Ceza muhakemesinde itiraz, hâkim kararları ile kanunun açıkça itiraz yolunu öngördüğü mahkeme kararlarının yeniden incelenmesini sağlayan olağan kanun yoludur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 267-271. maddelerinde düzenlenen bu başvuru, kanunda özel bir süre bulunmadıkça kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. İtiraz öncelikle kararı veren hâkim veya mahkemeye sunulur. Kararı veren merci itirazı yerinde görmezse dosyayı en çok üç gün içinde yetkili inceleme merciine gönderir. İtiraz, kural olarak kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Ceza Muhakemesinde İtiraz Nedir?
İtiraz, ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında verilen ve kanunen bu yola tabi olan kararların hukuka uygunluğunun denetlenmesini sağlar. Başvurunun amacı, itiraza konu kararın usule veya esasa aykırı olduğunun ileri sürülmesi ve gerektiğinde kaldırılması ya da değiştirilmesidir.
CMK 267. maddeye göre hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itiraz edilebilir. Bu düzenleme iki temel sonuç doğurur:
- Hâkim kararlarına karşı, kanunda aksine bir düzenleme veya kesinlik hükmü bulunmadıkça itiraz yolu açıktır.
- Mahkeme kararlarına karşı itiraz edilebilmesi için kanunun bu yolu öngörmesi gerekir.
Dolayısıyla ceza yargılamasında verilen bütün kararlar itiraz yoluyla incelenemez. Özellikle mahkemenin uyuşmazlığın esasını çözen hükümleri ile ara kararlar arasındaki ayrım önemlidir. Hangi kararın itiraza, hangisinin istinaf veya temyize tabi olduğu, kararın niteliğine ve ilgili kanun hükmüne göre belirlenir.
Bu ayrımın genel çerçevesi, ceza yargılamasında kanun yolları hakkındaki açıklamalarda ayrıca ele alınmaktadır.
Hangi Kararlara Karşı İtiraz Edilebilir?
İtiraza tabi kararlar yalnızca CMK 267. maddeden ibaret değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun farklı maddelerinde bazı kararlar hakkında açıkça itiraz imkânı tanınmıştır.
Kanuni şartları mevcut olduğunda itiraz konusu olabilecek kararlar arasında şunlar bulunur:
- Tutuklama kararları ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar.
- Tutuklama isteminin reddine ilişkin kararlar.
- Adli kontrol uygulanmasına, devamına veya kaldırılması isteminin reddine ilişkin kararlar.
- Arama ve elkoyma gibi koruma tedbirlerine ilişkin, kanunen itiraza açık hâkim kararları.
- Ceza mahkemelerinin görevsizlik veya yetkisizlik kararları.
- Kanunda itiraz yolu açıkça gösterilen diğer hâkim ve mahkeme kararları.
Bu kararların her biri için aynı inceleme merciinin görevli olduğu düşünülmemelidir. Özellikle sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararları hakkında özel merci düzenlemesi bulunmaktadır.
Ayrıca Cumhuriyet savcısının bazı kararlarına karşı da özel kanun hükümleri uyarınca itiraz edilebilir. Örneğin kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı CMK 173 kapsamında özel bir başvuru usulü vardır. Bu başvuru, CMK 268’deki genel hâkim ve mahkeme kararlarına itiraz usulüyle karıştırılmamalıdır.
CMK İtiraz Süresi Kaç Gündür?
CMK 268/1 uyarınca genel itiraz süresi iki haftadır. Bu süre, kanunun ayrıca başka bir süre belirlemediği hâllerde uygulanır. Sürenin başlangıcında ilgilinin kararı öğrendiği tarih esas alınır.
2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’la CMK 268/1’deki yedi günlük süre iki hafta olarak değiştirilmiştir. Değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten önceki kararlar bakımından ilgili geçiş hükümleri ve kararın tabi olduğu dönem ayrıca değerlendirilmelidir.
İki haftalık itiraz süresi nasıl hesaplanır?
CMK 39. madde, sürelerin hesaplanmasına ilişkin kuralları düzenler. Hafta olarak belirlenen süre, ilgili başlangıç gününün son haftadaki isim itibarıyla karşılığı olan günün mesai saati bitiminde sona erer. Son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş gününün sonunda biter.
Örneğin itiraz süresini başlatan karar bir salı günü usulüne uygun şekilde öğrenilmişse, iki haftalık süre kural olarak ikinci haftanın salı günü mesai bitiminde sona erer.
Elektronik başvurularda uygulanacak teknik son saat ve işlem kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır. Sürenin son gününe bırakılmadan başvurunun tamamlanması, sistemsel gecikme ve kayıt sorunlarını önlemek bakımından önemlidir.
İtiraz süresi kararın verildiği tarihten mi başlar?
İtiraz süresi her durumda kararın yazıldığı veya imzalandığı tarihten başlamaz. CMK 268/1, CMK 35. maddeye atıfla ilgililerin kararı öğrendiği günü esas alır.
- İlgilinin yüzüne karşı verilen kararlarda: Kararın usulüne uygun açıklanması ve öğrenilme tarihi değerlendirilir.
- İlgilinin yokluğunda verilen kararlarda: Tebligat hükümleri ve kararın niteliğine göre öğrenme veya tebliğ tarihi önem taşır.
- Koruma tedbirlerinde: Kararın niteliği ve CMK 35/2’deki istisna nedeniyle, tebligat yapılmadığı gerekçesiyle sürenin hiçbir şekilde başlamadığı varsayılamaz.
Kararın ne zaman öğrenildiği konusunda uyuşmazlık varsa tebliğ belgesi, duruşma tutanağı, kararın bildirildiğine ilişkin kayıtlar ve diğer usul işlemleri birlikte incelenmelidir.
Kararda kanun yolu, başvuru süresi, merci veya şeklinin gösterilmemesi hâlinde CMK 34/2 ile eski hâle getirmeye ilişkin hükümler ayrıca önem kazanır.
Ceza Muhakemesinde İtirazı Kimler Yapabilir?
İtiraz hakkına sahip kişiler bakımından CMK 260-263. maddelerdeki genel kanun yolu hükümleri uygulanır. Başvuru hakkı, ilgilinin ceza muhakemesindeki sıfatına ve karardan hukuken etkilenmesine göre belirlenir.
- Şüpheli ve sanık: Kanunen itiraza açık ve kendilerini ilgilendiren kararlara karşı başvurabilirler.
- Cumhuriyet savcısı: Kanun yolu açık olan kararlara karşı itiraz edebilir. Kanuni şartlarla şüpheli veya sanık lehine de başvurabilir.
- Katılan ve suçtan zarar gören: CMK 260’ta belirtilen koşullarla kanun yoluna başvurabilirler. Katılma isteminin henüz karara bağlanmamış veya reddedilmiş olması da bu hüküm çerçevesinde değerlendirilir.
- Müdafi ve vekil: Üstlendikleri kişinin açık arzusuna aykırı olmamak ve kanuni yetki sınırlarına uymak koşuluyla başvuru yapabilirler.
- Şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi: CMK 262 kapsamında, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresinde kendiliklerinden başvurabilirler.
Bir kişinin dosyayla ilgisinin bulunması tek başına bütün kararları itiraz yoluna taşıyabileceği anlamına gelmez. Başvurulacak kararın itiraza açık olması ve başvuranın kanun yolu hakkına sahip bulunması birlikte aranır.
Ceza Muhakemesinde İtiraz Nasıl Yapılır?
CMK 268/1’e göre itiraz, kararı veren hâkim veya mahkemeye yapılır. İtirazı inceleyecek merci farklı olsa bile başvurunun başlangıç noktası, kural olarak kararı veren mercidir.
Başvuru iki şekilde gerçekleştirilebilir:
- Kararı veren mercie hitaben hazırlanmış bir itiraz dilekçesi verilmesi.
- İtiraz iradesinin zabıt kâtibine bildirilmesi ve bu beyanın tutanağa geçirilmesi.
Zabıt kâtibine yapılan başvuruda, tutanağa geçirilen beyan ve imza mahkeme başkanı veya hâkim tarafından onaylanır.
Tutuklu şüpheli ve sanıklar bakımından CMK 263’te ayrıca başvuru kolaylığı tanınmıştır. Tutuklu kişi, ceza infaz kurumu müdürüne dilekçe vererek veya usulüne uygun beyanda bulunarak kanun yoluna başvurabilir. Başvurunun ilgili deftere kaydedilmesi ve tutanak düzenlenmesiyle kanun yolu süresi bakımından gerekli işlem gerçekleştirilmiş olur.
Kararı veren hâkim itiraz üzerine ne yapar?
CMK 268/2 uyarınca kararı veren hâkim veya mahkeme, itirazı öncelikle kendisi değerlendirir.
- İtirazı yerinde görürse kararını düzeltir.
- İtirazı yerinde görmezse dosyayı en çok üç gün içinde incelemeye yetkili mercie gönderir.
Üç günlük süre, başvurucunun itiraz süresinden farklıdır. Bu süre, itiraz edilen kararı veren merciin dosyayı inceleme merciine göndermesine ilişkindir.
Kararı veren merciin itirazı yerinde görmemesi, itirazın kendiliğinden reddedildiği anlamına gelmez. Bu durumda esas incelemeyi kanunen yetkili itiraz mercii yapar.
İtirazı Hangi Mahkeme veya Hâkimlik İnceler?
İtiraz merciinin belirlenmesinde CMK 268/3 uygulanır. Yetkili merci, itiraz edilen kararı veren hâkim veya mahkemeye ve kararın konusuna göre değişir.
Sulh ceza hâkimliği kararlarına itiraz
CMK 268/3-a kapsamında, sulh ceza hâkimliği kararları hakkındaki genel itiraz incelemesi, aynı yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği bulunuyorsa numara olarak kararı veren hâkimliği izleyen hâkimlik tarafından yapılır. Son numaralı hâkimliğin kararını bir numaralı hâkimlik inceler.
Tek sulh ceza hâkimliği bulunan yerlerde ise ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yer ve yargı çevresi esas alınarak kanunda gösterilen başka bir sulh ceza hâkimliği inceleme mercii olur.
Ancak bu genel düzenleme, tutuklama ve adli kontrol kararlarının itiraz merciine ilişkin özel hükümle birlikte değerlendirilmelidir.
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itirazı kim inceler?
CMK 268/3-b gereğince sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına yapılan itirazları, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler.
Sulh ceza hâkimliği işleri asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa itirazı inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanına aittir.
Bu nedenle tutuklama veya adli kontrol kararına itirazda, diğer sulh ceza hâkimliği kararları için geçerli genel merci düzenlemesinin otomatik olarak uygulanması doğru değildir.
Tutuklama kararının hukuki şartları ve somut itiraz gerekçeleri, tutuklama kararına itiraz konulu yazıda ayrıca açıklanmaktadır.
Asliye ceza mahkemesi kararlarına itiraz
CMK 268/3-c uyarınca asliye ceza mahkemesi hâkimi tarafından verilen ve kanunen itiraza açık kararlara ilişkin başvurular, mahkemenin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesince incelenir.
Burada da öncelikle kararın gerçekten itiraza tabi olup olmadığı belirlenmelidir. Asliye ceza mahkemesinin verdiği her karar için doğrudan ağır ceza mahkemesine itiraz edilemez.
Ağır ceza mahkemesi kararlarına itiraz
Ağır ceza mahkemesi veya başkanı tarafından verilen itiraza açık kararların incelenmesinde şu kurallar uygulanır:
- Aynı yerde birden fazla ağır ceza mahkemesi dairesi bulunuyorsa itirazı numara olarak sonraki daire inceler.
- Son numaralı dairenin kararına ilişkin itirazı birinci daire inceler.
- Tek ağır ceza mahkemesi dairesinin bulunduğu yerde ise en yakın ağır ceza mahkemesi yetkilidir.
Naip hâkim ve istinabe olunan mahkeme kararları ile bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay ceza dairelerinin kanunen itiraza açık belirli kararlarında CMK 268/3-d ve (e) bentlerindeki özel merci kuralları uygulanır.
Sulh ceza hâkimliği kararlarının merci bakımından ayrıntılı incelemesi için sulh ceza hâkimliği kararına itiraz başlıklı yazıya da bakılabilir.
İtiraz Kararın Uygulanmasını Durdurur mu?
CMK 269/1 gereğince itiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu kendiliğinden doğurmaz. Başka bir ifadeyle, bir karara itiraz edilmiş olması kararın uygulanmasını otomatik olarak durdurmaz.
Ancak CMK 269/2 uyarınca kararı veren makam veya itirazı inceleyecek merci, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılmasına karar verebilir.
Bu nedenle itiraz dilekçesinde yalnızca kararın kaldırılmasının değil, gerekli ve hukuken mümkün olduğu durumlarda kararın uygulanmasının inceleme sonuçlanıncaya kadar geri bırakılmasının da gerekçeli şekilde talep edilmesi değerlendirilebilir.
Özellikle kişi özgürlüğünü sınırlayan tedbirlerde, itirazın yapılmış olması tek başına kişinin serbest bırakılmasını sağlamaz. Tutuklama ve adli kontrol bakımından ilgili özel hükümler de uygulanır.
İtiraz İncelemesi Nasıl Yapılır?
CMK 270 ve 271, itiraz merciinin inceleme yetkilerini ve karar usulünü düzenler. İtiraz incelemesi kural olarak dosya üzerinden, duruşma yapılmaksızın gerçekleştirilir.
Bununla birlikte itiraz mercii yalnızca dilekçedeki ifadelerle sınırlı şekilde hareket etmek zorunda değildir. CMK 270/1 kapsamında gerekli gördüğü inceleme ve araştırmaları yapabilir veya yapılmasını emredebilir.
İtirazın Cumhuriyet savcısına ve karşı tarafa bildirilerek yazılı cevap alınması da mümkündür.
İtiraz incelemesinde duruşma yapılır mı?
CMK 271/1 uyarınca kanunda yazılı istisnalar saklı kalmak üzere itiraz hakkında duruşma yapılmadan karar verilir.
Ancak merci gerekli görürse Cumhuriyet savcısını ve ardından müdafi veya vekili dinleyebilir. Bu imkân, her itirazda duruşma açılmasının zorunlu olduğu anlamına gelmez.
Cumhuriyet savcısının görüşüne karşı cevap verilebilir mi?
CMK 270/2 özel bir güvence öngörmektedir. CMK 101 ve 105 kapsamında yapılan itirazlarda Cumhuriyet savcısından görüş alınması durumunda, bu görüş şüpheli, sanık veya müdafiine bildirilir.
Şüpheli, sanık veya müdafi üç gün içinde bu görüşe karşı açıklamalarını sunabilir.
Bu üç günlük süre, genel itiraz süresi değildir. Tutuklamaya ilişkin belirtilen itirazların incelenmesi sırasında savcılık görüşüne cevap verilmesi için tanınmış ayrı bir süredir.
İtirazın etkili şekilde incelenebilmesi için karşı görüşte ileri sürülen yeni iddia ve değerlendirmelerin cevaplandırılması önem taşır.
İtiraz Kabul Edilirse veya Reddedilirse Ne Olur?
CMK 271/2 gereğince itiraz yerinde görülürse inceleme mercii aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir.
İtirazın kabul edilmesi, incelenen kararın hukuka aykırılığının veya değiştirilmesini gerektiren nedenlerin kabul edildiği anlamına gelir. Bunun somut sonucu, itiraz edilen kararın niteliğine göre farklılaşır.
Örneğin koruma tedbirine ilişkin bir kararda, tedbirin uygulanması veya devamı hakkında yeniden hukuki değerlendirme yapılması gerekebilir.
İtirazın reddi hâlinde ise itiraz konusu karar, başka bir kanuni neden bulunmadıkça mevcut hukuki sonuçlarını sürdürür.
İtiraz hakkında karar ne kadar sürede verilir?
CMK 271/3, itiraz hakkında kararın mümkün olan en kısa sürede verilmesini öngörür. Bu hüküm, bütün itirazların üç gün veya iki hafta içerisinde kesin olarak sonuçlandırılacağı anlamına gelmez.
CMK 268/2’deki üç günlük süre, kararı veren merciin itirazı yetkili mercie gönderme süresidir. İtirazı inceleyen merci bakımından ise CMK 271/3’te mümkün olan en kısa süre ölçütü bulunmaktadır.
İtiraz üzerine verilen karara yeniden itiraz edilebilir mi?
CMK 271/4’e göre itiraz merciinin itiraz üzerine verdiği kararlar kural olarak kesindir. Ancak ilk defa itiraz mercii tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı yeniden itiraz yoluna başvurulabilir.
Bu istisna, tutuklamaya ilişkin her ret kararının sınırsız biçimde yeniden itiraz edilebileceği anlamına gelmez. Kararın kim tarafından ve hangi aşamada verildiğinin belirlenmesi gerekir.
Kesinlik kuralı, şartları oluştuğunda yeni olgulara dayanılarak koruma tedbirinin kaldırılmasının talep edilmesini veya kanunda öngörülen diğer başvuru imkânlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ceza Muhakemesinde İtiraz Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?
CMK 268, itirazın dilekçeyle veya tutanağa geçirilmiş beyanla yapılabileceğini düzenler. Kanunda bütün itirazlar için tek tip ve zorunlu bir dilekçe şablonu öngörülmemiştir.
Bununla birlikte etkili bir inceleme sağlanabilmesi için dilekçede şu unsurlara yer verilmesi uygundur:
- Kararı veren hâkimlik veya mahkemenin adı.
- Soruşturma veya dava dosyasının numarası.
- İtiraz edilen kararın tarihi ve varsa karar numarası.
- İtiraz eden kişinin kimliği ve muhakemedeki sıfatı.
- Kararın hangi yönlerden hukuka veya dosyadaki olgulara aykırı olduğu.
- İtiraz gerekçelerini destekleyen deliller ve hukuki dayanaklar.
- Kararın kaldırılması, değiştirilmesi veya ilgili tedbirin sona erdirilmesi gibi açık sonuç talepleri.
- Gerekli görülüyorsa kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması talebi.
İtiraz gerekçelerinin kararın dayandığı somut olgularla ilişkilendirilmesi önemlidir. Kararın gerekçesiz olduğu ileri sürülüyorsa hangi hususların değerlendirilmediği; delil yetersizliği ileri sürülüyorsa dosyadaki hangi kayıtların kararla bağdaşmadığı açıklanmalıdır.
Özellikle kişi özgürlüğünü sınırlayan tedbirlerde ceza soruşturmasında savunma haklarının etkin kullanılması, kararın somut gerekçelerinin ve daha hafif bir tedbirin yeterli olup olmayacağının incelenmesini gerektirir.
İtirazın yalnızca karara katılınmadığını belirten genel bir açıklamayla sınırlandırılmaması, inceleme merciinin uyuşmazlığı değerlendirmesini kolaylaştırır.
Yanlış Mercie Başvurulursa İtiraz Hakkı Kaybedilir mi?
CMK 264, kanun yolunun veya başvuru merciinin belirlenmesinde yanılmaya ilişkin koruyucu bir düzenleme içerir. Buna göre kabul edilebilir bir başvuruda kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma, başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz.
Bu durumda başvurunun yapıldığı merci, dilekçeyi veya başvuruyu gecikmeksizin görevli ve yetkili mercie gönderir.
Ancak bu hüküm, süresi geçmiş veya diğer kabul edilebilirlik şartlarını taşımayan her başvurunun geçerli sayılacağı anlamına gelmez.
Bu nedenle başvurunun süresinde yapıldığına ilişkin teslim tarihi ve kayıtların korunması önemlidir.
İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Yapılabilir?
İtiraz süresinin geçirilmesi, kural olarak başvurunun süre yönünden incelenememesi sonucunu doğurabilir. Bununla birlikte süreyi kusuru olmaksızın kaçıran kişi bakımından CMK 40-42’de düzenlenen eski hâle getirme kurumu gündeme gelebilir.
CMK 40’a göre kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş kişi eski hâle getirme talebinde bulunabilir. Kanun yoluna başvuru hakkının kendisine bildirilmemesi hâlinde de kanun, kişinin kusursuz sayılacağını düzenlemiştir.
CMK 41/1 uyarınca eski hâle getirme dilekçesi, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde ilgili mahkemeye verilmelidir.
Başvuruda sürenin neden kaçırıldığı, kişinin neden kusurlu olmadığı ve varsa bunu doğrulayan belgeler açıklanmalıdır. Süresinde yapılamayan usul işlemi de dilekçe verildiği sırada yerine getirilmelidir.
Eski hâle getirme her süre aşımında otomatik olarak kabul edilmez. Başvuru şartlarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği ayrıca incelenir.
Konunun ayrıntıları, ceza yargılamasında eski hâle getirme şartları hakkındaki yazıda açıklanmaktadır.
İtiraz ile İstinaf ve Temyiz Arasındaki Fark Nedir?
İtiraz, istinaf ve temyiz farklı kanun yollarıdır. Bunların birbirinin yerine kullanılabileceği düşünülmemelidir.
- İtiraz: Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği mahkeme kararlarının, kanunen belirlenen merci tarafından incelenmesini sağlar.
- İstinaf: Kanunen istinafa tabi ilk derece mahkemesi hükümlerinin bölge adliye mahkemesi tarafından incelenmesini sağlar.
- Temyiz: Kanunen temyize açık hükümlerin Yargıtay tarafından hukuki denetime tabi tutulmasını sağlar.
Bir kararın hangi kanun yoluna tabi olduğu belirlenirken kararın adı kadar hukuki niteliği ve yürürlükteki özel düzenlemeler de dikkate alınmalıdır.
Örneğin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları bakımından, karar tarihi ve geçiş hükümlerine göre özel bir kanun yolu rejimi bulunmaktadır. Bu husus HAGB kararlarına karşı güncel kanun yolları başlıklı yazıda ayrıca incelenmektedir.
Özel İtiraz Usulleri Genel CMK İtirazından Nasıl Ayrılır?
CMK 267-271 genel itiraz rejimini oluşturmakla birlikte bazı işlemler için özel hükümler öngörülmüştür. Bu özel hükümler genel kurallarla birlikte değerlendirilir.
Örneğin:
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı: Cumhuriyet savcısının kararına karşı CMK 173’te düzenlenen özel başvuru usulü uygulanır.
- Basit yargılama usulünde verilen hüküm: CMK 252’deki itiraz düzenlemesi ve bu başvuruya bağlanan özel sonuçlar dikkate alınır.
- Koruma tedbirlerine ilişkin kararlar: Tutuklama, adli kontrol, arama ve elkoyma bakımından ilgili özel maddelerdeki şartlar ve merci düzenlemeleri gözetilir.
Basit yargılama usulü bakımından basit yargılama kararına itiraz ve sonuçları, genel itirazdan ayrılan önemli özellikler taşımaktadır.
Bu nedenle bir kararın üzerinde yalnızca “itiraz yolu açıktır” ifadesinin bulunması, başvuru süresinin, merciinin ve hukuki sonuçlarının her dosyada aynı olacağını göstermez.
Ceza Muhakemesinde İtiraz Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
CMK itiraz süresi 7 gün mü, 14 gün mü?
27 Ekim 2026 itibarıyla CMK 268/1’deki genel itiraz süresi iki haftadır. Eski yedi günlük genel süre, 1 Haziran 2024’te yürürlüğe giren değişiklikle iki haftaya çıkarılmıştır. Özel kanun hükümleri ve geçmiş dönem kararlarına ilişkin geçiş düzenlemeleri saklıdır.
Ceza mahkemesinde itiraz dilekçesi nereye verilir?
Genel kurala göre itiraz dilekçesi kararı veren hâkimlik veya mahkemeye sunulur. Bu merci itirazı yerinde görmezse dosyayı yetkili inceleme merciine gönderir. Özel başvuru usullerindeki farklılıklar saklıdır.
İtiraz edilince tutuklu kişi hemen tahliye edilir mi?
Hayır. Tutuklama kararına itiraz edilmesi kendiliğinden tahliye sonucu doğurmaz. Yetkili merci, tutuklamanın kanuni şartlarını ve dosyadaki olguları değerlendirir. Kararın kaldırılması veya ilgili başka bir karar verilmesi hâlinde bunun hukuki sonuçları uygulanır.
Cumhuriyet savcısı sanık lehine itiraz edebilir mi?
Evet. CMK 260/3 uyarınca Cumhuriyet savcısı sanık lehine de kanun yollarına başvurabilir. Bununla birlikte başvurulan kararın kanunen ilgili kanun yoluna açık olması gerekir.
İtirazın reddinden sonra aynı karara yeniden itiraz edilebilir mi?
CMK 271/4’e göre itiraz merciinin verdiği kararlar kural olarak kesindir. Ancak ilk defa itiraz mercii tarafından verilen tutuklama kararlarına yeniden itiraz edilebilir. Yeni olgulara dayalı başka kanuni taleplerin bulunması ise ayrı değerlendirilir.
İtiraz dilekçesinde gerekçe göstermek zorunlu mudur?
CMK 268’de bütün itirazlar için tek tip bir gerekçe düzeni öngörülmemiştir. Bununla birlikte kararın neden hukuka aykırı olduğu, hangi olguların dikkate alınmadığı ve ne talep edildiği açıkça gösterilmelidir. Gerekçeli başvuru, itirazın kapsamının belirlenmesi ve etkili incelenmesi bakımından önemlidir.
Sonuç: CMK İtirazında Süre ve Merci Neden Önemlidir?
Ceza muhakemesinde itiraz, kanunen itiraza açık hâkim ve mahkeme kararlarının denetlenmesini sağlayan önemli bir güvencedir. CMK 267-271 uyarınca başvurunun hangi karara yöneltildiği, süresinde yapılıp yapılmadığı ve doğru inceleme merciinin belirlenmesi temel öneme sahiptir.
Genel itiraz süresi iki hafta olmakla birlikte özel süre ve usuller ayrıca kontrol edilmelidir. İtirazın kararı kendiliğinden durdurmadığı, incelemenin kural olarak duruşmasız yapıldığı ve itiraz merciinin kararlarının çoğunlukla kesin olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut dosyada kararın öğrenilme tarihi, kanun yolu bildirimi, kararın gerekçesi ve uygulanabilecek özel hükümler birlikte değerlendirilerek başvurunun hukuki çerçevesi belirlenmelidir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer