Trafik Kazasında Bedensel Zarar Tazminatı: Kalemler ve Hak

Trafik kazasında yaralanan kişinin ilk sorusu çoğunlukla aynıdır: Hangi zararlarımı, kimden ve ne kadar süre içinde isteyebilirim? Cevap tek bir kalemden ibaret değildir. Hastane faturaları, iyileşme döneminde çalışamamanın yarattığı gelir kaybı, bakıcı masrafı, kalıcı sakatlığın çalışma gücüne yansıması ve kişinin ekonomik geleceğinin sarsılması aynı hukuki başlık altında, yani bedensel zarar tazminatı altında toplanır. Bu makale, Türk Borçlar Kanunu’nun 54 ve 55. maddeleri ile Karayolları Trafik Kanunu hükümleri çerçevesinde bedensel zararın kapsamını, kalem kalem neleri içerdiğini, sigortacının ve sürücünün hangi kalemlerden sorumlu olduğunu ve Yargıtay’ın bu konudaki yaklaşımını anlatır. Hesaplama yöntemi, maluliyet raporuna itiraz ve manevi tazminat gibi alt konular için ayrı makalelere yönlendirme yapılmıştır.

Bedensel zarar nedir? TBK m.54

Bedensel zarar, kişinin vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen bozulmasından doğan malvarlığı kayıplarıdır. Kanun bu kayıpları tek tek tanımlamaz, başlıca türlerini sayar. Madde metni şöyledir:

Maddedeki “özellikle” sözcüğü sayımın örnekleme niteliğinde olduğunu gösterir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi de bu yaklaşımı benimsemiştir: Daire, TBK m.54’te bedensel zarar kapsamına giren zarar türlerinin örnekseme yoluyla sayıldığını, bu nedenle geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve SGK’nın sorumluluğunda olmayan tedavi giderlerinin de bu hüküm kapsamında tazmini gereken zararlardan olduğunu belirtmektedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/16045, K. 2023/354, T. 12.01.2023). Aynı Daire, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinden sorumluluğun, TBK m.54 ile KTK m.98 birlikte değerlendirildiğinde zarara neden olanlara ve onların sorumluluğunu poliçeyle üstlenen sigortacıya ait olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/12001, K. 2022/4532, T. 10.03.2022).

İş göremezlik tazminatının bedensel zarar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi tarafından da vurgulanmıştır. Bir davada iş göremezlik istemi bedensel zarar sayılmadığı için reddedilmiş, Daire bu yaklaşımı isabetsiz bulmuştur (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2013/2460, K. 2014/1530, T. 11.02.2014).

Trafik kazasında sorumluluğun kimde olduğu, işletenin ve sürücünün konumu trafik kazasında hukuki sorumluluk makalesinde; kusurun nasıl belirlendiği kusur oranı makalesinde anlatılmıştır. Bu yazı bunları tekrar etmeden, zararın kendisine odaklanır.

Zarar kalemleri bir bakışta

Bedensel zarar davasında talep edilebilecek başlıca kalemler aşağıdaki tabloda toplanmıştır. Tablo yol göstericidir; her olayda hangi kalemlerin gerçekten doğduğu, yaralanmanın ağırlığına ve kişinin çalışma hayatına göre değişir.

Manevi tazminat bedensel zararın bir alt kalemi değil, ayrı bir taleptir. TBK m.56/1, hâkimin bedensel bütünlüğün zedelenmesi hâlinde olayın özelliklerini gözeterek zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebileceğini söyler; ağır bedensel zarar veya ölümde yakınlara da tazminat verilebilir (TBK m.56/2). Sigorta açısından önemli fark aşağıda sigorta teminatı bölümünde anlatılmıştır.

Tedavi giderleri ve SGK ilişkisi

Tedavi gideri, kaza nedeniyle yapılan tüm sağlık harcamalarını kapsar. Uygulamada en çok tartışılan nokta, bu harcamanın ne kadarının zarar gören tarafından, ne kadarının SGK tarafından karşılandığıdır.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, bir kararında Sosyal Güvenlik Kurumu’nun trafik kazalarına bağlı tedavi giderlerine ilişkin 2012/5 sayılı genelgesine dayanmıştır. Dairenin aktardığına göre genelgenin ilgili hükmü, trafik kazalarına bağlı tıbbi malzeme, ilaç, yol, gündelik ve refakatçi giderinin SGK tarafından karşılanacağını düzenlemektedir. Daire, mahkemece hükmedilen maddi tazminat kalemlerinin bir kısmının bu kapsamda SGK’nın sorumluluğunda kaldığını belirtmiştir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/3708, K. 2020/6945, T. 12.11.2020). Pratik sonuç şudur: Faturası SGK tarafından ödenen gider için zarar gören ayrıca tazminat isteyemez, o gider SGK’nın rücu konusudur. Ödemenin SGK’nca yapılıp yapılmadığı dava sırasında SGK’dan sorulur.

SGK’nın sorumluluğu dışında kalan, yani belgeye bağlanamayan veya SGK kapsamına girmeyen tedavi giderleri ise zarar gören tarafından istenebilir. 4. Hukuk Dairesi, SGK’nın sorumluluğunda bulunmayan belgesiz tedavi giderlerinin de TBK m.54 kapsamında tazmini gereken zararlar arasında olduğunu açıkça kabul etmektedir (E. 2022/16045, K. 2023/354). Estetik düzeltme gibi gelecekte yapılacak tedaviler de bilirkişi raporuyla belirlenebilir. 4. Hukuk Dairesi, yüzünde sabit iz kalan bir olayda gelecekte yapılacak işlemin bedelini bilirkişi raporuyla saptayıp hükme bağlanması gerektiğine işaret etmiştir; çünkü hesaplanan gider SGK tarafından karşılanan bir gider değildi (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/17987, K. 2021/9215, T. 25.11.2021).

SGK’nın ödediği tutarların rücu yoluyla zarar verenden istenmesi ayrı bir konudur ve SGK’nın rücu davası makalesinde işlenmiştir. Tedavi giderlerinde somut belgelerin (fatura, reçete, epikriz, SGK döküm yazısı) toplanması hayati önemdedir; bu konu hazırlık bölümünde ayrıca ele alınmıştır.

İyileşme dönemi: geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri

Yaralanan kişi iyileşme süresi boyunca çalışamıyorsa bu dönemdeki gelir kaybı geçici iş göremezlik zararıdır. Bu dönemde başkasının bakımına ihtiyaç duyuluyorsa geçici bakıcı gideri de doğar. İkisi birlikte istenebilir.

İyileşme süresinin uzunluğu bilirkişi ve Adli Tıp raporuyla belirlenir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, bir kararında mahkemenin 10 aylık bakıcı gideri hesaplamasını yetersiz bulmuştur. Adli tıp raporunda iyileşme süresinin 18 aya kadar uzayabileceği ve bu dönemde kişinin yüzde 100 malul sayılacağı belirtildiği için, bakım ihtiyacının iyileşme süresinin tamamında kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2018/2842, K. 2020/2219, T. 27.02.2020). Bu karar bir çocuğa ilişkindir; ancak iyileşme süresi boyunca bakım ihtiyacının hesaba katılması ilkesi yetişkin dosyaları için de önem taşır. Kararın bakıcı gideri hesabındaki ayrımı, yani kalıcı bakıma muhtaçlık ile iyileşme süresindeki geçici bakım ihtiyacının farklı değerlendirilmesi, uygulamada sık karşılaşılan bir konudur.

Hesabın ayrıntısı, bakıcı giderinin asgari ücret üzerinden mi yoksa gerçek ücret üzerinden mi hesaplanacağı gibi sorular geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri makalelerinde incelenmiştir.

Kalıcı dönem: çalışma gücü kaybı ve ekonomik gelecek

İyileşme tamamlandığında geriye kalıcı bir sağlık kaybı kalmışsa, sürekli iş göremezlik (çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi) zararı doğar. Bu zarar, kişinin çalışma yaşamının geri kalanını kapsayan bir kayıptır. Hesabında maluliyet oranı, kişinin kazancı, yaşı ve beklenen yaşam süresi kullanılır. Hesap yöntemi (TRH-2010 yaşam tablosu, progresif rant, teknik faiz) trafik kazası tazminatı nasıl hesaplanır makalesinde; sürekli iş göremezliğin özellikleri sürekli iş göremezlik makalesinde anlatılmıştır.

Maluliyet oranı küçük de olsa tazminat doğabilir. Çalışma gücü kaybı yalnız fiilen gelir kaybına uğrayan kişilerin hakkı değildir; kişi aynı işte aynı maaşla çalışmaya devam etse bile, kalıcı sağlık kaybı kişinin ileride iş bulma ve çalışma olanaklarını daraltabilir. Bu nedenle çalışmayan kişiler, çocuklar, öğrenciler ve ev hanımları için de çalışma gücü kaybı hesaplanabilir. Yargıtay uygulamasında bu kişiler için de bir kazanç varsayımı kabul edilir; ancak bu konuda ayrıntılı bir karar tasnifi bu makalenin konusu dışındadır.

TBK m.54/4’teki “ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar” kalemi, uygulamada çoğunlukla çalışma gücü kaybı içinde değerlendirilir ve çoğu davada ayrı bir tazminat kalemi olarak hesaplanmaz. Bu kalemin çalışma gücü kaybından ayrı ve bağımsız hesaplanıp hesaplanamayacağı konusunda yerleşik bir içtihat bulunduğunu söylemek güçtür; konu yorum meselesidir. Meslekten tamamen uzaklaşmak zorunda kalan, kariyeri yön değiştiren veya terfi olanağını yitiren kişiler için bu kalemin dava dilekçesinde ayrıca gerekçelendirilmesi yerinde olur.

Maluliyet raporu ve raporlar arasındaki çelişki

Kalıcı zararın temelinde maluliyet oranı yatar. Bu oran, yetkili sağlık kurumlarının (uygulamada çoğunlukla Adli Tıp Kurumu’nun veya yetkili hastane kurullarının) raporlarıyla belirlenir. Maluliyet oranına nasıl itiraz edileceği maluliyet oranı makalesinde ayrıca anlatılmıştır.

Aynı dosyada birden fazla rapor bulunması ve bunların birbirinden fahiş biçimde ayrışması sık rastlanan bir durumdur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi bu konuda net bir ilke ortaya koymuştur. Bir uyuşmazlıkta davacı tarafından sunulan hastane raporu yüzde 5 maluliyet saptamış, Uyuşmazlık Hakem Heyeti’nin talebiyle alınan adli tıp raporu ise kalıcı maluliyet bulunmadığı sonucuna varmıştır. Her iki raporun da aynı yönetmelik ve eki cetvellerle düzenlendiği, oranlar arasında fahiş fark bulunduğu gerekçesiyle Daire, çelişkinin giderilmesi için yeni rapor alınmasını aramış; hakem heyetinin raporuna göre davanın reddedilmesini doğru bulmamıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/4981, K. 2024/5973, T. 10.06.2024). Kararda her iki raporun dayandığı yönetmelik olarak “Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik” anılmaktadır.

Bu karardan şu pratik sonuç çıkar: Çelişkili raporlar varsa mahkemenin tek bir rapora dayanarak karar vermesi yerine çelişkiyi gideren, bağımsız ve gerekçeli bir rapor alınması talep edilmelidir. Ancak bu karar bir uyuşmazlık hakem heyeti dosyasındadır; benzer ilke mahkeme dosyalarında da uygulanır, fakat her somut olayda raporun denetime elverişli olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Zararın belirlenmesi: TBK m.55 ve 7589 sayılı Kanun

Bedensel zararın nasıl hesaplanacağını TBK m.55 düzenler. Hükmün birinci fıkrasındaki iki cümle uygulamada büyük önem taşır:

Birinci cümle, rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemelerinin ve ifa amacı taşımayan ödemelerin (örneğin yardım amaçlı bağışların) zarardan düşülemeyeceğini söyler. İkinci cümle ise hâkimin bedensel zarar tazminatını “hakkaniyet” gerekçesiyle artıramayacağını veya azaltamayacağını belirtir. Bu, hâkimin takdir yetkisinin manevi tazminattan farklı olarak maddi zararda bulunmadığı anlamına gelir; maddi zarar hesaplanan miktardır.

7589 sayılı Kanunla eklenen fıkralar. 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) TBK m.55’e iki fıkra eklemiştir. İlk fıkra faiz başlangıcını düzenler: Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma zararlarında, zarar görenin veya destekte bulunanın kazancının bilindiği döneme ilişkin tazminata haksız fiilin veya zarar doğuran olayın tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir. İkinci fıkra mahsup kuralıdır: İfa amacıyla tahkikat başlayıncaya kadar ödenen bedel, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminat miktarından oransal olarak mahsup edilir. Faiz başlangıcının bedensel zarar davasındaki sonuçları trafik kazası tazminatında faiz başlangıcı makalesinde ayrıca işlenecektir. Bu değişikliğin hangi kazalara uygulanacağı konusunda henüz yerleşik içtihat yoktur; yorum meselesidir.

Tazminat kimden istenir? Sürücü, işleten, sigortacı

Bedensel zarar tazminatı, kural olarak zarara neden olandan, yani kusurlu sürücüden istenir. Trafik kazalarında bunun yanında motorlu aracın işleteni de KTK hükümleri uyarınca sorumludur; işletenin kim olduğu ve sorumluluğun kapsamı trafik kazasında hukuki sorumluluk makalesinde anlatılmıştır. Zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılmışsa sigortacı da doğrudan davalı olabilir.

Yargıtay, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabileceğini sıkça kabul eder. Örneğin 4. Hukuk Dairesi’nin incelediği bir dosyada geçici iş göremezlik, SGK’nın karşılamadığı tedavi gideri, geçici bakıcı gideri ve sürekli iş göremezlik kalemlerinin tamamı sürücü, işleten ve sigortacıdan müştereken ve müteselsilen tahsil edilmiş, manevi tazminat ise yalnızca sürücü ve işletenden istenmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/9758, K. 2022/15145, T. 22.11.2022). Bu dağılım, manevi tazminatın sigorta teminatı dışında kalmasıyla uyumludur.

Birden fazla araç karıştığında sorumlulukların nasıl dağıldığı ve araçlar arası iç rücu müteselsil sorumluluk makalesinde ele alınacaktır.

Sigorta teminatı: neyi karşılar, neyi karşılamaz

Zorunlu mali sorumluluk sigortası, bedensel zararın büyük bölümünü karşılar. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi’nin güncel kararlarına göre teminat kalemleri şöyle ayrışır: Kazada yaralanan kişi, maluliyetin oluşması hâlinde doğacak sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik zararlarını “bedeni zararlar” teminatından; sürekli bakıcı gideri, geçici bakıcı gideri ve tedavi giderlerini ise “tedavi giderleri” teminatından sigortacıdan isteyebilir. Daire bu kabulü şu cümleyle ifade etmiştir:

Bu ayrımın pratik anlamı, teminat limitlerinin kalem gruplarına göre ayrı ayrı uygulanmasıdır. Limitlerin yetmediği hâllerde fazlanın sürücü ve işletenden istenmesi gerekir; bu konu teminat limitleri ve limitin aşılması makalesinde anlatılacaktır. Sigortanın genel kapsamı için zorunlu trafik sigortası neleri karşılar makalesine bakınız.

KTK m.92, sigorta kapsamı dışında kalan hususları sayar. Bedensel zarar açısından en önemlileri şunlardır: manevi tazminata ilişkin talepler (f bendi) ve hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat talepleri (g bendi). Manevi tazminat bu nedenle sigortacıdan değil, sürücü ve işletenden istenir. Müterafik kusur varsa o oranda indirim yapılır; sigortacı kendi kusuru olmayan kısımdan sorumlu tutulmaz.

Sigortaya başvuru ve süre. Dava açmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru zorunludur. Madde metni şöyledir:

Başvuru belgeleri ve süreç trafik sigortasına başvuru makalesinde, sigortacının talebi reddetmesi hâlinde yapılacaklar sigorta tazminat reddi makalesinde, tahkim yolu ise Sigorta Tahkim Komisyonu makalesinde anlatılmıştır. Sigorta başvurusunun zamanaşımına etkisi tartışmalıdır. Güncel 4. Hukuk Dairesi çizgisine göre başvuru süreyi ne durdurur ne keser; bu nedenle başvuru yapılmış olması zamanaşımı riskini ortadan kaldırmaz. Süreler hakkında ayrıntı için zamanaşımı makalesine bakınız.

Sigortasız veya tespit edilemeyen araç

Kazaya karışan aracın zorunlu sigortası yoksa veya araç tespit edilemiyorsa zarar gören Güvence Hesabı’na başvurabilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, bir kararında ilgili yönetmeliğin 9. maddesine dayanarak, rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için talepte bulunulabileceğini belirtmiş ve iş göremezlik istemini bedensel zarar kapsamında değerlendirmiştir (E. 2013/2460, K. 2014/1530, T. 11.02.2014). Süreç ve koşullar için Güvence Hesabı başvurusu makalesine bakınız.

Kusur ve müterafik kusurun etkisi

Zarar gören kendi kusuruyla zararın doğmasına veya artmasına katkıda bulunmuşsa tazminattan indirim yapılır. Emniyet kemeri takmamak, kask kullanmamak veya yayanın kırmızı ışıkta karşıdan karşıya geçmesi bunun tipik örnekleridir. İndirimin koşulları ve oranı müterafik kusur ve tazminattan indirim makalesinde anlatılacaktır. Tutanağın kusur belirlemedeki yeri ise kaza tespit tutanağı makalesinde açıklanmıştır; tutanak kusur için tek başına yeterli değildir, kusuru bilirkişi raporu ve diğer delillerle mahkeme belirler.

Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin kusur değerlendirmesiyle ve beraat kararıyla bağlı değildir; ancak ceza mahkemesince kesin olarak belirlenmiş maddi olgularla bağlıdır (TBK m.74). Bu nedenle ceza davasında bir sonuç alınmış olması, tazminat davasındaki kusur tespitini otomatik olarak belirlemez. Ceza yargılamasının seyri için Fatih Sefer imzalı taksirle yaralama makalesine bakılabilir.

Hazırlık: toplanması gereken belgeler

Bedensel zarar davalarının sonucu büyük ölçüde belgelere bağlıdır. Şu belgelerin eksiksiz toplanması, hem sigorta başvurusunu hem de davayı hızlandırır:

• Kaza tespit tutanağı ve varsa ceza soruşturma dosyası (kusur raporu, ifadeler, krokiler);
• Epikriz, ameliyat notları, taburcu belgeleri ve tüm tıbbi raporlar;
• Tedavi fatura ve makbuzları ile SGK’nın ödediği tutarları gösteren yazı;
• İş göremezlik süresini gösteren raporlar ve işverenden alınacak çalışmadığı dönem yazısı;
• Kazanç belgeleri: maaş bordroları, banka dekontları, vergi levhası veya serbest çalışanlar için gelir kanıtları;
• Bakıcı ücretini gösteren belge veya bakım ihtiyacını gösteren rapor;
• Kalıcı sağlık kaybı için Adli Tıp veya yetkili kurul raporu.

Kaza sonrası ilk aşamada yapılacak işler, tutanak ve delillerin korunması kaza tespit tutanağı makalesinde anlatılmıştır. Davada masraf ve avukat ücreti konusu ayrıca avukat ücreti ve masraflar makalesinde ele alınacaktır.

Sık sorulan sorular

1. Trafik kazasında bedensel zarar tazminatı nedir?

Kaza nedeniyle vücut bütünlüğünün bozulmasından doğan maddi kayıpların giderilmesi için istenen tazminattır. Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması başlıca kalemlerdir (TBK m.54).

2. Hangi zarar kalemleri bedensel zarara dahildir?

TBK m.54 sayımı örnekseme niteliğindedir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri ve SGK’nın sorumluluğunda olmayan tedavi giderlerini de bu kapsamda tazmini gereken zararlar saymaktadır.

3. Manevi tazminat bedensel zarara dahil midir?

Hayır. Manevi tazminat TBK m.56’ya dayanan ayrı bir taleptir. Sigorta kapsamı dışında kaldığı için sürücü ve işletenden istenir (KTK m.92/f).

4. Tedavi giderlerini SGK ödediyse ayrıca tazminat isteyebilir miyim?

SGK’nın karşıladığı gider için zarar gören ayrıca tazminat isteyemez; SGK bu tutarları rücu yoluyla zarar verenden talep eder. SGK’nın karşılamadığı veya belgelenemeyen giderler tazminat davasının konusu olabilir.

5. Geçici iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?

İyileşme süresi ve bu dönemde çalışılamayan süre esas alınarak, kişinin kazancı üzerinden hesaplanır. Süreyi bilirkişi ve Adli Tıp raporları belirler. Ayrıntı için geçici iş göremezlik makalesine bakınız.

6. Kalıcı maluliyetim yüzde 5 ise tazminat alabilir miyim?

Oran düşük olsa da kalıcı bir sağlık kaybı varsa sürekli iş göremezlik zararı doğabilir. Tutarın düşük olması beklenir, ancak dava hakkı oranın yüksekliğine bağlı değildir. Raporlar arasında çelişki varsa yeni rapor alınmasını talep etmek gerekir.

7. İki ayrı maluliyet raporu farklı oran verirse ne olur?

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, raporlar arasında fahiş fark varsa çelişkinin giderilmesi için rapor alınmasını aramıştır (E. 2024/4981, K. 2024/5973). Bu nedenle itiraz dilekçesinde çelişki açıkça gösterilmelidir.

8. Çalışmayan biri (ev hanımı, öğrenci, çocuk) bedensel zarar tazminatı alabilir mi?

Evet. Kalıcı sağlık kaybı çalışma gücünü azalttığından, fiilen gelir elde etmeyenler için de çalışma gücü kaybı hesaplanabilir. Kazanç varsayımının nasıl belirleneceği hesaplama makalesinde anlatılmıştır.

9. Bakıcı gideri her yaralanmada istenebilir mi?

Hayır. Bakım ihtiyacının bilirkişi veya Adli Tıp raporuyla belgelenmesi gerekir. Kalıcı bakıma muhtaçlık bulunmayan davada bakıcı gideri istemi reddedilebilir; ancak iyileşme sürecindeki geçici bakım ihtiyacı ayrıca değerlendirilir.

10. Sigorta şirketi hangi kalemlerden sorumludur?

Bedeni zararlar teminatından sürekli ve geçici iş göremezlik; tedavi giderleri teminatından tedavi gideri ile geçici ve sürekli bakıcı gideri istenir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/11832, K. 2026/1390). Manevi tazminat ve hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısım kapsam dışıdır.

11. Sigortaya başvurmadan doğrudan dava açabilir miyim?

Sigortacıya karşı dava için yazılı başvuru şarttır (KTK m.97). Sigortacı 15 gün içinde cevap vermezse veya talebi karşılamazsa dava veya tahkim yolu açılır. Başvuru yapılmadan sigortacıya karşı açılan dava bu yönden sorun yaratır.

12. Zamanaşımı süresi ne kadardır?

KTK m.109’a göre 2 yıl (öğrenmeden) ve 10 yıl (kazadan). Fiil suç teşkil ediyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır; taksirle yaralamada 8 yıl. Ceza davası açılması veya mahkûmiyet şart değildir. Ayrıntı için zamanaşımı makalesine bakınız.

13. Sigorta başvurusu zamanaşımını durdurur mu?

Bu konu tartışmalıdır. Güncel 4. Hukuk Dairesi çizgisine göre sigortacıya başvuru süreyi ne durdurur ne keser; bu nedenle başvuruya güvenip dava açmakta gecikilmemelidir.

14. Hakim hakkaniyete göre tazminatı artırabilir mi?

Maddi zararda hayır. TBK m.55/1’e göre hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz. Takdir yetkisi manevi tazminatta kullanılır.

15. Aracı sigortasız olan sürücü kazaya sebep olursa ne yapılır?

Zarar gören Güvence Hesabı’na başvurabilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, iş göremezlik istemini bu bağlamda bedensel zarar kapsamında değerlendirmiştir (E. 2013/2460, K. 2014/1530). Başvuru koşulları Güvence Hesabı makalesindedir.

16. Davada tazminat miktarını artırabilir miyim?

7589 sayılı Kanunla HMK m.109/4 eklenmiş ve tahkikat sonuna kadar bir defalık artırım imkânı getirilmiştir. Bedensel zarar davalarında rapor sonrası miktarın netleşmesi bu imkânın önemini artırır. Kanunda geçiş hükmü bulunmaması nedeniyle hangi davalara uygulanacağı yorum meselesidir; somut dosyada avukat değerlendirmesi gerekir.

Sonuç

Trafik kazasında bedensel zarar tazminatı, tek bir tutardan değil, birbirinden bağımsız hukuki dayanakları olan kalemlerden oluşur. TBK m.54 örnekleme yoluyla sayılan kalemleri gösterir; Yargıtay bu sayımı geniş yorumlayarak geçici iş göremezliği, bakıcı giderini ve SGK kapsamı dışındaki tedavi giderlerini de kapsama alır. Hesaplamada TBK m.55 ilkeleri, maluliyet raporunun denetime elverişliliği, sigorta teminatı kalemleri ve sürelerin korunması belirleyicidir. Rapor çelişkisi varsa yeni rapor talebi, sigorta başvurusunun KTK m.97’ye uygun yapılması ve zamanaşımının kaçırılmaması, sonucu en çok etkileyen üç noktadır.

Her olay kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. Dosyanızın incelenmesi için büromuza başvurabilirsiniz. Trafik kazalarına ilişkin diğer konular için Trafik Kazası Avukatı sayfasına bakınız.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Mehmet Sarıoğlu tarafından hazırlanmış; Av. Fatih Sefer tarafından incelenip yayına uygun bulunmuştur.

Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu: Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul