CMK Madde 40 – Eski Hâle Getirme ve Yargıtay Kararları

CMK Madde 40, ceza muhakemesinde bir sürenin kişinin kusuru bulunmaksızın geçirilmesi hâlinde eski hâle getirme istemini düzenler. Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemiş kişi de kusursuz sayılır. Düzenleme, süre kaybı nedeniyle bir usul hakkının kullanılamamasını önlemeyi amaçlar.

CMK Madde 40 – Eski hâle getirme

Madde 40 – (1) Kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişi, eski hale getirme isteminde bulunabilir.

(2) Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişi kusursuz sayılır.

CMK Madde 40’ın Açıklaması

Kusursuz olarak sürenin geçirilmesi: Eski hâle getirme, kanuni sürede yapılması gereken bir usul işleminin kişinin kusuru olmadan yapılamadığı durumlarda istenebilir. Hastalık gibi ileri sürülen engelin, süreye uyulmasını somut olarak önlemiş olması ve bu durumun belgelerle desteklenmesi gerekir. Sırf süreyi kaçırmış olmak veya soyut mazeret ileri sürmek yeterli değildir.

Kanun yolu bildiriminin eksikliği: CMK 40/2 uyarınca kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemiş kişi kusursuz sayılır. CMK 34/2 gereğince kararda kanun yolu, süresi, başvuru mercii ve şekli belirtilmelidir. Bunlardan birinin eksik veya yanlış bildirilmesi, eski hâle getirme bakımından önem taşır. Bununla birlikte başvurunun usulü ve zamanında yapılıp yapılmadığı, somut tefhim ve tebliğ koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

İstem süresi ve usulü: CMK 41/1’e göre eski hâle getirme dilekçesi, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde, süresine uyulmuş olsaydı usul işlemini yapacak mahkemeye verilir. Dilekçede kusursuzluğu gösteren olgular ve varsa belgeler açıklanmalı; kaçırılan usul işlemi de dilekçe verildiğinde yerine getirilmelidir. 7499 sayılı Kanun’un 2024 yılında yaptığı değişiklikle CMK 41/1’deki eski yedi günlük süre iki haftaya çıkarılmıştır. Yargıtay kararlarında 1412 sayılı CMUK’un temyiz süresine ilişkin hükümlerinin uygulanması ise farklı bir geçiş hukuku meselesidir.

Karar ve sonuç: CMK 42 uyarınca istem hakkında, süresinde yapılamayan işlem gerçekleştirilebilseydi esasa bakacak mahkeme karar verir. Kabul kararı kesindir; ret kararına itiraz edilebilir. İstem tek başına kararın yerine getirilmesini durdurmaz, ancak mahkeme yerine getirmeyi erteleyebilir. Kararın usulüne uygun bildirilmemesi nedeniyle kanun yolu süresinin başlayıp başlamadığı sorunu, eski hâle getirme koşullarından ayrıca değerlendirilmelidir.

Kusursuzluk nedeninin ortaya konulması ve başvurunun doğru usulle yapılması, ceza yargılamasında avukatın usulî yardımı bakımından önem taşır.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

CMK Madde 40 ile İlgili Yargıtay Kararları

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2017/3416, K. 2018/292, T. 23.01.2018

6. Ceza Dairesi 2017/3416 E. , 2018/292 K.

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

SUÇ: Yağma

HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddine

Mersin 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/22 Esas 2017/70 Karar sayılı ilamı ile nitelikli yağma suçundan verilen mahkumiyet hükmüne karşı, sanık … ve savunmanının, CMK 272 ve müteakip maddeleri uyarınca İstinaf kanun yoluna başvurması üzerine; Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu verilen 14/04/2017 gün ve 2017/688 Esas 2017/650 Karar sayılı "esastan red" kararına karşı, sanık ve savunmanı tarafından açılan temyiz davası üzerine, temyiz dilekçesinde ileri sürülen hukuka aykırılıklar CMK’nın 288 ve 289. maddeleri kapsamında incelenip görüşüldü;

Sanık savunmanı Av….’ın, 18.07.2017 tarihli dilekçesi ile eski hale getirme ve temyiz isteminde bulunup, 10.05.2017 günü ayağında meydana gelen kırık nedeniyle hükmü süresinde temyiz edemediğini belirterek, 12.05.2017-27.06.2017 tarihleri arasında raporlu olduğuna dair belgeleri dosyaya ibraz ettiğinin anlaşılması karşısında; 5271 sayılı CMK’nın 40/1, 41/1-2, 42/1. maddeleri uyarınca eski hale getirme istemi ve temyiz talebi yerinde görülerek yapılan incelemede;

Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan elverişli kanıtlara, gerekçeye ve Hakimler Kurulunun takdirine göre; sanık hakkında kurulan hükmün usul ve mevzuata uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf isteminin esastan reddine dair verilen kararda hukuka aykırılık bulunmadığından, sanık … ve savunmanının temyiz itirazlarının reddiyle, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 2017/688 Esas, 2017/650 Karar sayılı esastan red hükmünün tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA, 23.01.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2010/6199, K. 2010/8268, T. 17.03.2010

2. Ceza Dairesi 2010/6199 E. , 2010/8268 K.

Elektrik enerjisi hakkında hırsızlık suçundan sanık …’un, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 491/ilk, 522, 59, 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun’un 4. maddeleri gereğince 660 yeni Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına dair ÜMRANİYE 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 03/03/2009 tarihli ve 2008/187 esas, 2009/363 sayılı karar aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığınca verilen 25.01.2010 gün ve 2009/540-3785 sayılı kanun yararına bozma talebine dayanılarak dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 19.02.2010 gün ve 2010/30985 sayılı tebliğnamesiyle dairemize gönderilmekle okundu.

Kanun yararına bozma isteyen tebliğnamede;

Dosya kapsamına göre;

1-Suç tarihinin 10/02/2005 olduğu somut olayda, 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 9. maddesi 3. fıkrasında yer alan "Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir." şeklindeki düzenlemeye ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 7. maddesine nazaran lehe kanunun tespit edilerek uygulama yapılması gerektiğinin gözetilmemesinde,

2-Kısa süreli hapis cezasının paraya çevrilmesinde günlük miktarın suç tarihi itibarıyla 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanun’un 4. maddesi uyarınca 12 yeni Türk lirası olduğunun gözetilmemesinde ve 1 ay 20 gün hapis cezasının günlüğü 11 yeni Türk lirasından çevrildiğinde de 550,00 yeni Türk lirası adlî para cezasına hükmolunması gerekirken yazılı şekilde fazla para cezasına karar verilmesinde;

İsabet görülmediğinden 5271 Sayılı CMK.nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozma talebine dayanılarak ihbar olunmuştur.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

5271 sayılı Yasanın 34/2. maddesinde; "Kararlarda, başvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir.", 232/6. maddesinde; "Hüküm fıkrasında, kanun yollarına başvurma olanağının bulunup bulunmadığının, başvuru olanağı varsa süresi ve merciinin tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça gösterilmesi gerekir." şeklinde emredici düzenlemeler bulunmaktadır. Gerek yüze karşı, gerekse yoklukta verilen hüküm ve kararlarda, başvurulacak yasa yolunun, süresinin, başvuru yapılacak merci ile başvuru şeklinin belirtilmesi zorunludur.

5271 sayılı yasanın 40. maddesinin 1. fıkrasında, kusuru olmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin, eski hale getirme isteminde bulunabileceği, 2. fıkrasında ise, yasa yoluna başvuru hakkının kendisine bildirilmemesi halinde, kişinin kusursuz sayılacağı hususlarının düzenlenmesi karşısında, yasa yolu, mercii , süre ve şekilden birinin veya birkaçının hiç gösterilmemesi veya yanlış gösterilmesi halinde, 5271 sayılı Yasanın 40. maddesindeki düzenleme uyarınca eski hale getirme nedeninin varlığı kabul edilmelidir.

Ümraniye 2.Asliye Ceza Mahkemesinin incelemeye konu 03.03.2009 tarihli kararında, sanığın yokluğunda verilen hükmün yasa yolu mercii ve süresi belirtilmiş, temyiz yasa yoluna tabi olduğu ve başvuru şekli gösterilmemiştir. Sanığın yasa yolu ve başvuru şekli konusunda bilgilendirilmesi ve yasa yoluna başvurması durumunda hukuksal sürecin tamamlanması gerekmektedir.

5271 Sayılı CMK’nun 309. maddesinde düzenlenen yasa yararına bozma kurumu, kesin olan ya da temyiz edilmeden kesinleşen hükümlere karşı başvurulan olağanüstü bir yasa yoludur. Henüz kesinleşmeyen kararın yasa yararına bozulması olanaksızdır. Yasa yolu mercii, süresi ve başvuru şeklinden birinin hükümde gösterilmemesi halinde hükmün kesinleştiğinden sözedilemez.

Bu itibarla, sanığa başvuracağı yasa yolu ve başvuru şekli usulüne uygun şekilde açıklanarak gerekçeli karar yeniden tebliğ edilip, kararın usulüne uygun şekilde kesinleşmesi sağlandıktan sonra kanun yararına bozma isteminde bulunulması mümkün bulunmakla, Ümraniye 2.Asliye Ceza Mahkemesinden verilen 03.03.2009 gün ve 2008/187, 2009/363 sayılı kesinleşmemiş karara yönelik kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, 17.03.2010 günü oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/595, K. 2024/2962, T. 05.06.2024

12. Ceza Dairesi 2024/595 E., 2024/2962 K.

BOZMA ÜZERİNE

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2021/43 E., 2021/335 K.

SUÇ: Trafik güvenliğini tehlikeye sokma

HÜKÜM: Mahkûmiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ret

İnegöl 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 19.03.2021 tarihli ve 2021/43 Esas, 2021/335 Karar sayılı kararının eski hale getirme talepli dilekçe ile sanık tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü:

5271 sayılı CMK’nın "Eski Hâle Getirme" başlıklı 40. maddesinin birinci fıkrasında; kusuru bulunmaksızın bir süreyi geçirmiş olan kişinin eski hale getirme isteminde bulunabileceği, aynı maddenin ikinci fıkrasında; kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişinin kusursuz sayılacağı belirtilmiştir.

Temyiz istemine konu Dairemizin 02.12.2020 tarihli bozma ilâmı sonrası verilen kararda, “…Huzurda karar verilenler için tefhim ve yokluğunda karar verilenler için kararın tebliğinden itibaren, CMUK’un 310. maddesine göre 7 Gün içerisinde mahkememize, başka yerde bulunuluyorsa eşdeğer mahkemeye dilekçe verilmek veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt katibine beyanda bulunulmak suretiyle veya Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu veya hükümlü olarak bulunuluyorsa dilekçe verilmek veya tutanağa geçirilmek koşulu ile bu konuda görevlendirilen Ceza İnfaz Kurumunda görevli zabit katibine beyanda bulunmak suretiyle yapılacak başvuru üzerine, Yargıtay nezdinde temyiz yasa yolu açık olmak üzere…” şeklinde, başvurulacak yasa yolu, süresi, başvuru yapılacak merci ile başvuru şekli anlaşılabilir nitelikte açıkça gösterildiği ve hükmün de sanığın yüzüne karşı 19.03.2021 tarihinde verildiği anlaşılmakla, sanığın eski hale getirme talebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan gerekçelerle, sanığın yüzüne karşı 19.03.2021 tarihinde verilen hükmü, 5320 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 310/1. maddesinde öngörülen yasal bir haftalık süre geçtikten sonra 27.12.2023 tarihinde temyiz ettiğinin anlaşılması karşısında; temyiz isteminin ve yerinde görülmeyen eski hale getirme talebinin aynı Kanun’un 317. maddesi gereğince Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

Esası incelenmeyen dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

05.06.2024 tarihinde karar verildi.

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/1907, K. 2024/4125, T. 11.09.2024

12. Ceza Dairesi 2024/1907 E., 2024/4125 K.

MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2015/482 Esas, 2015/864 Karar

SUÇ: Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma

HÜKÜM: Mahkumiyet

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ret

Burdur 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 02.10.2015 tarihli ve 2015/482 Esas, 2015/864 Karar sayılı kararının eski hale getirme talepli dilekçe ile sanık tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde gereği düşünüldü.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun (7201 sayılı Kanun) 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.” şeklindeki hüküm ile gerçek kişilere yapılacak tebligat ile ilgili olarak iki aşamalı bir yöntem benimsenmiş olması karşısında, önce bilinen en son adres [bilinen bir adres yoksa ya da bilinen en son adres ile adres kayıt sistemindeki adres aynı ise Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi (MERNİS) adresi olduğu belirtilmeksizin adres kayıt sistemindeki adres] esas alınarak, 7201 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrasına göre normal tebligat çıkarılıp, çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi hâlinde, aynı Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca adres kayıt sistemindeki adres bilinen en son adres olarak kabul edilerek, merci tarafından, tebligata, 7201 sayılı Kanun’un birinci fıkrasının (8) numaralı bendi ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası hükümleri gereğince tebligat çıkarılan adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olduğundan, tebliğ imkansızlığı durumunda, tebligatın, 7201 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre bu adrese yapılması gerektiğine dair şerh düşülerek tebliğ işlemleri tamamlanmalıdır.

İncelenen dosyada, yokluğunda verilen kararın, sanığın bilinen son adresine tebligata çıkarıldığı, mazbataya "adresin kapalı" olduğu yazılarak tebligatın mahalle muhtarının imzasına 08.10.2015 tarihinde teslim edildiği, (2) nolu haber kağıdının muhatabın kapısına yapıştırıldığı anlaşıldığından, usulüne uygun şekilde 08.10.2015 tarihinde tebliğ edilen karara yönelik sanık tarafından kanuni süresinden sonra yapılan 08.02.2024 tarihli yerinde görülmeyen eski hale getirme talepli temyiz temyiz isteğinin, aynı Kanun’un 317. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

Esası incelenmeyen dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİNE,

11.09.2024 tarihinde karar verildi.

İlgili CMK Şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer