CMK Madde 86, adlî nitelik taşıyan ölümlerde ölünün kimliğinin belirlenmesi ve adlî muayenenin yapılmasına ilişkin kuralları düzenler. Kimliğin tespiti, ölüm zamanı ve nedenine ilişkin tıbbî bulguların saptanması ve işlemin Cumhuriyet savcısı huzurunda hekim tarafından gerçekleştirilmesi bu hükmün temel unsurlarıdır.
Ölünün kimliğini belirleme ve adlî muayene – CMK Madde 86
Madde 86 – (1) Engelleyici sebepler olmadıkça ölü muayenesinden veya otopsiden önce ölünün kimliği her suretle ve özellikle kendisini tanıyanlara gösterilerek belirlenir ve elde edilmiş bir şüpheli veya sanık varsa, teşhis edilmek üzere ölü ona da gösterilebilir.
(2) Ölünün adlî muayenesinde tıbbî belirtiler, ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek için tüm bulgular saptanır.
(3) Bu muayene, Cumhuriyet savcısının huzurunda ve bir hekim görevlendirilerek yapılır.
CMK Madde 86’nın açıklaması
Ölünün kimliği, kural olarak adlî muayene veya otopsiden önce belirlenmelidir. Kimliği doğrulamak için özellikle ölüyü tanıyan kişilere gösterme yoluna başvurulabilir. Elde edilmiş bir şüpheli veya sanık bulunması hâlinde cesedin teşhis için ona da gösterilmesi mümkündür; madde bunu her olayda zorunlu bir işlem olarak öngörmez. Engelleyici sebepler bulunması, kimliğin muayeneden önce belirlenmesine ilişkin kuralın istisnasıdır.
Adlî muayenede cesetteki tıbbî belirtiler ile ölüm zamanını ve nedenini aydınlatabilecek bütün bulgular saptanır. Bu işlem, CMK Madde 87’de düzenlenen otopsi ile aynı değildir. Adlî muayene bulguları kesin ölüm nedenini ortaya koymuyorsa gerekli ileri inceleme ve otopsi yapılmadan ölüm nedeni veya eylemle ölüm arasındaki nedensellik bağı hakkında eksik değerlendirmeyle hüküm kurulmamalıdır.
Muayene, Cumhuriyet savcısının huzurunda görevlendirilen bir hekim tarafından gerçekleştirilir. Tıbbî bulguların ve işleme katılanların tutanakta açıkça gösterilmesi delilin denetlenebilirliği bakımından önemlidir. Tutanaktaki her biçim eksikliği tek başına aynı sonucu doğurmaz; eksikliğin bulguların güvenilirliğine ve maddî olayın aydınlatılmasına etkisi somut olarak değerlendirilir. Ölüm sebebi ve adlî muayene bulgularının tartışıldığı soruşturmalarda ceza soruşturmasında hukuki yardım, eksik inceleme taleplerinin delillerle ilişkilendirilmesi bakımından önem taşıyabilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
CMK Madde 86 ile ilgili Yargıtay kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.10.2011, E. 2011/2990, K. 2011/3186
12. Ceza Dairesi 2011/2990 E. , 2011/3186 K.
“İçtihat Metni”
Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi Suç: Taksirle öldürme Hüküm : 765 sayılı TCK’nın 455/2, 59/2, 72; 647 sayılı Kanunun 4, 5; 2918 sayılı kanunun 118/5. maddeleri gereğince mahkumiyet.
Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü: Sanık hakkında daha önce kurulan mahkumiyet hükmünü 9. Ceza Dairesi 5.6.2008 tarih ve 8165/7286 sayılı kararıyla “27.11.2004 tarihli ölü muayene ve otopsiye katılan bilirkişi doktorun yemini yaptırılmayarak 5271 sayılı CMK’nın 64/6. maddesine muhalefet edilmesi” gerekçesiyle bozmuş, bozmaya uyan mahalli mahkeme bu yönde hiçbir araştırma yapıp bu noksanlığı gidermeden 02.04.2009 tarihinde aynı mahkumiyeti vermiştir.
02.05.2007 tarihinde yürürlükten kaldırılan 3017 sayılı Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti Teşkilat ve Memurun Kanunu’nun 31/son ve 12.01.1962 tarihinde yürülüğe giren ve halen yürürlükte olan 224 sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun’un 10/2. maddesinde “Sağlık ocağı hekimleri kendi ocakları içinde adli tabiblik vazifesi görürler” hükmü karşısında Kurşunlu Devlet hastanesinde hekim olarak çalışan Doktor [adı gizlendi]’ın resmi bilirkişi olduğu, tutanak içeriğindeki muayene bulguları ve ölümlerin trafik kazası dışında başka bir nedenle meydana geldiğine dair bir iddianın da bulunmaması karşısında otopsi zabtında bilirkişi doktorun yeminin yaptırılmaması bozma nedeni yapılmayarak tebliğnamedeki bu yöndeki düşünceye iştirak edilmemiştir.
Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre sanık müdafinin sanığın kusurunun olmadığına, cezanın ertelenmesi ve CMK’nın 231. maddesinin uygulanması gerektiğine ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 18.10.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.07.2012, E. 2011/21573, K. 2012/16462
12. Ceza Dairesi 2011/21573 E. , 2012/16462 K.
Mahkemesi :Ağır Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle öldürme
Hüküm: 5237 sayılı TCK’nın 85/2, 22/3, 62, 53/6, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet,
Taksirle öldürme suçundan, sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanık müdafii tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Cumhuriyet Savcısı tarafından 20.01.2009 tarihli beş sayfalık ölü muayene ve otopsi tutanağı imzalanmamış ise de sözü geçen tutanağın tüm sayfalarının zabıt katibi ve hazır bulunanlar tarafından imzalanmış olması, ölü muayene ve otopsi tutanağının sahteliğine ve ölenlerin ölüm sebebinin trafik kazası dışındaki bir sebepten meydana geldiğine dair bir iddia ve dosya kapsamında bu yönde bir delil bulunmaması, … ve …’ın geçirdikleri trafik kazasından hemen sonra ölmeleri karşısında, tebliğnamedeki ölü muayene ve otopsi tutanağında Cumhuriyet Savcısının imzasının bulunmaması nedeniyle bozma öneren düşünceye iştirak edilmemiştir.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafinin eksik incelemeyle hüküm verildiğine, bilinçli taksir koşullarının oluşmadığına ilişkin ve yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 02.07.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 27.11.2012, E. 2012/3391, K. 2012/25319
12. Ceza Dairesi 2012/3391 E. , 2012/25319 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle öldürme
Hüküm: 5237 sayılı TCK’nın 85/1, 62/1, 51/1-3, 63. maddeleri uyarınca mahkumiyet
Taksirle öldürme suçundan sanığın mahkumiyetine ilişkin hüküm sanık müdafii ve katılan … vekili tarafından temyiz edilmekle, dosya incelenerek gereği düşünüldü:
10.02.2008 tarihli ölü muayene tutanağında doktor bilirkişi olarak refakate alınan [adı gizlendi]’ın kimliği tespit edilmeden ve usulüne uygun yemin verilmeden beyanı alınmış ise de, ölü muayene tutanağı hazır bulunanlar tarafından imzalanmış olup; tutanağın sahteliğine ve/veya ölenin ölüm sebebinin meydana gelen kaza dışındaki bir sebepten kaynaklandığına dair bir iddia ve dosya kapsamında bu yönde bir delil bulunmaması, ölenin olaydan hemen sonra olay yerinde ölmesi karşısında, sonuca etkili görülmeyen bu husus bozma sebebi sayılmamış, bu sebepten bozma öneren tebliğnamedeki düşünceye iştirak edilmemiştir.
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanık müdafiinin kusur durumuna, hükmün açıklanmasının geri bırakılmamasına; katılan vekilinin ceza miktarına, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğine ilişkin ve yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA, 27.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 28.02.2017, E. 2017/72, K. 2017/604
1. Ceza Dairesi 2017/72 E. , 2017/604 K.
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SUÇ: Kasten yaralama sonucu ölüme neden olma
HÜKÜM: TCK.nun 86/1-3-e, 87/4-2, 29, 62, 53. maddeleri uyarınca; 8 yıl 9 ay hapis cezası
TÜRK MİLLETİ ADINA
Sanık … müdafiinin yasal süresindeki temyiz isteminden sonra, sanığın cezaevinden gönderdiği 25/10/2016 tarihli dilekçesi ile verilen kararın onaylanmasını istediği anlaşılmakla Dairemizce de benimsenen Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 05.02.2008 gün ve 2008/1-9-15 sayılı kararı uyarınca, cezanın onaylanması isteği, temyiz isteminden vazgeçme niteliği taşıdığından, sanık müdafiinin temyiz talebinin feragat nedeni ile CMUK’nun 317 maddesi gereğince REDDİYLE, katılan … vekili ile katılan … vekilinin temyiz talebi ile sınırlı olarak yapılan incelemede,
Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan 27/07/2013 tarihli ölü muayene ve otopsi işlemi sonucunda kesin ölüm nedeninin tespit edilemediği, klasik otopsi yapılması gerektiğinin belirtildiği, Adli Tıp Morg İhtisas Dairesinin 25/09/2013 tarhli raporunda dış muayenede tespit edilen lezyonların ölüm üzerinde etkisinin olmadığı, kesin ölüm nedeninin Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulundan sorulmasının uygun olacağının tespit edildiği, Adli Tıp 1. İhtisas Kurulunun 20/11/2013 tarihli raporunda otopside tanımlanan travmatik lezyonların ölüm meydana getirecek ağırlıkta olmaması, iç organlarda ölüme neden olacak patoloji tespit edimemesi, ölümün travma sonrası gelişen ani bir ölüm olduğu hususları da birlikte değerlendirildiğinde, ölümün inhibisyon sonucu meydana geldiğinin tespit edildiği anlaşılmakla,
Maktule ait tüm tedavi belgelerinin mahkeme dosyası ile birlikte Adli Tıp Kurumu ilgili İhtisas Dairesine gönderilerek, maktuldeki yaralanmaların yaşamsal tehlike oluşturup oluşturmadığı, basit tibbi müdahale ile giderilip giderilemeyeceği, eylem ve ölüm sonucu arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığı hususlarında rapor alınarak, sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucu yazılı şekilde kasten yaralama sonucu ölüme neden olma suçundan hüküm kurulması,
Bozmayı gerektirmiş olup, katılan …’ün ve katılan … vekilinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, diğer yönleri incelenmeyen hükmün teblğnamedeki düşünceye aykırı olarak BOZULMASINA, 28/02/2017 gününde oybirliği ile karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Adlî muayeneyi izleyen otopsi işleminin koşulları için CMK Madde 87 – Otopsi şerhi incelenebilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer