CMK Madde 169, soruşturma evresindeki işlemlerin nasıl tutanağa bağlanacağını ve tutanağın kimler tarafından imzalanacağını düzenler. İşlemin zamanı, yeri ve katılanların belirlenmesi ile beyanların ilgililerce okunup onaylanması, soruşturma işlemlerinin sonradan denetlenebilmesini sağlar.
CMK Madde 169 – Kanun Metni
Soruşturma evresinde yapılan işlemlerin tutanağa bağlanması
Madde 169 – (1) Şüphelinin ifadesinin alınması veya sorgusu, tanık ve bilirkişinin dinlenmesi veya bir keşif ve muayene sırasında Cumhuriyet savcısı veya sulh ceza hâkiminin yanında bir zabıt kâtibi bulunur. Acele hâllerde, yemin vermek koşuluyla, başka bir kimse, yazman olarak görevlendirilebilir.
(2) Her soruşturma işlemi tutanağa bağlanır. Tutanak, adlî kolluk görevlisi, Cumhuriyet savcısı veya sulh ceza hâkimi ile hazır bulunan zabıt kâtibi tarafından imza edilir.
(3) Müdafi veya vekil sıfatıyla hazır bulunduğu işlemlerle ilgili tutanakta avukatın isim ve imzasına da yer verilir.
(4) Tutanak, işlemin yapıldığı yeri, tarihi, başlama ve bitiş saatini ve işleme katılan veya ilgisi bulunan kimselerin isimlerini içerir.
(5) İşlemde hazır bulunan ilgililerce onanmak üzere tutanağın kendilerini ilgilendiren kısımları okunur veya okumaları için kendilerine verilir. Bu husus tutanağa yazılarak ilgililere imza ettirilir.
(6) İmzadan kaçınma hâlinde nedenleri tutanağa geçirilir.
(7) (Ek: 21/2/2014 – 6526/16 md.)Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısmının Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar (318, 319, 324, 325 ve 332 nci maddeler hariç) ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun kapsamına giren suçlarla ilgili yürütülen soruşturma ve kovuşturmalarda, kolluk tarafından düzenlenen tutanaklara, ilgili görevlilerin açık kimlikleri yerine sadece sicil numaraları yazılır. Kolluk görevlilerinin ifadesine başvurulması gerektiği hâllerde çıkarılan davetiye veya çağrı kâğıdı, kolluk görevlisinin iş yeri adresine tebliğ edilir. Bu kişilere ait ifade ve duruşma tutanaklarında adres olarak iş yeri adresleri gösterilir.
CMK Madde 169 Şerhi
Her soruşturma işleminin tutanağa geçirilmesi zorunludur. İfade, sorgu, tanık veya bilirkişi dinleme, keşif ve muayene işlemlerinde Cumhuriyet savcısı ya da sulh ceza hâkimi yanında zabıt kâtibi bulunur; acele hâllerde yemin ettirilen başka bir kişi yazman olarak görevlendirilebilir. Tutanakta işlemi yapan görevli ve hazır bulunan zabıt kâtibinin, müdafi veya vekil katılmışsa avukatın adı ve imzası yer almalıdır.
Tutanak; yer, tarih, başlangıç ve bitiş saati ile işleme katılan veya ilgili kişileri göstermelidir. İlgililere kendilerini ilgilendiren bölümler okunmalı veya okumaları sağlanmalı, bu işlem kaydedilmeli ve imzaları alınmalıdır. İmzadan kaçınılırsa nedenleri yazılmalıdır. Soruşturma tutanağının müdafi tarafından incelenmesi, beyanın doğru aktarılıp aktarılmadığının ve imzaya ilişkin itirazların değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Şekil eksikliğinin delile etkisi, eksikliğin niteliği ve somut olaydaki ispat durumu birlikte değerlendirilir; her eksiklik kendiliğinden bütün soruşturmayı geçersiz kılmaz.
Yedinci fıkra, TCK’nın İkinci Kitap Dördüncü Kısmının dört, beş, altı ve yedinci bölümlerinde tanımlanan suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda, kolluk tutanaklarına görevlinin açık kimliği yerine sicil numarasının yazılmasını öngörür; TCK’nın 318, 319, 324, 325 ve 332. maddeleri bu özel düzenlemenin dışındadır. Bu görevlilere yapılacak çağrılar iş yeri adresine tebliğ edilir, ifade ve duruşma tutanaklarında da iş yeri adresi gösterilir. Elektronik tutanakların düzenlenmesi ve imzalanmasında ayrıca CMK 38/A hükümleri dikkate alınır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2020/19067, K. 2022/5968, T. 10.05.2022
10. Ceza Dairesi 2020/19067 E. , 2022/5968 K.
“İçtihat Metni”
İNCELENEN KARARLA
İLGİLİ BİLGİLER
Mahkeme: KOZAN 3. Asliye Ceza Mahkemesi
Karar Tarihi – Numarası: 26/11/2015 – 2015/366 esas ve 2015/536 karar
Suç: Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma
Hüküm: Mahkûmiyet
Dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Aralarındaki bağlantı nedeniyle Dairemizin 2019/8512 esasında kayıtlı Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 18/11/2015 gün, 2015/599 esas ve 2015/757 karar sayılı dosyası ile birlikte incelenmiştir.
Suç tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan TCK’nın 191. maddesinde sanığa isnat edilen suç için temel ceza miktarının “iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası” olarak belirlendiği; 5271 sayılı CMK’nın “Basit Yargılama Usulü” başlıklı 251. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “Asliye Ceza Mahkemesince, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezasını ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulünün uygulanmasına karar verilebilir.” şeklindeki düzenleme karşısında tebliğnamenin bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.
1) Kozan Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/990 soruşturma numaralı dosya içerisinde yer alan olay tutanakları, ifade tutanakları, Adli Tıp Kurumu raporları da dahil olmak üzere tüm soruşturma evrakının onaysız fotokopi olduğu anlaşılmakla, hükme esas alınan belgelerin aslı veya onaylı örneklerinin dosya içinde bulundurulmaması suretiyle CMK’nın 169. maddesine aykırı davranılması,
2) Kabule göre de;
a) Sanığın 21/12/2014 tarihinde işlediği uyuşturucu madde kullanma eylemi nedeniyle 08/01/2015 tarihinde kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verildiği, bu kararın 26/01/2015 tarihinde sanığa tebliğ edildiği ve kararın 10/02/2015 tarihinde kesinleştiği, sanık 10/03/2015 tarihinde tekrar uyuşturucu madde kullanarak tedbir kararını ihlal ettiğinden 01/06/2015 tarihli iddianame ile hakkında kamu davası açıldığı görülmekle; suç ve iddianame tarihleri dikkate alındığında; sanığın birlikte incelenen Kozan 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/599 esas 2015/757 karar sayılı dosyasına konu 25/03/2015 tarihli eylemini 01/06/2015 tarihli iddianame düzenleninceye kadar gerçekleştirmiş olması nedeniyle, bu eylemin TCK’nın 43. maddesinde yer alan zincirleme suçu oluşturup oluşturmadığının tartışılarak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesinde zorunluluk bulunduğundan, her iki suça ilişkin davaların birleştirilmesi ve delillerin tartışılması gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulması,
b) Hükümden önce 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin 08.10.2015 tarihli 2014/140 esas ve 2015/85 karar sayılı hükmü ile 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesinin bazı hükümlerinin iptal edilmesi ve hükümden sonra 7242 sayılı Kanun’un 10. maddesi ile yapılan değişiklikler nedeniyle, bu maddenin uygulanması açısından, sanığın durumunun yeniden belirlenmesinde zorunluluk bulunması,
Yasaya aykırı, sanığın temyiz itirazları bu nedenle yerinde olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin hükmün BOZULMASINA, 10/05/2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2018/2741, K. 2018/5295, T. 01.08.2018
6. Ceza Dairesi 2018/2741 E. , 2018/5295 K.
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SUÇ: Yağma
HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddine
Bölge Adliye Mahkemesince verilen hüküm sanıklar … ve … müdafii ile sanık … tarafından temyiz edilmekle, adli ara vermede CMK’nun 331. maddesi gereğince acele ve tutuklu işleri görmeye yetkili Nöbetçi Ceza Dairesi Kurulunca dosya okunarak gereği görüşülüp düşünüldü: temyiz edenlerin sıfatı, başvurusu süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi.
… 18. Ağır Ceza Mahkemesinin 20/12/2017 gün 2017/355 Esas ve 2017/458 Karar sayılı ilamıyla nitelikli yağma suçundan kurulan mahkumiyet hükmü kararına karşı, sanıklar …, … ve … ile savunmanlarının CMK.nın 272 ve müteakip maddeleri uyarınca İstinaf Kanun Yoluna başvurması üzerine; … Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 13/04/2018 gün ve 2018/466 Esas 2018/487 Karar sayılı nitelikli yağma suçundan verilen mahkumiyet kararına karşı, sanıklar … ve … savunmanı ile sanık … tarafından usulüne uygun olarak açılan temyiz davası üzerine, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen hukuka aykırılıklar CMK.nun 288 ve 289. maddeleri kapsamında incelenip görüşüldü;
Oluş ve dosya içeriğine göre; olay günü, müştekinin sanık …’in sahibi olduğu …isimli işyerinde bulunduğu esnada; sanıklar tarafından iştirak halinde müştekinin parasının ve pasaportunun alınması suretiyle yağma suçunun işlendiğinin iddia edildiği somut olayda;
Müştekinin soruşturma aşamasında tercüman eşliğinde alınan beyanında; olay günü 20:30 sıralarında bahsi geçen iş yerine gittiğini, ismini olay nedeniyle öğrendiği …’in yanındaki iki arkadaşı ile masasına gelip sohbet etmek istediklerini, kendisinin yüz vermediğini, hesabı ödemek için kasaya yöneldiğinde 175-180 cm boylarında ve 40 yaşlarında bir şahsın cebinden bıçak çıkarıp kendisine doğrultması sonrasında etrafını toplam 4 kişinin daha sardığını ve kendisini yere çöktürdüklerini, kendisini yere çöktürenler arasında ismini olay nedeniyle öğrendiği …’nin de olduğunu, bıçak çıkaran şahsın cebindeki cüzdanından 200 Euro parasını ve ayrıca pasaportunu aldığını, masasına gelen bayanın da kendisine bir numara yazılı kağıt vererek 1000 Euro hazırladıktan sonra pasaportunu almak için aramasını söyleyip anlatımda bulunduğu,
22.10.2017 tarihli olay yakalama muhafaza altına alma savcı görüşme ve salıverme tutanağında; polisler eşliğinde bahsi geçen iş yerine gidildiğinde; müştekinin …’i göstererek kendisinden pasaportu karşılığında 1000 Dolar isteyen şahsın o olduğunu söylediğini, sanık …’yi gösterip gasp edildiği esnada bu şahsın da aralarında olduğunu söyleyerek teşhis ettiğinin, fakat iş yeri sahibi …’in olay anında iş yerinde olmadığının tutanakta belirtildiği,
Sanıkların aşamalarda üzerlerine atılı suçlamaları kabul etmemeleri karşısında;
1-Şikayetçi kimlik bilgilerinin dosya içinde fotokopisi bulunan resimli bir belgeden hareketle tespit edildiği, ancak …’da kaldığını beyan ettiği otele görevlilerce gidilerek yapılan sorgulamada otelde hiç kalmadığının belirlendiği, Alman vatandaşı olduğunu söyleyen müştekinin kimliği ve kimliğine göre Alman makamlarınca pasaport verilip verilmediği, olay sonrasında kayıp pasaport başvurusunda bulunup bulunmadığı ya da Türkiye’ye göç yoluyla gelen şahıslardan olup olmadığı Türkiye Göç İdaresi Başkanlığı’ndan sorulup bulunduğunda olayla ilgili detaylı bilgisine başvurulması gerektiği nazara alınmadan eksik incelemeyle hüküm kurulması,
2- Oluşa ve tüm dosya kapsamına göre; müştekinin bahsi geçen eylemle ilgili olarak sanık …’e yönelik teşhis ve tespitinin olmadığı, sanığın suça konu eylemin gerçekleştiği iş yeri sahibi olması dışında üzerine atılı yağma suçuna katıldığına dair mahkûmiyetine yeterli kuşku sınırlarını aşan kesin ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilmeden, sanık …’in atılı suçtan beraati yerine soyut gerekçe ile mahkumiyetine karar verilmesi,
3- 22.10.2017 tarihli tutanak içeriğine göre, kolluk görevlilerinin sanık ile birlikte suça konu iş yerine gittiklerinde müştekinin sanıklar … ve …’yi teşhis ettiğinin belirtilmesine rağmen, bahsi geçen tutanağı imzalamaktan imtina eden sanıkların tutanak içeriğini kabul etmedikleri dikkate alındığında, 22.10.2017 tarihli olay, yakalama, muhafaza altına alma tutanağında imzaları bulunan tutanak tanıklarının mahkemeye çağrılarak tanık olarak dinlenilmeleri, sonucuna göre sanıkların hukuki durumlarının tayin ve takdir edilmesi gerekirken, eksik araştırmaya dayalı olarak sanıklar … ve … hakkında hüküm kurulması,
4- … Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesi’nin karar tarihinin karar yerinde gösterilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanıklar … ve … savunmanı ile sanık …’nin temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, … Bölge Adliye Mahkemesi 14. Ceza Dairesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu verilen 13/04/2018 gün, 2018/466 Esas ve 2018/487 Karar sayılı “esastan red” hükmünün, 5271 sayılı CMK’nın 302/2. madde ve fıkrası uyarınca tebliğnameye kısmen uygun olarak BOZULMASINA, mevcut delil durumuna ve bozma nedenlerine göre sanıklar …, … ve …’nin TAHLİYELERİNE, başka suçtan tutuklu ve hükümlü olmadıkları takdirde serbest bırakılmaları için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılmasına, 01/08/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2016/1466, K. 2016/17836, T. 11.05.2016
19. Ceza Dairesi 2016/1466 E. , 2016/17836 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: 1219 Sayılı Kanuna Aykırılık
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,
1-Sanığın, temyiz dilekçelerinde ve bozma sonrası alınan savunmasında Gebze’ye hiç gitmediğini, protez teknisyeni olmadığını, kimliğini kaybettiğini savunması karşısında; gerçeğin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi bakımından olay tutanağı ve şüpheli ifadesinde bulunan imzalar ile sanığın imzasının karşılaştırılması ve gerektiğinde tutanak düzenleyiciler ile sanık yüzleştirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdiri gerekirken eksik kovuşturma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi,
2-Kabule göre ise;
Kasıtlı suçtan hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 53. maddesi uyarınca hak yoksunluklarına hükmedilmiş ise de, 24/11/2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 08/10/2015 tarih ve 2014/140 E., 2015/85 K. sayılı kararı ile anılan maddenin bazı hükümlerinin iptal edilmiş olması nedeniyle yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu,
Bozmayı gerektirmiş ve sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, tebliğnameye aykırı olarak HÜKMÜN 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 11.05.2016 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
Bu düzenlemeyle bağlantılı olarak CMK Madde 85 (yer gösterme), CMK Madde 147 (ifade ve sorgu usulü) ve CMK Madde 38/A (elektronik işlemler) hükümleri de önem taşır.
Yazar: Avukat Fatih Sefer