CMK Madde 92, gözaltına alınan kişilerin tutuldukları yerlerin ve gözaltıyla ilgili işlemlerin Cumhuriyet savcılığı tarafından denetlenmesini düzenler. Denetim, kişilerin fiilî durumunun yanı sıra gözaltı nedenleri, süreleri ve kayıtlarının incelenmesini de kapsar.
Gözaltı işlemlerinin denetimi – CMK Madde 92
Madde 92 – (1) Cumhuriyet başsavcıları veya görevlendirecekleri Cumhuriyet savcıları, adlî görevlerinin gereği olarak, gözaltına alınan kişilerin bulundurulacakları nezarethaneleri, varsa ifade alma odalarını, bu kişilerin durumlarını, gözaltına alınma neden ve sürelerini, gözaltına alınma ile ilgili tüm kayıt ve işlemleri denetler; sonucunu Nezarethaneye Alınanlar Defterine kaydederler.
Hukuki açıklama
Denetimi yapacak makam: Denetim görevi Cumhuriyet başsavcısına veya görevlendireceği Cumhuriyet savcısına aittir. Düzenleme, kolluk birimlerinde yürütülen gözaltı işlemlerinin adlî makam tarafından kontrol edilmesini öngörür.
Denetimin kapsamı: Nezarethaneler ve varsa ifade alma odaları yanında, gözaltındaki kişilerin durumları, gözaltına alınma nedenleri, kanuni süreye uyulup uyulmadığı ve işlem kayıtları birlikte incelenir. Yalnız defterin biçimsel olarak kontrol edilmesi, maddede belirtilen denetim konularının tamamını karşılamaz.
Denetim sonucunun kaydı: Cumhuriyet başsavcısı veya görevlendirilen savcı, yaptığı denetimin sonucunu Nezarethaneye Alınanlar Defterine kaydeder. Bu yükümlülük, gözaltına alınanların giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin kayıt tutulmasından ayrı olarak denetimin sonucunun belgelenmesini sağlar.
Diğer güvencelerle ilişkisi: CMK 92, tek başına gözaltına alma kararı verme veya gözaltı süresini uzatma yetkisi düzenlemez; bu hususlar CMK 91 kapsamında değerlendirilir. Gözaltının hukuka uygunluğuna yönelik başvurularda gözaltı sürecinde müdafi yardımı söz konusu olabilir. Savcılık denetimi, CMK 91/5 uyarınca sulh ceza hâkimine başvuru yolunun yerini almaz.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili CMK şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer