Şirket Birleşmesinde Vergi Borcu ve Devralanın Sorumluluğu

Şirket birleşmesinde vergi borcu sona ermez; devrolunan şirketin kamu borçları, birleşmenin hukuki niteliğine göre devralan veya yeni kurulan şirkete geçer. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 36. maddesi, birleşme, devir, bölünme ve şekil değiştirmede hangi tüzel kişinin öncekinin yerine geçeceğini düzenler. Ancak tam ve kısmi bölünmede sorumluluğun kapsamı aynı değildir. Özellikle 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 20. maddesi, vergi borçlarına ilişkin özel hükümler içerir. Şirketin ticaret sicilinden silinmesi, daha önceki vergilendirme dönemlerine ilişkin borcun ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Uyuşmazlığın çözümünde önce işlemin gerçek bir birleşme, devir, tam bölünme, kısmi bölünme veya tür değiştirme olup olmadığı belirlenir. Ardından ticaret siciline tescil tarihi, borcun ilgili olduğu dönem, tahakkuk ve tebligat işlemleri, özel sorumluluk sınırları ve borç için hangi şirketin takip edildiği incelenir. Bir şirketin yalnızca paylarının satılması ile tüzel kişiliğinin başka bir şirkete devrolması aynı hukuki işlem değildir.

6183 Sayılı Kanun’un 36. Maddesine Göre Vergi Borcundan Kim Sorumludur?

6183 sayılı Kanun’un 36. maddesi, kamu alacaklarının tahsilinde hukuki halefiyet kuralını kurar. Birleşmede yeni kurulan tüzel kişi, devirde devralan tüzel kişi, bölünmede bölünen tüzel kişinin varlıklarını devralan tüzel kişiler ve şekil değiştirmede yeni hukuki şekilde devam eden kişi, önceki tüzel kişinin yerine geçer. Hüküm, kamu alacağının şirket yapısındaki değişiklik sebebiyle sahipsiz kalmasını önler. Kanunun hangi kamu alacaklarını kapsadığı ise 6183 sayılı Kanun’un kapsamı ve temel tahsil rejimi çerçevesinde belirlenir.

Bu tablo, yeniden yapılanmanın şirket düzeyindeki sonuçlarını gösterir. Ortakların veya yöneticilerin şahsi sorumluluğu ayrıca doğabilir; fakat 6183 m.36 tek başına devralan şirketin bütün ortaklarını kişisel borçlu haline getirmez. Ayrıca ticaret hukukundaki alacaklı koruma kuralları ile vergi hukukundaki özel müteselsil sorumluluk hükümleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Birleşen Şirketin Eski Vergi Borçları Devralan Şirkete Geçer mi?

Devralma şeklinde birleşme ve yeni kuruluş şeklinde birleşme

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 136. maddesine göre birleşme iki şekilde gerçekleşir: bir şirket diğerini devralabilir veya şirketler yeni bir şirket içinde birleşebilir. TTK m.153 uyarınca birleşme, ticaret siciline tescil anında geçerlilik kazanır. Aynı anda devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer. Bu geçişin vergi borcuna etkisi, şirketler arasındaki sözleşmeye ayrıca “vergi borçları devredilir” kaydı konulmasına bağlı değildir.

Örneğin A Limited Şirketi, 10 Mart 2026 tarihinde B Anonim Şirketine tescille devrolunmuşsa A’nın önceki dönemlere ilişkin ödenmemiş kurumlar vergisi, KDV ve bunlara bağlı kamu alacakları, ilgili borcun maddi ve usuli şartları mevcut olmak kaydıyla B bakımından gündeme gelir. Vergi incelemesinin birleşmeden sonra sonuçlanması da, birleşmeden önceki vergiyi doğuran olaylara ilişkin borcu sırf bu sebeple ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte borcun hangi şirkete ve nasıl tebliğ edilerek hukuken takip edilebilir hale getirildiği ayrı bir zorunlu incelemedir.

Vergisiz devir, geçmiş vergi borçlarının silinmesi değildir

KVK m.19 ve 20’de öngörülen şartları taşıyan devirde, birleşmeden doğan kâr hesaplanıp vergilendirilmez; fakat devrolunan şirketin devir tarihine kadar elde ettiği kazanç vergilendirilir. KVK m.20/1-b uyarınca devralan kurum, münfesih kurumun tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer ödevlerini yerine getireceğini beyanname ekindeki taahhütnameyle üstlenir. İlgili makam ayrıca teminat isteyebilir. Vergisiz yeniden yapılanmanın kurumlar vergisi şartları ve muhasebe etkileri birleşme, devir ve bölünmenin kurumlar vergisi sonuçları kapsamında ayrı değerlendirilmelidir.

KVK m.20/1-a’ya göre devir beyannamesi ve kanunun belirttiği koşullarda önceki hesap dönemine ait beyanname, birleşmenin Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilanından itibaren 30 gün içinde müştereken imzalanarak verilir. Bu süreyi doğrudan tescil gününden başlatmak doğru değildir; tescil, devir tarihini belirlerken anılan özel beyan süresi ilan tarihine bağlanmıştır. Vergilerin ödeme zamanı bakımından KVK m.21’deki ayrım ayrıca uygulanır.

Şirketin Devri ile Şirket Paylarının Satılması Aynı Şey midir?

Hayır. Şirketin tüm hisselerinin satılması, tek başına 6183 m.36 anlamında bir tüzel kişilik devri veya birleşme değildir. Pay satışı sonrasında şirket aynı vergi mükellefi olarak kalır; şirketin aktif ve pasifi yeni bir tüzel kişiye külli halefiyetle geçmiş olmaz. Buna karşılık tescilli birleşmede devrolunan şirket sona erer ve borcun kurumsal muhatabı değişir.

Limited şirket hisselerinin el değiştirmesi, ortak düzeyinde farklı bir sorumluluk doğurabilir. 6183 m.35 uyarınca, şirketten tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacakları için ortakların sermaye payları oranında sorumluluğu ve belirli hallerde devreden ile devralanın müteselsil sorumluluğu söz konusudur. Bu iki farklı konu, limited şirket ortağının kamu borcu sorumluluğu ve limited şirket pay devrinde eski vergi borçları bakımından ayrı incelenmelidir.

Ayrıca bir şirketin yalnızca taşınmazını, makinesini veya ticari işletmesinin belirli varlıklarını satması, işlemin gerçek niteliği özel bir devir ya da bölünme olmadıkça, otomatik olarak devralanı satıcının bütün vergi borçlarının halefi yapmaz. Buna rağmen alacaklı kamu idaresinin korunmasına ilişkin borçlunun mal devrinin hükümsüzlüğü hükümleri, koşulları gerçekleştiğinde ayrıca uygulanabilir. İşlemin başlığı değil, kanuni yapısı ve gerçek hukuki sonuçları esas alınır.

Tam Bölünmede Vergi Borçlarından Hangi Şirketler Sorumludur?

TTK m.159/1-a uyarınca tam bölünmede şirketin bütün malvarlığı farklı şirketlere geçer ve bölünen şirket sona erer. TTK m.179’a göre bölünme tescille geçerlilik kazanır. 6183 m.36/c, bölünen tüzel kişinin varlıklarını devralan şirketlerin onun yerine geçeceğini belirtir. KVK m.20/2-b ise vergi hukuku bakımından daha somut bir kural getirir: bölünen kurumun varlıklarını devralan kurumlar, bölünen kurumun bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından müteselsilen sorumlu olmayı taahhüt ederler.

Örneğin X Anonim Şirketi tam bölünerek Y ve Z şirketlerine devrolunursa, X’in bölünme öncesi dönemlerine ait vergi borcu, yalnızca bölünme planında “Y ödeyecek” yazıldığı gerekçesiyle kamu idaresi karşısında otomatik olarak Z’den uzaklaştırılamaz. KVK m.20/2’nin özel müteselsil sorumluluk düzenlemesi geçerlidir. İdare toplam alacağı bir defadan fazla tahsil edemez; şirketlerin birbirlerine karşı iç ilişkide sahip olabilecekleri talep hakları ayrıca değerlendirilir.

TTK m.168, plan veya sözleşmede tahsis edilmemiş borçlar bakımından; TTK m.176 ise bölünme planında borç tahsis edilen şirketin ödeme yapmaması durumunda diğer şirketlerin ikinci derecede sorumluluğu bakımından ticaret hukuku rejimini düzenler. Ancak kamu alacağında özel vergi sorumluluğu kuralı bulunan yerde TTK m.176’nın özel takip koşulları, KVK m.20/2’deki müteselsil vergi sorumluluğunu ortadan kaldıran genel bir savunmaya dönüştürülemez. İki hükmün kapsamı, alacağın türüne göre ayrıştırılmalıdır.

Kısmi Bölünmede Eski Vergi Borcu Ne Kadar Devredilir?

Kısmi bölünmede bölünen şirketin tüzel kişiliği sona ermez. TTK m.159/1-b’ye göre malvarlığının belirli bölümleri başka şirketlere geçirilirken bölünen şirket faaliyetine devam eder. KVK m.19/3-b kapsamındaki vergiye tarafsız kısmi bölünmeler için asıl sorumluluk sınırı KVK m.20/3’tedir: varlıkları devralan kurumlar, bölünen şirketin bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından, devraldıkları varlıkların emsal bedeli ile sınırlı olarak müteselsilen sorumludur.

Bu sınır, kayıtlı değer ile emsal bedelin aynı olduğunu varsaymaya izin vermez. Bölünme sırasında kayıtlı değer üzerinden devir yapılması, sorumluluk sınırı hesabında kanunun açıkça kullandığı emsal bedel ölçütünü ortadan kaldırmaz. Bölünen şirketin kendi vergi borçluluğu da devam eder. 6183 m.36’nın genel halefiyet kuralı ile KVK m.20/3’ün özel miktar sınırlaması birlikte okunmalıdır; kısmi bölünmede devralanı hiçbir sınır olmaksızın eski şirketin tüm kamu borçlarından sorumlu tutmak, özel düzenlemeyi etkisiz bırakır.

Kısmi bölünmede sorumluluk sınırına örnek

Varsayalım ki 2026 yılında M Şirketi, KVK m.19/3-b koşullarına uygun kısmi bölünmeyle emsal bedeli 8 milyon TL olan bir üretim işletmesini N Şirketine devretmiştir. M’nin bölünme tarihine kadar doğan ve sonradan usulüne uygun olarak tahakkuk ettirilen ilgili vergi borcu 12 milyon TL olsun. N’nin KVK m.20/3 kapsamında müteselsil sorumluluğu, bu örnekte 8 milyon TL’yi aşamaz; kalan 4 milyon TL’nin sırf kısmi bölünme nedeniyle N’den istenmesi mümkün değildir. M’nin asıl borçluluğu ise sürer. Bu hesap, başka bir kanuni sorumluluk sebebinin bulunmadığı ve bölünmenin KVK m.19/3-b şartlarını taşıdığı varsayımına dayanır.

2024 sonrası taşınmazlar için dikkat edilmesi gereken değişiklik

7456 sayılı Kanun’un 20 ve 30. maddeleriyle, 1 Ocak 2024’ten itibaren taşınmazların tek başına KVK m.19/3-b kapsamındaki vergisiz kısmi bölünmeye konu edilmesine ilişkin imkân kaldırılmıştır. Buna karşılık şartları sağlayan iştirak hisseleri ile üretim veya hizmet işletmeleri ilgili düzenleme kapsamında kalmıştır. Bir işletmeyle bağlantılı taşınmazın durumu, işletme bütünlüğü ve işlem niteliği gözetilerek ayrıca incelenir. Önceki dönem bölünmelerine bugünkü metni geçmişe yürütmek de, 2024 sonrasında sırf taşınmaz devrini otomatik olarak vergisiz kısmi bölünme saymak da yanlıştır.

KVK m.19/3-b kapsamına girmeyen sıradan varlık devirlerinde, bu maddeye özgü vergisizlik ve emsal bedelle sınırlı sorumluluk rejimi kendiliğinden uygulanmaz. Bu sebeple vergisel incelemede yalnız ticaret sicilindeki “bölünme” ifadesi değil; devredilen varlıklar, işletmenin bütünlüğü, ilgili dönemin kanun metni ve vergisel şartlar birlikte değerlendirilmelidir.

Limited Şirketin Anonim Şirkete Dönüşmesinde Vergi Borcu Ne Olur?

TTK m.180 açık bir süreklilik ilkesi benimser: yeni türe dönüştürülen şirket, önceki şirketin devamıdır. Dolayısıyla limited şirketin anonim şirkete dönüşmesi, iki ayrı şirket arasında yeni bir borç devrinden çok, aynı tüzel kişinin hukuki şeklini değiştirmesidir. 6183 m.36/d de kamu alacakları bakımından önceki hukuki şeklin borçlardan kurtulmasına izin vermez. Tür değişikliğinden önce doğan ve ödenmemiş vergiler, yeni unvan ve tür altında varlığını sürdürür.

KVK m.19/2, kanuni şartları taşıyan tür değiştirmelerini devir hükmünde değerlendirir. Bunun sonucu, vergilendirme ve beyan kurallarının ayrıca uygulanmasıdır; yoksa şirketin hukuken geçmişsiz, borçsuz yeni bir mükellef haline gelmesi değildir. Eski ortakların veya yöneticilerin şahsi sorumluluğu meselesinde ise sorumluluğun dayandığı dönem, ortaklık sıfatı ve TTK m.158 ile 190’ın kişisel sorumluluk hükümleri yanında vergi mevzuatının özel şartları incelenir.

Birleşmeden Sonra Ortaklar ve Yöneticiler Şahsen Takip Edilebilir mi?

Birleşme nedeniyle devralan şirketin borçtan sorumlu olması, yönetim kurulu üyelerinin veya ortakların kendiliğinden borcun tamamından şahsen sorumlu olacağı anlamına gelmez. Kurumsal halefiyet ile kanuni temsilci ve ortak sorumluluğu ayrı hukuki sebeplerdir. Vergi Usul Kanunu’nun 10. maddesi, vergi ve buna bağlı alacaklarda kanuni ödevlerin yerine getirilmemesi yüzünden tahsil edilemeyen tutarlar bakımından temsilci sorumluluğunu düzenler. 6183 sayılı Kanun’un mükerrer 35. maddesi de kendi kapsamındaki kamu alacaklarına ilişkin temsilci takibi hükümlerini içerir.

Vergi dairesinin bir temsilciyi takip edebilmesi için, uygulanacak norma göre borcun usulüne uygun doğmuş ve takip edilebilir olması, ilgili kişinin kanuni temsilcilik dönemi ve sorumluluk koşullarının belirlenmesi gerekir. Özellikle şirketin birleşme sonrası devam eden malvarlığı ve devralan tüzel kişi göz ardı edilerek doğrudan eski yöneticiye gidilmesi her durumda hukuka uygun değildir. Yönetim kurulu üyesinin kamu borcu sorumluluğu ayrı ölçütlere tabidir.

VUK m.10’da tasfiye sonrası ve diğer tüzel kişilik sona ermelerine ilişkin tarhiyat/ceza kesme hükümleri bulunması da birleşme, tasfiye ve tür değiştirmeyi tek usule indirgemeyi haklı çıkarmaz. Birleşmede külli halef devralan tüzel kişinin varlığı, Danıştayın aşağıda açıklanan kararlarında belirleyici kabul edilmiştir. Tasfiye memurlarının sorumluluğu ise tasfiye halinde kamu borçlarının ödenmesi rejiminin konusudur.

Birleşmeden Önceki Döneme Ait Vergi Sonradan Tarh Edilebilir mi?

Evet; birleşmeden önce gerçekleşen vergiyi doğuran olay, birleşmeden sonra yapılan incelemeyle ortaya çıkabilir. Ancak borcun devralan şirkete geçmesi ile tarhiyatın ve tebligatın hukuka uygun olması farklı meselelerdir. Birleşmeyle ticaret sicilinden silinmiş şirkete, sona erme tarihinden sonra yapılan bildirimlerin geçerliliği konusunda devralan şirketin dava hakkı gözetilmelidir. Verginin tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil aşamaları atlanamaz.

Danıştay kararları: halefiyet, doğru muhatap ve tebligat

Danıştay 9. Dairesinin 22.02.2024 tarihli, E.2022/1048, K.2024/791 sayılı kararı: Devrolunan şirketin 2017’de sona ermesine karşın 2019’da bu şirket adına düzenlenen ihbarnamelerin yine eski şirkete tebliğ edilmesi hukuki sonuç doğurmamıştır. Daha sonra belirli konuyla sınırlı ihya kararı verilmesi, birleşmenin iptal edilmediği durumda geçersiz tebligatları geçmişe dönük olarak geçerli kılmamıştır. Usulüne uygun şekilde kesinleşmemiş kamu alacağına dayalı olarak devralan adına düzenlenen ödeme emri hukuka aykırı bulunmuştur.

Danıştay 3. Dairesinin 10.06.2021 tarihli, E.2018/1141, K.2021/3015 sayılı kararı: Devralan şirketin eski şirkete ilişkin vergi ve ceza ihbarnamelerinden usulüne uygun haberdar edilerek vergilendirme ve tahsil aşamalarında dava açma olanağına sahip olup olmadığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, yalnızca eski şirket adına işlem yapılmış olmasına bakılarak sonuca gidilmemesini; devralanın usuli haklarının somut dosyada incelenmesini gerektirir.

Danıştay 9. Dairesinin 06.11.2024 tarihli, E.2023/6650, K.2024/6039 sayılı kararı ile Danıştay 3. Dairesinin 25.09.2024 tarihli, E.2023/9805, K.2024/4851 sayılı kararı: Birleşme sonrası devralan kurumun asıl borçlu konumu dikkate alınmadan eski kanuni temsilci adına yapılan cezalı tarhiyatları kaldıran yargı kararları onanmıştır. Bu kararlar, birleşmenin ardından doğru vergilendirme muhatabının tespitinin sonuç belirleyici olduğunu gösterir.

Bir diğer önemli ayrım, Danıştay 3. Dairesinin 12.09.2022 tarihli, E.2021/4007, K.2022/3100 sayılı kararında görülür: Borç ve takip işlemleri birleşmeden önce usulüne uygun tamamlanmışsa, yapılandırmanın ihlali ve sonradan gerçekleşen birleşme sırf kendi başına her durumda yeni bir ödeme emri düzenlenmesini zorunlu kılmaz. Karar, temsilci sorumluluğuna ilişkin koşulların da somut olayda incelenmesini istemiştir. Bu yaklaşım, birleşmeden sonra hiç geçerli tebligat yapılmayan dosyalarla aynı kategoride değerlendirilemez.

Sonuç olarak yargısal incelemede salt birleşmenin gerçekleşmiş olması borcun tahsilini tek başına haklı kılmaz; borcun dayanak işlemleri, takip aşaması ve muhatabın savunma hakkı belgeler üzerinden ortaya konulmalıdır.

Devralan Şirkete Ödeme Emri Gelirse Hangi Sürede Ne Yapılmalıdır?

6183 sayılı Kanun’un 55. maddesine göre vadesinde ödenmeyen kamu alacağı için ödeme emri tebliğ edilir ve borcun ödenmesi veya mal bildiriminde bulunulması amacıyla 15 gün tanınır. Aynı Kanun’un 58. maddesine göre ödeme emrine karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde görevli vergi mahkemesinde dava açılır. Sürenin hesabında tebliği izleyen gün esas alınır; son günün tatile rastlaması gibi genel süre kuralları ayrıca gözetilir.

Ödeme emrine karşı dava; borcun bulunmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiaları çerçevesindedir. Ancak “borcum yok” savunması, yanlış tüzel kişiye yöneltilmiş takip, birleşmeden sonra geçersiz tebligat, doğmamış veya kesinleşmemiş kamu alacağı ya da kısmi bölünmede kanuni sorumluluk sınırının aşılması gibi hukuki itirazların somut delilleriyle ileri sürülmesine de imkân verir. Bu davanın, süresi geçmiş bir tarhiyat davasını kendiliğinden yeniden açmadığı unutulmamalıdır.

Henüz vergi/ceza ihbarnamesine karşı açılacak davada ise, özel hüküm bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesindeki 30 günlük genel vergi davası süresi söz konusudur. Vergilendirme aşamasındaki dava ile tahsil aşamasındaki 15 günlük özel dava birbirinden ayrılmalıdır. Dava açma ve idari çözüm yollarının genel çerçevesi için vergi uyuşmazlıklarında idari ve yargısal başvuru yolları incelenebilir.

Dava dilekçesinde ticaret sicili tescil ve ilan kayıtları, birleşme/bölünme planı, devralma bilançosu, vergi-ceza ihbarnameleri, tebliğ belgeleri, ödeme emirleri, varsa önceki yapılandırma işlemleri, malvarlığı araştırmaları ve emsal bedel raporları birlikte ele alınmalıdır. Tahsil zamanaşımı, 6183 m.102 ve ilgili kesilme/durma hükümlerine göre ayrıca incelenir; şirketin birleşmesi tek başına kamu alacağını süresiz hale getirmez.

Birleşme ve Bölünmeden Önce Hangi Vergi Kontrolleri Yapılmalıdır?

Yeniden yapılanma öncesinde yalnız muhasebe bilançosundaki vergi borcu hesabını görmek yeterli değildir. Henüz kesinleşmemiş incelemeler, ihtilaflı tarhiyatlar, tebliğ edilmiş ama ödenmemiş vergiler, tecil ve yapılandırma kayıtları, vergi kesintileri, hacizler ve teminatlar kontrol edilmelidir. Kurumlar vergisi borcu bulunmaması, KDV veya stopaj yönünden hiçbir risk olmadığı anlamına gelmez.

• İşlemi sınıflandırın: Pay satışı, devralma birleşmesi, yeni kuruluş birleşmesi, tam/kısmi bölünme ve tür değişikliği birbirinden ayrılmalı.
• Tarihi doğrulayın: Ticaret sicilindeki tescil, ilan ve işlemin ait olduğu vergi dönemi karşılaştırılmalı.
• Beyan ve taahhütleri inceleyin: KVK m.20 kapsamındaki beyannameler, ödeme taahhütleri ve teminat talepleri kontrol edilmeli; kamu borçları için kabul edilen teminat türleri somut talebe göre değerlendirilmelidir.
• Borç listesini ayrıntılandırın: Kesinleşmiş borç, dava konusu alacak, henüz inceleme aşamasındaki yükümlülük ve feri alacaklar ayrı gösterilmeli.
• Yetkili kişileri saptayın: Eski ve yeni kanuni temsilcilerin görev dönemleri; limited şirket ortaklarının değişimleri ve borca ilişkin tarihlerin örtüşmesi incelenmeli.
• Özel işlemleri gözden geçirin: Kamu ihaleleri veya teşvik ödemeleri söz konusuysa kamu ödemelerinde vergi borcu kesintisi nedeniyle nakit akışı da etkilenebilir.

Birleşme sözleşmesinde satıcı veya devredenin vergi borçlarını üstleneceğine dair iç ilişki hükümleri bulunabilir. Ancak böyle bir madde, kamu idaresinin kanundan doğan halefiyet veya müteselsil sorumluluk yetkisini tek başına kaldırmaz. Borcu ödeyenler arasındaki sözleşmesel tazmin ve rücu talepleri, kamu alacağının tahsilinden ayrı bir özel hukuk meselesidir.

Sık Sorulan Sorular

Şirket birleşmeden önceki vergi borçlarını ödemek zorunda mı?

Birleşmeden önce doğmuş ve geçerli şekilde takip edilebilir kamu borçları, kanuni halefiyet nedeniyle devralan veya yeni kurulan şirket tarafından ödenir. Borcun sonradan tarh edilmesi bu sonucu kendiliğinden değiştirmez; tarh ve tebliğ işlemleri usulüne uygun olmalıdır.

Vergi borcu bulunmayan şirket, borçlu şirketi devralırsa kendi malvarlığıyla sorumlu olur mu?

Evet. Külli halefiyet içeren birleşmede devralan şirket borçlu şirketin malvarlığını bütün olarak devralır ve eski kamu borçlarının kurumsal muhatabı olur. Bu sorumluluk, yalnızca devralınan aktiflerin muhasebe değerini aşmayacak şekilde genel bir sınırla kısıtlanmış değildir; kısmi bölünmeye ilişkin özel sınır farklıdır.

Kısmi bölünmede devralan şirket bütün vergi borcunu öder mi?

KVK m.19/3-b şartlarını taşıyan kısmi bölünmede hayır. KVK m.20/3’e göre bölünme tarihine kadar tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarından müteselsil sorumluluk, devralınan varlıkların emsal bedeliyle sınırlıdır. Bölünen şirketin borçluluğu devam eder.

Limited şirket anonim şirkete dönüşürse geçmiş borçları silinir mi?

Hayır. TTK m.180 gereği yeni türe dönüşen şirket eskisinin devamıdır. Eski döneme ait vergi alacakları, usul ve zamanaşımı koşulları saklı kalmak üzere aynı tüzel kişiden istenebilir.

Birleşmeden önceki borç için eski şirket müdürüne doğrudan ödeme emri gönderilebilir mi?

Salt eski müdür sıfatı yeterli değildir. Uygulanacak kanuni temsilci sorumluluğu hükmü, ilgili dönemdeki görev ve ödevler, borcun hukuken takip edilebilirliği ve devralan şirketin halef sıfatıyla konumu birlikte incelenmelidir. Birleşme sonrası doğrudan eski temsilci adına tarhiyat yapılmasını hukuka aykırı bulan Danıştay kararları bulunmaktadır.

Şirket birleşmesi sonrası vergi ödeme emrine kaç günde dava açılır?

6183 m.58 kapsamında ödeme emrine karşı dava süresi, usulüne uygun tebliği izleyen günden başlamak üzere 15 gündür. Vergi ve ceza ihbarnamesinin esasına karşı açılacak dava süresi ise aynı süreyle karıştırılmamalıdır.

Sonuç: Sorumluluğu Belirleyen Şirketin Adı Değil, İşlemin Hukuki Niteliğidir

6183 sayılı Kanun’un 36. maddesi, birleşme ve yeniden yapılanmada kamu borcunun ortadan kalkmasını değil, doğru tüzel kişiye yöneltilmesini sağlar. Birleşmede devralan veya yeni şirketin genel halefiyeti; tam bölünmede vergi borçları için özel müteselsil sorumluluk; kısmi bölünmede KVK m.20/3’ün emsal bedel sınırı ve tür değiştirmede aynı tüzel kişiliğin devamı birbirinden ayrı uygulanır. Borçlu sıfatının doğru belirlenmesi kadar, tarhiyatın, tebligatın ve ödeme emrinin geçerli olması da zorunludur.

Birleşme veya bölünme sonrasında eski şirkete ait vergi borçları nedeniyle takip başlatılmışsa, 15 günlük ödeme emri dava süresi ile daha önceki vergilendirme işlemlerinin tebligat tarihleri gecikmeden karşılaştırılmalıdır. Somut birleşme ve kamu alacağı uyuşmazlıklarında hukuki temsil ve dava takibi, vergi hukuku alanındaki avukatlık hizmetleri kapsamında değerlendirilebilir.

Kaynakça ve Hukuki Dayanaklar

• 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, özellikle m.1, 3, 33, 35, mükerrer 35, 36, 55, 58 ve 102; Mevzuat Bilgi Sistemi.
• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, özellikle m.18, 19, 20 ve 21; Mevzuat Bilgi Sistemi.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.136, 153, 158, 159, 168, 176, 179, 180 ve 190; Mevzuat Bilgi Sistemi.
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, özellikle m.8 ve 10; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7-8.
• 7456 sayılı Kanun m.20 ve 30: KVK m.19/3-b’de taşınmazların vergisiz kısmi bölünmesiyle ilgili 01.01.2024 tarihli değişiklik.
• Danıştay 9. Daire, 22.02.2024, E.2022/1048, K.2024/791 (birleşme sonrası tebligat ve ödeme emri).
• Danıştay 3. Daire, 10.06.2021, E.2018/1141, K.2021/3015 (devralanın dava hakkı ve bildirim).
• Danıştay 9. Daire, 06.11.2024, E.2023/6650, K.2024/6039 ve Danıştay 3. Daire, 25.09.2024, E.2023/9805, K.2024/4851 (birleşme sonrasında tarhiyat muhatabı).
• Danıştay 3. Daire, 12.09.2022, E.2021/4007, K.2022/3100 (önceden tamamlanmış takip, yapılandırma ve temsilci sorumluluğu).

Av. Fatih SEFER