahkemesinin 02/07/2019 tarihli ve 2019/207 esas, 2019/460 sayılı kararına yönelik itirazın kabulüne ve durma kararının kaldırılmasına ilişkin İstanbul Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/07/2019 tarihli ve 2019/1067 değişik iş sayılı kararının kanun yararına bozulmasına yönelik talebi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca 08/07/2020 tarihli yazı ekinde dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşıldı.
Dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
A) Konuyla İlgili Bilgiler:
1- Sanık hakkında, 12/04/2017 tarihli kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçundan dolayı yapılan soruşturma sonucunda TCK’nın 191/2. maddesi uyarınca kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine, tedavi ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verildiği, kararda itiraz hakkının gösterildiği ve 17/01/2018 tarihinde tebliğ edildiği,
2- Ancak sanığın erteleme süresi zarfında 23/10/2018 tarihinde tekrar kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu işlediğinden bahisle erteleme kararı kaldırılarak kamu davası açıldığı,
3- İstanbul Anadolu 57. Asliye Ceza Mahkemesinin 02/07/2019 tarihli ve 2019/207 esas, 2019/460 sayılı kararıyla “erteleme süresi zarfında işlendiği iddia edilen 23/10/2018 tarihli suç bakımından C.Savcılığı veya kolluk amiri tarafından verilen CMK.nun 127 maddesi gereğince el koyma kararı bulunmadığı gibi yasal süre içerisinde işlemin hakim onayına sunulmadığı, sanığın suça konu maddeyi rızaen teslim ettiğine ilişkin tutanak da mevcut olmadığı, bu haliyle elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğu, dava şartının bu aşamada oluşmadığı” gerekçesiyle “davanın durmasına” karar verildiği,
4- Cumhuriyet savcısının bu karara itiraz etmesi üzerine İstanbul Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/07/2019 tarihli ve 2019/1067 değişik iş sayılı kararıyla itirazın kabulüne ve durma kararının kaldırılmasına kesin olarak karar verildiği,
Anlaşılmıştır.
B) Kanun Yararına Bozma Talebi:
Kanun yararına bozma talebi ve ihbar yazısında, “Dosya kapsamına göre, sanığın erteleme süresi içinde tekrar uyuşturucu madde ile yakalandığı iddia edilen, birleşen kamu davasının olay tarihi olan 23/10/2018 tarihinde “…durumundan şüphelenen adli kolluk görevlileri tarafından durdurulduğu esnada elinden bir şeyler yere attığı görülmüş, şahsın yere attığı madde…incelendiğinde daralı ağırlığı (1.8gr) gelen narkotik madde olduğu düşünülen cigaralık tabir edilen maddenin ele geçirildiğini…” tespit eden 23/10/2018 tarihli tutanak içeriğinin İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğünün 31/12/2018 tarihli ve İST-KİM-18-40994 numaralı uzmanlık raporu ile doğrulanmasına rağmen, kolluk görevlilerinin söz konusu maddeyi sanıktan rızaen ele geçirdiklerine dair herhangi bir ibarenin tutanakta yer almaması ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ”Elkoyma kararını verme yetkisi” kenar başlıklı 127 nci maddesinde yer alan; ”(1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir. (2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine ilişkin tutanağa geçirilir. (3) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. (4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir. (5) Elkoyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir.” şeklindeki düzenlemeye nazaran usulüne uygun olarak alınmış bir elkoyma kararının da bulunmaması karşısında, “… Somut olayda her ne kadar el koyma kararı bulunmamakta ise de 23/10/2018 tarihli tutanak içeriği incelendiğinde sanığın uyuşturucu maddeyi sigara paketinin jelatin kısmına koyarak yere atması, uyuşturucu maddenin ve sanığın polis merkezi amirliğine teslim edildiği, 2559 sayılı PVSK 4/A maddesi, aynı kanunun ek 4 ve ek 6’ncı maddesi, adli ve önleme arama yönetmeliği, CMK’nun 90/4 maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde elde edilen delillerin hukuka aykırı sayılmasının hukuka uygun olmadığı, esas hakkında hüküm kurulması gerekirken durma kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu…” şeklindeki dosya kapsamıyla örtüşmeyen ve hatalı gerekçeyle, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” denilerek, İstanbul Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/07/2019 tarihli ve 2019/1067 değişik iş sayılı kararının bozulması istenmiştir.
C) 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Konuyla İlgili Hükümleri:
Madde 123 – (1) İspat aracı olarak yararlı görülen ya da eşya veya kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan malvarlığı değerleri, muhafaza altına alınır.
(2) Yanında bulunduran kişinin rızasıyla teslim etmediği bu tür eşyaya elkonulabilir.
Madde 127 – (1) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir.
(2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine ilişkin tutanağa geçirilir.
(3) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar.
Madde 131– (1) Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, resen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir.
(2) 128 ‘inci madde hükümlerine göre elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerleri, suçtan zarar gören mağdura ait olması ve bunlara delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması halinde, sahibine iade edilir.
D) Konunun Değerlendirilmesi:
TCK’nın 191. maddesinin 4. fıkrasının (b) ve (c) bendlerinde, “Kişinin, erteleme süresi zarfında;…Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,… hâlinde, hakkında kamu davası açılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Dairemizin 07/03/2016 tarihli ve 2015/1714 esas, 2016/669 sayılı kararında da belirtildiği gibi, CMK’nın 123, 127 ve 131. maddeleri hükümlerine göre; bulundurulması ve taşınması başlı başına suç oluşturan bir maddeye kolluk görevlileri tarafından elkonabilmesi için hâkim veya Cumhuriyet savcısının ya da kolluk amirinin kararına gerek yoktur. Aynı şekilde, hâkim kararı olmaksızın bu tür bir maddeye elkonulması işleminin hâkim tarafından onaylanması da gerekli değildir.
CMK’nın 123. ve 127. maddeleri uyarınca elkoyma ve elkoymanın onaylanması için karar alınması zorunluluğu; bulundurulması ve taşınması başlı başına suç oluşturan maddelerin dışında kalıp, delil niteliğindeki ya da suçta kullanılan veya suçun işlenmesinden elde edilen eşya ve diğer değerler için geçerlidir.
Bu nedenle, inceleme konusu olayda, TCK’nın 191/4. maddesinin (b) ve (c) bendleri uyarınca her iki suça ilişkin deliller birlikte değerlendirilerek davanın esası hakkında bir hüküm verilmesi gerekirken, erteleme süresi zarfında işlendiği iddia edilen 23/10/2018 tarihli suçun konusunu oluşturan esrar bakımından “CMK’nın 127. maddesi uyarınca elkoyma kararı alınmadığı” gerekçesiyle kamu davasının durmasına karar verilmesi yasaya aykırı olduğundan, bu karara yönelik itirazın kabulüne ve durma kararının kaldırılmasına karar verilmesi yasaya uygun olup, kanun yararına bozma talebi yerinde görülmemiştir.
E) Karar :
Açıklanan nedenlere göre; İstanbul Anadolu 14. Ağır Ceza Mahkemesinin 19/07/2019 tarihli ve 2019/1067 değişik iş sayılı kararına yönelik kanun yararına bozma talebinin REDDİNE, dosyanın Adalet Bakanlığına iletilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine, 28.09.2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
- CMK Madde 123 – Eşya veya kazancın muhafaza altına alınması ve bunlara elkonulması
- CMK Madde 128 – Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma
- CMK Madde 131 – Elkonulan eşyanın iadesi
Yazar: Avukat Fatih Sefer