İzinsiz Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılığı Suçu ve Cezası

İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı, Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) faaliyet izni almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütmenin suç sayıldığı düzenlemedir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.109/A). Ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Kripto varlık almak, satmak ve kendi cüzdanında tutmak suç değildir; suç, başkalarına platform, saklama, emir iletme, ilk satış aracılığı gibi hizmetleri izinsiz sunmaktır. Yurt dışında kurulu bir platformun Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti de izinsiz sayılır. Soruşturma, SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır ve yargılamayı HSK’nın ihtisas mahkemesi olarak görevlendirdiği asliye ceza mahkemeleri yapar.

Bu yazıda izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunun unsurlarını, hangi faaliyetlerin izne tabi olduğunu, yurt dışı platformlar ve P2P işlemlerdeki sınırı, geçiş dönemi kurallarını, SPK’nın idari tedbirlerini, soruşturma usulünü ve mağdur olan yatırımcının başvurabileceği yolları anlatıyoruz. Sermaye piyasası suçlarının genel çerçevesi için sermaye piyasası suçları ve cezaları yazımıza bakabilirsiniz.

Kanun Metni ve Güncel Durum

Hangi Faaliyetler Kuruldan İzin Gerektirir?

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulması ve faaliyete başlaması Kurul iznine bağlıdır ve bu kuruluşlar münhasıran Kurulca belirlenen faaliyetleri yürütür (m.35/B). Kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıktır. Kripto varlık hizmet sağlayıcı ise platformları, saklama kuruluşlarını ve kripto varlıklarla ilgili hizmet sağlamak üzere belirlenen diğer kuruluşları ifade eder.

III-35/B.2 sayılı Tebliğ’e göre tebliğle düzenlenen hizmet ve faaliyetlerin her birinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur (m.6/1). Izne tabi hizmetler şunlardır:

Platform sayılmayan faaliyetler de vardır. Asli faaliyeti yalnızca benzersiz dijital varlıklar (NFT) ve oyun içi unsurların alım satımı olan kuruluşlar ile yalnızca platformlara fiyat vererek likidite sağlayan ve yatırımcılara harici hizmet sunmayan kuruluşlar platform faaliyeti yürütmüş sayılmaz (III-35/B.2 m.10/6, 10/7). Bu varlıklara yönelik alım satım hizmetleri, izinli platformlar tarafından ayrıca bildirim yapılarak sunulabilen “diğer hizmetler” arasındadır (m.7-8).

Suçun Unsurları

Fail. Kanun, izin almaksızın faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişileri ve tüzel kişilerin yetkililerini cezalandırır. Platformu fiilen işleten kişi olabileceği gibi, şirket adına hareket eden yönetici ve temsilci de fail olabilir. Tüzel kişinin kendisi ceza almaz, yetkilileri cezalandırılır.

Fiil. Kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürütmektir. Faaliyetin kripto varlık hizmetinin niteliğini taşıması ve düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak sürdürülmesi gerekir. Bir defalık veya arızi bir işlem kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılmaz.

İzin yokluğu. Suç, Kurul iznine sahip olmayan kişilerce işlenir. İzin süreci kuruluş izni, faaliyet izni başvurusu ve yetki belgesinden oluşur. Kuruluş izni faaliyet izni yerine geçmez; yetki belgesinin alınmasından önce faaliyete başlanamaz (III-35/B.1 m.17/5). İzin almayanlar ile izinleri iptal olanlar bu hizmet ve faaliyetlerde bulunamayacakları gibi esas sözleşmelerinde, ticaret ünvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetlerde bulundukları intibaını uyandıracak hiçbir kelime veya ibare kullanamaz (m.17/7; SPKn m.100/1). Platformların ticaret ünvanında “kripto varlık alım satım platformu” ibaresinin yer alması da zorunludur.

Manevi unsur. Suç kastla işlenir. Failin izin almadığını ve kripto varlık hizmeti sunduğunu bilmesi yeterlidir; faaliyetin kâr getirmesi veya bir zarara yol açması aranmaz. Yatırımcıya zarar verilmiş olması cezayı belirleyen bir unsur değil, ancak dosyada mağdur ve tazminat boyutunu doğurur.

Yurt Dışı Platformlar ve Türkiye’ye Yönelik Faaliyet

Kanun, yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunulmasını da izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayar. Yurt dışında yerleşik bir kuruluşun Türkiye’de yerleşik kişilere faaliyet sunduğu, üç halden herhangi birinin varlığıyla kabul edilir (m.99/A/1; III-35/B.2 m.9/2):

Kurul, Türkiye’ye yönelme tespiti için ilave kıstaslar belirleyebilir. Kanun ayrıca, Kurul düzenlemeleriyle yasaklanmış bir kripto varlık faaliyetinin Türkiye’de yerleşik kişilere sunulmasını da izinsiz faaliyet sayar; III-35/B.2 m.14’teki kaldıraçlı, kredili ve türev işlem yasağı bu düzenlemenin uygulama alanına girebilir.

Kullanıcı bakımından güvenli alan. Türkiye’de yerleşik kişilerin, yurt dışı platform Türkiye’ye yönelik tanıtım ve pazarlama yapmamak kaydıyla, tamamen kendi inisiyatifleriyle yurt dışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılardan aldıkları her türlü hizmet, o kuruluşlarda açtıkları hesaplar ve bu hesaplar üzerinden yaptıkları işlemler tebliğ kapsamı dışındadır (III-35/B.2 m.9/1). Yani yurt dışı bir borsada hesap açmak ve işlem yapmak kullanıcı için suç değildir; sorumluluk, hizmeti Türkiye’ye yönelik olarak sunan tarafta doğar.

Aynı ölçüt, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçunda (m.109/2) yerleşik uygulamayla da aranmıştır. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, kaldıraçlı işlem yapan yurt dışı kuruluşların Türkiye’deki yatırımcılara yönelik faaliyetinin izinsiz faaliyet suçunu oluşturduğunu, yatırımcının tamamen kendi inisiyatifiyle yurt dışında hesap açmasının ise suç sayılmadığını kabul etmiştir (Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2018/2119, K. 2018/5852, T. 09.05.2018). Yargıtay 7. Ceza Dairesi de internet sitesi üzerinden Türkiye’deki yatırımcılara yönelik faaliyet yürütenlerin mahkûmiyetini onamıştır (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/11724, K. 2023/10076, T. 21.11.2023).

P2P İşlemler, Bireysel Kullanım ve Kendi Cüzdanı

Suç, faaliyetin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki nitelik taşımasına bağlıdır. Bu nedenle üç durumu ayırmak gerekir:

Kendi cüzdanı için işlem. Kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşterileri dışındaki taraflarla herhangi bir hizmet sunma amacı olmaksızın kendi cüzdanları için yaptıkları alım, satım ve transfer işlemleri Kurul iznine tabi değildir (III-35/B.2 m.6/3). Aynı mantık, kendi birikimini kripto varlığa yatıran bireysel yatırımcı için de geçerlidir.

P2P pazar yeri işletmek. Müşteriler arasında doğrudan kripto varlık alım, satım ve takasına imkân veren eşler arası dijital pazar yerlerinin işletilmesi, platform faaliyeti sayılır ve izne tabidir (III-35/B.2 m.10/3). P2P uygulamasını, ilanların ve eşleştirmenin yapıldığı altyapıyı işleten kişi bu kapsamdadır.

Başkalarının işlemlerine aracılık. Başkalarından emir alıp bunları gerçekleştirmek, kripto varlıkla ilgili emirlerin alınması ve gerçekleştirilmesi hizmetidir (m.5/a). Düzenli ve ticari nitelikte, başkaları adına alım satım yaptıran, fiyat veren veya işlem yapılmasına aracılık eden yapı, izinsiz faaliyet incelemesinin konusu olur. Sıradan bir kullanıcının arada bir üçüncü kişiyle takas yapması ise bu kapsama girmez; ölçüt faaliyetin sürekliliği, kapsamı ve ticari amacıdır.

Kripto Yatırım Danışmanlığı, Sinyal Grupları ve Sosyal Medya

Kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı izne tabi bir hizmettir. Tebliğe göre yatırım danışmanlığı, belli bir kişiye veya mali durumları, risk ve getiri tercihleri benzer nitelikteki bir gruba yönelik yönlendirici yorum ve tavsiyede bulunulmasıdır ve yalnızca platformlarca, platform nezdindeki kripto varlık büyüklüğünün cari değeri en az 50.000.000 TL olan müşterilere yönelik yapılabilir (III-35/B.2 m.15). Bu koşulları taşımayan kişilerin kripto varlıklara ilişkin kişiye özel tavsiye hizmeti sunması, izinsiz faaliyet incelemesinin konusu olabilir. Ücret karşılığı kapalı “sinyal” ve “VIP” gruplarında yapılan yönlendirmeler bu bakımdan dikkat gerektirir.

Belli bir kişi veya gruba yönelik olmayan, müşterilere veya dağıtım kanallarına yönelik hazırlanan genel araştırma ve yorumlar ise yatırım danışmanlığı değil, “genel tavsiye” veya “finansal bilgi” niteliğindedir ve tebliğin 50. maddesindeki esaslara tabidir; yönlendirici olmayan finansal bilgi sunmak yatırım danışmanlığı sayılmaz (III-35/B.2 m.7/1-b, m.15/4, m.50). Kurul, esaslara aykırı biçimde kripto varlıklara yönelik yatırım danışmanlığı yapıldığına ilişkin bilgi edinirse internet içeriğinin çıkarılmasına ve erişimin engellenmesine karar verebilir (m.99/A/3-b).

Geçiş Dönemi ve Geçici Madde 11

7518 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 02.07.2024 tarihinde faaliyet yürüten kuruluşlara geçiş rejimi tanımlanmıştır (Geçici Madde 11). Bu rejimin ihlali de doğrudan 109/A’ya bağlanmıştır:

• Beyan yükümlülüğü: Yürürlük tarihinde faaliyet yürütenler, bir ay içinde Kurula başvurarak faaliyet izni alacaklarına veya müşteri hak ve menfaatlerini zarara uğratmadan üç ay içinde tasfiye kararı alacaklarına ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerine dair beyan sunmak zorundaydı. Yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında 99/A ve 109/A uygulanabilir (Geçici 11/1-2).
• Transfer talepleri: Tasfiyeyi tercih eden veya süresi içinde Kurula başvurmayan kuruluşlarda hesabı olan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi 109/A kapsamında izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunu oluşturur. Bu talepler nedeniyle çıkacak uyuşmazlıklarda genel hükümler uygulanır (Geçici 11/2).
• Sonradan faaliyete başlayanlar: İkincil düzenlemeler yürürlüğe girdikten sonra, geçiş rejimindeki kuruluşlar dışındakiler faaliyet izni almaksızın faaliyete başlayamaz; aykırı hareket edenler hakkında 99/A ve 109/A uygulanır (Geçici 11/3).
• Yurt dışı platformlar: Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini yürürlük tarihini izleyen üç ay içinde sonlandırmak zorundaydı (Geçici 11/4).
• ATM ve benzeri cihazlar: Kripto varlıkları nakde veya nakdi kripto varlığa çevirmeye ve transfer yapmaya imkân veren Türkiye’de yerleşik ATM ve benzeri cihazların faaliyeti üç ay içinde sonlandırılır. Sonlandırmayan cihazlar mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin mevzuata göre yetkili idarelerce kapatılır; faaliyette bulunmaya devam edenler ve buna imkân sağlayanlar hakkında 99/A ve 109/A uygulanır (Geçici 11/5).

SPK’nın 08.08.2024 tarihli ve 42/1259 sayılı i-SPK.35.B sayılı İlke Kararı da geçiş sürecini şöyle çerçevelemiştir: Geçici Madde 11 kapsamındaki platform, başvuru tarihi itibarıyla müşterileri ve/veya müşterilere ait saklama bakiyesi bulunan şirkettir; beyan etmesine rağmen müşterisi veya saklama bakiyesi olmayan şirketlerin başvuruları işleme alınmamıştır. Başvurusu işleme alınmayan veya işlemden kaldırılanlar, Kurulun bildirimi sonrasında platform faaliyetinde bulunamaz ve aykırılıkta 99/A ile 109/A hükümleri uygulanabilir.

Ceza, İştirak ve Tüzel Kişi Yetkilileri

Suçun cezası üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Hapis ve adli para cezası birlikte verilir. Aynı fiille işlenen izinsiz sermaye piyasası faaliyeti (m.109/2) ise iki yıldan beş yıla kadar hapis öngördüğünden, kripto hizmeti bakımından alt sınır daha yüksektir.

İştirak. İzinsiz faaliyeti yürüten kişinin yanında, faaliyete katkı veren kişiler TCK’nın faillik ve iştirak hükümlerine göre sorumlu olabilir. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, yatırımcılardan para toplayıp izinsiz faaliyet yürüten kişiye aktaranların bu faaliyetin izinsiz olduğunu bilerek iştirak ettiğini kabul etmiştir (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2023/18152, K. 2025/7328, T. 20.05.2025). Kripto hizmetlerinde ödeme, barındırma, tanıtım, müşteri yönlendirme ve para aktarma gibi faaliyetler bu bakımdan iştirak değerlendirmesinin konusu olur. ATM cihazlarında ise kanun, faaliyete devam edenler ile buna imkân sağlayanları açıkça sorumlu tutar.

Tüzel kişi yetkilileri. Şirket adına hareket eden yönetim kurulu üyeleri, müdürler ve temsile yetkili kişiler, şirketin izinsiz faaliyetinden doğrudan sorumlu tutulabilir. Sorumluluk, kişinin şirketteki gerçek rolüne, karar alma yetkisine ve faaliyetten haberdar olmasına göre belirlenir; unvanın varlığı tek başına yeterli değildir.

SPK’nın İdari Tedbirleri ve Erişim Engeli

Ceza soruşturmasından bağımsız olarak Kurul, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerine karşı geniş idari yetkilere sahiptir (m.99/A):

• Faaliyetin durdurulması ve iade davası: Kurul, izinsiz faaliyetlerin durdurulması için her türlü tedbiri almaya ve sonuçlarının iptali ile nakit veya varlıkların hak sahiplerine iadesi için tespit tarihinden itibaren bir yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren beş yıl içinde dava açmaya yetkilidir (m.99/1). Sorumlu ortak ve yöneticilere karşı imza yetkisinin sınırlandırılması gibi tedbirler zararın kesinleşmesi aranmadan uygulanabilir (m.99/2).
• Erişim engeli: İzin alınmaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinin internet aracılığıyla yapıldığının tespiti hâlinde Kurul içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verir; karar Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir (m.99/A/3-c). Aynı yetki, esaslara aykırı ilan, reklam ve duyurular ile esaslara aykırı kripto yatırım danışmanlığı için de vardır (m.99/A/3-a, b).
• İlan ve reklam yasağı: İzinsiz faaliyet yürütenlerin ilan ve reklamları durdurulabilir, kanuna aykırı belgeleri toplatılabilir ve Kurulun talebi üzerine iş yerleri geçici olarak kapatılabilir (m.100/1, m.99/A/4).

İzinli kuruluşların kural ihlalleri ise suç değil, idari yaptırım konusudur: 35/B ve 35/C maddelerine ya da Kurul düzenlemelerine aykırı fiillerde bulunanlara m.103 ve m.105 uyarınca idari para cezası uygulanır (m.99/B/5). Suç ile idari yaptırım arasındaki çizgi, faaliyetin hiç izin alınmadan yürütülüp yürütülmemesidir. Kurul’un bu tedbir ve cezalarına karşı idari yargı yolu SPK kararlarına karşı yargı yolu yazımızda anlatılmıştır.

Soruşturma, Muhakeme Şartı ve Görevli Mahkeme

Kurul başvurusu. 109/A dahil Kanun’da tanımlanan suçlar bakımından soruşturma yapılması, Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yapılan yazılı başvuruya bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir (m.115/1). Kurul başvurusu olmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlar yok hükmündedir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2015/911, K. 2016/1, T. 19.01.2016). Kurul, haftalık bültenlerinde izinsiz kripto faaliyeti nedeniyle internet sitelerinin içerik sağlayıcıları hakkında suç duyurusunda bulunduğunu duyurmaktadır.

Kurul’un rolü. Başvuru üzerine kamu davası açılırsa iddianamenin kabulüyle birlikte Kurul katılan sıfatını kazanır; savcı soruşturmada Kurul meslek personelinden yararlanabilir ve şüpheli veya tanık ifadesi alınırken Kurul personelinin de hazır bulunması sağlanabilir; kovuşturmaya yer olmadığı kararına Kurul itiraz edebilir (m.115/2-4).

Görevli mahkeme. Yargılama, HSK’nın ihtisas mahkemesi olarak görevlendireceği asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m.116). 5651 sayılı Kanun’un 8. maddesine yollama yapan m.115/5, yalnızca 109. maddedeki suçlar içindir; kripto hizmeti bakımından internet içeriğine müdahale yetkisi ise m.99/A/3’te Kurul’dadır.

Deliller. Dosyada başlıca deliller SPK denetleme raporu, internet sitesi ve alan adı kayıtları, tanıtım ve reklam içerikleri, ödeme ve banka hesap hareketleri, kripto cüzdan adresleri ve zincir üstü işlem analizleri, müşteri sayısı ile müşteri bakiyeleri, platformun Türkiye’ye yönelik olduğunu gösteren unsurlar ve kullanıcı ifadeleridir. Ceza Genel Kurulu, bilirkişi raporunun delil değil delil değerlendirme aracı olduğunu, hâkimin serbest takdir yetkisini sınırlamadığını belirtmiştir (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2022/89, K. 2022/835, T. 27.12.2022). Kurul suç duyurusunun dayanağı olan denetleme raporu ve Kurul kararı dosyaya getirtilmeden yalnızca bilirkişi raporuyla yetinilmesi bozma nedenidir (Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2016/12688, K. 2016/21174, T. 06.10.2016).

El koyma. CMK m.128’deki el koyma tedbirinin suç kataloğu m.109/A’yı saymaz; 6362 sayılı Kanun’da bu tedbir yalnızca kripto varlık zimmeti (m.110/A) için açıkça öngörülmüştür (m.115/A/6). İzinsiz platformdaki paralarla birlikte dolandırıcılık gibi katalog suçlar da soruşturuluyorsa m.128 gündeme gelir.

Zamanaşımı, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Erteleme

Üst sınırı beş yıl hapis olan izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunda dava zamanaşımı TCK m.66 uyarınca sekiz yıldır. Zamanaşımının kesilmesine ilişkin TCK m.67 hükümleri uygulanır.

Hapis cezasının alt sınırı üç yıl olduğundan, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme koşulları, cezayı düşüren sonuçlara bağlıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin CMK m.231, 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle yeniden düzenlenmiştir; madde 31.07.2026’da yürürlüğe girmiştir. Bu suç için etkin pişmanlık hükmü bulunmaz.

Benzer Suçlarla Karşılaştırma

İzinsiz platformda para toplayıp müşterilere getiri vaat eden yapılar çoğu zaman aynı anda dolandırıcılık suçunun konusu olur. Bu durumda 109/A ve TCK 158’e ilişkin ayrı soruşturmalar yürür; kripto varlıklarla ilgili hesabın kullandırılması fiilleri için TCK m.158’e eklenen dördüncü fıkra da ayrı bir değerlendirme gerektirir. Kurulca esasları belirlenen ve sermaye piyasası araçlarına özgü haklar sağlamayan kripto varlıkların bu esaslara aykırı satış veya dağıtımında ise m.91 ve 92’deki tedbirlerin yanında m.109’daki yaptırımlar uygulanır (m.99/B/6).

Mağdur Yatırımcı: Başvuru Yolları ve Tazmin

İzinsiz platformda para veya kripto varlık kaybeden yatırımcı için tazmin alanı sınırlıdır:

• Yatırımcı Tazmin Merkezi: Kripto varlıklar, yatırımcı tazmin hükümlerine (m.82) tabi değildir ve platforma faaliyet izni verilmiş olması işlemlerin kamu güvencesi altında olduğu anlamına gelmez (m.35/C/4). Tazmin sistemi ayrıca yalnızca Kurul’un tazmin kararı verdiği yatırım kuruluşları içindir.
• Suç duyurusu ve SPK’ya başvuru: Yatırımcı, platformu SPK’ya bildirebilir ve savcılığa suç duyurusunda bulunabilir. Kurul, izinsiz faaliyetlerin sonuçlarının iptali ve varlıkların hak sahiplerine iadesi için dava açma yetkisine sahiptir (m.99/1, 99/A/1).
• Dolandırıcılık ve genel hükümler: Platformun aldatıcı vaatleri varsa dolandırıcılık suçundan da şikâyette bulunulabilir. Özel hukuk yönünden tazminat, sebepsiz zenginleşme ve haksız fiil hükümlerine göre talep edilir. İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi, kripto varlıkların 7518 sayılı Kanun’la Sermaye Piyasası Kanunu’na dahil edildiğini ve kripto platformuyla ilgili tazminat davasına asliye ticaret mahkemesinin bakacağını kabul etmiştir (İstanbul BAM 37. Hukuk Dairesi, E. 2025/1765, K. 2025/3400, T. 16.12.2025). Hesabın ele geçirilmesi veya sistem hatası nedeniyle doğan kayıplarda platformun sorumluluğu kripto platformunun sorumluluğu yazımızda ayrıca incelenmiştir.
• Yurt dışı platformlar: Yurt dışında yerleşik ve Türkiye’de izinsiz faaliyet gösteren platformlarda Türkiye’de muhatap bulmak ve varlığa ulaşmak zorlaşır. Bu nedenle zincir üstü işlemlerin ve banka transferlerinin erken aşamada belgelenmesi, hem ceza dosyası hem tazminat talebi için önemlidir.

Bir Platformun İzinli Olup Olmadığı Nasıl Kontrol Edilir?

SPK, kripto varlık hizmet sağlayıcıları internet sitesinde kripto varlık hizmet sağlayıcılar sayfası altında listelemektedir. Bir platformun izinli olup olmadığı, ticaret ünvanında “kripto varlık alım satım platformu” ibaresinin yer alması, platformun izinlerinin KAP’ta ve kendi internet sitesinde ilan edilmesi ve SPK listeleri üzerinden kontrol edilebilir (III-35/B.1 m.7, m.27/2). Faaliyette Bulunanlar Listesi’nde yer almak yetkilendirilmiş olmak anlamına gelmez; kontrol edilmesi gereken, kuruluşun yetki belgesi almış olup olmadığıdır. Çerçeve sözleşmede müşteriye verilen risk bildirim formu ve saklama kuruluşu bilgisi de platformun izinli yapıda çalışıp çalışmadığına dair işarettir.

Sık Sorulan Sorular

İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı nedir?

SPK’dan faaliyet izni almadan kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak platform işletmek, saklama hizmeti vermek, emir alıp gerçekleştirmek, ilk satışa aracılık etmek veya kripto yatırım danışmanlığı yapmaktır. Bu fiil SPKn m.109/A uyarınca üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.

Kripto para almak ve satmak suç mudur?

Hayır. Kripto varlık almak, satmak, elde tutmak ve kendi cüzdanı için transfer yapmak suç değildir ve Kurul iznine tabi değildir (III-35/B.2 m.6/3). Suç, izin almadan başkalarına kripto varlık hizmeti sunmaktır.

Yurt dışındaki borsada işlem yapmak suç mudur?

Türkiye’de yerleşik kişinin, yurt dışı platformun Türkiye’ye yönelik tanıtım ve pazarlama yapmaması kaydıyla, tamamen kendi inisiyatifiyle yurt dışı platformda hesap açması ve işlem yapması suç değildir ve tebliğ kapsamı dışındadır (III-35/B.2 m.9/1). Suç, yurt dışı platformun Türkiye’ye yönelik faaliyet yürütmesi hâlinde platformu işletenler ve faaliyete katkı verenler bakımından doğar.

Yurt dışı platformun Türkiye’ye yönelik faaliyet yürüttüğü nasıl anlaşılır?

Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması veya doğrudan ya da Türkiye’deki kişi ve kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama yapılması hâllerinden herhangi birinin varlığı yeterlidir (m.99/A/1; III-35/B.2 m.9/2). Kurul ilave kıstaslar da belirleyebilir.

P2P kripto alım satımı izinsiz faaliyet sayılır mı?

Müşteriler arasında doğrudan alım satıma imkân veren P2P pazar yerini işletmek platform faaliyetidir ve izne tabidir (III-35/B.2 m.10/3). Bir kullanıcının arada bir kendi varlığını üçüncü kişiye satması ise düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet niteliği taşımadığından izne tabi değildir; başkalarının emirlerini düzenli ve ticari nitelikte alıp gerçekleştirmek ise izinsiz faaliyet incelemesine konu olur.

Telegram veya sosyal medyada kripto sinyali paylaşmak suç mudur?

Belli bir kişiye veya benzer profildeki gruba yönelik yönlendirici tavsiye kripto yatırım danışmanlığıdır ve yalnızca izinli platformlarca, en az 50.000.000 TL kripto varlığı olan müşterilere yapılabilir (III-35/B.2 m.15). Kişiye özel olmayan genel analiz ve yorumlar genel tavsiye veya finansal bilgi sayılır ve tebliğin 50. maddesindeki esaslara tabidir. Esaslara aykırı danışmanlık yapılması hâlinde Kurul erişim engeli getirebilir (m.99/A/3-b).

Cezası nedir ve hapis cezası ertelenir mi?

Ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır. Alt sınır üç yıl olduğundan, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme, cezayı düşüren sonuçlara bağlıdır; bu suç için özel bir etkin pişmanlık hükmü bulunmaz.

Soruşturma nasıl başlar? SPK başvurusu şart mı?

Evet. Soruşturma yapılması SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır (m.115/1). Başvuru olmadan verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararları yok hükmündedir.

Hangi mahkeme bakar?

HSK’nın ihtisas mahkemesi olarak görevlendireceği asliye ceza mahkemeleri yetkilidir (m.116). Kripto varlık zimmeti için öngörülen (1) numaralı ağır ceza mahkemesi düzenlemesi (m.115/A/3) bu suç için geçerli değildir.

Geçici Madde 11 ihlali suç mudur?

Tasfiyeyi tercih eden veya süresi içinde Kurula başvuru yapmayan kuruluşlarda hesabı olan müşterilerin transfer taleplerinin yerine getirilmemesi 109/A kapsamında izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunu oluşturur. Beyan ve başvuru yükümlülüklerini yerine getirmeyenler ile ATM’lerin faaliyetine devam edenler ve buna imkân sağlayanlar hakkında da 99/A ve 109/A uygulanabilir (Geçici 11/2, 3, 5).

SPK izinsiz kripto sitelerine erişimi engelleyebilir mi?

Evet. İzin alınmaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetinin internet aracılığıyla yapıldığının tespiti hâlinde Kurul içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verir; karar Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir (m.99/A/3-c).

İzinsiz platformda parasını kaybeden yatırımcı zararını geri alabilir mi?

Kripto varlıklar yatırımcı tazmin sistemine tabi değildir (m.35/C/4). Yatırımcı savcılığa ve SPK’ya başvurabilir; Kurul da izinsiz faaliyetin sonuçlarının iptali ve varlıkların hak sahiplerine iadesi için dava açabilir (m.99/1). Aldatıcı vaatler varsa dolandırıcılık suçundan şikâyet ve özel hukuk yolundan tazminat davası da gündeme gelir.

Şirket yöneticileri de sorumlu olur mu?

Evet. Kanun, izin almaksızın faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişileri ve tüzel kişilerin yetkililerini cezalandırır. Yönetim kurulu üyeleri, müdürler ve temsile yetkili kişiler, şirketteki gerçek rolleri ve faaliyetten haberdar olmaları ölçüsünde sorumlu tutulur.

Zamanaşımı ne kadardır?

Üst sınırı beş yıl hapis olan bu suçta dava zamanaşımı TCK m.66 uyarınca sekiz yıldır; kesilme hâllerinde TCK m.67 uygulanır.

Bir platformun izinli olup olmadığını nereden öğrenirim?

SPK’nın internet sitesindeki kripto varlık hizmet sağlayıcılar sayfasından, platformun KAP ve kendi internet sitesinde ilan ettiği faaliyet izinlerinden ve ticaret ünvanındaki “kripto varlık alım satım platformu” ibaresinden kontrol edilebilir. Faaliyette Bulunanlar Listesi’nde yer almak yetkilendirme anlamına gelmez.

Sonuç

İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı suçunun sınırı, hizmetin kim tarafından, hangi düzenlilikte ve kimlere yönelik sunulduğuyla çizilir. Bireysel kullanıcı, kendi cüzdanı ve kendi inisiyatifiyle yurt dışı platformu kullanan kişi bu suçun dışındadır; platform işleten, saklama hizmeti veren, emir aracılığı yapan, kişiye özel yatırım tavsiyesi sunan veya yurt dışı platformun Türkiye’ye yönelik faaliyetine aracılık eden kişi ise soruşturmayla karşılaşabilir. SPK’dan yazı, savcılıktan çağrı veya erişim engeli kararı aldıysanız, Kurul denetimi, idari tedbir ve ceza soruşturması birlikte ilerlediğinden savunmanın ilk günden bir bütün olarak kurulması gerekir. Bu süreçlerde hukuki destek için kripto varlık suçları avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu makale, Sarıoğlu & Sefer Hukuk Bürosu adına Av. Fatih SEFER tarafından hazırlanmıştır.

Osmaniye Mah., İsmail Erez Bulvarı No: 9/2, 34146 Bakırköy/İstanbul