CMK 145, ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişinin davetiye ile çağrılmasını düzenler. Davetiyede çağrılma nedeninin açıkça belirtilmesi ve gelinmediğinde zorla getirme uygulanabileceğinin bildirilmesi, çağrının kanuni unsurlarıdır.
CMK Madde 145 – İfade veya sorgu için çağrı
İfade veya sorgu için çağrı
Madde 145 – (1) İfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; çağrılma nedeni açıkça belirtilir; gelmezse zorla getirileceği yazılır.
CMK 145’in açıklaması
İfade alma, şüphelinin kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından; sorgu ise şüpheli veya sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesidir (CMK m. 2). CMK 145 uyarınca düzenlenen davetiye, kişinin hangi nedenle çağrıldığını anlayabileceği açıklıkta olmalı ve gelmemesinin zorla getirme sonucuna yol açabileceği ihtarını içermelidir.
Davetiye üzerine gelinmemesi, kişinin kendiliğinden zorla getirilmesi anlamına gelmez; CMK 146 uyarınca yetkili merci tarafından zorla getirme kararı verilmesi gerekir. Bununla birlikte CMK 146, tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenlerin bulunması hâlinde, önceden davetiye gönderilmesine bağlı olmayan bir zorla getirme olanağı da tanır. Bu nedenle davetiye, her somut olayda zorla getirmenin mutlak ön şartı değildir.
Çağrının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, kişinin çağrıdan haberdar olması ve savunmasının alınması bakımından önemlidir. Usulsüz çağrı üzerine savunma hakkını kısıtlayacak şekilde işlem yapılması, somut olayın koşullarına göre bozma nedeni oluşturabilir. İfade ve sorguda uyulacak güvenceler CMK 147’de, iddianamenin sanığa tebliği ve duruşmaya çağrıya ilişkin özel kurallar ise CMK 176’da ayrıca düzenlenmiştir. İfade veya sorgu sırasında müdafi yardımından yararlanma hakkı da bu sürecin savunmaya ilişkin güvencelerindendir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
CMK Madde 145 ile ilgili Yargıtay kararları
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2011/29201, K. 2012/16101, T. 17.04.2012
3. Ceza Dairesi 2011/29201 E. , 2012/16101 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
HÜKÜM: Kamu davasının düşürülmesine dair,
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;
Gereği görüşülüp düşünüldü;
Yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, Ancak;
1) Sanık anlatımına, mağdur beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre, sanığın olay tarihinde tartıştığı mağdur annesini yaralama kastı ile hareket ederek silahtan sayılan bıçakla yaraladığı sabit olmasına rağmen oluşa uygun düşmeyecek şekilde eylemin taksirle yaralama olarak kabulü ile şikayetten vazgeçme nedeniyle sanık hakkındaki kamu davasının düşürülmesine karar verilmesi,
2) Çağrı kağıdı ile iddianame tebliğ edilmeden sanığın savunması alınmak suretiyle CMK’nin 176/1. maddesine muhalefet edilmesi,
3) Sanık ile mağdur duruşmaya davetiye ile çağrılmadan haklarında zorla getirme emri düzenlenerek CMK’nin 145 ve 146. maddelerine aykırı davranılması,
Bozmayı gerektirmiş, o yer Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, 17.04.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2013/4648, K. 2014/14727, T. 25.06.2014
7. Ceza Dairesi 2013/4648 E. , 2014/14727 K. “İçtihat Metni”
Tebliğname No: 7 – 2011/173336 MAHKEMESİ : Aydın 3. Asliye Ceza Mahkemesi TARİHİ: 14/12/2010 NUMARASI: 2010/438 (E) ve 2010/640 (K) SUÇ: Marka hakkına tecavüz Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü; Sanığın savunmasının alınması için adresine yazılan talimat sonucunda esas mahkemesinde ifade vermek istediğini bildirmesine rağmen duruşmalara katılmaması karşısında; yeniden talimat yazılması ve 5271 sayılı CMK’nın 145.maddesi uyarınca ihtarlı davetiye ile gelmemesi halinde aynı yasanın 146.maddesine göre zorla getirme kararı verilerek savunmasının alınması gerekirken, savunması alınmadan karar verilmesi, Yasaya aykırı, katılan vekili ve sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı yasanın 8/1.maddesi gereğince yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK.nun 321.maddesi uyarınca isteme uygun olarak BOZULMASINA, 25.06.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2019/2486, K. 2019/15431, T. 08.10.2019
4. Ceza Dairesi 2019/2486 E. , 2019/15431 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Tehdit
HÜKÜM: Mahkumiyet
Bozma üzerine, Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede,
1-Bozma sonrası yargılamada, sanık …’na duruşma davetiyesi çıkartılmadan, bu eksikliğe rağmen zorla getirilmesine karar verilip de zorla getirme kararında …ilinde bir adreste bulunduğu belirtilmesine rağmen bu adrese talimat gönderilmeden, sanığın yokluğunda hüküm kurularak savunma hakkının kısıtlanması,
2-Kabule göre de;
Sanık hakkında verilen mahkumiyet kararının, Dairemizin…. Karar sayılı ilamıyla, tarafların sağır ve dilsiz olduklarının anlaşılması karşısında uzlaştırma işlemlerinin vekil aracılığıyla yapılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilip, bozma sonrası yapılan yargılamada, uzlaşma sağlanamadığından bahisle mahkumiyet kararı verilmiş ise de, uzlaştırma raporu incelendiğinde bozma ilamında belirtildiği üzere uzlaştırmanın tarafların vekilleri aracılığıyla gerçekleştirilmediğinin anlaşılması karşısında, uzlaştırma işlemlerinin yöntemince yapılmadığı gözetilmeksizin sanığın mahkumiyetine karar verilmesi
Kanuna aykırı ve sanık … müdafiinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, HÜKMÜN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 08/10/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
Yazar: Avukat Fatih Sefer