CMK madde 96, şikâyete bağlı suçlarda şikâyet yapılmadan önce gerçekleşen belirli yakalamaların şikâyet hakkı sahiplerine bildirilmesini düzenler. Hüküm, şikâyet hakkının kullanılabilmesi için ilgilinin yakalamadan haberdar edilmesini amaçlar.
CMK Madde 96 – Yakalamanın ilgililere bildirilmesi
Madde 96 – (1) Soruşturma ve kovuşturması şikâyete bağlı olan suç hakkında 90 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına göre şikâyetten önce şüpheli yakalanmış olursa şikâyete yetkili olan kimseye ve bunlar birden fazla ise hiç olmazsa birine yakalama bildirilir.
Hukuki açıklama
Bildirim yükümlülüğü, soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı bir suç nedeniyle, henüz şikâyet yapılmadan CMK 90/3 uyarınca yakalama gerçekleştirilmişse doğar. CMK 90/3; çocuklara veya beden ya da akıl hastalığı, malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunan kişilere karşı işlenen suçüstü fiillerinde, yakalama için önceden şikâyet aranmayacağını düzenler.
Yakalama, şikâyet hakkına sahip kişiye bildirilmelidir. Şikâyete yetkili birden çok kişi varsa kanun, bunlardan en az birine bildirim yapılmasını yeterli görür. Bildirim, şikâyet iradesinin açıklanması yerine geçmez; şikâyet hakkının kullanılması ayrı bir işlemdir.
CMK 96’daki yükümlülük, CMK 95 uyarınca yakalanan veya gözaltına alınan kişinin yakınına haber verilmesinden farklıdır. Kanun, 96. maddede bildirimin şeklini ve özel bir süreyi ayrıca belirlememiştir. Bununla birlikte bildirimin geciktirilmeden yapılması ve kime, ne zaman, nasıl yapıldığının kaydedilmesi, hükmün amacına uygun uygulama ve yakalama işleminin hukuki denetimi bakımından önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili CMK şerhleri
- CMK Madde 90 – Yakalama ve yakalanan kişi hakkında yapılacak işlemler
- CMK Madde 95 – Yakalanan veya gözaltına alınanın durumunun yakınlarına bildirilmesi
Yazar: Avukat Fatih Sefer