CMK Madde 159, şüpheli veya kimliği belirlenemeyen ölüm olaylarının Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesini ve bu hâllerde ölünün gömülmesi için gereken izni düzenler. Amaç, ölümün koşullarının adlî makamlarca zamanında araştırılabilmesini sağlamaktır.
CMK Madde 159 – Kanun Metni
Şüpheli ölümün ihbarı
Madde 159 – (1) Bir ölümün doğal nedenlerden meydana gelmediği kuşkusunu doğuracak bir durumun varlığı veya ölünün kimliğinin belirlenememesi halinde; kolluk görevlisi, köy muhtarı ya da sağlık veya cenaze işleriyle görevli kişiler, durumu derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlüdürler.
(2) Birinci fıkra kapsamına giren hallerde ölünün gömülmesi ancak Cumhuriyet savcısı tarafından verilecek yazılı izne bağlıdır.
Şüpheli Ölümde Bildirim Yükümlülüğü ve Defin İzni
Bildirim yükümlülüğünün doğması için ölümün doğal nedenlerden meydana gelmediğine ilişkin kuşku uyandıran bir durumun bulunması veya ölenin kimliğinin belirlenememesi yeterlidir. Bu iki koşuldan birinin varlığı aranır; ölümün bir suç sonucu gerçekleştiğinin kesinleşmesi gerekmez.
Kolluk görevlileri, köy muhtarı ve sağlık veya cenaze işleriyle görevli kişiler, belirtilen hâlleri derhâl Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmelidir. Bildirim yapılmamasının cezaî sonucu, ilgili kişinin sıfatına ve somut olayın unsurlarına göre, özellikle kamu görevlisinin suçu bildirmemesi (TCK m. 279) veya sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi (TCK m. 280) hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilir.
Bu hâllerde olağan defin işlemleriyle yetinilemez; ölünün gömülmesi Cumhuriyet savcısının yazılı iznine bağlıdır. Savcılık tarafından gerekli görülen ölümün kimliğinin belirlenmesi, adlî muayene ve otopsi işlemleri CMK’nın 86 ve 87. maddelerine göre yürütülür. Şüpheli ölüm soruşturmasında ceza soruşturmasına ilişkin hukuki yardım, ilgililerin delil toplama ve başvuru taleplerini usulüne uygun iletmeleri bakımından önem taşıyabilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, E. 2020/6807, K. 2021/2929, T. 08.06.2021
9. Ceza Dairesi 2020/6807 E. , 2021/2929 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Görevi kötüye kullanmak
Hüküm: Beraat
Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin soruşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
İddianame anlatımına göre … ili … ilçesinde meydana gelen bir trafik kazasında yaralanan… isimli şahsın tedavisi devam ederken 16/05/2015 tarihinde…Hastanesinde hayatını kaybettiği, tedavisi ile hastane doktorlarından şüpheli …’in ilgilendiği, olayın adli vaka olması nedeni ile şahsın ölümünün adli makamlara bildirilmesi gerektiği, ancak şüphelilerin herhangi bir merciye şahsın ex olması sonucu otopsi ve ölü muayene işleminin yapılması için bildirimde bulunmamaları şeklinde gerçekleşen eylemlerinin TCK 280. maddesinde yazılı olan Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi suçunu oluşturup oluşturmayacağı denetime imkan verecek şekilde karar yerinde gerekçeleriyle gösterilip tartışılmadan yazılı şekilde görevi kötüye kullanma suçundan beraat kararı verilmesi,
Kanuna aykırı, Cumhuriyet savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükümlerin 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi de gözetilerek CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 08/06/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2013/12239, K. 2015/11162, T. 04.05.2015
5. Ceza Dairesi 2013/12239 E. , 2015/11162 K. "İçtihat Metni"
Tebliğname No: 5 – 2012/297791 MAHKEMESİ : Hizan Sulh Ceza Mahkemesi TARİHİ: 05/09/2012 NUMARASI: 2011/38 Esas, 2012/43 Karar SUÇ: İhmali davranışla görevi kötüye kullanma Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü: Evde doğduktan kısa bir süre sonra ölen bebeğin yakınları tarafından, Cumhuriyet Savcılığı katibinin bilgisi dahilinde götürüldüğü devlet hastanesinde doktor olan sanığın, bebeği muayenesi sonucunda 22/03/2010 tarihli kesin ölüm sebebinin tespiti için otopsi yapılmasının uygun olduğuna dair adli rapor düzenlediği ve aynı gün üst yazı ile savcılığa gönderdiği, hastane zimmet defterine göre de aynı tarihte savcılıkça teslim alındığı ancak otopsi yapılmadan gömülen bebeğin bir gün sonra mezarı açılmak suretiyle ölüm nedeninin tespit edilmesi biçiminde gerçekleşen olaydan C.Savcılığını gerek şifahi gerekse yazılı olarak bilgilendirdiği anlaşılan sanığın, savunmalarının aksine cezalandırılmasına yeterli kanıt bulunmadığı gibi atılı suçun unsurları da oluşmadığı halde yanılgılı gerekçe ve değerlendirme sonucu yazılı şekilde hükümlülüğüne karar verilmesi, Kabule göre de; Suçun 5237 sayılı Yasanın 53/1-a maddesindeki yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlendiği kabul edilmesine rağmen, sanık hakkında aynı Yasanın 53/5. maddesinin uygulanmaması, Kanuna aykırı, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden hükmün 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gözetilerek CMUK’nın 321 ve 326. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 04/05/2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2009/12822, K. 2010/20981, T. 15.12.2010
4. Ceza Dairesi 2009/12822 E. , 2010/20981 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ: Suçu bildirmeme
HÜKÜM: Beraat
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak; … adlı şahsın trafik kazası sonucu ağır yaralı olarak getirildiği özel hastanede beyin cerrahi olan sanık …’nın yaralanan şahsi ameliyat ettikten 4 gün sonra öldüğünü bilmesi, sanık Başhekim …’in de Mernis ölüm tutanağını imzalaması karşısında; ölümle sonuçlanan trafik kazası suçunun işlendiğine dair belirti ile karşılaşmalarına rağmen durumu yetkili makamlara bildirmemek suretiyle atılı suçu işledikleri gözetilmeden yasal ve yeterli olmayan gerekçe ile beraatlerine karar verilmesi,
Yasaya aykırı ve O yer C.Savcısının temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden tebliğnamedeki onama düşüncesinin reddiyle HÜKÜMLERİN BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 15.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
Şüpheli ölümün adlî incelemesi bakımından CMK Madde 86 – Ölünün kimliğini belirleme ve adlî muayene, CMK Madde 87 – Otopsi ve CMK Madde 160 – Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savcısının görevi hükümleri de önem taşır.
Yazar: Avukat Fatih Sefer