Banka hesabına el koyma, taşınmazların devrinin sınırlandırılması ve alacaklar üzerinde tasarrufun engellenmesi, belirli suçların soruşturulması veya kovuşturulması sırasında Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 128. maddesine göre uygulanabilen koruma tedbirleridir. Bu tedbirlerin uygulanabilmesi için kanunda sayılan suçlardan birinin işlendiğine ve ilgili malvarlığı değerinin suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunmalıdır. CMK 128 kapsamında elkoyma kararı yalnızca hâkim tarafından verilebilir. Banka hesabının bloke edilmesi veya taşınmaza elkoyma kararı verilmesi, kişinin suçlu olduğu veya malvarlığının kesin olarak devlete geçtiği anlamına gelmez.
Elkoyma tedbiri mülkiyet hakkına doğrudan müdahale ettiği için kanuni şartların yanında ölçülülük ilkesine de uygun olmalıdır. Özellikle hesaplara elkonulmasının ticari faaliyetleri, günlük yaşamı ve üçüncü kişilerin haklarını etkilemesi, kararın kapsamının somut gerekçelerle belirlenmesini gerektirir.
CMK 128 Kapsamında Malvarlığına Elkoyma Nedir?
CMK 128, soruşturma veya kovuşturma konusu belirli suçlardan elde edildiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunan malvarlığı değerleri üzerinde tasarrufun sınırlandırılmasına imkân tanır. Düzenleme, taşınmazlarla sınırlı değildir; banka hesapları, alacak hakları, şirket ortaklık payları ve diğer ekonomik değerler de kapsam içindedir.
Bu tedbirin başlıca amacı, suçtan kaynaklandığı değerlendirilen malvarlığı değerlerinin devredilmesini, kaçırılmasını veya elden çıkarılmasını önleyerek ceza muhakemesinin ve olası müsaderenin etkisiz kalmasını engellemektir.
Elkoyma ile müsadere aynı işlem değildir. Elkoyma, muhakeme sürecinde uygulanan geçici bir koruma tedbiridir. Müsadere ise kanuni şartları oluştuğunda malvarlığı değerlerinin mülkiyetine ilişkin sonuç doğuran bir güvenlik tedbiridir. Suçtan elde edilen ekonomik yararların müsaderesi hakkında ayrıca TCK 55 kapsamında kazanç müsaderesi hükümleri değerlendirilir.
Hangi Malvarlığı Değerlerine Elkonulabilir?
CMK 128/1 uyarınca şüpheli veya sanığa ait aşağıdaki malvarlığı değerlerine elkoyma uygulanabilir:
- Taşınmazlar: Konut, arsa, arazi, işyeri ve diğer taşınmazlar.
- Ulaşım araçları: Kara, deniz ve hava ulaşım araçları.
- Banka hesapları: Bankalarda veya diğer mali kuruluşlarda bulunan her türlü hesap.
- Hak ve alacaklar: Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki alacak hakları ve diğer ekonomik haklar.
- Kıymetli evrak: Kanunda belirtilen nitelikteki kıymetli evrak.
- Şirket ortaklık payları: Şüpheli veya sanığın ortağı bulunduğu şirketteki payları.
- Kiralık kasa mevcutları: Bankalardaki kiralık kasalarda bulunan malvarlığı değerleri.
- Diğer malvarlığı değerleri: Kanuni şartları taşıyan ve somut olarak belirlenen diğer ekonomik değerler.
Bu sayım, soruşturulan kişiye ait bütün malvarlığının hiçbir ayrım yapılmadan bloke edilebileceği anlamına gelmez. Hangi değerin neden suçtan elde edildiği, elkoyma kararının kapsamı ve uygulanacak müdahalenin ölçülülüğü ayrıca değerlendirilmelidir.
Taşınmazlara ve Banka Hesaplarına Elkoyma Şartları Nelerdir?
CMK 128’e göre elkoyma kararı verilebilmesi için birden fazla şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir.
1. Soruşturulan suç CMK 128/2 kapsamında bulunmalıdır
CMK 128, her suç bakımından uygulanabilen genel bir malvarlığı tedbiri değildir. Maddenin ikinci fıkrasında belirli suçlar sınırlı olarak sayılmıştır. Bu nedenle öncelikle soruşturma veya kovuşturmanın maddede belirtilen suçlardan biriyle ilgili olup olmadığı araştırılır.
2. Suçun işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunmalıdır
Basit bir ihbar, soyut iddia veya açıklanamayan hesap hareketi tek başına CMK 128 kapsamında elkoyma için yeterli kabul edilemez. Suçun işlendiği yönünde somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri aranır.
3. Malvarlığı değerinin suçtan elde edildiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunmalıdır
Yalnızca şüphelinin bir suç işlemiş olabileceğinin ileri sürülmesi yeterli değildir. Elkoyma uygulanacak malvarlığı değeri ile soruşturma konusu suç arasında somut bir bağlantı ortaya konulmalıdır.
Bu bağlantının değerlendirilmesinde paranın kaynağı, edinim tarihi, hesap hareketleri, ticari işlemler, sözleşmeler ve diğer mali belgeler önem taşıyabilir. Malvarlığının suç tarihinden önce edinilmiş olması veya hukuka uygun bir gelirle elde edildiğini gösteren belgelerin bulunması da somut olay bakımından incelenmesi gereken hususlardır.
4. Kanunda öngörülen rapor alınmalıdır
CMK 128/1 uyarınca elkoyma kararı alınabilmesi için suçtan elde edilen değere ilişkin, ilgisine göre kanunda sayılan kurumlardan rapor alınması öngörülmüştür. Bu şartın kapsamı ve yerine getirilip getirilmediği dosya üzerinden denetlenmelidir.
5. Elkoyma ölçülü olmalı ve hâkim kararına dayanmalıdır
Malvarlığının tamamını etkileyen bir tedbir ile yalnızca belirli bir hesap veya taşınmazı kapsayan tedbir aynı sonuçları doğurmaz. Elkoymanın kapsamı, amacı ve ilgili kişiye yüklediği ekonomik külfet arasında makul bir denge bulunmalıdır.
CMK 128/9 gereğince bu madde kapsamında elkoymaya yalnızca hâkim karar verebilir. Genel elkoyma hükümlerindeki gecikmesinde sakınca bulunan hâllere ilişkin yetkiler, CMK 128’in özel karar şartını ortadan kaldırmaz.
CMK 128 Hangi Suçlarda Uygulanır?
CMK 128/2’de yer alan katalog suçlar arasında özellikle şu suçlar bulunmaktadır:
- Hırsızlık ve nitelikli hırsızlık (TCK 141 ve 142).
- Yağma ve nitelikli yağma (TCK 148 ve 149).
- Güveni kötüye kullanma (TCK 155).
- Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık (TCK 157 ve 158).
- Hileli iflas (TCK 161).
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK 188).
- Parada sahtecilik (TCK 197).
- Kanunda belirtilen örgüt suçuna ilişkin düzenleme (TCK 220/3).
- İhaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma (TCK 235 ve 236).
- Tefecilik (TCK 241).
- Zimmet, irtikâp ve rüşvet (TCK 247, 250 ve 252).
Ayrıca soykırım ve insanlığa karşı suçlar, göçmen kaçakçılığı, insan ticareti, organ veya doku ticareti ile devletin güvenliğine, anayasal düzene ve devlet sırlarına karşı maddede gösterilen suçlar da kapsam içindedir.
CMK 128/2’nin diğer bentlerinde belirli silah kaçakçılığı, bankacılık, kaçakçılık ve kültür varlıklarına ilişkin suçlar da sayılmıştır. Bu nedenle uygulanacak suç maddesinin katalogda bulunup bulunmadığı, kanundaki tam kapsam dikkate alınarak belirlenmelidir.
Önemli: Bir suçun katalogda yer alması otomatik olarak elkoyma kararı verilmesini gerektirmez. Suçtan elde edilme bağlantısı, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe ve diğer kanuni şartlar ayrıca aranır.
CMK 128 Kapsamında MASAK veya Diğer Kurum Raporları Zorunlu mudur?
CMK 128/1, elkoyma kararı alınabilmesi için suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmasını öngörür. Kanunda ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine Müsteşarlığı ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu sayılmıştır.
Kanuni düzenlemeye göre rapor en geç üç ay içinde hazırlanır. Özel sebeplerin zorunlu kılması hâlinde bu süre, talep üzerine iki ay daha uzatılabilir.
Üç aylık süre, banka hesabına konulan elkoymanın kendiliğinden sona ereceği süre değildir. Bu süre raporun hazırlanmasına ilişkindir. Tedbirin ne kadar devam edebileceği ise elkoymanın hukuki şartlarının sürüp sürmediği ve ölçülülük bakımından değerlendirilir.
Raporda mali işlemlere ilişkin tespitlerin bulunması da hâkimin bağımsız değerlendirme yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Özellikle rapordaki bulgularla elkoyma kapsamındaki malvarlığı değerleri arasında bağlantı kurulup kurulmadığı önemlidir.
Banka Hesabına El Koyma Kararı Nasıl Uygulanır?
CMK 128/5 uyarınca banka veya diğer mali kurumlardaki hesaplara elkoyma kararı, ilgili kuruma teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek uygulanır. Karar ayrıca bankaya veya ilgili mali kuruma tebliğ edilir.
Uygulamada kararın kapsamına göre hesaptaki para üzerinde çekme, aktarma veya başka biçimde tasarrufta bulunma işlemleri sınırlandırılabilir. Elkoyma kararından sonra kararı etkisiz kılmaya yönelik hesap işlemleri geçersizdir.
Hesap sahibi bakımından özellikle şu hususların açıklığa kavuşturulması gerekir:
- Blokenin dayanağı gerçekten CMK 128 kararı mıdır?
- Karar hangi soruşturma veya kovuşturma dosyasıyla ilgilidir?
- Elkoyma bütün hesapları mı, belirli hesapları veya belirli bir tutarı mı kapsamaktadır?
- Hesaptaki hangi paranın suçtan elde edildiği ileri sürülmektedir?
- Hesaba yatırılan maaş, ticari gelir veya diğer paraların kaynağına ilişkin belgeler nelerdir?
- Elkoymanın sürdürülmesini gerektiren güncel nedenler var mıdır?
Bir banka hesabında bloke bulunması, işlemin mutlaka CMK 128’e dayandığını göstermez. İcra işlemleri, başka kanunlardaki tedbirler ve CMK 128/A kapsamındaki hesap askıya alma işlemleri farklı hukuki şartlara tabi olabilir.
Bir Kişinin Bütün Banka Hesaplarına Elkonulabilir mi?
Elkoyma kararının birden fazla hesabı kapsaması mümkündür. Ancak bütün banka hesaplarına tedbir uygulanmasının hukuka uygunluğu, yalnızca hesapların aynı kişiye ait olmasıyla açıklanamaz.
Kararın kapsamı belirlenirken şüphe konusu ekonomik değerler, suçla bağlantı, ulaşılmak istenen amaç ve müdahalenin sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin kişinin ticari faaliyetlerini sürdürebilmesini sağlayan hesaplarının tamamının kısıtlanması, işletmenin günlük yükümlülüklerini yerine getirememesine neden olabilir. Bu sonuç, elkoymanın zorunlu olup olmadığı ve daha dar kapsamlı bir tedbirle aynı amaca ulaşılıp ulaşılamayacağı bakımından önem taşır.
Bu nedenle banka hesabına el koyma kararında yalnızca suç şüphesinin varlığı değil, tedbirin kapsamının neden gerekli görüldüğü de gerekçelendirilmelidir.
Taşınmaza Elkoyma ve Tapuya Şerh İşlemi Nasıl Yapılır?
CMK 128/3 uyarınca taşınmaza elkoyma kararı, tapu kütüğüne şerh verilmesi suretiyle yerine getirilir.
Bu işlem taşınmazın mülkiyetinin doğrudan devlete geçmesi anlamına gelmez. Ancak taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlar ve kararın etkisiz bırakılmasını önlemeye yöneliktir.
Taşınmaza ilişkin elkoymanın hukuka uygunluğunda özellikle taşınmazın edinilme tarihi, satın alma bedelinin kaynağı, mülkiyetin kime ait olduğu ve soruşturma konusu suçla ekonomik bağlantısı değerlendirilir.
Taşınmaz hakkında tedbir uygulanmış olması, kesin olarak müsadere kararı verileceğini de göstermez. Ceza muhakemesinin sonucuna ve ilgili malvarlığı değerinin hukuki niteliğine göre tedbirin kaldırılması veya diğer kararların verilmesi mümkündür.
Alacaklara ve Şirket Ortaklık Paylarına Elkoyma Nasıl Uygulanır?
Hak ve alacaklara elkoyma
CMK 128/7 uyarınca hak ve alacaklara elkoyma kararı, ilgili gerçek veya tüzel kişiye teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek uygulanır. Karar ayrıca ilgili kişiye tebliğ edilir.
Burada elkoyma, mevcut veya belirlenebilir bir alacak hakkı üzerinde tasarrufun sınırlandırılması sonucunu doğurabilir. Alacağın kime ait olduğu, hangi hukuki ilişkiden kaynaklandığı ve suçtan elde edildiğine ilişkin şüphenin dayanakları önemlidir.
Şirket ortaklık paylarına elkoyma
CMK 128/6 uyarınca şirket ortaklık paylarına elkoyma kararı, şirket yönetimine ve şirketin kayıtlı bulunduğu ticaret sicili müdürlüğüne derhâl bildirilerek uygulanır. Karar ayrıca ilgili şirket ve sicil müdürlüğüne tebliğ edilir.
Şirket paylarına elkoyma ile şirket yönetimine kayyım atanması farklı hukuki işlemlerdir. Şirketin yönetim organının yerine kayyım atanmasının koşulları, paylara elkoyma tedbiriyle kendiliğinden aynı değildir.
Elkonulan malvarlığına yönetim kayyımı atanabilir mi?
CMK 128/10 uyarınca elkonulan taşınmaz, hak ve alacakların idaresi gerektiğinde, bu malvarlığı değerlerinin yönetimi amacıyla kayyım atanabilir. Bu durumda CMK 133 hükümleri kıyasen uygulanır.
Kayyım atanması, elkoymanın zorunlu ve otomatik sonucu değildir. Malvarlığının yönetimine gerçekten ihtiyaç bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Üçüncü Kişilerin Malvarlığına Elkonulabilir mi?
CMK 128/1, somut olarak belirlenen malvarlığı değerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması hâlinde de elkoymaya imkân tanır.
Ancak başka kişinin zilyetliğinde bulunma ile başka kişiye ait olma aynı kavram değildir. Maddenin temel düzenlemesi, şüpheli veya sanığa ait ve suçtan elde edildiğine ilişkin kuvvetli şüphe bulunan malvarlığı değerlerine ilişkindir.
Bir taşınmazın veya hesabın şüphelinin eşine, akrabasına ya da ticari ilişki içinde bulunduğu kişiye ait olması, sırf bu yakınlık nedeniyle CMK 128 kapsamında elkoymayı haklı kılmaz. Gerçek hak sahipliği, olası muvazaa iddiası ve malvarlığının suçla bağlantısı somut deliller çerçevesinde incelenmelidir.
Üçüncü kişiler bakımından mülkiyet belgeleri, edinim tarihleri, ödeme kayıtları, sözleşmeler ve banka hareketleri, tedbirin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
CMK 128 ile CMK 128/A Arasındaki Fark Nedir?
25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren CMK 128/A, belirli bilişim yoluyla işlenen suçlarda kullanılan hesapların askıya alınması ve suçtan elde edilen menfaate elkoyma konusunda özel bir usul getirmiştir.
CMK 128 ile CMK 128/A aynı şartları taşımaz:
- CMK 128: Kanunda sayılan suçlardan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan malvarlığı değerlerine uygulanır. Elkoyma kararı yalnızca hâkim tarafından verilebilir ve kanunda öngörülen rapor şartı bulunur.
- CMK 128/A: TCK 142/2-e, 158/1-f ve (l) ile 245 kapsamında belirtilen suçlar yönünden özel bir hesap askıya alma ve elkoyma usulü düzenler.
- Askıya alma süresi: CMK 128/A’da belirtilen şartlarla ilgili mali kuruluş, hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir.
- Elkoyma kararı: CMK 128/A kapsamında suça konu menfaate hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle elkonulabilir. Hâkim kararı olmadan gerçekleştirilen elkoyma, kanunda belirtilen yirmi dört ve kırk sekiz saatlik yargısal denetim şartlarına tabidir.
- Rapor şartı: CMK 128/A kapsamında elkoyma için CMK 128’deki rapor alma şartı aranmaz.
Bu ayrım önemlidir; çünkü CMK 128/A’daki makul şüpheye dayanan özel mekanizma, CMK 128’in bütün uygulamalarına genişletilemez. Konunun ayrıntıları CMK 128/A kapsamında banka hesabının askıya alınması başlıklı yazıda ele alınmaktadır.
Banka Hesabına Elkoyma Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
CMK 128 kapsamında verilen hâkim kararına karşı, CMK 267 ve devamındaki hükümler uyarınca itiraz yoluna başvurulabilir.
CMK 268/1 gereğince kanunda ayrıca hüküm bulunmadığı hâllerde itiraz süresi, ilgilinin kararı öğrendiği günden itibaren iki haftadır. İtiraz, kararı veren mercie dilekçe sunularak veya kanunda öngörülen şekilde tutanağa geçirilmek üzere beyanda bulunularak yapılır.
Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltebilir. Yerinde görmezse dosyayı kanuni süresi içerisinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir.
CMK 268’de sulh ceza hâkimliği kararlarına yönelik itiraz mercileri ayrıca düzenlenmiştir. Malvarlığına elkoyma kararının itiraz mercii, kararın hangi yargı merciince verildiğine göre belirlenir.
İtiraz dilekçesinde somut dosyaya göre şu konular değerlendirilebilir:
- Suçun CMK 128/2’deki katalog suçlardan biri olup olmadığı.
- Somut delillere dayanan kuvvetli şüphenin bulunup bulunmadığı.
- Elkonulan malvarlığı ile soruşturulan suç arasındaki bağlantı.
- Kanunda öngörülen rapor şartının yerine getirilip getirilmediği.
- Kararın gerekçesinin yeterliliği.
- Elkoymanın kapsamının ölçülü olup olmadığı.
- Üçüncü kişilerin mülkiyet ve diğer haklarının etkilenip etkilenmediği.
Banka hesapları veya taşınmazlar hakkında uygulanan tedbirlerde, gerekçeli kararla birlikte mali kayıtların değerlendirilmesi ve gerekiyorsa malvarlığına yönelik koruma tedbirlerinde hukuki savunma kapsamında gerekli başvuruların hazırlanması önem taşır.
İtirazın süresi, inceleme merciinin belirlenmesi ve dilekçede ele alınacak hukuki sebepler hakkında ayrıntılı bilgiye banka hesabına elkoyma kararına itiraz başlıklı makaleden ulaşılabilir.
Elkoyma Ne Kadar Sürer ve Nasıl Kaldırılır?
CMK 128 kapsamında verilen elkoyma kararı için bütün olaylarda geçerli, üç ay veya altı ay gibi sabit bir sona erme süresi öngörülmemiştir.
Buna karşılık koruma tedbirinin uygulanma nedeni ortadan kalktığında veya tedbir ölçüsüz hâle geldiğinde devam etmesi hukuken tartışılabilir. Tedbirin sürdürülmesinin gerekip gerekmediği, soruşturma veya kovuşturmanın bulunduğu aşamaya göre değerlendirilmelidir.
CMK 131/1 uyarınca elkonulan eşyanın muhafazasına soruşturma ve kovuşturma bakımından gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması hâlinde, Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından re’sen ya da istem üzerine iadesine karar verilebilir. İstemin reddine ilişkin kararlara itiraz edilebilir.
CMK 131/2 ise CMK 128 kapsamında elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerlerinin suçtan zarar gören mağdura ait olması ve bunlara delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması hâlinde sahibine iadesini düzenler.
Elkoymanın kaldırılması ve iade süreci, tedbirin hukuki dayanağına ve ilgili kişinin hak sahipliğine göre yürütülür. Genel iade koşulları elkonulan eşyanın ne zaman ve nasıl iade edileceği başlıklı yazıda açıklanmıştır.
Anayasa Mahkemesine Göre Malvarlığına Elkoymanın Sınırları
Anayasa Mahkemesinin Fadime Karabulut Deniz ve Diğerleri başvurusunda verdiği 28 Mayıs 2025 tarihli, 2020/20470 başvuru numaralı karar, CMK 128 kapsamındaki elkoymanın mülkiyet hakkı bakımından denetlenmesine ilişkin önemli bir örnektir.
Başvuruda, ceza soruşturması kapsamında taşınmazlar, banka hesapları ve diğer malvarlığı değerleri hakkında uygulanan elkoyma tedbirleri incelenmiştir. Anayasa Mahkemesi, elkoymanın kanuni dayanağı ve meşru amacı bulunmasını tek başına yeterli görmemiş; müdahalenin ölçülülüğünü ve başvurucuların itirazlarının etkili biçimde değerlendirilip değerlendirilmediğini de ele almıştır.
Mahkeme, elkoyma kararları ile bunlara yönelik itirazların reddinde ilgili ve yeterli gerekçe bulunmamasını, mülkiyet hakkının usule ilişkin güvenceleri bakımından değerlendirmiş ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Karardan çıkan temel sonuç, suçla mücadele amacı taşıyan malvarlığı tedbirlerinin de somut olarak gerekçelendirilmesi gerektiğidir. Özellikle kişinin fiili ile elkoyma konusu malvarlığı arasındaki bağlantı ve müdahalenin ekonomik sonuçları, etkili bir yargısal değerlendirmeye tabi olmalıdır.
Bu karar, bütün elkoyma işlemlerinin hukuka aykırı olduğu anlamına gelmez. Ancak kanuni dayanağın varlığı yanında gerekçe, ölçülülük ve etkili itiraz imkânının da önemini göstermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Banka hesabına el koyma kararı için mahkûmiyet gerekli midir?
Hayır. CMK 128 kapsamında elkoyma, soruşturma veya kovuşturma sırasında uygulanabilen bir koruma tedbiridir. Mahkûmiyet şartı aranmaz; ancak kanunda belirtilen somut delillere dayanan kuvvetli şüphe, katalog suç ve diğer koşullar gerçekleşmelidir.
Banka hesabıma bloke konulduysa param devlete mi geçer?
Hayır. CMK 128 kapsamında elkoyma, hesabın mülkiyetinin otomatik olarak devlete geçmesi anlamına gelmez. Elkonulan değerin ileride müsadere edilip edilmeyeceği ayrı hukuki şartlara bağlıdır.
Elkoyma kararı verilen evde oturmaya devam edilebilir mi?
CMK 128 kapsamında taşınmaza elkoyma, tapu kütüğüne şerh verilerek uygulanır. Bu tedbir tek başına taşınmazın fiilen boşaltılması veya oturma hakkının sona ermesi sonucunu zorunlu olarak doğurmaz. Somut kararın kapsamı ve başka bir hukuki işlem bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Suçtan önce satın alınmış bir taşınmaza elkonulabilir mi?
Taşınmazın suçtan önce edinilmiş olması, suçtan elde edilme bağlantısının değerlendirilmesinde önemli bir husustur. Ancak tek başına bütün hukuki tartışmayı sonuçlandırmaz. Edinim bedelinin kaynağı, isnat edilen suçun niteliği, suç tarihi ve ilgili diğer deliller birlikte incelenmelidir.
Banka hesabına elkoyma itiraz edilince kalkar mı?
İtiraz başvurusu yapılması, kural olarak elkoyma kararının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. CMK 269 uyarınca kararın yerine getirilmesinin geri bırakılmasına yetkili merci tarafından karar verilebilir. Tedbirin kaldırılması için itirazın veya ilgili kaldırma isteminin değerlendirilmesi gerekir.
MASAK raporu tek başına banka hesabına el koymak için yeterli midir?
MASAK raporu önemli bir mali inceleme aracı olabilir. Ancak raporun varlığı, CMK 128’in diğer koşullarını ortadan kaldırmaz. Hâkim, rapordaki bulguların somut malvarlığı değerleri ile suç arasındaki bağlantıyı destekleyip desteklemediğini ve tedbirin ölçülü olup olmadığını değerlendirmelidir.
Sonuç: Malvarlığına Elkoyma Kararında Neler İncelenmelidir?
CMK 128 kapsamında taşınmazlara, banka hesaplarına ve alacaklara elkoyma, mülkiyet hakkını sınırlandıran önemli bir ceza muhakemesi tedbiridir. Uygulanabilmesi için yalnızca suç şüphesi değil, kanunda sayılan bir suçun işlendiğine ve ilgili malvarlığının suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebepleri bulunmalıdır.
Elkoyma kararının değerlendirilmesinde suçun katalog kapsamında olup olmadığı, malvarlığının kaynağı, rapor şartı, yetkili merci, gerekçe ve ölçülülük birlikte ele alınmalıdır. Hukuka aykırı veya artık gerekli olmayan tedbirlere karşı, dosyanın bulunduğu aşamaya uygun itiraz ve kaldırma yollarına başvurulabilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer