CMK Madde 168 – Adlî kolluğun olay yerinde aldığı tedbirlere uyulmaması halinde yetkisi

yazar

CMK Madde 168, olay yerinde adlî görevini yerine getirmeye başlayan kolluk görevlisinin işlemlerine engel olunması veya hukuka uygun tedbirlerine uyulmaması hâlinde kullanabileceği yetkiyi düzenler. Bu yetki, işlemin tamamlanmasını sağlamak amacıyla ve gerektiğinde zor kullanılarak uygulanabilir.

CMK Madde 168 – Adlî kolluğun olay yerinde aldığı tedbirlere uyulmaması halinde yetkisi

Madde 168 – (1) Olay yerinde görevine ait işlemlere başlayan adlî kolluk görevlisi, bunların yapılmasına engel olan veya yetkisi içinde aldığı tedbirlere aykırı davranan kişileri, işlemler sonuçlanıncaya kadar ve gerektiğinde zor kullanarak bundan men eder.

Hukuki Açıklama

Yetkinin kullanılabilmesi için adlî kolluk görevlisinin olay yerinde görevine ait bir işleme başlamış olması ve kişinin bu işlemi engellemesi veya görevlinin yetkisi kapsamında aldığı bir tedbire aykırı davranması gerekir. Olay yerinin korunması, delillerin kaybolmasının önlenmesi ve inceleme faaliyetinin güvenli biçimde yürütülmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Hüküm, olay yerinde bulunan herkese karşı sebepsiz müdahale yetkisi vermez.

Men etme yetkisi, engellemenin giderilmesi ve işlemlerin sonuçlandırılmasıyla sınırlıdır. Zor kullanma ancak gerekli olduğunda ve engellemeyi ortadan kaldıracak ölçüde uygulanabilir; gereksiz veya orantısız güç kullanımına dayanak oluşturmaz. CMK 168, arama, elkoyma, yakalama veya gözaltı için diğer kanun hükümlerinde öngörülen koşul ve kararları ortadan kaldırmaz.

Somut olayda hangi işlemin engellendiği, alınan tedbirin hukuki dayanağı ve kullanılan zorun gerekliliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Soruşturma işlemlerinin tutanağa bağlanmasına ilişkin CMK 169 hükmü de gözetilerek olay yerindeki kolluk müdahalesinin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi sırasında işlemin kapsamı ve müdahalenin ölçüsü belirlenmelidir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay Kararı

Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 01.07.2015, E. 2015/1447, K. 2015/23112

3. Ceza Dairesi 2015/1447 E. , 2015/23112 K. “İçtihat Metni”

Tebliğname No: 3 – 2013/212772 MAHKEMESİ : Cizre(Kapatılan) Sulh Ceza Mahkemesi TARİHİ: 28/02/2013 NUMARASI: 2012/198 (E) ve 2013/87 (K) Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü; Diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak; Kumar oynandığı ihbarının alınması üzerine, diğer ekip arkadaşları ile birlikte olay yerine giden polis memuru olan sanığın, çıkan arbedede kendini korumak ve kalabalığı dağıtmak için PVSK’nin 16. maddesi uyarınca zor kullanma yetkisine dayanarak göz yaşartıcı sprey sıkması üzerine gözlerine sprey isabet eden mağdurun basit tıbbi müdahale ile giderilebilir şekilde yaralandığı olayda, sanığın savunması ve tanık beyanları nazara alındığında sanığın eyleminde zor kullanma yetkisini aştığına dair bir delilin bulunmaması karşısında sanık hakkında TCK’nin 25/1.ve CMK’nin 223/2-d maddesi uyarınca beraat kararı verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi,

Bozmayı gerektirmiş, sanık ve sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan, hükmün bu sebepten 5320 sayılı Yasanın 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 01/07/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili CMK Şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer