CMK Madde 146 – Zorla Getirme Şartları ve Süresi

CMK Madde 146, şüpheli veya sanığın belirli koşullarda ifade ya da sorgu için zorla getirilmesini düzenler. Maddenin son fıkrası, çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilebilmesine olanak tanır. Tedbirin uygulanması, kararın gerekçesi ve süre sınırlarıyla bağlıdır.

CMK Madde 146 – Zorla getirme (kanun metni)

Zorla getirme

Madde 146 – (1) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan veya 145 inci maddeye göre çağrıldığı halde gelmeyen şüpheli veya sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.

(2) Zorla getirme kararı, şüpheli veya sanığın açıkça kim olduğunu, kendisiyle ilgili suçu, gerektiğinde eşkâlini ve zorla getirilmesi nedenlerini içerir.

(3) Zorla getirme kararının bir örneği şüpheli veya sanığa verilir.

(4) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Zorla getirme kararı ile çağrılan şüpheli veya sanık derhal, olanak bulunmadığında yol süresi hariç en geç yirmidört saat içinde çağıran hâkimin, mahkemenin veya Cumhuriyet savcısının önüne götürülür ve sorguya çekilir veya ifadesi alınır.

(5) (Değişik: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Zorla getirme, bunun için haklı görülecek bir zamanda başlar ve hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı tarafından, sorguya çekilmenin veya ifade almanın sonuna kadar devam eder.

(6) Zorla getirme kararının yerine getirilememesinin nedenleri, köy veya mahalle muhtarı ile kolluk görevlisinin birlikte imzalayacakları bir tutanakla saptanır.

(7) (Ek: 6/12/2006 – 5560/20 md.) Çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi ile ilgili olarak da zorla getirme kararı verilebilir.

Kısa hukuki açıklama

Karar verilmesinin koşulları: Şüpheli veya sanık hakkında zorla getirme kararı, tutuklama kararı verilmesi yahut yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunması veya CMK 145’e göre çağrıldığı hâlde gelmemesi durumlarından birine dayanabilir. Çağrıya gelmeme gerekçesi kullanılıyorsa davetiyede çağrılma nedeninin açıklanması ve gelinmediğinde zorla getirme uygulanacağının belirtilmesi gerekir. Kararın dayandığı somut nedenler gösterilmelidir.

Kararın içeriği ve bildirimi: Kararda kişinin kimliği, ilgili suç, gerekiyorsa eşkâli ve zorla getirme nedenleri yer alır. Şüpheli veya sanığa kararın bir örneği verilir. Kolluğun uygulaması, bu kararın sınırlarını aşamaz.

Süre ve amaç: Kişi derhâl, bu mümkün değilse yol süresi hariç en geç yirmi dört saat içinde çağıran hâkim, mahkeme veya Cumhuriyet savcısı önüne çıkarılarak sorguya çekilir ya da ifadesi alınır. Yirmi dört saatlik sınır, kişinin kendiliğinden bu süre boyunca tutulmasına izin vermez; derhâl götürme esastır. Zorla getirme, haklı görülecek zamanda başlayıp ifade veya sorgunun sonuna kadar sürer; kendi başına tutuklama kararı değildir.

Yerine getirilemeyen karar: Zorla getirmenin neden gerçekleştirilemediği, köy veya mahalle muhtarı ile kolluk görevlisinin birlikte imzaladığı tutanakla belirlenir. Adres araştırmasının ve emrin doğru adrese yöneltilmesinin önemi, ilgili kişinin dinlenememesi nedeniyle yargılamanın eksik kalabilmesinden kaynaklanır.

Diğer kişilere uygulanması: Yedinci fıkra, çağrıya rağmen gelmeyen tanık, bilirkişi, mağdur ve şikâyetçi hakkında da zorla getirme kararı verilmesine imkân sağlar. Ancak kişi dinlenmeden hüküm kurulmasının hukuka uygunluğu, delilin önemine ve dinlemeden vazgeçmenin nedenlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Savunma güvenceleri: Şüpheli veya sanığın zorla getirilmesi, CMK 147 kapsamındaki müdafi yardımından yararlanma ve açıklamada bulunmama haklarını ortadan kaldırmaz. Zorla getirme ve ifade işlemlerinde müdafi desteği, kararın şartları ile ifade alma usulünün hukuka uygunluğunun değerlendirilmesine ilişkindir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay kararları

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 26.03.2014, E. 2012/16084, K. 2014/3358

5. Ceza Dairesi 2012/16084 E. , 2014/3358 K. “İçtihat Metni”

Tebliğname No: 5 – 2012/178578 MAHKEMESİ : Kaş Sulh Ceza Mahkemesi TARİHİ: 11/04/2012 NUMARASI: 2011/558 Esas, 2012/348 Karar SUÇ: Görevi kötüye kullanma Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü: Kaş Asliye Ceza Mahkemesinin 2009/805 Esas sayılı dosyası kapsamında 25/01/2011 tarihinde sanık sıfatıyla zorla getirilmesine karar verilen [ilgili kişi]’yi duruşmada hazır etmekle görevli olan sanığın, zorla getirme müzekkeresine verilen cevapta mevcutlu olarak hazır edildiği belirtilen [ilgili kişi]’yi duruşmada hazır etmeyerek görevini ihmal ettiği iddia edilen olayda; CMK’nın 146/5. maddesinde yer alan “Zorla getirme, bunun için haklı görülecek bir zamanda başlar ve hakim, mahkeme veya Cumhuriyet Savcısı tarafından, sorguya çekilmenin veya ifade almanın sonuna kadar devam eder” şeklindeki hüküm nazara alındığında, sanığın görevinin duruşma sona erinceye kadar devam ettiği, bu nedenle eyleminin kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi, zorla getirme işlemine konu yargılamanın uzamasına sebebiyet verdiği ve dosyadaki müştekilerin mağduriyetine sebep olduğu anlaşılmakla görevi kötüye kullanma suçunun tüm unsurlarıyla oluştuğu gözetilmeden dosya kapsamı ve oluşa uygun düşmeyen gerekçelerle yazılı şekilde beraet kararı verilmesi, Kanuna aykırı, O yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 26/03/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, 23.11.2016, E. 2014/6580, K. 2016/6758

6. Ceza Dairesi 2014/6580 E. , 2016/6758 K.

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi SUÇ: Yağma HÜKÜM: Mahkumiyet

Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü: Diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak, Oluş ve dosya içeriğine göre, yakınanın geçerli çağrı kağıdı tebliğine rağmen duruşmaya katılmaması üzerine hakkında iki defa zorla getirme kararı verildiği, zorla getirme emirlerinin çıkartıldığı adresin yakınana geçerli tebligat yapılan ve MERNİS adresi olan adresten farklı bir adres olduğu, yanlış adrese çıkartılan zorla getirme emirlerinin yerine getirilememesi sonucunda karar celsesinde “tüm aramalara rağmen ulaşılamaması” gerekçesi ile yakınanın; yine olayın görgü tanığı olan …’ın bilgi ve görgüsüne başvurulmadan tanığın dinlenmesinden vazgeçildiğinin anlaşılması karşısında; yakınan ve tanık …’ın olaya ilişkin beyanları alınıp sonucuna göre sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiği düşünülmeden eksik soruşturma ile yetinilip yerinde ve yeterli olmayan gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi, Bozmayı gerekmiş, sanık … savunmanının temyiz itirazları bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenlerle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 23.11.2016 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 04.02.2014, E. 2012/25945, K. 2014/3228

4. Ceza Dairesi 2012/25945 E. , 2014/3228 K. “İçtihat Metni”

Tebliğname No: 2 – 2011/32928 MAHKEMESİ : Sincan 1. Sulh Ceza Mahkemesi TARİHİ: 24/05/2010 NUMARASI: 2010/32 (E) ve 2010/632 (K) SUÇLAR: Hakaret, tehdit Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi, kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü: Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi. Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir. Ancak, Tanıklardan [birinci tanık]’ın kovuşturma aşamasında, sanık lehine beyanını değiştirmesi karşısında, tanıklığı davanın sonucu açısından önem taşıyan ve daha önce davetiye ile çağrılıp, gelmeyince de hakkında zorla getirme kararı verilen diğer tanık [ikinci tanık] zorla getirtilmeden veya dinlenmesinden neden vazgeçildiği belirtilmeden, eksik kovuşturma ve yerinde olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi, Kanuna aykırı ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz nedenleri ile tebliğnamadeki düşünce yerinde görüldüğünden, HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 04/02/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili CMK şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer