CMK Madde 89, zehirlenme şüphesi bulunan olaylarda organ parçalarının ve şüpheli maddelerin adlî incelemesini düzenler. Hüküm, organlarda görülen değişikliklerin tanımlanmasını, şüpheli maddelerin uzman tarafından tahlil edilmesini ve gerektiğinde incelemeye hekimin katılmasını öngörür.
CMK Madde 89 – Zehirlenme şüphesi üzerine yapılacak işlem
(1) Zehirlenme şüphesi olan hâllerde organlardan parça alınırken, görünen şekli ile organın tahribatı tanımlanır. Ölüde veya başka yerlerde bulunmuş şüpheli maddeler, görevlendirilen uzman tarafından incelenerek tahlil edilir.
(2) Cumhuriyet savcısı veya mahkeme, bu incelemenin, hekimin katılmasıyla veya onun yönetiminde yapılmasına karar verebilir.
Hukuki Açıklama
Organlardan parça alınırken organın görünen şekli ve tahribatı açık biçimde tanımlanmalıdır. Bu tespit, toksikolojik bulguların diğer otopsi verileriyle birlikte değerlendirilmesini kolaylaştırır. İncelemenin konusu yalnız cesette bulunan maddeler değildir; başka yerlerde ele geçirilen ve olayla bağlantılı şüpheli maddelerin de uzman tarafından tahlili öngörülmüştür.
Maddenin ikinci fıkrası, Cumhuriyet savcısına veya mahkemeye incelemenin hekim katılımıyla ya da hekimin yönetiminde yapılmasına karar verme yetkisi tanır. Bu düzenleme, her toksikolojik incelemenin zorunlu olarak hekim yönetiminde yapılacağı anlamına gelmez.
Somut bulgular belirli bir zehir veya ilaç etken maddesini işaret ediyorsa genel toksikoloji taramasında sonuca ulaşılamaması, o maddeye özgü inceleme ihtiyacını ortadan kaldırmayabilir. Şüpheli maddenin saptanması durumunda da miktarının ve ölüm sonucuna etkisinin bilimsel olarak açıklığa kavuşturulması gerekir. Bu nedenle zehirlenme iddiasında delillerin incelenmesine yönelik hukuki yardım, eksik araştırma taleplerinin somutlaştırılması bakımından önem taşıyabilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay Kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2015/2033, K. 2015/4271, T. 02.07.2015
1. Ceza Dairesi 2015/2033 E. , 2015/4271 K. “İçtihat Metni”
Kasten öldürme suçundan meçhul şüpheli hakkında yapılan soruşturma sonunda Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 04.10.2013 gün ve 2013/8907 soruşturma, 2013/24741 karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair karara yönelik yapılan itirazın reddine ilişkin, Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı kararını kapsayan dosya incelendi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesinin 14.11.2007 tarih ve 2007/9636 esas, 2007/9375 sayılı ilamında da belirtildiği üzere, 5271 sayılı CMK.nun 160. maddesi uyarınca Cumhuriyet Savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı CMK.nun kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturma bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, somut olayda; Şikayetçi …’in, ölüm olayından on gün önce ölenin evinde bulunan sürahiden pet şişeye doldurduğu, suyun analiz edilmesi sonucu deltamethrin isimli zehir tespit edildiği halde maktule ait kan ve doku örneklerinde bu zehrin bulunup bulunmadığı yönünde tetkik yaptırılmaması ve şikayetçinin yeğeni …’un bilgi ve görgüsünün tespit edilmemesi nedenleriyle itirazın kabulü yerine reddine karar verilmesinde isabet görülmediğinden söz edilerek, Yüksek Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 18.02.2015 gün ve 94660652-105-42-11937-2014-4166/12660 sayılı istemlerine dayanılarak Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı kararının, 5271 sayılı CMK.nun 309.maddesi gereğince kanun yararına bozulmasına ilişkin, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 06.03.2015 tarih ve ve 2015/72853 sayılı tebliğnamesine bağlı dosyası Dairemize gönderilmekle, okundu, gereği konuşulup, düşünüldü.
I-) OLAY: …’in 22.02.2013 günü evinde şüpheli ölümü ile ilgili olarak Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca meçhul şüpheli hakkında soruşturma başlatıldığı, sonuçta “ölene ait kan ve iç organ parçalarında toksik madde tespit edilmemesi, ölenin vücudundaki lezyonların ölümü meydana getirecek nitelikte olmaması, kişinin ölümünün kendisinde mevcut akciğer enfeksiyonu ve gelişen komplikasyonlara bağlı olduğunun belirlenmesi nedeniyle olayda herhangi bir suç unsuru bulunmadığı” gerekçe gösterilerek 04.10.2013/8907 soruşturma, 2013/24741 karar numarası ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, Bu karara karşı şikayetçi … vekili tarafından yapılan itirazın, Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı kararı ile reddine karar verilmesi suretiyle kesinleştiği anlaşılmıştır.
II- KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNE İLİŞKİN UYUŞMAZLIĞIN KAPSAMI: Uyuşmazlık, ölen …’in ölüm sebebinin akciğer enfeksiyonu ve gelişen komplikasyonlara bağlı olduğunun tespit edilmesinden dolayı suç unsuru bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığı kararına yönelik yapılan itirazın reddine dair Seydişehir Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı kesinleşen kararının CMK.nun 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozulmasına ilişkindir.
III- HUKUKSAL DEĞERLENDİRME: 5271 sayılı CMK.nun 160. maddesinde “Cumhuriyet Savcısı, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez kamu davası açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlar. Cumhuriyet Savcısı maddi gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adli kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altını almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür” şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; Dosya kapsamına göre, ölen …’in ölüm sebebinin akciğer enfeksiyonu ve gelişen komplikasyonlara bağlı olduğunun tespit edilmesi nedeniyle, suç unsuru bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş ise de, müşteki …’in soruşturma aşamasında alınan beyanında, ölenin evine ölüm olayından on gün önce gittiğini, evde yeğeni …’un da bulunduğunu, ölenin içmek için sürahiden bardağa doldurduğu suyun renginin beyaza yakın olduğunu görünce şüphelendiğini, içmesine engel olduğunu, sürahideki suyun bir kısmını pet şişeye doldurduğunu, bahse konu suyun evde … tarafından muhafaza edildiğini, gerekli analizlerin yapılmasını Cumhuriyet Savcılığından talep ettiğini belirttiği, Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yaptırılan tetkik sonucu, Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüketici Güvenliği Laboratuvarları Daire Başkanlığının 10.04.2013 gün ve 22500 numaralı analiz raporuna göre suda deltamethrin isimli zehrin tespit edildiği, Sinekler, antropotlar ve balıklar için son derece zehirli, memelilerde ise zehirliliği düşük olan delthamethrin isimli zehrin, düşük dozlarda uzun süre alınması halinde akciğer enfeksiyonu ile karıştırılabilecek belirtiler vererek ölüme neden olduğu, kan ve doku örnekleri üzerinde yapılan sistematik zehir analizlerinde kan ve dokuda düşük seviyede bulunması nedeniyle tespit edilemediği, ancak özel olarak aranması halinde tespit edilebildiği, bu nedenle ölene ait kan ve doku örneklerinde adı geçen zehrin bulunup bulunmadığı yönünde özel bir tetkik yaptırılması, şikayetçinin yeğeni olan …’un bilgi ve görgüsünün tespit edilmesi gerekirken bu işlemlerin yapılmadığı, dolayısıyla ölümün halen şüpheli kaldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı itirazın reddine ilişkin kararı usul ve yasaya aykırı görüldüğünden bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
III- SONUÇ VE KARAR: 1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının isteminin kabulüne, 2- Ağır Ceza Mahkemesinin 03.02.2014 gün ve 2013/2035 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı CMK.nun 309.maddesi uyarınca “kanun yararına” BOZULMASINA, 3- Diğer işlemlerin yapılabilmesi için dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02/07/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/4137, K. 2025/6820, T. 29.09.2025
12. Ceza Dairesi 2024/4137 E., 2025/6820 K.
MAHKEMESİ:Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI:2014/329 E., 2016/189 K.
SUÇ:Taksirle öldürme
HÜKÜM:Mahkumiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ:Onama
Sanık hakkında kurulan hükmün; sanık ve sanık müdafii tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 1412 sayılı CMUK’un 317. maddesindeki temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
Yerel Mahkemece sanık hakkında taksirle öldürme suçundan, 5237 sayılı TCK’nın 85/2, 62/1. Maddeleri uyarınca 2 yıl 6 ay hapis cezası ile mahkumiyetine karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca onama kararı verilmesi görüşünü içeren Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık müdafinin temyiz sebepleri; maktülün kendi hatası nedeniyle öldüğüne, sanığın suç işleme kastı olmadığından kararın bozulması gerektiğine, sanık hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması gerektiğine ilişkindir.
Sanığın temyiz sebepleri; Adil yargılama yapılmadığına, delillerin mahkemeye eksik sunulduğuna, haksız yere ceza verildiğine, eksik inceleme yapıldığına ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
Yerel Mahkemece, dosyada mevcut belge ve bilgiler, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde alınan beyanlarla birlikte dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; Olay tarihinde ölen […], müştekiler […] ve […] ile sanık […]’un […] tipi Kapalı […] numaralı koğuşta birlikte kaldıkları,sanık […]’a 17/10/2012 tarihinde ”huzursuz bacak sendromu” tanısı ile reçete edilen […]1.0 mg 100 tablet isimli ilaçtan,çok sayıda içildiğinde sarhoş edici etkisi olduğundan bahisle sanık […]’ın bu ilacın yaklaşık 10 tanesini […]’ya olay günü saat 13:22 sıralarında verdiği,sanığın aynı gün bu haplardan müştekiler […] ve […]’ya da bir kaç adet verdiği, […]’nın bu hapları içtikten sonra rahatsızlanarak aynı gün saat 15:30 sıralarında öldüğü, müştekiler […] ve […]’nun ise ilacın etkisi ile rahatsızlanarak alınan raporlarına göre basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandıkları, her ne kadar sanık hakkındaki iddiaları kabul etmeyerek […] ile müştekiler […] ve […]’ya ilaçları kendisinin vermediği yönünde savunmada bulunmuş ise de müşteki ve tanık beyanları dikkate alındığında sanığın savunmasının suçtan kurtulmaya yönelik olduğu sonuç ve kanaatine varılmış olup sanığın […]1.0 mg 100 tablet isimli ilaçtan,çok sayıda içildiğinde sarhoş edici etkisi olduğundan bahisle yaklaşık 10 tanesini […]’ya ve yine aynı gün bu haplardan müştekiler […] ve […]’ya da bir kaç adet verdiği,bu suretle sanık […]’un taksirle […]’nın ölümüne ve […] ve […]’nun yaralanmasına sebebiyet verme suçunu işlediği sabit olmakla,eylemine uyan TCK 85/2 ve 62,maddeleri gereğince mahkumiyetine karar verildiği anlaşılmıştır.
IV. GEREKÇE ve KARAR
Yapılan yargılamaya ve incelenen dosya kapsamına göre;
Ölen […], katılanlar […] ve […] ile sanık […]’un […] tipi Kapalı […] numaralı koğuşta birlikte kaldıkları,sanık […]’a 17/10/2012 tarihinde ”huzursuz bacak sendromu” tanısı ile reçete edilen […]1.0 mg 100 tablet isimli ilaçtan,çok sayıda içildiğinde sarhoş edici etkisi olduğundan bahisle sanık […]’ın bu ilacın yaklaşık 10 tanesini […]’ya olay günü saat 13:22 sıralarında verdiği,sanığın aynı gün bu haplardan müştekiler […] ve […]’ya da bir kaç adet verdiği, […]’nın bu hapları içtikten sonra rahatsızlanarak aynı gün saat 15:30 sıralarında öldüğü, katılanlar […] ve […]’nun ise ilacın etkisi ile rahatsızlanarak alınan raporlarına göre basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandıkları mahkemece kabul edilen olayda, sanık hakkındaki iddiaları kabul etmeyerek […] ile müştekiler […] ve […]’ya ilaçları kendisinin vermediği yönünde savunmada bulunmuş, müşteki ve tanık beyanları dikkate alındığında sanığın savunmasının suçtan kurtulmaya yönelik olduğu sonuç ve kanaatine varılarak sanığın […]1.0 mg 100 tablet isimli ilaçtan,çok sayıda içildiğinde sarhoş edici etkisi olduğundan bahisle yaklaşık 10 tanesini […]’ya ve yine aynı gün bu haplardan müştekiler […] ve […]’ya da bir kaç adet verdiği,bu suretle sanık […]’un taksirle […]’nın ölümüne ve […] ve […]’nun yaralanmasına sebebiyet verme suçunu işlediği sabit kabul edilerek sanığın mahkumiyetine karar verilmiş ise de,
Dosya içerisinde bulunan cezaevi ortak alanını gösteren kamera kayıtlarının denetime imkan verecek şekilde incelenerek içeriğinin dosyaya yansıtılması suretiyle maddi gerçekliğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi ve otopsi sırasında ölenden alınan numunelerde varlığı belirlenen pramipexole etken maddesinin tespit edilen miktarı itibariyle yalnız başına ölüm sonucunun gerçekleşmesine etkili olup olamayacağı hususunda adli tıp kurumu ilgili dairesinden yeniden rapor alınmasından sonra sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken eksik araştırma ile hüküm kurulması,
Hukuka aykırı olup, açıklanan nedenlerle Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararına yönelik sanık müdafiinin ve sanığın temyiz istekleri yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
29.09.2025 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer