İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirme Yükümlülüğü: Şartlar ve Cezalar

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, Kanun kapsamındaki işyerlerinde işverenin gerekli niteliklere sahip iş güvenliği uzmanı aracılığıyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulmasını sağlamasını gerektirir. Yükümlülük yalnızca tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleriyle sınırlı değildir; kamu işyerleri ve az tehlikeli işyerleri de uygulanabilir hükümler kapsamındadır. Görevlendirilecek uzmanın belge sınıfı işyerinin tehlike sınıfına, asgari çalışma süresi ise tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre belirlenir. İşveren, uygun nitelikteki çalışanını görevlendirebilir veya yetkili hizmet sunucularından hizmet alabilir. Ancak Kanunun izin verdiği özel işveren üstlenmesi hâlleri saklı kalmak üzere, uzman görevlendirme zorunluluğu yalnızca işyerinin küçük olması gerekçesiyle ortadan kalkmaz.

İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmek Hangi İşyerlerinde Zorunludur?

6331 sayılı Kanunun 6. maddesine göre işveren, mesleki risklerin önlenmesi ve çalışanların bu risklerden korunmasına yönelik iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulmasını sağlamak zorundadır. Bu kapsamda iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi, Kanunun öngördüğü temel hizmet organizasyonunun bir parçasıdır.

Görevlendirme yükümlülüğünün belirlenmesinde öncelikle işyerinin 6331 sayılı Kanun kapsamında bulunup bulunmadığı tespit edilir. Kanunun 2. maddesindeki istisnalar dışında kamu ve özel sektöre ait işyerleri bu düzenlemelere tabidir.

Ev hizmetleri, çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal veya hizmet üreten kişiler ve Kanunda açıkça sayılan bazı faaliyetler kapsam dışında tutulmuştur. Bir işyerinin kamuya ait olması, az tehlikeli sınıfta bulunması veya az sayıda çalışan istihdam etmesi tek başına görevlendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

İşyerinin tehlike sınıfı belirlenirken 6331 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca işyerinde yapılan asıl iş esas alınır. Çalışan sayısı ise ilgili dönemdeki istihdam kayıtları ve Kanunun özel hükümleri dikkate alınarak belirlenir.

50’den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri

Kamu kurumları ile elliden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri bakımından 6331 sayılı Kanunun 6 ve 7. maddelerinin uygulanması uzun süre ertelenmiştir. Son erteleme düzenlemesi uyarınca bu yükümlülükler 2025 yılı başında uygulamaya girmiştir.

Bununla birlikte Kanunun 38. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan 31/12/2024 tarihine ilişkin ibare, Anayasa Mahkemesinin 22.07.2025 tarihli, E.2024/54, K.2025/163 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. İptal hükmü 09.12.2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Bu nedenle geçmiş dönemlere ilişkin bir görevlendirme uyuşmazlığında, yükümlülüğün hangi tarihte değerlendirildiği ve iptal kararının ilgili döneme etkisi ayrıca dikkate alınmalıdır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı, önceki dönemlerde yapılan bütün görevlendirmeleri kendiliğinden geçersiz hâle getirdiği şeklinde yorumlanamaz.

6331 sayılı Kanunun 6. maddesinde ayrıca elliden az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için özel bir hizmet üstlenme imkânı düzenlenmiştir. İşveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlaması ve ilgili şartları sağlaması hâlinde, işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler dışında kalan iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilir.

Bu özel düzenleme, gerekli şartları taşımayan bütün küçük işverenlere uzman görevlendirmeme hakkı vermez. İşverenin hangi işlemleri kendisinin yürütebileceği ve İSG-KATİP şartları işverenin İSG hizmetlerini üstlenmesi başlıklı yazıda ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.

Hangi Tehlike Sınıfında Hangi İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilir?

6331 sayılı Kanunun 8. maddesinin beşinci fıkrası ile İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesi, uzmanların görev yapabilecekleri işyerlerini belge sınıflarına göre belirler.

Genel kural, çok tehlikeli işyerlerinde A sınıfı, tehlikeli işyerlerinde en az B sınıfı ve az tehlikeli işyerlerinde en az C sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesidir.

Buna göre A sınıfı uzman bütün tehlike sınıflarında çalışabilir. B sınıfı uzman, az tehlikeli ve tehlikeli işyerlerinde görev yapabilir. C sınıfı uzmanın genel yetki alanı ise az tehlikeli işyerleriyle sınırlıdır.

İşverenin bir kişiyi mühendis, mimar veya teknik eleman olması nedeniyle doğrudan iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirmesi yeterli değildir. Görevlendirilen kişinin Bakanlıkça yetkilendirilmiş olması ve ilgili işyerinde görev yapmasına elverişli, geçerli iş güvenliği uzmanlığı belgesinin bulunması gerekir.

Kanunun 8. maddesinin beşinci fıkrası ayrıca Bakanlığa belirli sektörler bakımından özel görevlendirme düzenlemeleri yapma yetkisi tanır. Bu nedenle maden, yapı ve özel düzenleme gerektiren diğer sektörlerde, tehlike sınıfının yanında uygulanabilir sektörel hükümler de dikkate alınır.

Alt Belge Sınıfındaki Uzmanların Üst Tehlike Sınıfında Görevlendirilmesi

6331 sayılı Kanunun geçici 4. maddesinin birinci fıkrasında, belirli süreler için alt belge sınıfına sahip uzmanların üst tehlike sınıfındaki işyerlerinde görevlendirilmesine izin veren bir geçiş düzenlemesi bulunmaktadır.

Bu hüküm, çok tehlikeli işyerlerinde A sınıfı uzman yerine B sınıfı uzman; tehlikeli işyerlerinde ise B sınıfı uzman yerine C sınıfı uzman görevlendirilmesine belirli bir dönem için imkân tanımıştır.

Geçici 4. maddedeki uygulama, 6331 sayılı Kanunun 38. maddesindeki yürürlük tarihine bağlanmıştır. Bu tarih 31.12.2024 olarak düzenlenmiş, daha sonra söz konusu tarih ibaresi Anayasa Mahkemesinin 22.07.2025 tarihli, E.2024/54, K.2025/163 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Geçmişte yapılan bir uzman görevlendirmesinin hukuka uygunluğu incelenirken görevlendirme tarihi, o tarihte uygulanabilir geçiş hükmü ve uzmanın belge sınıfı birlikte değerlendirilmelidir.

Kanuni geçiş döneminde alt sınıf uzman görevlendirilmesine izin verilmesi, o uzmanın üst sınıf belge sahibi olduğu anlamına gelmez. Belge sınıfının yükseltilmesi ayrı hukuki koşullara tabidir.

Danıştayın 17 Aralık 2025 Tarihli Geçici 9. Madde İptal Kararı

İş güvenliği uzmanlarının belge sınıfı bakımından önemli bir gelişme, Danıştay Dördüncü Dairesinin 17.12.2025 tarihli, E.2025/161, K.2025/6763 sayılı kararıdır.

27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğe geçici 9. madde eklenmiştir.

Bu madde, belirli koşulları sağlayan B ve C sınıfı iş güvenliği uzmanlarına, olağan belge yükseltme şartlarından farklı olarak bir üst sınıf belge verilmesini öngörmekteydi.

İptal edilen geçici 9. madde hangi hakları düzenliyordu?

Düzenlemenin birinci fıkrasına göre B sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesiyle çok tehlikeli işyerlerinde 31.12.2024 tarihi itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yaptığını belgeleyen kişilere, diğer şartları sağlamaları ve 31.03.2025 tarihine kadar başvurmaları hâlinde A sınıfı belge verilmesi öngörülmüştü.

İkinci fıkrada ise C sınıfı belgeyle tehlikeli veya çok tehlikeli işyerlerinde aynı tarih itibarıyla en az üç yıl fiilen görev yapan kişilere, gerekli şartlarla B sınıfı belge verilmesi düzenlenmişti.

Her iki durumda da başvuranların son vize döneminde ihtar puanı veya askıya alma işlemiyle karşılaşmamış olması aranıyordu. Fiili çalışma süreleri yalnızca İSG-KATİP’te kayıtlı iş güvenliği uzmanlığı sözleşmeleri üzerinden belirleniyordu.

Bu düzenleme, 6331 sayılı Kanunun geçici 4. maddesinde yer alan alt sınıf uzman görevlendirme kolaylığından farklıydı. Geçici 4. madde belirli süreyle üst tehlike sınıfında çalışabilmeye; Yönetmeliğin geçici 9. maddesi ise doğrudan üst sınıf uzmanlık belgesi verilmesine ilişkindi.

Danıştay neden iptal kararı verdi?

Danıştay Dördüncü Dairesi, Yönetmeliğin 8. maddesinde iş güvenliği uzmanlığı belge sınıflarının elde edilmesi için öngörülen çalışma süresi, eğitim ve sınav şartlarını incelemiştir.

Mahkeme, mevcut düzenlemede üst sınıf belge almak için belirlenen şartların geçici 9. maddeyle sınav ve eğitim koşulları aranmaksızın değiştirilmesinin haklı bir nedene dayandırılmadığını değerlendirmiştir.

Kararda özellikle, gerekli uzman sayısının yetersizliği gibi iş sağlığı ve güvenliği bakımından zorunlu bir neden ortaya konulmadan üst sınıfa geçiş koşullarının belirli kişiler yönünden değiştirilmesinin, uzmanlar arasında eşitsizliğe ve keyfi uygulamalara yol açabilecek nitelikte olduğu vurgulanmıştır.

Bu gerekçelerle Danıştay Dördüncü Dairesi, 17.12.2025 tarihli kararında Yönetmeliğin geçici 9. maddesinin oyçokluğuyla iptaline karar vermiştir.

Kararın hüküm bölümünde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir. Bu nedenle kararın sonraki yargısal durumu hakkında kesinleşme bilgisi doğrulanmadan, kararın kesinleştiği veya sonradan kaldırıldığı yönünde bir sonuca varılmamalıdır.

İptal kararı mevcut uzmanlık belgelerini kendiliğinden geçersiz kılar mı?

İptal edilen düzenlemeye dayanılarak geçmişte düzenlenmiş üst sınıf uzmanlık belgelerinin hukuki durumu, düzenleyici işlemin iptali ile bireysel idari işlemlerin etkisi birbirinden ayrılarak incelenmelidir.

Geçici 9. maddenin iptal edilmiş olması, o maddeye dayanılarak daha önce verilmiş bütün belgelerin herhangi bir bireysel işlem veya hukuki değerlendirme olmaksızın kendiliğinden hükümsüz kaldığı sonucunu doğrudan göstermez.

Belgenin hangi hukuki dayanakla verildiği, düzenlenme tarihi, hakkında bir geri alma veya iptal işlemi bulunup bulunmadığı ve ilgili kararın yargısal süreci önem taşır.

İşveren açısından temel yükümlülük, görevlendirme tarihinde uzmanın geçerli belgeye ve gerekli yetkiye sahip bulunduğunu kontrol etmektir. Geçici 9. maddeye dayanılarak üst sınıf belge almış bir uzman söz konusuysa belgenin güncel hukuki durumu Bakanlık kayıtlarından doğrulanmalıdır.

İş Güvenliği Uzmanının Aylık Çalışma Süresi Ne Kadardır?

İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesine göre iş güvenliği uzmanlarının asgari çalışma süreleri, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre hesaplanır.

Bu süreler, mevzuatın öngördüğü asgari uzmanlık hizmetini ifade eder. İşyerinde belirlenen riskler ve çalışma organizasyonu gerektiriyorsa işveren daha fazla uzmanlık hizmeti sağlayabilir.

Örnek: Tehlikeli sınıfta bulunan ve 30 çalışanı olan bir işyerinde çalışan başına aylık en az 20 dakika iş güvenliği uzmanlığı hizmeti gerekir. Buna göre aylık asgari hizmet süresi 30 × 20 = 600 dakika, yani 10 saattir.

Benzer şekilde çok tehlikeli sınıftaki 60 çalışanlı bir işyerinde aylık asgari uzmanlık süresi 60 × 40 = 2.400 dakika, yani 40 saattir.

Bu hesaplamalar, tam süreli görevlendirme sınırının altında kalan işyerleri bakımından çalışan başına asgari hizmet süresini gösterir. Tam süreli uzman görevlendirilmesini gerektiren çalışan sayıları için Yönetmeliğin ayrı hükümleri uygulanır.

Çırak ve stajyerler süre hesabına dahil edilir mi?

6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında öğrenci statüsünde bulunan çırak ve stajyerler, iş güvenliği uzmanı görevlendirme süresinin belirlenmesinde çalışan sayısı toplamına dahil edilmez.

Bu istisna yalnızca görevlendirme süresinin hesabına ilişkindir. Çırak ve stajyerlerin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinden yararlanma hakları ile işverenin koruma yükümlülükleri devam eder.

Hangi İşyerlerinde Tam Süreli İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilir?

İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliğinin 12. maddesi, belirli çalışan sayılarına ulaşan işyerlerinde tam gün çalışacak iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesini zorunlu kılmıştır.

Çalışan sayısının bu sınırların tam katlarını aşması durumunda, kalan çalışanlar için Yönetmeliğin 12. maddesinin birinci fıkrasındaki süre hesabına uygun ilave uzmanlık hizmeti sağlanır.

Örnek: Çok tehlikeli sınıfta bulunan ve 300 çalışanı olan bir işyerinde en az bir tam süreli iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi gerekir. Tam süreli görevlendirme sınırını aşan 50 çalışan için ayrıca aylık en az 2.000 dakika, yani 33 saat 20 dakika uzmanlık hizmeti sağlanmalıdır.

6331 sayılı Kanunun 8. maddesinin altıncı fıkrası gereğince, belirlenen çalışma süreleri nedeniyle iş güvenliği uzmanının veya işyeri hekiminin tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda işveren, işyeri sağlık ve güvenlik birimi kurmak zorundadır.

Yönetmeliğin 7. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca iş güvenliği uzmanlarının çalışma süreleri bölünerek birden fazla uzmana dağıtılamaz. Bununla birlikte vardiyalı çalışma yapılan işyerlerinde işveren tarafından vardiyalara uygun görevlendirme yapılmasına izin verilmiştir.

Dolayısıyla işveren, asgari hizmet süresini hesaplarken yalnızca toplam dakikayı değil, görevlendirmenin Yönetmelikte öngörülen biçimde ve fiilen yürütülebilir olmasını da gözetmek zorundadır.

İş Güvenliği Uzmanı Nasıl Görevlendirilir?

İşverenin iş güvenliği uzmanlığı hizmetini sağlamak için kullanabileceği başlıca yöntemler, kendi çalışanları arasından uygun nitelikte uzman görevlendirmek veya yetkili hizmet sunucularından hizmet almaktır.

İşyerindeki çalışanlar arasından uzman görevlendirilmesi

6331 sayılı Kanunun 6. maddesine göre işveren, çalışanları arasında gerekli niteliklere sahip iş güvenliği uzmanı bulunması hâlinde bu kişiyi görevlendirir.

Görevlendirilecek uzmanın ilgili tehlike sınıfında çalışmaya yetkili olması ve mevzuatın öngördüğü asgari çalışma süresini yerine getirebilmesi gerekir.

Uzmanın işyerinde başka bir görevde çalışıyor olması, iş güvenliği uzmanlığı hizmetini yerine getireceği süre içinde kendisine ayrıca iş verilmesini haklı kılmaz. İşveren, uzmanlık hizmetinin ayrılan süre boyunca fiilen yürütülmesini sağlamalıdır.

OSGB veya ÇASMER üzerinden hizmet alınması

6331 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca işveren, çalışanları arasında gerekli niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin tamamını veya bir bölümünü yetkili ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) veya çalışan sağlığı merkezlerinden (ÇASMER) alabilir.

Hizmet alımı yoluyla yapılan görevlendirmede, işyerinin tehlike sınıfına uygun belgeye sahip uzman ile gerekli hizmet süresinin sağlanması zorunludur.

6331 sayılı Kanunun 4. maddesinin ikinci fıkrasına göre işyeri dışından uzman veya kuruluş hizmeti alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

İşveren, hizmet aldığı kuruluşun görevlendirme işlemlerini yaptığını ileri sürerek kendi önleme, koordinasyon ve denetim yükümlülüklerinden kurtulamaz.

Hizmet alımının sözleşmesel yapısı, OSGB’nin yükümlülükleri ve işverenle arasındaki sorumluluk ilişkisi OSGB hizmeti alan işverenin sorumluluğu başlıklı yazıda ayrıntılı olarak incelenmektedir.

İSG-KATİP Üzerinden Görevlendirme ve Sözleşme Nasıl Yapılır?

İş güvenliği uzmanının görevlendirilmesine ilişkin kayıt ve onay işlemleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının İş Sağlığı ve Güvenliği Kayıt, Takip ve İzleme Programı olan İSG-KATİP üzerinden yürütülür.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliğinin 14. maddesi, görevlendirme ve hizmet sözleşmelerinin sistem üzerinden düzenlenmesi ve onaylanmasına ilişkin kuralları içerir.

İşverenin kendi çalışanları arasından görevlendirme yapmasıyla OSGB üzerinden hizmet alması, sözleşmenin tarafları ve düzenlenecek belgeler bakımından farklılık gösterir. Ancak her iki durumda da görevlendirme işlemlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde tamamlanması gerekir.

İş güvenliği uzmanının işyerinde fiilen çalışmaya başlamasından önce gerekli sistem onaylarının yapılmış olması önemlidir. İlgili Yönetmeliğe göre Genel Müdürlükçe onaylanmayan sözleşme veya görevlendirmeye dayanılarak iş güvenliği uzmanı, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki görevlerine başlatılamaz ve yetkilerini kullanamaz.

İşveren, görevlendirmeye ilişkin şu hususları kontrol etmelidir:

• İşyerinin SGK ve İSG-KATİP kayıtlarının doğru olması.
• İşyerinin tehlike sınıfının doğru belirlenmesi.
• Görevlendirilen uzmanın belge sınıfının ve yetkisinin uygun olması.
• Çalışan sayısına göre hesaplanan asgari hizmet süresinin karşılanması.
• Gerekli sözleşme veya görevlendirme belgelerinin sistem üzerinden onaylanması.
• Uzmanın işten ayrılması, sözleşmenin sona ermesi veya çalışan sayısının değişmesi hâlinde gerekli kayıt ve görevlendirme işlemlerinin yeniden yapılması.

İSG-KATİP’te onaylı bir sözleşmenin bulunması, görevlendirmenin hukuki kaydını ortaya koyar. Ancak uzmanın görevlerini fiilen yerine getirdiğini veya işyerindeki bütün iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alındığını tek başına ispatlamaz.

İş Güvenliği Uzmanının Başlıca Görevleri Nelerdir?

İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliğinin 9. maddesi, uzmanların görevlerini rehberlik, risk değerlendirmesi, çalışma ortamı gözetimi, eğitim ve kayıt faaliyetleri ile ilgili birimlerle iş birliği başlıkları altında düzenler.

İş güvenliği uzmanının başlıca görevleri şunlardır:

• İşyerindeki iş sağlığı ve güvenliği riskleri hakkında işverene rehberlik etmek.
• Risk değerlendirmesi çalışmalarına ve değerlendirme sonuçlarının uygulanmasına katılmak.
• Alınması gereken koruyucu tedbirleri işverene yazılı olarak bildirmek.
• Çalışma ortamının gözetimi ile gerekli bakım, kontrol ve ölçümlerin planlanması ve takibine katılmak.
• İş kazalarının, meslek hastalıklarının ve tehlikeli olayların nedenlerinin araştırılmasına katkıda bulunmak.
• Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin planlanması ve uygulanmasıyla ilgili çalışmaları yürütmek veya kontrol etmek.
• Yıllık çalışma planı ve değerlendirme raporu çalışmalarına katılmak.
• İşyeri hekimi, çalışan temsilcileri ve ilgili birimlerle iş birliği yapmak.

İş güvenliği uzmanı, görevlendirildiği işyerindeki tespit ve tavsiyelerini, yürüttüğü faaliyetleri ve gerekli gördüğü diğer hususları Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca onaylı deftere kaydeder.

Uzmanın görevi yalnızca tehlikeleri tespit etmek değildir. İşverene bildirdiği koruyucu tedbirlerin uygulanmasını takip etmek ve kendisine mevzuatla verilen diğer faaliyetleri yürütmekle de yükümlüdür.

İşveren İş Güvenliği Uzmanının Önerilerini Uygulamak Zorunda mıdır?

Evet. 6331 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca işveren, görevlendirdiği kişi veya hizmet aldığı kuruluş tarafından iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun şekilde yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine getirmek zorundadır.

Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrası da işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belirlediği eksikliklerin giderilmesinden ve tedbirlerin yerine getirilmesinden işvereni sorumlu tutar.

Örnek: İş güvenliği uzmanı bir makinenin koruyucu sisteminin bulunmadığını tespit ederek gerekli tedbirin alınmasını yazılı olarak bildirmişse, işverenin yalnızca bildirimi dosyalaması yeterli değildir. Mevzuata uygun koruyucu tedbirin uygulanmasını sağlaması gerekir.

Uzmanın tespit ettiği eksikliklerin acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike oluşturması ya da meslek hastalığına neden olabilecek koşullar bulunmasına rağmen işverenin gerekli tedbirleri almaması hâlinde, 6331 sayılı Kanunun 8. maddesindeki özel bildirim yükümlülüğü uygulanır.

Bu koşullarda durum, Kanunda belirtilen kişi veya kuruluşlar tarafından Bakanlığın yetkili birimine ve ilgili çalışan temsilcilerine bildirilir.

İş güvenliği uzmanının kanuni bildirim nedeniyle işten çıkarılması veya hak kaybına uğratılması yasaktır. Kanunun 8. maddesinin ikinci fıkrası, bu yasağa aykırılık hâlinde bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminat öngörür. Uzmanın diğer kanunlardan doğan hakları da saklıdır.

İş güvenliği uzmanlarının hizmetlerin yürütülmesindeki kendi ihmallerinden dolayı hizmet sundukları işverene karşı sorumlulukları ise Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrasında ayrıca düzenlenmiştir. Bu sorumluluk, işverenin kendi koruyucu tedbirleri alma ve uygulama yükümlülüğünden ayrıdır.

İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmemenin Cezası Nedir?

6331 sayılı Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrası gereğince belirlenen nitelikte iş güvenliği uzmanı görevlendirmeyen işverene idari para cezası uygulanır.

Kanun, görevlendirilmeyen her bir kişi için ayrı ayrı ve aykırılığın devam ettiği her ay için idari para cezası öngörmektedir.

Bu nedenle gereken nitelikte ve sayıda uzmanın görevlendirilmemesiyle ilgili yaptırım, yalnızca ilk tespitle sınırlı değildir. Aykırılığın devam ettiği dönemler bakımından ayrıca ceza uygulanır.

İşverenin mevzuata uygun belge sınıfına sahip olmayan bir uzmanı görevlendirmesi veya gerekli uzman sayısını karşılamaması durumunda da görevlendirme yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilip getirilmediği incelenir.

İdari para cezasının belirlenmesinde şu hususlar dikkate alınmalıdır:

• Yükümlülüğün ilgili işyeri ve dönem bakımından doğmuş olması.
• Görevlendirilmesi gereken uzman sayısı ve nitelikleri.
• Fiilin gerçekleştiği yıl için geçerli resmî ceza tutarı.
• İşyerinin tehlike sınıfı.
• Çalışan sayısına göre Kanunun 26. maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen artırımlar.
• Aykırılığın devam ettiği aylar.

Kanunun ilk kabul tarihinde yer alan temel para cezası miktarı, 2026 yılında uygulanacak güncel tutar olarak kullanılamaz. Güncel idari para cezaları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı 6331 sayılı Kanuna göre idari para cezaları tablosundan ilgili yıl ve işyeri özellikleri dikkate alınarak belirlenmelidir.

İşveren hakkında idari para cezası uygulanması, iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Aykırılığın giderilmesi için mevzuata uygun görevlendirme yapılması ayrıca gereklidir.

İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmediği Nasıl Tespit ve İspat Edilir?

İş güvenliği uzmanının hiç görevlendirilmemesi ile görevlendirme yapılmış olmasına rağmen uzmanlık hizmetinin fiilen ve mevzuata uygun biçimde sunulmaması farklı hukuki durumlardır.

Görevlendirme yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediği değerlendirilirken işverenin hangi tarihlerde hangi nitelikte ve sayıda uzman görevlendirmek zorunda olduğu belirlenmelidir.

Bu değerlendirmede özellikle şu kayıtlar önem taşır:

• İşyerinin SGK kayıtları ve ilgili dönemdeki çalışan sayısı.
• İşyerinin tehlike sınıfını gösteren kayıtlar.
• İSG-KATİP görevlendirme ve sözleşme kayıtları.
• Uzmanın belge sınıfı, geçerlilik ve yetki durumu.
• Görevlendirmenin başlangıç ve bitiş tarihleri.
• Aylık hizmet süreleri ve fiili çalışma kayıtları.
• Onaylı defterdeki tespit ve tavsiyeler.
• Yıllık çalışma planları ve değerlendirme raporları.
• İşyeri denetim tutanakları ve ilgili yazışmalar.

Örneğin işverenin belirli bir tarihten itibaren uzman görevlendirdiğini savunması durumunda, ilgili İSG-KATİP sözleşmesinin onay tarihi ve geçerlilik dönemi önem taşır. Uzmanın işyerinde fiilen bulunmadığı iddiasında ise hizmet kayıtları, çalışma planları ve diğer deliller birlikte incelenir.

Uzmanın yetki belgesine ilişkin bir uyuşmazlıkta, belgenin hangi tarihte ve hangi hukuki dayanakla düzenlendiği, hakkında askıya alma veya iptal işlemi bulunup bulunmadığı ve görevlendirme tarihindeki geçerlilik durumu araştırılmalıdır.

Özellikle Danıştayın 17.12.2025 tarihli geçici 9. madde iptal kararından etkilenebilecek belgeler bakımından, belgenin güncel hukuki durumunun yetkili idare kayıtlarından belirlenmesi gerekir.

Bir iş kazasında iş güvenliği uzmanı görevlendirilmemiş olması, işverenin İSG organizasyonuna ilişkin bir yükümlülük ihlalidir. Ancak bu eksikliğin belirli bir zararla ilişkisi ve tazminat sorumluluğunun diğer şartları ayrıca incelenir. İş kazasında kusur, zarar ve illiyet bağı konuları uzman görevlendirme yükümlülüğünden farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.

Uzmanın İşten Ayrılması veya İşyerinin Tehlike Sınıfının Değişmesi Durumunda Ne Yapılır?

İşveren, uzman görevlendirme yükümlülüğünü bir kez yerine getirdikten sonra işyerindeki değişiklikleri takip etmek zorundadır.

Görevlendirilen uzmanın işten ayrılması, hizmet sözleşmesinin sona ermesi, uzmanlık belgesinin askıya alınması veya işyerinin çalışan sayısı ve tehlike sınıfının değişmesi durumunda mevcut görevlendirme yeniden değerlendirilmelidir.

Örneğin az tehlikeli sınıfta bulunan bir işyerinin faaliyetinin değişmesi nedeniyle tehlikeli sınıfa geçmesi hâlinde, yalnızca C sınıfı belgeye sahip uzmanın görevlendirilmiş olması genel belge sınıfı şartını karşılamaz. İşveren, yeni tehlike sınıfına uygun uzmanlık hizmetini sağlamalıdır.

Benzer şekilde çalışan sayısının artması nedeniyle mevcut aylık hizmet süresinin yetersiz hâle gelmesi durumunda, yeni çalışan sayısına göre süre yeniden hesaplanmalı ve gerekli görevlendirme işlemleri tamamlanmalıdır.

Görevlendirme kayıtlarının gerçeğe uygun şekilde güncellenmesi, önceki hizmet dönemlerinin doğru belgelendirilmesi ve hizmette kesinti meydana gelmemesi işverenin yükümlülüğünün yerine getirilmesi bakımından önem taşır.

Sonuç

İş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 6331 sayılı Kanunun 6 ve 8. maddeleri ile ilgili yönetmelik hükümlerine dayanır. İşveren, Kanun kapsamında bulunması ve özel istisna şartlarının uygulanmaması hâlinde işyerinin tehlike sınıfına uygun uzmanlık hizmetini sağlamak zorundadır.

Genel kurala göre az tehlikeli işyerlerinde en az C, tehlikeli işyerlerinde en az B, çok tehlikeli işyerlerinde ise A sınıfı iş güvenliği uzmanı görevlendirilir. Asgari aylık çalışma süresi, çalışan başına sırasıyla 10, 20 ve 40 dakikadır. Belirli çalışan sayılarına ulaşıldığında tam süreli uzman görevlendirilmesi gerekir.

Görevlendirme işlemlerinin İSG-KATİP üzerinden mevzuata uygun biçimde tamamlanması ve uzmanlık hizmetinin fiilen yürütülmesi zorunludur. İşverenin dışarıdan hizmet alması, kendi önleme ve denetim sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Danıştay Dördüncü Dairesinin 17.12.2025 tarihli kararıyla iptal edilen geçici 9. madde bakımından, sınavsız üst sınıf belge verilmesi ile kanuni geçiş süresince alt sınıf uzman görevlendirilmesi birbirinden ayrılmalıdır. İptal edilen düzenlemeye dayanılarak daha önce verilmiş belgelerin hukuki durumu, ilgili bireysel işlem ve güncel yetki kayıtlarına göre ayrıca incelenmelidir.

İş güvenliği uzmanı görevlendirilmemesi, Kanunun 26. maddesindeki idari para cezası yaptırımını doğurur. Görevlendirme yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirilip getirilmediği ise işyerinin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, geçerli uzmanlık belgesi ve fiili hizmet kayıtları üzerinden belirlenir.

İşverenin diğer genel önleme, organizasyon ve denetim görevleri işverenin İSG yükümlülükleri başlıklı yazıda ayrıca açıklanmaktadır. İş güvenliği uzmanı görevlendirme, belge geçerliliği ve idari yaptırımlara ilişkin bir uyuşmazlıkta, İstanbul iş hukuku avukatı hizmetleri kapsamında ilgili mevzuat, idari işlemler ve işyeri kayıtları birlikte değerlendirilebilir.

Hukuki Dayanaklar ve Kaynaklar

• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, özellikle m. 2, 3, 4, 6, 8, 9, 26, 38 ve geçici m. 4.
• 29.12.2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik; özellikle m. 7–12 ve geçici m. 9.
• 29.12.2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği; özellikle m. 5 ve 14.
• 27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Güvenliği Uzmanları Yönetmeliği değişikliği.
• Danıştay Dördüncü Dairesi, 17.12.2025, E.2025/161, K.2025/6763.
• Anayasa Mahkemesi, 22.07.2025, E.2024/54, K.2025/163; 09.12.2025 tarihli ve 33102 sayılı Resmî Gazete.
• Sağlık Bakanlığı, İş Güvenliği Uzmanlarının Çalışma Süreleri Hakkında Açıklama.
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 6331 Sayılı Kanuna Göre İdari Para Cezaları.

Yazar: Avukat Mehmet Sarıoğlu