CMK Madde 147 – İfade ve Sorgunun Tarzı

CMK 147, şüpheli veya sanığın ifadesi alınırken ya da sorgusu yapılırken uyulması gereken usul güvencelerini düzenler. Suçlamanın öğrenilmesi, müdafi yardımı, susma hakkı ve lehe delil gösterme olanağı bu güvencelerin merkezindedir.

CMK Madde 147 – İfade ve sorgunun tarzı

İfade ve sorgunun tarzı

Madde 147 – (1) Şüphelinin veya sanığın ifadesinin alınmasında veya sorguya çekilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Şüpheli veya sanığın kimliği saptanır. Şüpheli veya sanık, kimliğine ilişkin soruları doğru olarak cevaplandırmakla yükümlüdür.

b) Kendisine yüklenen suç anlatılır.

c) Müdafi seçme hakkının bulunduğu ve onun hukukî yardımından yararlanabileceği, müdafiin ifade veya sorgusunda hazır bulunabileceği, kendisine bildirilir. Müdafi seçecek durumda olmadığı ve bir müdafi yardımından faydalanmak istediği takdirde, kendisine baro tarafından bir müdafi görevlendirilir.

d) 95 inci madde hükmü saklı kalmak üzere, yakalanan kişinin yakınlarından istediğine yakalandığı derhâl bildirilir.

e) Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu söylenir.

f) Şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır ve kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağı tanınır.

g) İfade verenin veya sorguya çekilenin kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alınır.

h) İfade ve sorgu işlemlerinin kaydında, teknik imkânlardan yararlanılır.

i) İfade veya sorgu bir tutanağa bağlanır. Bu tutanakta aşağıda belirtilen hususlar yer alır:

1. İfade alma veya sorguya çekme işleminin yapıldığı yer ve tarih.

2. İfade alma veya sorguya çekme sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve sıfatları ile ifade veren veya sorguya çekilen kişinin açık kimliği.

3. İfade almanın veya sorgunun yapılmasında yukarıdaki işlemlerin yerine getirilip getirilmediği, bu işlemler yerine getirilmemiş ise nedenleri.

4. Tutanak içeriğinin ifade veren veya sorguya çekilen ile hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığı.

5. İmzadan çekinme hâlinde bunun nedenleri.

CMK 147’nin hukuki açıklaması

İfade alma, soruşturma aşamasında şüphelinin kolluk veya Cumhuriyet savcısınca dinlenmesi; sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesidir. Her iki işlemde kişinin kimliğine ilişkin sorulara doğru yanıt verme yükümlülüğü, yüklenen suç hakkında susma hakkından ayrıdır.

İsnadın açıklanması ve hakların bildirilmesi, kişinin savunma olanaklarını gerçekten kullanabileceği biçimde gerçekleştirilmelidir. Müdafi seçme ve müdafi yardımından yararlanma hakkı anlatılır; koşulları varsa baro görevlendirmesi yapılır. İfade alma sürecinde müdafi desteği, özellikle hakların kullanılması ve beyanın usule uygun kayda geçirilmesi bakımından önem taşır.

Şüpheli veya sanık, lehine olan somut delillerin toplanmasını isteyebilir. Öne sürülen kamera kaydı, tanık ya da başka belirli bir delil talebi, olayla ilgisi ve elde edilebilirliği değerlendirilmeden yetersiz gerekçeyle reddedilmemelidir. Yakalanma bilgisinin istenen yakına bildirilmesinde CMK 95 hükmü saklıdır.

İfade ve sorgunun teknik imkânlarla kayda alınması, kanunun aradığı tutanağın düzenlenmesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Tutanakta yer, tarih, katılan kişiler, hakların bildirilip bildirilmediği, okuma ve imza işlemleri ile varsa imzadan çekinme nedenleri yer alır. Haklara aykırı yöntemle elde edilen beyanın delil olarak kullanılması, ihlalin niteliği ve CMK 148’deki özel yasaklar çerçevesinde değerlendirilir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

CMK 147 ile ilgili Yargıtay kararları

Yargıtay 13. Ceza Dairesi, E. 2018/1961, K. 2018/15394, T. 07.11.2018

13. Ceza Dairesi 2018/1961 E. , 2018/15394 K.

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi

SUÇLAR: Hırsızlık, konut dokunulmazlığını ihlal, mala zarar verme

HÜKÜMLER: Mahkumiyet

Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:

Tüm dosya kapsamına göre;11.02.2014 tarihinde başka bir hırsızlık eyleminden yakalanan sanıklardan suça sürüklenen çocuk …’in soruşturma aşamasında 5271 sayılı CMK’nın 147. maddesi gereğince yüklenen suçlar ve yasal hakları hatırlatılmayıp şüpheli sıfatı belirtilmeden “ifade sahibi” olarak beyanının alınıp yer gösterme işleminin yapıldığı ve mahkeme aşamasında bu beyanını inkar ettiğinin anlaşılması karşısında soruşturma aşamasındaki ifadesi hukuka uygun delil olmadığından hükme esas alınamayacağı ve diğer sanıkların da suça konu ikamete hırsızlık için girmedikleri yönünde beyanları karşısında; sanıkların atılı suçu işlediklerine ilişkin; hukuka uygun, kuşkudan uzak, kesin, yeterli ve inandırıcı delil bulunmadığı gözetilmeden, beraatleri yerine yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde mahkumiyetlerine karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanıklar … ve… müdafii ile suça sürüklenen çocuk … müdafii’nin temyiz istemleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükümlerin açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 07.11.2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2011/33668, K. 2013/21641, T. 25.09.2013

2. Ceza Dairesi 2011/33668 E. , 2013/21641 K.

MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;

I-Sanık hakkında tehdit suçundan kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

Sanık hakkında tehdit suçundan hükmolunan cezanın miktar ve türüne göre söz konusu hükmün 21.07.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5219 Sayılı Kanunun 3-B maddesi ile değişik 1412 Sayılı CMUK’nın 305/1.maddesi gereğince, hüküm tarihine göre temyizi mümkün olmadığından, sanık müdafiinin temyiz isteminin aynı kanunun 317.maddesi uyarınca istem gibi REDDİNE,

II-Sanık hakkında hakaret suçundan kurulan hükme yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;

1-)Sanığın, olayın meydana geldiği yerde kameraların olduğunu savunduğu, olay yerine yakın bir yerde oturan … … isimli kişinin tanık olarak bilgisine başvurulmasını talep ettiğinin anlaşılması karşısında, 5271 Sayılı CMK’nın 147/1-f.maddesi uyarınca sanığın şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği, kendisi aleyhine var olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırmak ve lehine olan hususları ileri sürmek olanağının tanınması gerektiği de gözetilerek, olay anına ilişkin kamera kayıtlarının bulunup bulunmadığının araştırılması, … … isimli kişinin tanık sıfatıyla çağrılıp yöntemince dinlenmesi, tüm deliller toplandıktan sonra sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, sanık ve müdafiinin kamera kayıtlarının araştırılmasına ve tanık dinletilmesine ilişkin talepleri yasal ve yeterli olmayan gerekçelerle reddedilerek, eksik araştırma ile hüküm kurulmak suretiyle sanığın savunma hakkının kısıtlanması,

2-)Kabul ve uygulamaya göre de;

a-İddianamede katılanlar ile sanık arasında 04.05.2009 günü yaşanan tartışmanın anlatıldığı, katılanların soruşturma sırasındaki ifadelerinde 04.05.2009 günü meydana gelen olayda sanığın katılan …’ye hakaret ettiğini belirttikleri anlaşılmakla; katılan …’a hakaret ettiğine dair hangi delillerin bulunduğu tartışılıp değerlendirilmeden sanığın her iki katılana da hakaret ettiği kabul edilerek, 5237 Sayılı TCK’nın 43.maddesindeki zincirleme suç hükümleri uygulanıp sanığa fazla ceza verilmesi,

b-Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilirken, 5271 Sayılı CMK’nın 231.maddesinde sayılan nesnel (objektif) ve öznel koşulların değerlendirilip buna ilişkin gerekçelerin gösterilmesi gerektiği, 3682 Sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 8. ve 5352 Sayılı Adli Sicil Kanunu’nun geçici 2.maddesi hükümleri sanığın adli sicilindeki kaydı ile ilgili silinme koşullarının oluştuğu, bu nedenle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi için aranan 5271 Sayılı CMK’nın 231/6-a. maddesinde gösterilen, “kasıtlı suçtan mahkum olmama” nesnel (objektif) koşulunun bulunduğu, aynı Kanun’un 231/6-c. maddesinde gösterilen ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin nesnel (objektif) koşullardan bir diğeri olan suçun işlenmesi ile mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesinde esas alınacak zararın, kanaat verici basit bir araştırmayla belirlenecek maddi zararlar olduğu, manevi zararların bu kapsama dahil edilmemesi gerektiği, somut olayda sanığa yüklenen hakaret suçundan … herhangi bir maddi zararın bulunmadığı gözetilerek, sanık hakkında 5271 Sayılı CMK’nın 231.maddesinin 6.fıkrasının (b). bendinde belirtilen, “kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması” öznel (sübjektif) koşulunun oluşup oluşmadığı değerlendirilerek sonucuna göre hukuki durumunun belirlenmesi gerekirken, “sanığın sabıkalı kişiliği nazara alındığında” biçimindeki yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verilmesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan sebeplerden dolayı isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 25.09.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2014/728, K. 2016/389, T. 25.10.2016

Ceza Genel Kurulu 2014/728 E. , 2016/389 K.

Yargıtay Dairesi: 14. Ceza Dairesi

Mahkemesi:Asliye Ceza

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan sanık …’ın 5237 sayılı TCK’nun 109/2, 109/3-e, 62 ve 53. maddeleri uyarınca üç yıl dört ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluğuna ilişkin, Çankırı 2. Asliye Ceza Mahkemesince verilen 30.03.2011 gün ve 119-66 sayılı hükmün sanık tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 14. Ceza Dairesince 07.05.2014 gün ve 13476-6211 sayı ile;

“Suç tarihinden önce resmi nikâhlı eşi olan mağdurenin yaşanan ailevi geçimsizlik nedeniyle baba evine dönmesinin ardından olay günü sanığın annesi [adı gizlendi] ve anneannesi [adı gizlendi]’yla beraber barışmak maksadıyla kayınpederinin evine gittiği ve burada çıkan tartışma sırasında sanığın mağdureyi konuşup ikna etmek üzere anneannesiyle birlikte evden çıkartıp araçla kendi evine götürdüğü tüm dosya içeriğinden anlaşıldığından, mevcut haliyle sanığın üzerine atılı suçun kanuni unsurlarının oluşmadığı gözetilerek beraatine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde mahkûmiyetine hükmedilmesi” isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ise 02.07.2014 gün ve 333486 sayı ile;

“TCK’nun uyuşmazlık konusu suça ilişkin ‘Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma’ başlığını taşıyan 109. maddesinin 1 ve 2. bendi düzenlemesi;

‘Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.’ şeklindedir.

Bu hukuki çerçeveden somut olayımıza baktığımızda; sanık …, aralarındaki geçimsizlik nedeniyle müşterek konutlarını terk ederek babasının evine giden mağdure eşi [adı gizlendi]’ı geri getirmek amacıyla annesi ve kız kardeşi ile birlikte olay mahalline gitmiş, birlikte gitmek davetini reddeden mağdureyi, kendisine engel olmaya çalışan mağdurenin anne ve babasına yumruk vurmak ve mağdureyi kolundan çekip sürükleyerek zorla, geldikleri araca götürmüş ve yine zorla da eve sokmaya çalışmıştır. Yani sanık, hem fiili işlemek için ve hem de fiil sırasında cebir kullanmıştır. Bu hususta dosya kapsamına ve toplanan delillere göre bir duraksama yoktur.

Özetle; belirtilen oluşa dair sübutta bir sorun bulunmamaktadır. Esasen Yüksek Dairenin bozması da sübuta değil, yüklenen suçun unsurlarının oluşmadığına yöneliktir.

Dolayısıyla mahkemenin sanık …’un hürriyetten yoksun bırakmak suçundan mahkûmiyetine dair hükmü yasal düzenlemeye, toplanıp tartışılan delillere, dosya kapsamına, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmaktadır” düşüncesiyle itiraz kanun yoluna başvurarak Özel Daire bozma kararının kaldırılmasına ve yerel mahkeme hükmünün onanmasına karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

5271 sayılı CMK’nun 308. maddesi uyarınca inceleme yapan Yargıtay 14. Ceza Dairesince 15.10.2014 gün ve 7384-11140 sayı ile itirazın yerinde görülmediğinden bahisle Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

Sanıklar … ve … hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, sanık … hakkında ise kasten yaralama suçlarından kurulan beraat hükümleri temyiz edilmeksizin kesinleşmiş olup, itirazın kapsamına göre inceleme, sanık … hakkında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan verilen mahkûmiyet hükmü ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Özel Daire ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; sanığa atılı kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun unsurları ile oluşup oluşmadığının belirlenmesine ilişkin ise de; Yargıtay İç Yönetmeliğinin 27. maddesi uyarınca öncelikle sanığa yasal hakları hatırlatılmadan sorgusu yapılmak suretiyle 5271 sayılı CMK’nun 191/3-c ve 147. maddelerine aykırı davranılıp davranılmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

İncelenen dosya içeriğinden;

İddianamenin sanığa 07.07.2010 günü CMK’nun 176. maddesi uyarınca usule uygun şekilde tebliğ edildiği, 22.11.2010 günlü oturumda sanığın kimlik tespiti yapılıp kişisel ve ekonomik durumu hakkında bilgi alındıktan sonra CMK’nun 191/3-c maddesi gereğince, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu ve 147. maddede belirtilen diğer hakları bildirilmeden sorgusunun yapıldığı, 04.01.2011 tarihli oturumda yasal hakları bildirilmeksizin ikinci kez dinlenenen sanığa CMK’nun 226. maddesi uyarınca ek savunma hakkı tanındığı ve 30.03.2011 tarihinde sanığın mahkûmiyetine karar verildiği,

Anlaşılmaktadır.

CMK’nun “Duruşmanın başlaması” başlıklı 191. maddesinin 3. fıkrasında yer alan;

“Duruşmada, sırasıyla;

a) Sanığın açık kimliği saptanır, kişisel ve ekonomik durumu hakkında kendisinden bilgi alınır,

b) İddianame veya iddianame yerine geçen belge okunur,

c) Sanığa, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu ve 147 nci maddede belirtilen diğer hakları bildirilir,

d) Sanık açıklamada bulunmaya hazır olduğunu bildirdiğinde, usulüne göre sorgusu yapılır” biçimindeki düzenlemeyle, sanığa yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanunî hakkı olduğu ve 147. maddede belirtilen diğer haklarının bildirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu yöntem uygulandıktan sonra sanık savunma yapmaya hazır olduğunu bildirdiğinde, usulüne göre sorgusu yapılmalıdır.

CMK’nun “İfade ve sorgunun tarzı” başlıklı 147. maddesi ise;

“(1) Şüphelinin veya sanığın ifadesinin alınmasında veya sorguya çekilmesinde aşağıdaki hususlara uyulur: