CMK Madde 50, tanıklığın yemin verilmeden yapılmasının zorunlu olduğu hâlleri düzenler. Bu kural tanığın dinlenmesine engel değildir; tanığın yaşı, yeminin anlamını kavrama gücü veya soruşturma konusu suçla bağlantılı cezaî konumu nedeniyle yemin edilmesini yasaklar.
CMK Madde 50 – Yemin verilmeyen tanıklar
Madde 50 – (1) Aşağıdaki kimseler yeminsiz dinlenir:
a) Dinlenme sırasında onbeş yaşını doldurmamış olanlar.
b) Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanlar.
c) Soruşturma veya kovuşturma konusu suçlara iştirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirmekten şüpheli, sanık veya hükümlü olanlar.
CMK Madde 50’nin açıklaması
On beş yaş sınırı tanığın dinlendiği tarihe göre belirlenir; suçun işlendiği tarihteki yaşı esas alınmaz. Dinleme sırasında on beş yaşını doldurmamış tanığın beyanı alınabilir, ancak kendisine yemin verdirilemez.
Ayırt etme gücü bakımından belirleyici olan, kişinin yeminin niteliğini ve önemini kavrayamamasıdır. Yalnızca bir sağlık tanısı veya engellilik durumu, bu koşulun somut olarak değerlendirilmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Suçla bağlantılı tanıklar yönünden CMK 50/1-c; ilgili suçlara iştirak, suçluyu kayırma veya suç delillerini yok etme, gizleme ya da değiştirme nedeniyle şüpheli, sanık veya hükümlü olma durumlarını kapsar. Bu kişilerin tanık olarak dinlenebilmesi mümkün olmakla birlikte yemin verdirilmez. Tanığın aynı veya bağlantılı suç bakımından hukukî konumu araştırılmadan bu bent genişletilemez. Kişinin kendisini veya kanunda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeme hakkı ayrıca CMK 48 kapsamında gözetilir.
CMK 51’de tanıklıktan çekinebilen kişilere yemin verilip verilmemesi hâkim veya mahkemenin takdirine bırakılmışken, CMK 50’de sayılan kişiler için yeminsiz dinleme zorunludur. Yemin verilmemesi gereken kişiye yemin verdirilmesi veya yemin etmesi gereken tanığın yeminsiz dinlenmesi usule aykırılık oluşturur. Bunun hükme etkisi, beyanın deliller içindeki yeri ve somut yargılama koşulları gözetilerek değerlendirilir. Bu denetim, ceza yargılamasında tanık delilinin savunma açısından incelenmesi bakımından da önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 29.05.2025, E. 2024/22206, K. 2025/16171
3. Ceza Dairesi 2024/22206 E., 2025/16171 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2024/537 E., 2024/556 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2021/182 E., 2024/70 K.
SUÇ: Silahlı terör örgütüne üye olma
HÜKÜM: 5271 sayılı CMK’nın 223/2-e maddesi uyarınca ilk derece mahkemesince verilen beraat kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;
Temyiz edenin sıfatı, başvurunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;
Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1. CMK’nın 50/1-c maddesine yanlış anlam yüklenerek yemin verilmeyen tanıklardan olmayan [Tanık 1], [Tanık 2], [Tanık 3], [Tanık 4], [Tanık 5], [Tanık 6], [Tanık 7], [Tanık 8], [Tanık 9], [Tanık 10] ve [Tanık 11]’nin yeminsiz olarak dinlenilmesi,
2.Sanıkla birlikte arandıkları belirtilen [Tanık 2], [Tanık 3], [Tanık 4], [Tanık 5], [Tanık 6], [Tanık 7], [Tanık 8], [Tanık 9], [Tanık 10] ve [Tanık 11] hakkında yürütülen ceza soruşturması dosyasının aslı veya Yargıtay denetimine olanak verecek şekilde onaylı örneğinin dosya içerisine getirtilip incelenmesi lüzumu,
3.UYAP’ta oluşturulan örgütlü suçlar bilgi bankasında sanık hakkında herhangi bir beyan yahut bilgi olup olmadığının araştırılması, tespit edilmesi halinde tanık sıfatıyla dinlenilmelerinin sağlanması, yine temyiz aşamasında dosya içerisine geldiği anlaşılan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 19.03.2025 tarihli KYOK ve eklerinin 5271 sayılı Kanun’un 217 nci maddesi uyarınca duruşmada okunup tartışılmasından sonra sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik araştırma ve yetersiz belgelere dayanarak yazılı şekilde hüküm kurulması,
Kanuna aykırı, bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısının temyiz istemleri bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan belirtilen sebeplerden dolayı hükmün 5271 sayılı CMK’nın 302/2. maddesi uyarınca tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304. maddesi uyarınca İstanbul 26. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 30.10.2019, E. 2019/2863, K. 2019/13326
17. Ceza Dairesi 2019/2863 E. , 2019/13326 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali
HÜKÜM: Mahkumiyet
Yerel mahkemece sanıklar hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlâli suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvuruların süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü;
I- Sanıklar … hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan beraat hükümlerine yönelik temyiz isteminin incelenmesinde;
Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, kararların dayandığı gerekçeye ve takdire göre o yer Cumhuriyet Savcısı’nın temyiz nedenleri yerinde görülmediğinden reddiyle, usul ve yasaya uygun ve de takdire dayalı bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,
II- Sanıklar … ve … hakkında hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarından kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik temyiz istemlerinin incelenmesinde;
1)Sanık …’in inceleme konusu motosiklet hırsızlığına ilişkin ikrarının mevcut olmamasına, aynı suçtan sanık olan …’nin ve aralarında husumet bulunduğunu beyan eden diğer sanık …’nın suç atma şeklindeki beyanları ile tanık …’in somut görgü ve bilgiye dayanmayan ve başka herhangi bir delil ile de tamamlanmayan veya doğrulanmayan, sanığın motosiklet hırsızlığı yapma iradesine yönelik beyanı dışında, atılı suçları işlediğine dair hakkında her türlü şüpheden uzak, cezalandırmaya yeter ve elverişli kanıt bulunmadığı gözetilmeksizin, sanık …’in beraati yerine mahkumiyetine karar verilmesi,
2)Tanık …’in; hakkında temyiz incelemesine konu motosiklete ilişkin suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan şüpheli sıfatı ile tefrik kararı verilen soruşturma yürütülmesi nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 48. maddesi uyarınca kendisini ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinme hakkı hatırlatılmadan ve aynı Kanun’un 50. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca yeminsiz dinlenmesi gerekirken yemin verdirilerek dinlenilmesi sureti ile “delil elde etme yasağına” aykırı delil elde edildiğinin anlaşılması karşısında, tanık …’in 5271 sayılı CMK’nun 48. ve 50. maddelerinde düzenlenen usul hükümlerine uygun olarak tanıklıktan çekinme hakkı hatırlatılmak suretiyle ve yeminsiz olarak tanık sıfatıyla yeniden beyanı alındıktan sonra sanık …’nın hukuki durumunun tayini gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanıklar … ve …’nın temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görüldüğünden, hükümlerin açıklanan nedenlerle tebliğnameye uygun olarak BOZULMASINA, 30/10/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, 14.06.2016, E. 2015/15033, K. 2016/8866
17. Ceza Dairesi 2015/15033 E. , 2016/8866 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Hırsızlık
HÜKÜM: Mahkumiyet
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle incelenerek, gereği görüşülüp düşünüldü:
Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 12.11.2013 gün 2013/1-251 Esas 2013/454 Karar sayılı içtihadında vurgulandığı üzere “tanık, kendisine karşı yürütülmeyen bir ceza soruşturmasında, olay hakkında beş duyusu ile edindiği algılamaları ifadesiyle açığa vuran kişidir. Herkes tanık olma ehliyetine sahip olduğundan çocuklar ve akıl hastalarının da tanıklığına başvurabilecektir. Ancak tanığın anlatımlarına itibar edilip edilmeyeceği yargılama makamının takdirindedir.” Temyize konu olayın tek görgü tanığı olan …’in, [doğum tarihi gizlendi] doğumlu olup, 15.12.2011 olan suç tarihi itibariyle, 15 yaşını ikmal etmediği, CMK’nın 50/1-a maddesi uyarınca, “dinlenme sırasında onbeş yaşını doldurmamış tanıkların yeminsiz dinlenmeleri gerektiği” nin hüküm altına alındığı, bununla birlikte tanık …’in, 27.06.2012 tarihli Cumhuriyet savcısı ve 27.03.2013 tarihli mahkeme huzurunda dinlenmesinde yemin verdirilerek, beyanlarına başvurulmuş ise de, “yemin” kurumunun teknik anlamda, tanığa, yetkili merciler önünde doğruyu, olduğu gibi söyletme amacına matuf olduğu, 15 yaşından küçük tanıklara yemin verdirilmemesinin, bu kişilerin yeminin hukuki anlam ve sonuçlarını henüz idrak kabiliyetinde olmadıkları varsayımından hareketle yasal düzenlemeye bağlandığı, yoksa, yeminsiz dinlenmesi gereken tanığın yeminli dinlenmiş olmasının, şahitliğin sıhhatine halel getirmediği, delilin yasal olma niteliğini ortadan kaldırmadığı, kaldı ki temyiz inceleme tarihi itibariyle tanık …’in, 15 yaşını doldurmuş olduğu da anlaşıldığından, telafisi mümkün olmayan ve sonuca da etkili görülmeyen bu husus bozma nedeni yapılmamış; sanık hakkında hüküm kurulurken, TCK’nın 53. maddesi ile yapılan uygulamada, 27.03.2013 olan karar tarihi itibariyle yasaya aykırı her hangi bir yön bulunmadığının anlaşılması karşısında bu yöndeki tebliğnamede bozma isteyen düşünceye iştirak edilmemiş; ancak adı geçen maddenin uygulanması sırasında birinci, ikinci ve dördüncü fıkralarındaki bazı sözcüklerin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin 24.11.2015 gün ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 gün ve 2014/140 Esas 2015/85 Karar sayılı iptal kararının, anılan Kanun maddesinin 1. fıkrasındaki ”hapis cezasına mahkumiyetin kanuni sonucu olarak” hükmü gereğince infaz aşamasında gözetilmesi olanaklı kabul edilmiştir.
Dosya ve duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre; atılı suçun sanık tarafından işlendiğini kabulde ve nitelendirmede usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmış, diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.
Ancak;
Sanığın tekerrüre esas alınan … Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2007/102 Esas 2008/7 Karar sayılı ilamı ile verilen 1.000,00 TL adli para cezasına ilişkin ilamın karar tarihi itibariyle kesin nitelikte olup bu ilam yönünden tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı, sanığın adli sicil kaydında tekerrüre esas başkaca da bir ilamının bulunmadığının gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık …’ın temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye kısmen uygun olarak BOZULMASINA, bozma nedeni yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 5320 sayılı Yasa’nın 8/1. maddesi yollamasıyla 1412 sayılı CMUK’nun 322. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak, hüküm fıkrasından tekerrür hükümleri ile ilgili bölümün çıkarılması suretiyle, eleştiri dışında diğer yönleri usul ve yasaya uygun bulunan hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 14.06.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 29.11.2016, E. 2016/4180, K. 2016/19744
3. Ceza Dairesi 2016/4180 E. , 2016/19744 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
HÜKÜM: Sanığın mahkumiyetine dair
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;
Gereği görüşülüp düşünüldü;
1)Beyanı hükme esas alınan ve kayden [doğum tarihi gizlendi] doğumlu olup, 14/04/2014 tarihli duruşma itibariyle (15) yaşını bitirmeyen tanık …’a yemin yaptırılarak dinlenilmesi suretiyle 5271 sayılı CMK’nin 50/1-a maddesine aykırı davranılması ,
2)Anayasa Mahkemesinin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 esas- 2015/85 karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi nedeniyle hak yoksunlukları yönünden sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,
Bozmayı gerektirmiş, sanığın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebeplerden dolayı 6723 sayılı Kanunun 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, , 29.11.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 48 – Kendisi veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinme ve CMK Madde 51 – Tanıklıktan çekinebilecek kimsenin çekinmemesi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer