PCT Patent Başvurusu ve Türkiye Ulusal Aşaması: İşlemler ve Süreler

Uluslararası pct patent başvurusu, bir buluş için birden fazla ülkede patent koruması talep edilmesini tek bir uluslararası başvuruyla başlatan usuldür. Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) kapsamında yapılan başvuru, tek başına Türkiye’de veya diğer ülkelerde patent verildiği anlamına gelmez. Türkiye’de patent elde edilebilmesi için öngörülen sürede Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) nezdinde ulusal aşamaya girilmesi, gerekli ücret ve belge yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve buluşun ulusal patent incelemesinden geçmesi gerekir. Türkiye bakımından olağan ulusal aşamaya giriş süresi rüçhan tarihinden itibaren 30 ay olup, ek süre ücretinin ödenmesi koşuluyla 33 aya kadar giriş mümkündür.

PCT Uluslararası Patent Başvurusu Nedir?

PCT, İngilizce adıyla Patent Cooperation Treaty, Türkçede Patent İşbirliği Antlaşması olarak bilinir. Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yürütülen sistem, başvuru sahiplerinin farklı ülkelerde patent elde etme taleplerini ortak bir uluslararası başvuru süreci üzerinden ilerletmesine imkân sağlar.

PCT sisteminin temel hukuki özelliği, başvuru sürecinin uluslararası aşama ve ulusal veya bölgesel aşama olarak ayrılmasıdır. Uluslararası aşamada başvurunun şekli koşulları, araştırma ve yayım işlemleri yürütülür. Patent verilmesine ilişkin nihai değerlendirme ise koruma talep edilen ülkenin veya bölgesel patent sisteminin yetkili makamına aittir.

Bu nedenle PCT kapsamında uluslararası başvuru numarası alınması, araştırma raporunun olumlu olması veya başvurunun WIPO tarafından yayımlanması, bütün PCT ülkelerinde geçerli bir patent hakkı kazanıldığı anlamına gelmez.

Patent hakkının ülkesel niteliği ile yabancı ülkelerde kazanılan hakların Türkiye bakımından sonuçları, fikrî mülkiyette ülkesellik ilkesi çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

PCT başvurusunun hukuki etkisi nedir?

Patent İşbirliği Antlaşması’nın 11. maddesi uyarınca, uluslararası başvuru tarihi verilmesi için gerekli koşulları sağlayan başvuru, belirlenen devletler bakımından ulusal başvuru etkisi doğurur. Bununla birlikte bu etki, ulusal aşamada yerine getirilmesi gereken işlem ve süre yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Başvuru sahibi, koruma istediği ülkelerde gerekli ulusal veya bölgesel aşama işlemlerini gerçekleştirmezse ilgili ülkede patent elde etme sürecini devam ettiremez. Dolayısıyla PCT başvurusunun sağladığı hukuki imkân ile verilmiş patentin sağladığı münhasır hak birbirinden ayrılmalıdır.

PCT Başvurusu Nasıl ve Kim Tarafından Yapılır?

PCT başvurusu yapabilmek için kural olarak başvuru sahibinin PCT’ye taraf devletlerden birinin vatandaşı veya bu devletlerden birinde yerleşik olması gerekir. Birden fazla başvuru sahibinin bulunduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden en az birinin bu koşulu karşılaması yeterli olabilir.

Türkiye’den PCT sistemine başvurmak isteyen kişiler, yetkili kabul ofisi olarak TÜRKPATENT üzerinden veya PCT hükümlerinin ve uygulanabilir millî güvenlik düzenlemelerinin izin verdiği durumlarda WIPO Uluslararası Bürosu aracılığıyla başvuru yapabilir.

PCT başvurusunda genel olarak şu unsurlar bulunur:

• Uluslararası başvuru talep formu ve başvuru sahibinin kimlik bilgileri.
• Buluşun teknik özelliklerini açıklayan tarifname.
• Korunması talep edilen teknik konuyu belirleyen patent istemleri.
• Gerekli olması hâlinde teknik resimler.
• Buluşun teknik içeriğini özetleyen özet.
• Rüçhan hakkı talep ediliyorsa önceki başvuruya ilişkin bilgiler.
• Uluslararası başvuru, araştırma ve varsa kabul ofisi ile ilgili ücretlerin ödenmesine ilişkin işlemler.

Başvuru dili, başvurunun sunulacağı kabul ofisinin ve yetkili uluslararası araştırma otoritesinin kabul ettiği dillere göre belirlenir. Başvurunun kabul edilen bir dilde yapılması, başka bir aşamada çeviri gerekmediği anlamına gelmez.

Önce Türkiye’de patent başvurusu yapmak zorunlu mudur?

PCT sisteminden yararlanmak için her durumda önceden Türkiye’de ulusal patent başvurusu yapılmış olması zorunlu değildir. Gerekli koşullar sağlanıyorsa doğrudan PCT başvurusu yapılabilir.

Bununla birlikte başvuru sahipleri uygulamada sıklıkla önce bir ulusal patent başvurusu yaparak bu başvurunun tarihine dayalı rüçhan hakkı talep eder. Paris Sözleşmesi ve PCT kuralları kapsamında patentler bakımından temel rüçhan süresi 12 aydır.

Rüçhan hakkı, önceki başvurunun açıkladığı unsurlar bakımından belirli bir önceki tarihten yararlanılmasını sağlayabilir. İlk başvuruda bulunmayan yeni teknik unsurların aynı rüçhan tarihinden yararlanacağı varsayılamaz. Rüçhanın doğumu, kapsamı ve ispatına ilişkin ayrıntılar patent başvurusunda rüçhan hakkı kapsamında ele alınmaktadır.

PCT Uluslararası Aşamasında Hangi İşlemler Yapılır?

PCT uluslararası aşaması, patent verilmesine ilişkin nihai karardan önce başvurunun ortak kurallar çerçevesinde işlem görmesini sağlar. Başlıca işlemler uluslararası başvuru tarihi verilmesi, uluslararası araştırma, yazılı görüş, uluslararası yayım ve talebe bağlı uluslararası ön incelemedir.

1. Uluslararası başvuru tarihi ve şekli inceleme

Yetkili kabul ofisi, PCT kapsamında uluslararası başvuru tarihi verilmesi için aranan koşulları inceler. Başvurunun gerekli unsurları taşıması hâlinde uluslararası başvuru tarihi belirlenir.

Uluslararası başvuru tarihi ile rüçhan tarihi aynı kavram değildir. Daha önce usulüne uygun bir başvuru yapılmış ve bu başvurudan geçerli şekilde rüçhan talep edilmişse iki farklı tarih söz konusu olabilir. Ulusal aşama süreleri bakımından hangi tarihin esas alınacağı bu ayrım üzerinden belirlenir.

2. Uluslararası araştırma raporu ve yazılı görüş

Uluslararası Araştırma Otoritesi (ISA), buluşun teknik alanıyla ilgili önceki patent belgelerini ve diğer teknik yayınları araştırır. Araştırma raporu, buluşun patentlenebilirliği bakımından önem taşıyabilecek belgeleri gösterir.

Araştırmayla bağlantılı yazılı görüşte özellikle yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik ölçütleri yönünden bir ön değerlendirme yapılır. Bu görüş, ulusal patent ofisinin vereceği kararın yerine geçmez ve kural olarak bağlayıcı değildir.

Olumsuz araştırma bulguları, her durumda başvurunun kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmez. Başvuru sahibi, ilgili teknik belgeleri değerlendirerek izin verilen sınırlar içerisinde istem değişikliklerini, açıklamaları veya ulusal aşamada ileri süreceği görüşleri hazırlayabilir.

3. PCT başvurusunun uluslararası yayımı

PCT m.21 uyarınca uluslararası başvuru, kural olarak rüçhan tarihinden itibaren 18 aylık sürenin dolmasından sonra WIPO tarafından yayımlanır. Başvuru belgeleri, uluslararası yayım sonrasında WIPO’nun PATENTSCOPE sistemi üzerinden incelenebilir.

Uluslararası yayım, buluşun teknik içeriğinin kamuya açıklanması bakımından önemlidir. Ancak WIPO yayımını, Türkiye’de patent verilmesi veya Türkiye’deki geçici korumanın bütün koşullarının kendiliğinden gerçekleşmesiyle eş tutmak doğru değildir.

4. Uluslararası ön inceleme

Başvuru sahibi, PCT’nin II. Bölümü kapsamında uluslararası ön inceleme yapılmasını talep edebilir. Bu işlem zorunlu değildir. Uluslararası Ön İnceleme Otoritesi (IPEA), ilgili istemleri ve sunulan değişiklikleri PCT ölçütleri çerçevesinde değerlendirerek uluslararası ön inceleme raporu hazırlar.

Ön inceleme talebi için PCT Uygulama Yönetmeliği’nin 54bis kuralında öngörülen süreler dikkate alınır. Kural olarak uluslararası araştırma raporu ve yazılı görüşün başvuru sahibine gönderilmesinden itibaren üç ay ile rüçhan tarihinden itibaren 22 ay arasında hangisi daha geç sona eriyorsa o süre uygulanır.

Uluslararası ön incelemenin tamamlanması, Türkiye’deki ulusal patent incelemesini ortadan kaldırmaz. Başvurunun Türkiye bakımından kabulü, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun uygulanabilir hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

PCT Başvurusunda Türkiye Ulusal Aşamasına Nasıl Girilir?

Türkiye ulusal aşaması, PCT kapsamında yapılmış bir uluslararası patent başvurusunun Türkiye’de patent verilmesi amacıyla TÜRKPATENT nezdinde işlem görmeye devam etmesidir.

Bu aşama yeni ve bağımsız bir buluş oluşturma işlemi değildir. Uluslararası başvurunun ilgili içerik ve tarihleri esas alınarak Türkiye’deki işlemler yürütülür. Bununla birlikte ulusal aşama için ayrı başvuru işlemleri, ücretler, çeviriler ve gerektiğinde temsil belgeleri gerekir.

Türkiye’de ulusal aşamaya geçişte temel adımlar şunlardır:

1. Uluslararası başvurunun belirlenmesi: PCT başvuru numarası, uluslararası başvuru tarihi, varsa rüçhan bilgileri ve ilgili başvuru sahibi kayıtları tespit edilir.
2. Ulusal aşamaya giriş talebi: TÜRKPATENT’e ulusal aşamaya giriş için gerekli bilgiler sunulur ve ilgili başvuru ücreti ödenir.
3. Çeviri yükümlülüğü: Uluslararası başvurunun gerekli bölümlerine ilişkin Türkçe çeviri, öngörülen sürede tamamlanır.
4. Hak sahipliği ve temsil: Uluslararası başvurudaki kişi ile Türkiye’deki başvuru sahibi farklıysa bu farkın hukuki dayanağı belgelenir. Türkiye’de yerleşik olmayan başvuru sahipleri bakımından yetkili patent vekili atanması gerekir.
5. Ulusal işlemlerin takibi: Şekli inceleme, gerekli araştırma ve inceleme işlemleri, bildirimlere cevaplar ve yıllık ücret yükümlülükleri takip edilir.

TÜRKPATENT’in elektronik başvuru sistemi EPATS üzerinden ulusal aşamaya giriş işlemleri yapılabilmektedir. Kullanılacak işlem türü ve belgeler bakımından Kurumun ilgili elektronik başvuru usulleri esas alınır.

PCT Türkiye Ulusal Aşamasında 30 ve 33 Aylık Süreler

Türkiye’de PCT ulusal aşamasına giriş için olağan süre, PCT m.22 ve m.39 çerçevesinde rüçhan tarihinden itibaren 30 aydır. Türkiye için WIPO PCT Başvuru Rehberi’nde, ulusal aşamaya girişe ilişkin ek süre ücretinin ödenmesi şartıyla 33 aya kadar giriş imkânı da belirtilmektedir.

33 aylık süre, hiçbir ek işlem gerekmeksizin bütün başvurulara uygulanan olağan süre değildir. Bu imkândan yararlanılabilmesi, ilgili ek süre ücretinin ve gerekli ulusal aşama işlemlerinin usulüne uygun tamamlanmasına bağlıdır.

Tablodaki süreler aynı hukuki olaydan başlamaz. Özellikle ulusal aşamaya giriş süresi ile Türkçe çeviri süresinin birbirine karıştırılması, başvurunun usul bakımından kaybedilmesine neden olabilir.

Rüçhan talep edilmemişse 30 aylık süre ne zaman başlar?

PCT m.2(xi) uyarınca, uluslararası başvuruda rüçhan talep edilmemişse PCT sürelerinin hesabında esas alınan rüçhan tarihi, uluslararası başvurunun yapıldığı tarihtir. Geçerli bir veya birden fazla rüçhan talebi bulunduğunda ise ilgili süre hesabında kural olarak en erken rüçhan tarihi dikkate alınır.

Bu nedenle her PCT dosyasında 30 aylık sürenin doğrudan uluslararası başvurunun yapıldığı günden başladığını kabul etmek doğru değildir. Önceki başvuru ve rüçhan kayıtları ayrıca incelenmelidir.

Ulusal aşamaya 30 aydan önce girilebilir mi?

PCT sistemi, başvuru sahibinin ulusal aşamaya giriş için mutlaka 30 aylık sürenin sonunu beklemesini gerektirmez. PCT m.23(2) ve ilgili diğer hükümler çerçevesinde erken ulusal işlem talep edilmesi mümkündür.

Erken giriş kararı verilirken uluslararası araştırma raporunun durumu, istemlerin hazırlanması, Türkçe çeviri ve Türkiye’de incelemenin başlatılması bakımından doğacak sonuçlar birlikte değerlendirilmelidir.

Türkiye Ulusal Aşamasında Gerekli Belgeler ve Türkçe Çeviri

Türkiye’de ulusal aşamaya giriş için gerekli belgelerin kapsamı, PCT başvurusunun uluslararası aşamadaki işlem geçmişine bağlıdır. Örneğin istemlerde uluslararası aşamada değişiklik yapılmış olması, Türkiye’ye sunulacak çeviri metnini etkileyebilir.

WIPO’nun Türkiye ulusal aşaması bilgileri uyarınca, gerekli Türkçe çevirinin ulusal aşamaya giriş tarihinden itibaren iki ay içinde sunulması öngörülmektedir.

Çeviri yükümlülüğü, ilgili başvurunun durumuna göre başlıca şu bölümleri kapsar:

• Buluşun tarifnamesi.
• Patent istemleri ve uygulanabilir değişiklikler.
• Resimlerde bulunan yazılı açıklamalar.
• Buluş özeti.
• PCT m.19 kapsamında değiştirilmiş istemler veya uluslararası ön inceleme kapsamında değişikliğe uğramış başvuru bölümleri bakımından gerekli metinler.

Ulusal aşamaya girişte yalnızca özet veya başvuru formunun Türkçeye çevrilmesi yeterli değildir. Gerekli çeviri içeriği, uluslararası başvurunun ve uygulanabilir değişikliklerin tamamı göz önünde bulundurularak belirlenmelidir.

Çeviri hatası patentin kapsamını etkiler mi?

Patent istemleri, korunması talep edilen teknik konunun sınırlarını belirlediğinden çeviride kullanılan ifadeler önem taşır. Teknik terimlerin yanlış çevrilmesi, istemin farklı yorumlanmasına veya başvurunun incelenmesinde uyuşmazlık yaşanmasına yol açabilir.

PCT m.28 ve m.41 ile ulusal düzeyde SMK m.103 çerçevesinde değişiklik ve düzeltme imkânları bulunmakla birlikte, başvurunun ilk hâlinde açıklanan kapsamın dışına çıkılamaz. Çeviri hatalarının düzeltilmesi, başlangıçta açıklanmamış yeni bir teknik unsur ekleme yetkisi sağlamaz.

Başvuru sahibi değişmişse ne yapılır?

Uluslararası başvuruda kayıtlı hak sahibi ile Türkiye’de ulusal aşamaya girecek kişi farklıysa, başvuru hakkının ne şekilde elde edildiğini gösteren belgeler gerekebilir. Devir, halefiyet veya diğer hak sahipliği ilişkileri buna örnek oluşturur.

Aynı şekilde, rüçhan hakkı sahibinin ulusal aşamaya giriş yapan kişiden farklı olması durumunda, rüçhan hakkından yararlanma yetkisinin hukuki dayanağı ortaya konulmalıdır. WIPO’nun Türkiye ulusal aşaması bilgileri, PCT kapsamında daha önce sunulmuş uygun beyanların belirli belge gerekliliklerini karşılayabileceğini de belirtmektedir.

PCT Başvurusu Türkiye’de Nasıl İncelenir?

Türkiye ulusal aşamasına giren PCT başvurusu, ilgili uluslararası anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun patentlere ilişkin hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

SMK m.83/3, PCT kapsamında yapılan ve ilgili ulusal aşama koşullarını karşılayan başvuruların tekniğin bilinen durumunun belirlenmesindeki hukuki etkisini ayrıca düzenler. Bu hüküm, PCT başvurularının Türk patent hukuku bakımından yalnızca yabancı bir başvuru kaydı olmadığını gösterir.

Ancak ulusal aşamaya giriş yapılmış olması, buluşun patentlenebilirlik şartlarını sağladığının kabul edildiği anlamına gelmez. Türkiye’deki incelemede yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik, patent verilemeyecek konular, açıklamanın yeterliliği ve istemlerin uygunluğu gibi şartlar dikkate alınır.

Uluslararası araştırma raporu Türkiye’de yeniden düzenlenir mi?

WIPO’nun Türkiye ulusal aşaması açıklamalarına göre, PCT kapsamında uluslararası araştırma raporu düzenlenmişse Türkiye’de ayrıca araştırma talebinde bulunulması ve yeni bir ulusal araştırma ücreti ödenmesi kural olarak gerekli değildir.

Uluslararası araştırma raporu düzenlenmemişse ulusal araştırma talebi yapılması ve ilgili ücretin ödenmesi gerekebilir. Bu nedenle her PCT başvurusunda araştırma işleminin daha önce hangi kapsamda yapıldığı belirlenmelidir.

Türkiye’de inceleme talebi için süre nedir?

SMK m.98/1 uyarınca, araştırma raporuna ilişkin bildirimin tarihinden itibaren üç ay içinde inceleme talep edilmesi ve ilgili ücretin ödenmesi gerekir. Bu yükümlülüğün süresinde yerine getirilmemesi hâlinde başvuru geri çekilmiş sayılır.

TÜRKPATENT, inceleme sırasında başvurunun kanuni şartlara uygun olmadığını tespit ederse başvuru sahibine görüş veya değişiklik sunması için bildirim yapabilir. Başvuru sahibi, bildirimlere süresinde ve teknik gerekçelerle cevap vermelidir.

Buradaki işlem, uluslararası ön inceleme ile aynı değildir. WIPO veya ilgili uluslararası otorite tarafından düzenlenen raporun olumlu olması, TÜRKPATENT’in patent verilmesine karar verme yetkisini ortadan kaldırmaz.

Ulusal başvuruların genel belge, araştırma ve inceleme yapısı hakkında patent başvuru süreci ve gerekli belgeler başlıklı incelemeden yararlanılabilir.

Olumsuz uluslararası rapora rağmen Türkiye’de patent alınabilir mi?

Uluslararası araştırma raporunun veya yazılı görüşün olumsuz olması, tek başına Türkiye’de patent verilmesinin kesin olarak mümkün olmadığı anlamına gelmez. Ulusal patent ofisi, başvuruyu uygulanabilir hukuk ve dosyadaki teknik açıklamalar doğrultusunda değerlendirir.

Başvuru sahibi, ilgili önceki teknik belgelerini tartışabilir ve izin verilen sınırlar içerisinde istem değişiklikleri yapabilir. Bununla birlikte gerekli teknik şartların sağlanamaması hâlinde başvuru reddedilebilir.

PCT Başvuru Ücretleri, Yıllık Ödemeler ve Hak Kayıpları

PCT yoluyla Türkiye’de patent talep edilmesinde farklı aşamalarda farklı ücretler söz konusu olur. Uluslararası aşamaya ilişkin ödemeler ile Türkiye ulusal aşamasına ilişkin ödemeler birbirinden ayrılmalıdır.

Uluslararası aşamada hangi ücretler ödenir?

PCT başvurusunda genel olarak uluslararası başvuru ücreti, uluslararası araştırma ücreti ve kabul ofisinin uyguladığı iletim ücreti gündeme gelir. İsteğe bağlı uluslararası ön inceleme veya diğer ek işlemler için ayrıca ücret doğabilir.

Ödenecek tutar, seçilen yetkili makam, başvuru şekli, indirim koşulları ve yürürlükteki tarifeye göre değişebilir. Ücretlerin niteliği ve güncel tutarları için WIPO’nun PCT ücret bilgileri esas alınmalıdır.

Türkiye ulusal aşamasında hangi ücretler bulunur?

Türkiye bakımından ulusal aşamaya giriş ücreti, 33 aylık ek süre imkânından yararlanılıyorsa ek süre ücreti ve başvurunun sonraki işlemlerine ilişkin uygulanabilir ücretler söz konusu olabilir. Araştırma raporunun uluslararası aşamada düzenlenip düzenlenmediği, ulusal araştırma işlemlerine ilişkin ücret yükümlülüğünü etkiler.

İnceleme ve yıllık ücretler ise kendi kanuni koşulları çerçevesinde ayrıca takip edilir. Güncel ulusal işlem bedelleri TÜRKPATENT’in patent işlem ücretleri üzerinden belirlenebilir.

PCT başvurusunda yıllık ücretler hangi tarihten itibaren hesaplanır?

SMK m.101/2 uyarınca, ilgili kanun kapsamında üçüncü yıldan itibaren yıllık ücret yükümlülüğü bulunur. Türkiye ulusal aşamasına giren PCT başvurularında WIPO’nun Türkiye uygulama bilgilerinde yıllık ücretlerin uluslararası başvuru tarihinin yıl dönümü esas alınarak hesaplandığı belirtilmektedir.

Dolayısıyla başvuru sahibinin yalnızca Türkiye ulusal aşamasına giriş tarihine bakarak yıllık ücret takvimini oluşturması doğru değildir. Uluslararası başvuru tarihi ve önceki dönemlere ilişkin ödeme yükümlülükleri de incelenmelidir.

Ulusal aşamaya giriş süresi kaçırılırsa ne olur?

Türkiye’de olağan 30 aylık sürenin geçirilmesi durumunda, 33 aya kadar öngörülen ek süreli giriş imkânının koşulları değerlendirilmelidir. Bu sürenin de geçirilmesi, ilgili uluslararası başvurunun Türkiye bakımından ilerletilmesine engel olan ciddi bir hak kaybı doğurabilir.

PCT Uygulama Yönetmeliği’nin 49.6 kuralı ve uygulanabilir Türk mevzuatı kapsamında, gerekli özenin gösterilmesine rağmen sürenin kaçırıldığı belirli durumlarda hakların yeniden tesisi gündeme gelebilir. Ancak bu yol otomatik olarak işlemeyen, somut olayın koşullarına, delillere ve ilgili süre kurallarına bağlı istisnai bir mekanizmadır.

Bu nedenle sürenin kaçırılması hâlinde öncelikle hangi işlemin süresinde tamamlanmadığı, olağan veya ek süre imkânının bulunup bulunmadığı ve hakların yeniden tesisi şartlarının sağlanıp sağlanmadığı tespit edilmelidir.

Örnek: PCT Başvurusundan Türkiye Ulusal Aşamasına Geçiş

Bir şirketin teknik buluşu için 1 Mart 2025 tarihinde ilk patent başvurusunu yaptığını ve bu başvuruya dayanarak 1 Şubat 2026 tarihinde PCT başvurusunda bulunduğunu varsayalım.

İlk başvurunun geçerli şekilde rüçhan hakkı doğurduğu ve PCT başvurusunda bu hakkın usulüne uygun talep edildiği kabul edildiğinde, Türkiye ulusal aşamasına giriş süresi uluslararası başvurunun yapıldığı 1 Şubat 2026 tarihinden değil, 1 Mart 2025 tarihinden hareketle hesaplanır.

• 1 Mart 2025: İlk patent başvurusu ve rüçhan tarihi.
• 1 Şubat 2026: Rüçhan süresi içinde PCT uluslararası patent başvurusu.
• 1 Eylül 2027: Rüçhan tarihinden itibaren 30 aylık olağan ulusal aşamaya giriş süresinin takvimsel bitişi.
• 1 Aralık 2027: İlgili ek süre ücreti koşullarıyla yararlanılabilecek 33 aylık sürenin takvimsel bitişi.

Örneğin şirketin Türkiye ulusal aşamasına 15 Ağustos 2027 tarihinde girdiği varsayılırsa, gerekli Türkçe çevirinin sunulması bakımından iki aylık süre ayrıca bu giriş tarihinden hareketle hesaplanır.

Bu örnek, yalnız sürelerin farklı başlangıç noktalarını göstermek amacıyla verilmiştir. Resmî tatil, sürenin son gününün hesaplanması, rüçhanın geçerliliği ve başvuruya özgü diğer işlem kuralları somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

PCT Ulusal Aşaması ile Avrupa Patenti Aynı İşlem midir?

PCT başvurusu kapsamında Türkiye ulusal aşamasına girilmesi ile Avrupa Patent Ofisi (EPO) tarafından verilen Avrupa patentinin Türkiye’de hüküm doğurması aynı hukuki işlem değildir.

PCT yolunda uluslararası patent başvurusunun ulusal aşamaya taşınması söz konusudur. Avrupa patentinde ise Avrupa Patent Sözleşmesi (EPC) kapsamında yürütülen bölgesel patent sistemi ve ilgili Türkiye işlemleri değerlendirilir.

Bir PCT başvurusu belirli koşullarda Avrupa bölgesel aşamasına da taşınabilir. Ancak doğrudan Türkiye ulusal aşaması ile Avrupa patenti üzerinden Türkiye’de koruma elde edilmesi farklı işlem ve süre kurallarına tabidir. Avrupa patentinin Türkiye’deki etkisi Avrupa patentinin Türkiye’de geçerli kılınması başlıklı makalede ayrıca incelenmektedir.

Korumanın hangi ülkelerde talep edileceği ve doğrudan ulusal başvuru, PCT veya bölgesel patent yollarından hangisinin tercih edileceği ise yurt dışında patent koruması ve başvuru stratejisi kapsamında ayrı bir değerlendirme konusudur.

PCT Patent Başvurusu Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. PCT başvurusu dünya çapında geçerli patent sağlar mı?

Hayır. PCT, uluslararası patent başvuru sürecini kolaylaştırır; tek bir dünya patenti vermez. Patent hakkının elde edilmesi, koruma talep edilen ülkelerde veya bölgesel sistemlerde gerekli işlemlerin yapılmasına ve yetkili makamların kararına bağlıdır.

2. Türkiye’de PCT ulusal aşamasına kaç ay içinde girilmelidir?

Olağan süre, rüçhan tarihinden itibaren 30 aydır. Türkiye bakımından, ilgili ek süre ücretinin ödenmesi koşuluyla 33 aya kadar giriş imkânı bulunmaktadır. Sürenin başlangıcında geçerli rüçhan kayıtları dikkate alınır.

3. Türkiye için 33 aylık süre otomatik uygulanır mı?

Hayır. 33 aya kadar ulusal aşamaya giriş, ek süre ücretinin ödenmesi koşuluna bağlıdır. Olağan 30 aylık sürenin geçirilmiş olması, ek ücret ve diğer gereklilikler yerine getirilmeden başvurunun geçerli şekilde ilerletilebileceği anlamına gelmez.

4. PCT başvurusunun Türkçe çevirisi ne zaman verilmelidir?

WIPO’nun Türkiye ulusal aşaması bilgilerine göre gerekli Türkçe çeviri, ulusal aşamaya giriş tarihinden itibaren iki ay içerisinde sunulmalıdır. Çevirinin kapsamı, uluslararası başvurunun ve varsa değişikliklerin durumuna göre belirlenir.

5. Olumlu PCT araştırma raporu Türkiye’de patent verilmesini garanti eder mi?

Hayır. Uluslararası araştırma raporu ve yazılı görüş, patentlenebilirliğe ilişkin ön değerlendirme sağlar. Türkiye’de patent verilmesi, TÜRKPATENT’in uygulanabilir ulusal hukuk çerçevesinde gerçekleştireceği incelemenin sonucuna bağlıdır.

6. Türkiye’de yerleşik olmayan kişi PCT ulusal aşamasına başvurabilir mi?

Evet. Başvuru hakkına ilişkin koşulların sağlanması gerekir. Türkiye’de yerleşik olmayan başvuru sahibi bakımından TÜRKPATENT nezdinde işlem yapmaya yetkili patent vekili atanması gerekliliği ayrıca dikkate alınmalıdır.

7. PCT başvurusundan sonra Türkiye’de patent incelemesi yapılır mı?

Evet. Uluslararası aşamada araştırma veya ön inceleme yapılmış olması, Türkiye’deki patentlenebilirlik incelemesini ortadan kaldırmaz. Türkiye’de inceleme talebinin ve gerekli ücretin usulüne uygun yerine getirilmesi gerekir. SMK m.98 kapsamında inceleme talebi süresi araştırma raporuna ilişkin bildirime bağlıdır.

PCT Başvurusunun Hukuki Dayanakları ve Resmî Kaynaklar

Türkiye ulusal aşamasının değerlendirilmesinde başta Patent İşbirliği Antlaşması’nın uluslararası başvuru ve ulusal aşamaya ilişkin hükümleri olmak üzere PCT Uygulama Yönetmeliği, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve uygulanabilir ikincil düzenlemeler dikkate alınır.

Özellikle PCT m.11 uluslararası başvurunun etkisini, m.22 ve m.39 ulusal aşamaya ilişkin süre ve işlemleri, m.28 ve m.41 ise ulusal aşamadaki değişiklik imkânlarını düzenler. Türk hukuku bakımından SMK m.83/3, m.90-98, m.101 ve m.103 somut işlemin niteliğine göre önem taşır.

Resmî işlem ve uygulama bilgileri için WIPO PCT açıklamaları ile WIPO PCT Başvuru Rehberi’nin Türkiye bölümü esas alınabilir. Bu kaynaklarda yer alan ücret ve işlem bilgileri, ilgili başvurunun işlem tarihinde uygulanabilir kurallarla birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

PCT uluslararası patent başvurusu, buluşun farklı ülkelerde korunması için ortak bir başvuru ve araştırma süreci sağlar. Buna karşılık uluslararası başvurunun yapılması veya WIPO tarafından yayımlanması, Türkiye’de kendiliğinden patent hakkı kazanılması sonucunu doğurmaz.

Türkiye bakımından temel hukuki gereklilik; ulusal aşamaya giriş için 30 aylık olağan süreye veya koşulları sağlanıyorsa 33 aylık ek süreye uyulması, Türkçe çevirinin ve diğer belgelerin zamanında sunulması, gerekli ücretlerin ödenmesi ve ulusal patent incelemesinin tamamlanmasıdır. Özellikle rüçhan tarihi, uluslararası başvuru tarihi, araştırma raporunun durumu ve hak sahipliği belgeleri her dosyada ayrı değerlendirilmelidir.

PCT başvurusunun Türkiye ulusal aşamasına taşınması, sürelerin değerlendirilmesi ve patent hakkının korunmasıyla bağlantılı hukuki konularda patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmetleri kapsamında destek alınabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer