CMK madde 32, ceza yargılamasında zabıt kâtibinin reddini ve görevden çekinmesini düzenler. Hâkimin davaya bakamaması ve reddine ilişkin kurallar zabıt kâtiplerine de uygulanır. Ret veya çekinme hakkında karar verecek merci, zabıt kâtibine yönelik başvurunun hâkimle birlikte yapılıp yapılmadığına göre belirlenir.
Zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi
Madde 32 – (1) Bu Bölümde yazılı hükümler zabıt kâtipleri hakkında da uygulanır.
(2) Zabıt kâtibinin reddi veya kendisinin reddini gerektiren sebepleri bildirerek görevden çekinmesi hâlinde gereken karar, yanında çalıştığı mahkeme başkanı veya hâkim tarafından verilir.
(3) Aynı işte zabıt kâtibinin hâkim ile birlikte reddi istemi hakkında veya çekinmelerine karar verecek merci, hâkime göre belirlenir.
Hukuki değerlendirme
Birinci fıkra, hâkimin davaya bakamayacağı hâllere ve tarafsızlığını şüpheye düşüren sebeplere ilişkin kuralları zabıt kâtipleri yönünden de geçerli kılar. Bu nedenle aynı işte tanık olarak dinlenmiş zabıt kâtibi, CMK’nın 22. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendiyle birlikte 32. madde gereğince görev alamaz. Tarafsızlığa ilişkin başka somut olgular da ret isteminin dayanağı olabilir.
Ret isteminde, bu bölümdeki süre, başvuru biçimi ve ret sebebini somut olgularla açıklama kuralları zabıt kâtibinin görevinin niteliğine uygun düştüğü ölçüde uygulanır. Sırf soyut tarafsızlık iddiası yeterli değildir; istemin dayandığı olaylar ve varsa deliller belirtilmelidir.
İkinci fıkraya göre yalnız zabıt kâtibinin reddi veya çekinmesi söz konusuysa kararı birlikte çalıştığı mahkeme başkanı yahut hâkim verir. Üçüncü fıkraya göre zabıt kâtibi ile hâkimin aynı işte birlikte reddedilmesi veya çekinmeleri durumunda ise karar mercii hâkimin reddi yahut çekinmesine ilişkin kurallara göre belirlenir. Böylece reddi istenen hâkimin tek başına zabıt kâtibi hakkındaki ortak başvuruyu sonuçlandırması önlenir.
Ret veya çekinme kararıyla görev yapması engellenen zabıt kâtibinin aynı işteki duruşmalara katılması, yargılama işlemlerinin hukuka uygunluğunu etkileyebilir. Bu tür aykırılıkların somut olay ve usul kuralları çerçevesinde ileri sürülmesi, ceza yargılamasında usule ilişkin savunma bakımından önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Yargıtay kararı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.05.2013, E. 2010/31252, K. 2013/15230
4. Ceza Dairesi 2010/31252 E. , 2013/15230 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇLAR: Tehdit, hakaret
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü,
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre ;
Zabıt katibi [A.B.]’nin, olayın tanığı olması nedeniyle, [yer adı] Asliye Ceza Mahkemesinin 24.05.2007 tarih ve 2007/15 D.iş. Sayılı kararı ile dosyaya bakmaktan çekinmesine karar verildiği halde, 5271 sayılı Kanunun 22/1-h ve 32.maddelerine aykırı olarak, davanın, 14.05.2008, 25.06.2008 ve kararın verildiği 10.09.2008 tarihli duruşmalarında katip olarak yer alması,
Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden sair yönleri incelenmeksizin HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 20/05/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer