CMK Madde 68, bilirkişinin açıklama yapmak üzere duruşmaya çağrılmasını ve dinlenme usulünü düzenler. Bilimsel mütalaa hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesinde de aynı usul hükümleri uygulanır.
CMK Madde 68 – Duruşmada bilirkişinin açıklaması
(1) Mahkeme, her zaman bilirkişinin duruşmada dinlenmesine karar verebileceği gibi, ilgililerden birinin istemesi halinde de açıklamalarda bulunmak üzere duruşmaya çağırabilir.
(2) Yaptıkları açıklamalardan sonra mahkeme başkanı veya hâkim, çekilmelerine izin vermedikçe, bilirkişiler duruşma salonunda kalırlar; ancak salona teker teker alınıp birbirinden ayrı olarak dinlenmeleri zorunlu değildir.
(3) Cumhuriyet savcısının, katılanın, vekilinin, şüphelinin veya sanığın, müdafiin veya kanunî temsilcinin istemi üzerine bilimsel mütalaa hazırlayan uzmanın duruşmada dinlenmesi hususunda da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
CMK Madde 68 Şerhi
Mahkeme, bilirkişiyi kendiliğinden veya ilgililerden birinin istemi üzerine duruşmaya çağırarak rapordaki teknik tespitleri açıklattırabilir. Bu yol özellikle raporun dayanaklarının belirsiz olması, raporlar arasında çelişki bulunması veya sonuca etkili teknik bir noktanın açıklığa kavuşturulması gerektiğinde önem taşır. Bilirkişinin sözlü açıklaması, hâkimin delilleri değerlendirme ve hukuki nitelendirme yetkisini ortadan kaldırmaz.
Maddenin birinci fıkrasındaki “çağırabilir” ifadesi, her dinleme isteğinin kendiliğinden kabul edileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte delilin tartışılması ve savunma hakkı bakımından önemli bir istem, somut ve hukuken yeterli gerekçe olmaksızın reddedilemez. Duruşmada hazır edilen uzman kişinin dinlenmesi bakımından CMK 178 hükmü de gözetilmelidir.
Bilirkişiler açıklamalarından sonra, mahkeme başkanı veya hâkim izin vermedikçe duruşma salonundan ayrılamaz. Birden fazla bilirkişinin salona ayrı ayrı alınması veya birbirinden bağımsız olarak dinlenmesi ise zorunlu değildir; dinleme biçimi uyuşmazlığın ve açıklamanın niteliğine göre belirlenir.
CMK 67 uyarınca bilimsel mütalaa hazırlayan uzman, mahkemece atanmış bilirkişi olmasa da üçüncü fıkra gereğince duruşmada dinlenebilir. Bu uzmanı dinleme isteğinin değerlendirilmesinde de ilk iki fıkradaki usul uygulanır. Bilirkişi raporunun tartışıldığı ceza davalarında savunma hakkının etkili biçimde kullanılması, rapordaki somut teknik itirazların ve uzmanı dinleme nedenlerinin açıkça ortaya konulmasını gerektirir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay Kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2025/654, K. 2025/7061, T. 14.10.2025
1. Ceza Dairesi 2025/654 E., 2025/7061 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2024/2187 E., 2024/1893 K.
SUÇ: Kasten öldürme
HÜKÜM: İstinaf başvurularının esastan reddi kararı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz başvurularının esastan reddi ile hükmün onanması
İlk Derece Mahkemesince sanık hakkında kasten öldürme suçundan kurulan mahkûmiyet hükmüne yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286/1.maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1.maddesi gereği temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1.maddesi gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1.maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.
Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin 7079 sayılı Kanun’un 94. maddesiile değişik 5271 sayılı Kanun’un 299/1. maddesiuyarınca takdiren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü;
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. İstinaf bozması üzerine verilen Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 09.10.2024 tarihli ve 2024/179 Esas, 2024/479 Karar sayılı kararı ile; sanık hakkında; maktule yönelik kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 81/1, 62[…] . maddeleri uyarınca 25 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına, karar verilmiştir.
2. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 02.12.2024 tarihli ve 2024/2187 Esas, 2024/1893 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik katılanlar vekili, katılan kurum vekili ve sanık müdafiinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280/1.a maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
A. Sanık Müdafiinin Temyiz Sebepleri
Suçun işlenmediğine, suç vasfına, haksız tahrik hükümlerinin uygulanması gerektiğine,
B. Katılanlar ve Katılan Kurum Vekillerinin Temyiz Sebepleri
Hükmün gerekçesiz olduğuna, takdiri indirim hükümlerinin uygulanmaması gerektiğine, ilişkindir.
III. GEREKÇE
17.05.2024 tarihli duruşmada sanık müdafiinin uzman bilirkişilerin hazır olduğunu ve duruşmada dinlenilmesini istediği halde, 5271 sayılı Kanun’un 178. maddesinin “mahkeme başkanı veya hakim, sanığın veya katılanın gösterdiği tanık veya uzman kişinin çağrılması hakkındaki dilekçeyi reddettiğinde, sanık veya katılan o kişileri mahkemeye getirebilir. Bu kişiler duruşmada dinlenir.” şeklindeki hüküm dikkate alınmadan, hazır edilen bilirkişilerin dinlenilmesine ilişkin talebin yasal olmayan, soyut gerekçeyle reddine karar verilerek savunma hakkının kısıtlanması nedeniyle hükmün, esasa ilişkin yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
IV. KARAR
Başkaca yönleri incelenmeyen Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 02.12.2024 tarihli ve 2024/2187 Esas, 2024/1893 Karar sayılı kararının, gerekçe bölümünde açıklanan nedenle, 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Hükmolunan ceza miktarı ve tutuklulukta geçen süre dikkate alınarak sanık müdafiinin tahliye talebinin REDDİNE,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2-a maddesi uyarınca Şanlıurfa 3. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
14.10.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2019/9928, K. 2021/2183, T. 02.03.2021
12. Ceza Dairesi 2019/9928 E. , 2021/2183 K.
Mahkemesi:Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle yaralama
Hüküm: Sanıklar hakkında ayrı ayrı CMK’nın 223/2-c maddesi gereğinceberaat
Taksirle yaralama suçundan sanıkların ayrı ayrı beraatlerineilişkin hüküm, katılanlar vekili tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Olay günü sanık …’in genel müdür olarak, sanık …’in havuz şefi olarak görev yaptığı [otel]’de konaklayan katılanların otelin havuzunda bulunan su kaydırağından kayarken dengelerini kaybederek düşmeleriyle basit tıbbi müdahale ile giderilemez, kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandıkları, soruşturma aşamasında dosya üzerinden inceleme yapan bilirkişinin otel genel müdürü ile katılanların ortak biçimde asli kusurlu oldukları yönünde rapor tanzim ettiği, mahkemece yetersiz ve bilimsellikten uzak bulunan rapor sebebiyle CMK’nın 68. maddesi gereğince bilirkişinin duruşmaya davet edilerek beyanının alındığı, mahkemece ilk rapora itibar edilmeyerek yeniden bilirkişi raporu alındığı, hükme esas alınan bu raporda sanıkların kusursuz olduklarının tespit edildiği olayda;
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre,katılanlar vekilinin kusura, bilirkişi raporuna ve sair nedenlere ilişkin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA, 02.03.2021 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Yargıtay 13. Ceza Dairesi, E. 2014/23597, K. 2015/7808, T. 27.04.2015
13. Ceza Dairesi 2014/23597 E. , 2015/7808 K. “İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi SUÇ: Hırsızlık, konut dokunulmazlığı ihlal HÜKÜM: Mahkumiyet Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü: Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hâkimin takdirine göre; suçun suça sürüklenen çocuklar tarafından işlendiğini kabulde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz itirazları da yerinde görülmemiştir.
Ancak; 1-Suç tarihinde 12-15 yaş grubunda bulunan suça sürüklenen çocukların işledikleri konut dokunulmazlığını ihlal suçunun hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve suçla ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneğinin bulunduğu uzman doktor raporu ile saptanmadan, yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi,
2-Suça sürüklenen çocuklar hakkında Sosyal İnceleme Raporu düzenleyen psikolojik danışmanın “çocukların işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneklerinin tam olarak gelişmediğini” bildirmesi karşısında CMK’nın 68. maddesi kapsamında bu uzmanın duruşmaya çağrılarak dinlenilmesi ve belirtilen kanaate ulaşmasına sevk eden olguların somut olarak neler olduğunun açıklattırılması ve sonucuna göre psikiyatri uzmanı ve adli tıp uzmanının da yer aldığı bir kuruldan çocuklar hakkında yeniden rapor alınması gerekip gerekmediği hususunda bir karar verilerek çocukların cezai sorumluluklarının bulunup bulunmadığı hususunda tam bir vicdani kanaate ulaşılması gerekli iken bu husus yerine getirilmeksizin eksik soruşturma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,
3-Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 141 ve 5271 sayılı CMK’nın 34, 230 ve 289 maddeleri uyarınca mahkeme kararlarının Yargıtay denetimine imkan verecek biçimde açık olması ve Yargıtay’ın bu işlevini yerine getirmesi için kararın dayandığı tüm delillerin, bu delillere göre mahkemenin ulaştığı sonuçların, iddia, savunma ve dosyadaki diğer belgelere ilişkin değerlendirmelerin gerekçeli kararda gösterilmesinin gerekmesi karşısında; somut olayda, müştekinin evine peçete isteme bahanesiyle gelip müştekinin oğlunun mutfağa gitmesi üzerine evin içinde bulunan pantolonun cebinden paraları çalıp akabinde takip sonucu yakalanan ve paraların da gizledikleri taşın altından ele geçmesi şeklindeki fiili gerçekleştiren suça sürüklenen çocuklar hakkında teşdiden ceza belirlenmesine dayanak gösterilen “suçun olumsuz işleniş biçimi, suçun işlendiği yer ve zamandaki olumsuzluk, kastın yoğunluğu” şeklinde soyut olarak belirtilen kavramların temyiz denetimine imkan tanıyacak şekilde gerekçeleriyle birlikte açıklanmaksızın eksik ve yetersiz gerekçeyle 5271 sayılı CMK’nın 289/1-g maddesine aykırı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması,
Bozmayı gerektirmiş, suça sürüklenen çocuklar … ve … müdafilerinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 27.04.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer