CMK Madde 128, belirli suçlardan kaynaklandığına dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunan malvarlığı değerleri üzerinde uygulanan elkoyma tedbirini düzenler. Taşınmazlar, banka hesapları, şirket ortaklık payları ve hak ve alacaklar bu kapsamda yer alır. Tedbirin şartları, uygulanacağı suçlar ve karar yetkisi kanunda sınırlandırılmıştır.
CMK Madde 128 – Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma
Madde 128 – (1) Soruşturma veya kovuşturma konusu suçun işlendiğine ve bu suçlardan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hallerde, şüpheli veya sanığa ait;
a) Taşınmazlara,
b) Kara, deniz veya hava ulaşım araçlarına,
c) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba,
d) Gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki her türlü hak ve alacaklara,
e) Kıymetli evraka,
f) Ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık paylarına,
g) Kiralık kasa mevcutlarına,
h) Diğer malvarlığı değerlerine,
Elkonulabilir. Somut olarak belirlenen Bu taşınmaz, hak, alacak ve diğer malvarlığı değerlerinin şüpheli veya sanıktan başka bir kişinin zilyetliğinde bulunması halinde dahi, elkoyma işlemi yapılabilir. (Ek cümle: 21/2/2014 – 6526/10 md.) Bu madde kapsamında elkoyma kararı alınabilmesi için ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine Müsteşarlığı ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan, suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır. Bu rapor en geç üç ay içinde hazırlanır. Özel sebepler zorunlu kıldığında bu süre talep üzerine iki ay daha uzatılabilir.
(2) Birinci fıkra hükmü;
a) Türk Ceza Kanununda tanımlanan;
1. Soykırım ve insanlığa karşı suçlar (madde 76, 77, 78),
2. Göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti (madde 79, 80) ile organ veya doku ticareti (madde 91),
3. Hırsızlık (madde 141, 142),
4. Yağma (madde 148, 149),
5. Güveni kötüye kullanma (madde 155),
6. Dolandırıcılık (madde 157, 158),
7. Hileli iflas (madde 161),
8. Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (madde 188),
9. Parada sahtecilik (madde 197),
10. (Mülga: 21/2/2014 – 6526/10 md.; Yeniden düzenleme: 24/11/2016-6763/25 md.) Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (madde 220, fıkra üç),
11. İhaleye fesat karıştırma (madde 235),
12. Edimin ifasına fesat karıştırma (madde 236),
13. (Ek: 24/11/2016-6763/25 md.) Tefecilik (madde 241),
14. Zimmet (madde 247),
15. İrtikap (madde 250)
16. Rüşvet (madde 252),
17. Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar (madde 302, 303, 304, 305, 306, 307, 308),
18. (Değişik: 2/12/2014-6572/41 md.) Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 311, 312, 313, 314, 315, 316),
19. Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337) suçları.
b) Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (madde 12) suçları,
c) Bankalar Kanununun 22 nci maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu,
d) Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar,
e) Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü maddelerinde tanımlanan suçlar,
Hakkında uygulanır.
(3) Taşınmaza elkonulması kararı, tapu kütüğüne şerh verilmek suretiyle icra edilir.
(4) Kara, deniz ve hava ulaşım araçları hakkında verilen elkoyma kararı, bu araçların kayıtlı bulunduğu sicile şerh verilmek suretiyle icra olunur.
(5) Banka veya diğer malî kurumlardaki her türlü hesaba elkonulması kararı, teknik iletişim araçlarıyla ilgili banka veya malî kuruma derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili banka veya malî kuruma ayrıca tebliğ edilir. Elkoyma kararı alındıktan sonra, hesaplar üzerinde yapılan bu kararı etkisiz kılmaya yönelik işlemler geçersizdir.
(6) Şirketteki ortaklık paylarına elkoyma kararı, ilgili şirket yönetimine ve şirketin kayıtlı bulunduğu ticaret sicili müdürlüğüne teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili şirkete ve ticaret sicili müdürlüğüne ayrıca tebliğ edilir.
(7) Hak ve alacaklara elkoyma kararı, ilgili gerçek veya tüzel kişiye teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilerek icra olunur. Söz konusu karar, ilgili gerçek veya tüzel kişiye ayrıca tebliğ edilir.
(8) Bu madde hükmüne göre alınan elkoyma kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi halinde, Türk Ceza Kanununun "Muhafaza görevini kötüye kullanma" başlıklı 289 uncu maddesi hükümleri uygulanır.
(9) (Değişik: 24/11/2016-6763/25 md.) Bu madde hükümlerine göre elkoymaya ve onuncu fıkra uyarınca kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir.
(10) (Ek: 15/8/2016-KHK-674/13 md.; Aynen kabul: 10/11/2016-6758/13 md.) Bu madde uyarınca elkonulan taşınmaz, hak ve alacakların idaresi gerektiğinde bu malvarlığı değerlerinin yönetimi amacıyla kayyım atanabilir. Bu durumda 133 üncü madde hükümleri kıyasen uygulanır.
Hukuki açıklama
Bu özel elkoyma tedbiri için yalnızca katalogda sayılan suçlardan birinin soruşturulması yeterli değildir. Hem suçun işlendiğine hem de elkonulacak belirli malvarlığı değerinin suçtan elde edildiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunmalıdır. Başka kişinin zilyetliğinde bulunan bir değere de, kanunda belirtilen koşullar gerçekleşmişse elkonulabilir; ancak bu durum üçüncü kişiye ait her malın otomatik olarak tedbir kapsamına alınmasına izin vermez.
CMK 128/2, tedbirin uygulanabileceği suçları sınırlı olarak sayar. Ayrıca birinci fıkrada, ilgisine göre yetkili kurumdan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınması öngörülür; rapor üç ayda hazırlanır, zorunlu özel sebeplerle talep üzerine iki ay uzatılabilir. CMK 128/9 gereğince elkoyma ve bu maddeye dayalı kayyım atanması hakkında yalnız hâkim karar verebilir. Genel elkoymaya ilişkin CMK 127’deki istisnai yazılı emir yetkileri bu özel karar yetkisinin yerine geçmez.
Taşınmaz ve ulaşım araçları bakımından ilgili sicile şerh verilmesi, banka hesapları, ortaklık payları ve alacaklar bakımından ise kanunda belirtilen kurum veya kişilere derhâl bildirim ve ayrıca tebliğ yapılması öngörülmüştür. Şirket ortağının payına elkoyma ile şirketin tüzel kişiliğine ait bütün malvarlığına elkoyma aynı işlem değildir. Malvarlığının yönetimi zorunluysa onuncu fıkraya göre kayyım atanabilir; CMK 133 hükümleri kıyasen uygulanır.
24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanun’la eklenen CMK 128/A, maddede sayılan belirli bilişim yoluyla işlenen suçlarda hesapların askıya alınması ve suça konu menfaate elkoyma için özel bir usul düzenler. Bu özel usulde CMK 128’deki rapor şartı aranmaz; 128/A’nın şartları ve hâkim onay süreleri ayrıca uygulanır. CMK 128 kapsamında elkoymaya artık gerek kalmadığında veya müsadere şartları bulunmadığında iade, koşullarına göre CMK 131 hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Somut delillerin, tedbirin kapsamının ve elkoymanın devamının değerlendirilmesi, malvarlığına elkoyma kararına karşı hukuki yardım bakımından belirleyicidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararı
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 29.05.2025, E. 2023/16574, K. 2025/16288
3. Ceza Dairesi 2023/16574 E., 2025/16288 K.
MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI: 2020/599 E., 2021/1060 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2019/371 E., 2020/40 K.
SUÇ : Silahlı terör örgütüne üye olma
HÜKÜM: 1-TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanun’un 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9, 63. maddeleri uyarınca verilen mahkumiyet kararına ilişkin istinaf başvurularının esastan reddi,
2-Sanığın ortağı bulunduğu şirketlerindeki ortaklık paylarına CMK’nın 128. maddesi uyarınca İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliğinin18.08.2016 tarih ve 2016/3986 Değişik İş sayılı kararıyla takdir edilen "el koyma" kararının "malvarlığı değerlerinin suçtan elde edildiğine dair dosya kapsamında yeterli somut delil bulunamadığından" tedbirinin kaldırılmasına dair karara ilişkin istinaf başvurularının esastan reddi,
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Ret, onama, bozma
Bölge adliye mahkemesince verilen hükümler temyiz edilmekle;
Sanık müdafiinin ceza süresi yönünden yasal şartları oluşmadığından; TMSF tarafından atanan kayyımlar vekilinin ise duruşma talep etme hakkı bulunmadığından; duruşmalı inceleme istemlerinin CMK’nın 299. maddesi uyarınca REDDİNE,
01.09.2016 tarih ve 2918 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 674 sayılı KHK’nın 19. ve 20. maddeleri kapsamında müsaderesi talep edilen şirketlerin kayyımlık görev ve yetkilerini elinde bulunduran Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun sadece şirketlerin müsaderesi yönünden davaya katılma ve hükmü temyiz etme yetkisi bulunduğundan CMK’nın 237/2. maddesi uyarınca davaya katılan olarak kabulüne,
Temyiz edenlerin sıfatı, başvuruların süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;
Temyiz taleplerinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1-Sanık hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan kurulan mahkumiyet kararına ilişkin sanık müdafinin temyiz isteminin yapılan incelemesinde;
a-CMK’nın 50/1-c. maddesine yanlış anlam yüklenerek yemin verilmeyen tanıklardan olmayan …’nin yeniden yemin verdirilerek dinlenilmesi, istinaf aşamasından sonra beyanları dosyaya gelen başka dosya şüphelileri …, … ve …’ın tanık sıfatıyla ifadelerine başvurulup yine sanığın başkaca örgütsel eylem ve faaliyetinin bulunup bulunmadığının tespit edilebilmesi açısından, UYAP’ta bulunan örgütlü suçlar bilgi havuzunda araştırma yapılarak sanık hakkında herhangi bir şüpheli beyanı bulunup bulunmadığı araştırılıp varsa aşama beyanları dosyaya getirtilerek tanık sıfatıyla ifadelerine başvurulduktan sonra tüm delillerin birlikte değerlendirilerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
b-Kabul ve uygulamaya göre de; Anayasa’nın 138/1. maddesi hükmü, TCK’nın 61. maddesinde düzenlenen cezanın belirlenmesi ve bireyselleştirilmesine ilişkin ölçütlerle aynı Kanun’un 3/1. maddesi uyarınca; orantılılık ilkesi çerçevesinde, suçun işleniş biçimi, işlenmesinde kullanılan araçlar, işlendiği zaman ve yer, konusunun önem ve değeri, meydana getirdiği zarar ve tehlikenin ağırlığı ile sanığın kasta dayalı kusurunun ağırlığı, güttüğü amaç ve saik de göz önünde bulundurularak işlenen fiilin ağırlığıyla orantılı olacak şekilde hakkaniyete uygun bir cezaya hükmedilmesi gerekirken teşdidin derecesinde hataya düşülerek yazılı şekilde fazla ceza tayin edilmesi,
2-Müsaderesi talep edilen şirketlere ilişkin Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı ve TMSF tarafından atanan kayyımlar vekilinin temyiz istemlerinin yapılan incelemesinde;
UYAP kayıtlarında yapılan incelemede hakkında müsadere talep edilen ve sanığın ortağı olduğu şirketler ile para ve ticari ilişkisi bulunan … Mağazacılık ve Yiyecek San. Tic. A.Ş., … Gıda Mağazacılık ve Gay. San. Tic. A.Ş., … Gıda San. Tic. Ltd.Şti. ve [şirket adı gizlendi] isimli şirketler hakkında İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/78 esasına kayden müsadere istemli dava dosyasının derdest olduğu görülmekle; anılan dosya getirtilip incelenerek, iş bu dosya ile birleştirilip tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra müsadere konusunda bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden eksik araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kanuna aykırı, sanık müdafii, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı ve TMSF tarafından atanan kayyımlar vekilinin temyiz istemleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükümlerin bu sebeplerden BOZULMASINA, 28.02.2019 tarihinde yürürlüğe giren 20.02.2019 tarih ve 7165 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 304. maddesi uyarınca dosyanın İstanbul 23. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 127, CMK Madde 128/A, CMK Madde 131 ve CMK Madde 133.
Yazar: Avukat Fatih Sefer