Halka arz onay süreci, izahnamenin SPK’ya sunulmasından başlayıp onay kararına, teslim ve ilan işlemlerine, satış sürecinde ortaya çıkabilecek değişikliklerin bildirilmesine kadar uzanan, her aşaması ayrı işlem süresine ve usule bağlanmış bir idari süreçtir. Sürecin herhangi bir adımında yapılan bir usul hatası — eksik belge, süresinde yapılmayan bildirim, gecikmiş tescil — halka arzın gecikmesine, izahnamenin işlemden kaldırılmasına veya yeniden onay alınması zorunluluğuna yol açabilir.
Başvuru ve İnceleme Süreci
Süreç, hazırlanan izahnamenin (veya halka arz edilmeksizin ihraçta ihraç belgesinin) basılı nüshalarının yanı sıra, Kurulun incelemesine imkân verecek şekilde elektronik ortamda da Kurula iletilmesiyle başlar (İzahname ve İhraç Belgesi Tebliği m.20/2); elektronik nüshanın basılı nüshayla aynı olduğu ihraççı tarafından yazılı olarak beyan edilir. İnceleme süresi, ilk halka arzlarda daha uzun tutulmuştur (20 iş günü); bunun dışındaki başvurularda (örneğin daha önce halka açılmış bir ortaklığın yeni bir ihracı) 10 iş günü uygulanır. Kurul, inceleme sırasında ihraççıyı, faaliyetlerini veya aracın niteliğini dikkate alarak ilave bilgilerin izahnamede yer almasını talep edebilir; bu ilave bilgiler, izahnamenin teslim edilmesinden önce mutlaka izahnameye eklenmelidir (Tebliğ m.22/1).
Eksik Belge Bildirimi ve Sürelerin Yeniden İşlemesi
Başvuruda sunulan bilgi ve belgelerin eksik olması veya ek bilgiye ihtiyaç duyulması hâlinde, SPKn m.6/3 uyarınca başvuru tarihinden itibaren 10 iş günü içinde başvuru sahibi bilgilendirilerek eksikliklerin Kurulca belirlenecek süre içinde giderilmesi istenir; Tebliğ m.19/2 bu süreyi somutlaştırarak, başvuru sahibinin başvuru tarihinden itibaren yine 10 iş günü içinde yazılı veya elektronik ortamda bilgilendirilmesini ve eksikliklerin bildirim tarihinden itibaren 20 iş günü içinde giderilmesini öngörür. Bu takdirde, m.6/2’deki 10 veya 20 iş günlük inceleme süreleri, eksik veya ek bilgi/belgelerin tamamının Kurula sunulduğu tarihten itibaren baştan işlemeye başlar. Makul sebeplerin varlığı ve başvuru sahibinin talebi hâlinde, Kurul bu 20 iş günlük tamamlama süresini 20 iş günü daha uzatabilir.
Bu bildirimlere rağmen eksiklikler giderilmezse, başvuru Tebliğ m.19/3’te sayılan üç hâlden birine girerek işlemden kaldırılabilir: incelemeyi imkânsız kılacak derecede eksiklik, zorunlu bilgi/belgelerin hiç veya eksik iletilmemesi, ya da verilen sürede eksikliklerin tamamlanmaması. Bu kurumun ayrıntıları ve işlemden kaldırmanın ret kararından farkı izahname başlıklı yazımızda ele alınmıştır. Kurulun bu süreler içinde bir karar vermemiş olması, izahnamenin onaylandığı veya reddedildiği anlamına gelmez (m.19/4) — bu, başvuru sahibinin sürecin sessizce “onaylanmış” sayılacağı yönünde bir beklentiye girmemesi gerektiğini gösterir.
Taslak İzahnamenin Başvuruyla Birlikte İlanı
Sürecin, piyasa şeffaflığı açısından en çok göz ardı edilen adımı, henüz onaylanmamış izahnamenin de kamuya duyurulması zorunluluğudur. Tebliğ m.28/2 uyarınca, Kurula onay için sunulan izahname, başvuru tarihinden itibaren 5 iş günü içinde ihraççının internet sitesinde, ihraççının KAP üyeliği varsa KAP’ta ve varsa yetkili kuruluşun internet sitesinde ilan edilir; izahnamenin birden fazla belge şeklinde hazırlanması hâlinde bu yükümlülük her belgenin Kurula sunulmasıyla ayrı ayrı başlar. Bu taslak izahnamenin başında, henüz Kurulca onaylanmadığına dair bir ifadeye yatırımcıların açıkça fark edebileceği şekilde yer verilmesi zorunludur. KAP’ta zaman zaman görülen “İzahname (SPK Onayına Sunulan)” başlıklı belgeler, bu yükümlülüğün somut yansımasıdır.
Onay Kararı ve Gerekçeli Ret
Kurul, izahnamedeki bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve Kurulca belirlenen standartlara göre eksiksiz olduğu kanaatine varırsa onay kararı verir; izahnamenin ayrı belgelerden oluşması hâlinde her belge ayrı ayrı onaylanır (m.6/1). Onayın hukuki niteliği ve “tekeffül” teşkil etmediği hususu halka arz başlıklı yazımızda ele alınmıştır. İnceleme sonucunda başvurunun olumsuz karşılanması hâlinde, bu durum gerekçesi belirtilerek ilgilisine yazılı olarak bildirilir (m.6/4, Tebliğ m.22/4); gerekçenin somut ve mevzuata dayalı olması, olası bir idari dava sürecinde belirleyici bir unsurdur.
Kurul Ücreti
Kurulca onaylı izahname veya ihraç belgesi alınmaksızın satış işlemine başlanamaz. SPKn m.130/3 çerçevesinde belirlenen Kurul ücretinin, izahnamenin (tek belgeyse tamamının, birden fazla belgeyse sermaye piyasası aracı notu ve özetin) veya ihraç belgesinin ihraççıya teslimi öncesinde Kurul bütçesine gelir kaydedilmek üzere yatırılması esastır (Tebliğ m.23/1). Ücretin yatırılmış olmasına rağmen izahname veya ihraç belgesi süresinde teslim alınmazsa ya da satıştan vazgeçilir, satış tamamlanamaz veya kısmen tamamlanırsa, yatırılan ücretin iadesi ya da başka bir ihraç için mahsubu talep edilemez (m.23/2) — bu, halka arz kararından vazgeçme riskinin mali bir maliyeti olduğunu göstermektedir.
Onay Sonrası Teslim, İlan ve Tescil Süreci
Onaylanan izahname veya ihraç belgesi, karar tarihini takip eden 20 iş günü içinde teslim alınmalı ve Tebliğ m.28’de belirtilen sürede ilan edilmelidir; aksi hâlde Kurulca yeniden onaylanmasına karar verilmesi gerekir (Tebliğ m.22/5). Teslim alınan onaylı izahname, teslimi takip eden 15 iş günü içinde ihraççının internet sitesinde, KAP’ta ve varsa yetkili kuruluşun internet sitesinde ilan edilir (m.28/3); izahnamenin birden fazla belge olarak hazırlanması ve belgelerin farklı tarihlerde onaylanması hâlinde bu süre her belgenin teslim alınmasıyla ayrı ayrı işler (m.28/4). İzahnamenin geçerlilik tarihi, KAP üyesi ihraççılarda KAP’ta, KAP üyesi olmayanlarda ise kendi internet sitesinde ilan edildiği tarihte başlar (m.28/5).
İlan aşamasından sonra tescil aşaması gelir: izahnamenin nerede yayımlandığı hususu, ilandan itibaren 10 iş günü içinde ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde (TTSG) ilan edilir — izahnamenin kendisi değil, yalnızca nerede yayımlandığı bilgisi tescil edilir; sermaye piyasası araçlarının satışına başlanması için bu tescilin tamamlanmış olması aranmaz (m.28/9). Tescile ilişkin TTSG ilanının tarih ve sayısı, ilandan itibaren 6 iş günü içinde Kurula yazılı olarak bildirilir; bu yükümlülük ihraççı, halka arz eden veya yetkili kuruluş tarafından yerine getirilebilir (Tebliğ m.30). İhraççılar, internet sitesinde ilan edilen izahnameye yatırımcıların kolaylıkla erişebilmesi için gerekli tedbirleri alır ve izahnameyi Kurulca onaylandığı şekliyle asgari 5 yıl süreyle internet sitesinde saklar (m.28/7).
Satış Sürecinde Değişiklik ve Yeni Hususların Bildirilmesi
Bu bildirim yükümlülüğü, izahnamenin onaylanmasıyla sürecin bitmediğini gösterir: satış tamamlanana kadar izahnamenin güncelliği izlenmeye devam edilmelidir. Değişiklik gerektiren veya yeni hususların ortaya çıkması hâlinde satış süreci durdurulabilir; ihraççı, halka arz eden veya yetkili kuruluşlar bu durdurmayı yapmazsa, gerekli görülmesi hâlinde Kurul satış sürecinin durdurulmasına resen karar verebilir (Tebliğ m.24/1).
Değiştirilecek veya yeni eklenecek hususları içeren izahnamenin ilgili kısımları, Kurula bildirim tarihinden itibaren 7 iş günü içinde onaylanır ve derhâl ilan edilir; ayrıca ihraççının ve yetkili kuruluşun internet sitesinde (ve KAP üyeliği varsa KAP’ta), izahnamenin eski ve yeni hâlinin karşılaştırılmasına imkân tanıyan bir bilgiye ve tüm değişikliklerin işlendiği tek metin hâline getirilmiş güncel hâline de yer verilir (Tebliğ m.24/2). Değişikliğin izahnamenin özet bölümünü de etkilemesi hâlinde özet de güncellenir; özetin bir bütün olarak yeniden yayımlanması durumunda, değişen kısmın yatırımcıların kolayca fark edebileceği şekilde diğer kısımlardan daha dikkat çekici sunulması gerekir (Tebliğ m.24/3).
Danıştay 13. Dairesi’nin 21.11.2024 tarihli, E.2020/3060 K.2024/4952 sayılı kararı, bu bildirim yükümlülüğünün pratikte nasıl işlediğini somutlaştırmaktadır: kararda, Tebliğ m.24/1 kapsamındaki “önemli değişiklik/yeni husus” bildirim yükümlülüğüne aykırılık iddiasıyla açılan bir uyuşmazlıkta, bu yükümlülüğün mülga tebliğ döneminden bu yana süreklilik taşıyan, ihraççının inisiyatifine bırakılmayan bir bildirim ödevi olduğu teyit edilmiştir. Uygulamada, bir ihraççının önemli bir gelişmeyi (örneğin beklenmedik bir finansal sonuç, önemli bir sözleşme kaybı veya yönetimde değişiklik) “henüz kesinleşmedi” gerekçesiyle bildirmeyi geciktirmesi, bu maddeye aykırılık oluşturma riski taşır.
Yatırımcının Talebini Geri Alma Hakkı
Bu süre asgari bir güvencedir ve Tebliğ m.24/4 uyarınca, konuya ilişkin izahnamede bilgi verilmesi koşuluyla ihraççı ve/veya halka arz eden tarafından daha uzun olarak belirlenebilir — yani ihraççı, yatırımcı lehine bu süreyi genişletebilir ama kısaltamaz. Uygulamada, bir izahname değişikliği yayımlandığında ihraççıların KAP’ta ayrıca bu 2 iş günlük (veya uzatılmış) talep geri alma süresini ve son kullanım tarihini açıkça duyurması, hem mevzuata uyumu hem de yatırımcı şikâyetlerinin önlenmesini sağlar.
Görevli Mahkeme
İzahnamenin onaylanmaması, şartlı onaylanması, işlemden kaldırılması veya idari para cezası uygulanması gibi Kurul işlemlerine karşı idare mahkemelerinde ve Danıştay’da iptal davası açılabilir; bu dava hakkı yalnızca ihraççıyla sınırlı olmayıp, işlemden menfaati etkilenen pay sahipleri gibi üçüncü kişilerce de kullanılabilir. Onay sürecindeki usul hatalarından kaynaklanan zararların tazmini ise asliye ticaret mahkemelerinin görev alanına girer.
Sıkça Sorulan Sorular
İzahname onay süreci ne kadar sürer?
Kural olarak başvurudan itibaren 10 iş günü, ilk halka arzlarda ise 20 iş günü içinde karara bağlanır; eksik belge bildirilirse bu süreler, eksikliğin giderildiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar.
Eksik belge bildiriminden sonra ne kadar sürede tamamlama yapılmalıdır?
Eksikliklerin 20 iş günü içinde giderilmesi istenir; makul sebep ve talep hâlinde Kurul bu süreyi 20 iş günü daha uzatabilir.
Henüz onaylanmamış izahname kamuya açıklanır mı?
Evet. Kurula sunulan izahname, başvuru tarihinden itibaren 5 iş günü içinde ihraççının internet sitesinde ve varsa KAP’ta, henüz onaylanmadığı açıkça belirtilerek ilan edilir.
Onaylanan izahname hemen kullanılmazsa ne olur?
Onay tarihini takip eden 20 iş günü içinde teslim alınmaz veya süresinde ilan edilmezse, izahnamenin Kurulca yeniden onaylanmasına karar verilmesi gerekir.
Onaylı izahname ne zaman ilan edilmelidir?
Teslim alınmasını takip eden 15 iş günü içinde ihraççının internet sitesinde ve varsa KAP’ta ilan edilir.
İzahnamenin nerede yayımlandığı bilgisi ticaret siciline tescil edilmeli midir?
Evet, ilandan itibaren 10 iş günü içinde tescil ve TTSG’de ilan edilir; ancak satışa başlamak için bu tescilin tamamlanmış olması şart değildir.
Satış süresi içinde önemli bir gelişme olursa ne yapılmalıdır?
Yatırımcının kararını etkileyebilecek değişiklik veya yeni husus derhâl Kurula bildirilir; Kurula bildirimden itibaren 7 iş günü içinde ilgili kısımlar onaylanıp derhâl ilan edilir.
İzahname değişikliğinden önce talepte bulunan yatırımcı ne yapabilir?
Değişikliğin yayımlanmasından itibaren 2 iş günü içinde (veya izahnamede belirtilmişse daha uzun bir sürede) talebini geri alma hakkına sahiptir.
Kurul ücreti hangi aşamada ödenir, satış gerçekleşmezse iade edilir mi?
Ücret, izahname veya ihraç belgesinin ihraççıya tesliminden önce yatırılır; satıştan vazgeçilmesi, satışın tamamlanamaması veya kısmen tamamlanması hâlinde bu ücretin iadesi veya başka bir ihraca mahsubu talep edilemez.
Sonuç
Halka arz onay süreci, izahnamenin hazırlanmasıyla bitmeyen, başvurudan teslim ve ilana, satış sürecindeki değişikliklerin bildirilmesinden yatırımcının talebini geri alma hakkına kadar birçok kısa ve sıkı süreye bağlı bir idari süreçtir. Bu süreçteki her adımın (eksiklik bildirimi, taslak izahnamenin ilanı, değişikliklerin 7 iş günü içinde onaylanması, talep geri alma bildirimi gibi) usulüne uygun yönetilmesi, hem SPK nezdindeki sürecin sorunsuz ilerlemesi hem de sonradan doğabilecek idari ve hukuki risklerin önlenmesi bakımından belirleyicidir. Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu olarak, halka arz onay sürecinin başvurudan tamamlanmasına kadar tüm aşamalarında sermaye piyasası avukatı olarak müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmaktayız.
İzahnamenin içeriği ve muafiyet halleri izahname başlıklı yazımızda, halka arz sürecinin genel işleyişi halka arz başlıklı yazımızda, halka arz sürecindeki reklam ve tanıtım sınırları halka arz reklamı başlıklı yazımızda ele alınmaktadır.
Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.
Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu — Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul