Kitle fonlaması bilgi formu sorumluluğu, bir kitle fonlaması kampanyasında yatırımcılara sunulan bilgi formunu imzalayan gerçek ve tüzel kişilerin, formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgiler nedeniyle yatırımcıların uğradığı zararlardan müteselsilen sorumlu olmasıdır. Bu sorumluluk 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) 35/A maddesinin altıncı fıkrasına 2020’de eklenmiştir. Kitle fonlaması, SPKn m.4/1 uyarınca izahname ve ihraç belgesi yükümlülüğünden muaf tutulduğu için, bilgi formu yatırımcının girişim veya proje hakkında başvurabileceği temel belge niteliğindedir. Formdaki bir hata veya eksiklik, çoğu zaman yatırımcının elindeki tek bilgi kaynağının güvenilmez olması anlamına gelir.
Bu yazıda kitle fonlaması bilgi formu sorumluluğunun kanuni dayanağını, bilgi formunun içeriğini ve hazırlanma sürecini, sorumlu kişileri, sorumluluğun şartlarını, izahname sorumluluğu ile farklarını, platformun ve yatırım komitesinin konumunu, zamanaşımı ve ispat sorunlarını ve yatırımcının izleyebileceği yolları ele alıyoruz.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğuna İlişkin Kanun Metni
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.35/A/5-6
“(5) Kitle fonlaması platformları ve kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan kişiler ile bunlara fon sağlayanlar arasındaki ilişkiler genel hükümlere tabidir.”
“(6) Kitle fonlaması işlemlerine ilişkin hazırlanan bilgi formunu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler bilgi formunda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan müteselsilen sorumludur.”
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.4/1 (ikinci cümle)
“Diğer kanunların yardım ve bağış toplanmasına ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla kitle fonlaması suretiyle halktan para toplanması, Kurulca faaliyet izni verilen kitle fonlama platformları aracılığıyla gerçekleştirilir ve bu Kanunun izahname ya da ihraç belgesi hazırlama yükümlüğüne ilişkin hükümlerine tabi değildir.”
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.3/1-z
“Kitle fonlaması: Bir projenin veya girişim şirketinin ihtiyaç duyduğu fonu sağlamak amacıyla Kurul tarafından belirlenen esaslar dâhilinde bu Kanunun yatırımcı tazminine ilişkin hükümlerine tabi olmaksızın kitle fonlama platformları aracılığıyla halktan para toplanmasını,”
Not: Metin, 6362 sayılı Kanunun güncel metninden alınmıştır. m.35/A, 7061 sayılı Kanunla 2017’de eklenmiş; altıncı fıkra 20.02.2020 tarihli ve 7222 sayılı Kanunla eklenmiştir.
Halka arzlarda yatırımcıya satış aracı kurumlar eliyle yapılır; kitle fonlamasında bu rolü SPK’nın listesine aldığı kitle fonlama platformları üstlenir. İki sistemin genel çerçevesi için sermaye piyasası hukuku yazımıza bakabilirsiniz.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğu Nedir?
Kitle fonlaması, bir projenin veya girişim şirketinin ihtiyaç duyduğu fonun internet üzerinden çok sayıda yatırımcıdan küçük tutarlarla toplanmasıdır. Türk hukukunda iki tür kitle fonlaması düzenlenmiştir: Yatırımcıya girişim şirketinde pay verilen paya dayalı kitle fonlaması ve yatırımcıya borçlanma aracı verilen borçlanmaya dayalı kitle fonlaması. Kitle fonlamasının genel işleyişi için kitle fonlaması nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kanun koyucu, girişim şirketlerinin halka arz sürecinin maliyet ve süresinden kurtulabilmesi için kitle fonlamasını izahname yükümlülüğünden muaf tutmuştur. Kitle fonlaması yoluyla para toplayan şirketler, SPKn m.3/1-e ve h uyarınca ne “halka açık ortaklık” ne de “ihraççı” sayılır. Bu muafiyetin karşılığı olarak yatırımcının korunması iki araçla sağlanmıştır: Kampanyaların yalnızca SPK’nın izin verdiği platformlar üzerinden yürütülmesi ve yatırımcılara standart bir bilgi formu sunulması. Kitle fonlaması bilgi formu sorumluluğu, bu ikinci aracın yaptırımıdır.
Bilgi formu sorumluluğu, sözleşmeden doğan sorumluluktan bağımsız ve kanundan doğan özel bir sorumluluktur. Yatırımcı ile formu imzalayanlar arasında doğrudan bir sözleşme bulunmasa bile, örneğin yatırım komitesi üyelerine karşı, m.35/A/6’ya dayanılarak tazminat istenebilir.
Bilgi Formunun İçeriği ve Hazırlanması
Tebliğ düzenlemesi
Kitle fonlamasının ayrıntıları, 27.10.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan III-35/A.2 sayılı Kitle Fonlaması Tebliği ile düzenlenmiştir. Tebliğ, bilgi formunu girişimci veya girişim şirketi tarafından hazırlanan, projenin ihtiyaç duyduğu fonun toplanması amacıyla kampanya sayfasında yayımlanan ve standartları SPK tarafından belirlenen form olarak tanımlar.
Formda yer alan başlıca bilgiler
Paya ve borçlanmaya dayalı kampanyalarda bilgi formunun içeriği farklılık gösterir; ancak genel olarak şu bilgileri içerir:
- Girişim şirketi veya girişimciler, yöneticiler ve ortaklık yapısı,
- Projenin tanımı, iş modeli, hedef pazar ve rekabet koşulları,
- Toplanması hedeflenen tutar, fonun kullanım yerleri ve zaman planı,
- Paya dayalı kampanyalarda pay fiyatı, payların sağladığı haklar ve imtiyazlar, kampanya sonrası ortaklık yapısı,
- Borçlanmaya dayalı kampanyalarda faiz veya getiri, vade, ödeme planı ve teminatlar,
- Projeye ve yatırıma ilişkin riskler,
- Fon kullanım raporlarının hangi aralıklarla hazırlanacağı.
Paya dayalı kitle fonlamasında bilgi formunun dayanağını fizibilite raporu, borçlanmaya dayalı kitle fonlamasında ise kredibilite raporu oluşturur. Bu raporlar, platformun yatırım komitesi tarafından incelenir.
Onay ve yayımlama
Tebliğ uyarınca platformda kampanya yürütülebilmesi için bilgi formunun platformun yatırım komitesi tarafından onaylanması ve kampanya sayfasında yayımlanması gerekir. Yatırım komitesi, bilgi formunun onaylanması ile fizibilite ve kredibilite raporlarının incelenmesinde uygulayacağı objektif ölçütleri bir değerlendirme politikasıyla belirler. Platform da yatırımcının fon talebinden önce bilgi formunu okuduğunu tespit etmekle yükümlüdür. Kampanya süresi, onaylı bilgi formunun yayımlandığı tarihte başlar.
Paya ve borçlanmaya dayalı kampanyalarda farklılık
Paya dayalı kampanyada yatırımcının riski, girişimin değerinin düşmesi veya girişimin tamamen başarısız olmasıdır. Bu nedenle bilgi formunda şirket değerlemesinin dayanakları, pay fiyatının nasıl belirlendiği, payların hangi hakları sağladığı ve kampanya sonrasında yatırımcının ortaklık oranının ne olacağı belirleyicidir. Borçlanmaya dayalı kampanyada ise yatırımcının asıl beklentisi anaparanın ve getirinin zamanında ödenmesidir. Burada şirketin nakit akışı, mevcut borçları, teminatlar ve geri ödeme kaynağına ilişkin bilgiler önem kazanır. Aynı türden bir hata iki kampanya türünde farklı ağırlık taşıyabilir: Örneğin mevcut bir banka kredisinin açıklanmaması, paya dayalı bir kampanyada değerlemeyi etkileyen bir eksiklik, borçlanmaya dayalı bir kampanyada ise doğrudan geri ödeme riskini gizleyen bir eksiklik olarak değerlendirilir.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğunda Sorumlu Kişiler
Formu imzalayanlar
m.35/A/6, sorumluluğu formu “imzalayan gerçek ve tüzel kişilere” bağlar. Tebliğ uyarınca bilgi formu girişimciler veya girişim şirketinin yetkilileri ile platformun yatırım komitesi üyeleri tarafından imzalanır. Buna göre sorumlu olabilecek kişiler şunlardır:
| Sorumlu | Sorumluluğun dayanağı | Tipik hata alanı |
|---|---|---|
| Girişim şirketi | Formu kendi adına imzalatan tüzel kişi | Finansal durum, iş modeli, fon kullanım planı |
| Girişimciler ve şirket yetkilileri | Formu imzalayan gerçek kişiler | Ortaklık yapısı, sözleşmeler, riskler |
| Yatırım komitesi üyeleri | Formu onaylayan ve imzalayan gerçek kişiler | Fizibilite ve kredibilite incelemesinin yetersizliği |
| Kitle fonlama platformu | Formun platform adına imzalanması, Tebliğ yükümlülükleri ve genel hükümler | İnceleme, bilgilendirme ve yayımlama yükümlülüklerinin ihlali |
Müteselsil sorumluluk
Sorumlular, zarar gören yatırımcıya karşı müteselsilen sorumludur. Yatırımcı zararının tamamını sorumlulardan birinden veya birkaçından isteyebilir. Ödeme yapan sorumlu, iç ilişkide kusuru oranında diğerlerine rücu edebilir. Uygulamada girişim şirketinin kampanyadan sonra mali sıkıntıya girmesi sık rastlanan bir durumdur; bu nedenle müteselsil sorumluluk, özellikle girişimcilere ve yatırım komitesi üyelerine yönelik taleplerde yatırımcı için önem taşır.
Rapor hazırlayanlar
Fon kullanım raporları ve bazı kampanyalarda değerleme raporları bağımsız kişi ve kuruluşlarca hazırlanır. Bu kişiler bilgi formunu imzalamadıkları için m.35/A/6’nın doğrudan kapsamında değildir; ancak hazırladıkları raporun yanlışlığından doğan zararlardan genel hükümlere göre sorumlu olabilirler. Bağımsız denetçinin sorumluluğu için bağımsız denetim kuruluşlarının hukuki sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğunun Şartları
Yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgi
Sorumluluğun ilk şartı, bilgi formunda gerçeğe aykırı, yanıltıcı veya eksik bir bilginin bulunmasıdır. Yanlış bilgi, gerçeğe açıkça aykırı bir beyandır; örneğin şirketin sahip olmadığı bir patentin ya da imzalanmamış bir sözleşmenin varmış gibi gösterilmesi. Yanıltıcı bilgi, tek tek doğru olsa da bütün içinde yatırımcıda yanlış bir izlenim yaratan bilgidir; örneğin yalnızca olumlu satış verilerinin seçilerek sunulması. Eksik bilgi ise yatırım kararını etkileyecek önemli bir hususun, örneğin ciddi bir davanın, vergi borcunun veya kilit bir ortağın ayrılmasının açıklanmamasıdır.
Gelecekteki satış ve büyüme tahminlerinin tutmaması tek başına sorumluluk doğurmaz. Tahminlerin makul bir dayanağının bulunmaması, dayanaklarının açıklanmaması veya hazırlandığı tarihte gerçekleşmeyeceği bilinen varsayımlara dayanması hâlinde ise yanıltıcı bilgi söz konusu olabilir.
Zarar
Yatırımcının malvarlığında bir azalma olmalıdır. Paya dayalı kitle fonlamasında payların değeri düşük veya sıfır hâle gelebilir; borçlanmaya dayalı kampanyada anapara ve faiz ödenmeyebilir. Kitle fonlamasıyla elde edilen paylar borsada işlem görmediğinden zararın hesaplanması, payların gerçek değerinin bilirkişi incelemesiyle belirlenmesini gerektirir.
İlliyet bağı
Zarar ile formdaki hatalı bilgi arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. Yatırımcı, formdaki bilgiye dayanarak yatırım yaptığını ve doğru bilgiyi bilseydi yatırım yapmayacağını veya daha düşük bir bedelle yapacağını ortaya koymalıdır. Tebliğ, platformun yatırımcının bilgi formunu fon talebinden önce okuduğunu tespit etmesini zorunlu tuttuğundan, bu kayıtlar illiyet bağının ispatında önemli bir delil oluşturur.
Kusur
m.35/A/6 kusur şartından ve kurtuluş kanıtından söz etmez. SPKn m.32/3 ise kamuyu aydınlatma belgelerinde yanlışlıktan bilgi sahibi olmadığını ve bu bilgi eksikliğinin kast veya ağır ihmalinden kaynaklanmadığını ispatlayan kişinin sorumlu olmayacağını öngörür. m.35/A/5’in ilişkileri genel hükümlere tabi tutması karşısında, uygulamada sorumluların kusursuzluklarını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecekleri görüşü öne çıkmaktadır. Bu konuda yerleşik bir yargı içtihadı bulunmamaktadır.
Kampanya sırasında ortaya çıkan gelişmeler
Bilgi formu yayımlandıktan sonra, kampanya sürerken girişimin durumunu esaslı biçimde etkileyen bir gelişme ortaya çıkabilir; örneğin önemli bir müşteri sözleşmesi feshedilebilir veya şirket aleyhine ciddi bir dava açılabilir. Bu durumda formun yayımlandığı tarihte doğru olması, sonraki dönem için sorumlulukları ortadan kaldırmaz. Gelişmenin yatırımcılara duyurulmaması ve kampanyanın aynı bilgilerle sürdürülmesi, formu yanıltıcı hâle getirebilir. Tebliğin kampanya sırasında yatırımcıya tanıdığı cayma hakkı, ancak yatırımcının gelişmeden haberdar edilmesiyle anlam kazanır. Bu nedenle girişimcilerin ve platformun kampanya süresince bilgi formunu güncel tutma özeni göstermesi, sorumluluk riskini azaltır.
Bir örnek üzerinden değerlendirme
Bir yazılım girişiminin bilgi formunda, büyük bir perakende zinciriyle “imzalanmış” bir lisans sözleşmesi bulunduğu ve gelir tahminlerinin bu sözleşmeye dayandığı belirtilmiş olsun. Kampanyadan sonra sözleşmenin yalnızca bir niyet mektubu olduğu ve hiçbir zaman imzalanmadığı anlaşılırsa, formda yanlış bir bilgi bulunduğu açıktır. Yatırımcı, gelir tahminlerinin bu sözleşmeye dayandığını ve tahminlerin yatırım kararında belirleyici olduğunu gösterebilirse illiyet bağı kurulabilir. Girişimciler bilginin gerçeğe aykırı olduğunu bildiklerinden kusurludur. Yatırım komitesi üyelerinin sorumluluğu ise, sözleşmenin bir örneğini isteyip istemediklerine ve değerlendirme politikalarının bu tür bir belge kontrolünü öngörüp öngörmediğine göre değerlendirilir.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğu ile İzahname Sorumluluğu Arasındaki Farklar
İzahname sorumluluğu SPKn m.10 ve m.32’de düzenlenmiştir. Bilgi formu sorumluluğu ile benzer bir mantığa dayanmakla birlikte iki rejim arasında önemli farklar vardır:
| Konu | İzahname (m.10, m.32) | Kitle fonlaması bilgi formu (m.35/A/6) |
|---|---|---|
| Onay | SPK onaylar | Platformun yatırım komitesi onaylar |
| Sorumlular | İhraççı, halka arz eden, aracı kurum, garantör ve imzalayanlar | Formu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler |
| İlliyet karinesi | m.32/4’te borsada alım satıma bağlı karine | Özel karine yok; genel ispat kuralları |
| Zamanaşımı | m.32/6: altı ay | Özel süre yok; genel hükümler |
| Yatırımcı tazmini | Aracı kurum nezdindeki varlıklar için YTM koruması | SPKn m.3/1-z gereği yatırımcı tazmini hükümleri uygulanmaz |
Bilgi formu, m.32/1’de sayılan “Kurulca kamuyu aydınlatma amacı ile düzenlenmesi öngörülen sair kamuyu aydınlatma belgeleri” arasında değerlendirilebilir mi sorusu da önemlidir. Bilgi formunun standartlarının SPK tarafından belirlenmesi bu yönde bir argüman sunar; buna karşılık kanun koyucunun kitle fonlaması için ayrı bir sorumluluk hükmü getirmesi ve ilişkileri genel hükümlere tabi tutması, m.32’nin özel kurallarının, özellikle altı aylık kısa zamanaşımının, bilgi formuna uygulanmaması gerektiğini düşündürmektedir. Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluğun genel rejimi için kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan tazminat, izahnameye özgü kurallar için izahname sorumluluğu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yatırımcı tazmin sisteminin kapsamı dışında kalınması, kitle fonlamasında yatırımcının kayıplarının bir güvence fonundan karşılanamayacağı, yalnızca sorumlu kişilere karşı dava yoluyla telafi edilebileceği anlamına gelir. Yatırımcı tazmin sisteminin işleyişi için yatırımcı tazmin merkezi yazımıza bakabilirsiniz.
Platformun ve Yatırım Komitesinin Konumu
Platformun hukuki statüsü
Kitle fonlama platformları SPK’dan izin alınarak kurulur; ancak SPK bu platformlara lisans veya yetki belgesi vermez, platformları listeye alarak bültende ilan eder. Bir ilk derece kararında, SPK’nın mahkemeye verdiği cevapta bu husus açıkça belirtilmiş; mahkeme de platform şirketinin halka açık ortaklık olmadığını, Sermaye Piyasası Kanunu ile ilişkisinin sınırlı bir statüde bulunduğunu ve genel kurul kararlarına karşı açılan davada Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağını kabul etmiştir (Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/487, K. 2025/120, T. 20.02.2025, ilk derece kararı). Kitle fonlaması şirketlerinde genel kurul uyuşmazlıkları için kitle fonlaması genel kurul iptali yazımıza bakabilirsiniz.
Platformun yükümlülükleri
Tebliğ, platforma bilgi formunun tutarlı, anlaşılır ve eksiksiz olmasını sağlama, bilgi formunda yer alan hususlara aykırılıkları önlemek için tedbir alma ve kampanyalarını yürüttüğü girişimcileri yükümlülükleri hakkında bilgilendirme gibi görevler yükler. Bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispat yükü platforma aittir. Platformun bu yükümlülüklere aykırı davranması, bilgi formunu imzalamış olmasından bağımsız olarak genel hükümlere göre sorumluluk doğurabilir.
Yatırım komitesinin özen yükümlülüğü
Yatırım komitesi, kampanyanın yatırımcıya sunulmasından önceki son inceleme aşamasıdır. Komite üyelerinin formu imzalaması, bilgilerin doğruluğunu bizzat garanti ettikleri anlamına gelmez; ancak fizibilite veya kredibilite raporunu özenle incelemeden, açık çelişkileri sorgulamadan veya talep edilmesi gereken belgeleri istemeden onay vermeleri, kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir. Komitenin değerlendirme politikasına uyulup uyulmadığı, bu bakımdan önemli bir ölçüttür.
Platformun kendi projeleri
Tebliğ, platformların kendi projelerinin veya platformla ilişkili kişilerin projelerinin kampanyasını yürütmesini sınırlar. Bu yasağın ihlali hâlinde, bilgi formunda çıkar çatışmasının açıklanmamış olması ayrıca eksik bilgi niteliği taşıyabilir.
Zamanaşımı, İspat ve Görevli Mahkeme
Zamanaşımı
m.35/A’da özel bir zamanaşımı süresi öngörülmemiştir. Bilgi formu sorumluluğu, sözleşme dışı ve kanundan doğan bir sorumluluk olarak genellikle haksız fiil zamanaşımına tabi tutulur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Fiil aynı zamanda ceza kanunlarına göre daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa, bu süre uygulanır. Bilgi formunun m.32 kapsamında kamuyu aydınlatma belgesi sayılması hâlinde ise altı aylık sürenin uygulanması ileri sürülebileceğinden, yatırımcının zararı öğrendikten sonra gecikmeden harekete geçmesi önerilir.
İspat
İspat yükü kural olarak tazminat isteyen yatırımcıdadır. Yatırımcının elindeki başlıca deliller şunlardır:
- Kampanya sayfasında yayımlanan bilgi formu ve eklerinin kampanya tarihindeki hâli,
- Platformun yatırımcıya gönderdiği bilgilendirmeler ve formun okunduğuna ilişkin kayıtlar,
- Fon kullanım raporları ve bağımsız denetim raporları,
- Girişim şirketinin ticaret sicil kayıtları, finansal tabloları ve kamuya yaptığı açıklamalar,
- SPK’ya yapılan bildirimler ve varsa SPK’nın inceleme sonuçları.
Yatırımcı, platform ve girişim şirketi nezdindeki belgelerin dosyaya getirilmesini HMK hükümleri uyarınca mahkemeden isteyebilir; yatırım komitesinin onay kararı ve değerlendirme raporu bu belgelerin en önemlileri arasındadır. Ayrıca zararın miktarı konusunda belirsizlik varsa, dava belirsiz alacak davası olarak açılabilir. Kampanya sayfasındaki bilgilerin zamanla değiştirilebileceği dikkate alınarak, uyuşmazlık ihtimali doğar doğmaz sayfanın noter veya e-tespit yoluyla tespit ettirilmesi yararlıdır.
Görevli mahkeme
Kitle fonlamasından doğan uyuşmazlıklar, SPKn’den kaynaklanan uyuşmazlıklar olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 kapsamında mutlak ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Para alacağı ve tazminat talepleri için dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Kitle Fonlaması Bilgi Formu Sorumluluğunun İdari ve Cezai Sonuçları
Bilgi formundaki hatalı bilgiler yalnızca hukuki sorumluluk doğurmaz. SPKn m.35/A/3 uyarınca platformların hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde SPKn m.96’daki tedbirler kıyasen uygulanır; SPK, aykırılıkların giderilmesini isteyebilir, kampanyaları durdurabilir ve platformu listeden çıkarabilir. Tebliğ uyarınca listeden çıkarılan bir platformda devam eden kampanyalar sona erer ve toplanan fonlar yatırımcılara iade edilir. SPK’nın izinsiz ve usulsüz faaliyetlere karşı kullanabileceği tedbirler için SPK izinsiz faaliyet tedbirleri yazımıza bakabilirsiniz.
Toplanan fonların bilgi formunda ilan edilen amaca uygun kullanılmadığının tespiti hâlinde, Tebliğ uyarınca SPK 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri çerçevesinde suç duyurusunda bulunabilir. Bilgi formunun bilerek gerçeğe aykırı hazırlanması, olayın özelliklerine göre dolandırıcılık suçunu gündeme getirebilir. Kitle fonlaması SPK izinli bir platform dışında, örneğin sosyal medya üzerinden halktan pay karşılığı para toplanarak yapılıyorsa, m.4/1’deki istisnadan yararlanılamaz ve usulsüz halka arz ile izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçları gündeme gelir. Bu suçlar için izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu yazımıza bakabilirsiniz.
Yatırımcının İzleyeceği Yol
Bilgi formundaki hatalı bilgiler nedeniyle zarara uğradığını düşünen yatırımcı için genel olarak şu adımlar önerilir:
- Delillerin korunması: Bilgi formu, kampanya sayfası, yazışmalar ve ödeme kayıtları saklanmalı; kampanya sayfası tespit ettirilmelidir.
- Fon kullanım raporlarının incelenmesi: Raporlar, fonun bilgi formunda açıklanan amaçlara kullanılıp kullanılmadığını gösterir. Fonun amaç dışı kullanımı ayrı bir sorumluluk sebebidir.
- Platforma ve SPK’ya başvuru: Platformun şikâyet mekanizmasına başvurulması ve SPK’ya bildirimde bulunulması, idari incelemenin başlatılmasını sağlayabilir.
- Sorumluların belirlenmesi: Formu imzalayan girişimciler, şirket yetkilileri ve yatırım komitesi üyeleri tespit edilmelidir.
- Arabuluculuk ve dava: Zararın tespiti için gerekirse bilirkişi incelemesi istenerek, zamanaşımı süreleri dikkate alınıp tazminat talebi ileri sürülmelidir.
Fonların amaç dışı kullanılmasından doğan tazminat talepleri ve girişim şirketi yönetim kurulunun sorumluluğu için kitle fonlaması yatırımcı tazminatı yazımıza bakabilirsiniz. Tokenize pay teklifleri gibi kitle fonlamasına benzeyen ancak izinli platform dışında yapılan yapılar için sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracı yazımızda açıklanan riskler de dikkate alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kitle fonlamasında izahname hazırlanır mı?
Hayır. SPKn m.4/1 uyarınca kitle fonlaması izahname ve ihraç belgesi yükümlülüğüne tabi değildir; yatırımcıya bilgi formu sunulur.
Bilgi formunu kim hazırlar?
Girişimci veya girişim şirketi hazırlar; platformun yatırım komitesi onaylar.
Bilgi formundaki yanlış bilgiden kim sorumludur?
Formu imzalayan gerçek ve tüzel kişiler müteselsilen sorumludur (m.35/A/6). Tebliğe göre formu girişimciler veya şirket yetkilileri ile yatırım komitesi üyeleri imzalar.
Platform da sorumlu olur mu?
Form platform adına imzalanmışsa m.35/A/6’ya göre; Tebliğdeki yükümlülüklerini ihlal etmişse genel hükümlere göre sorumlu olabilir.
İş planındaki tahminler tutmazsa tazminat istenebilir mi?
Tahminin tutmaması tek başına yeterli değildir. Tahminin makul dayanaktan yoksun veya yanıltıcı olması gerekir.
Kitle fonlaması yatırımları Yatırımcı Tazmin Merkezi kapsamında mı?
Hayır. SPKn m.3/1-z, kitle fonlamasını yatırımcı tazminine ilişkin hükümlerin dışında tutar.
Bilgi formu sorumluluğunda zamanaşımı ne kadardır?
Kanunda özel süre yoktur. Genel hükümlere göre iki ve on yıllık süreler uygulanır; ancak altı aylık sürenin ileri sürülmesi riskine karşı erken davranılmalıdır.
Yatırımcı bilgi formunu okuduğunu nasıl ispatlar?
Platform, yatırımcının fon talebinden önce formu okuduğunu tespit etmekle yükümlüdür; bu kayıtlar platformdan istenebilir.
Kampanya hedefe ulaşmazsa para ne olur?
Hedef tutara ulaşılamazsa emanet hesabında bloke edilen tutarlar yatırımcılara iade edilir.
Kampanya sırasında yatırımdan vazgeçilebilir mi?
Tebliğ, kampanya süresi içinde belirli bir süreyle sınırlı cayma hakkı tanır. Sürenin güncel düzenlemeden kontrol edilmesi gerekir.
Görevli mahkeme hangisidir?
Asliye ticaret mahkemesidir. Tazminat davasından önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
İzinsiz bir siteden yapılan kitle fonlaması geçerli midir?
Hayır. Kitle fonlaması yalnızca SPK izinli platformlar üzerinden yapılabilir; aksi hâlde izinsiz halka arz ve izinsiz faaliyet suçları gündeme gelir.
Sonuç
Kitle fonlaması bilgi formu sorumluluğu, izahname yükümlülüğünden muaf tutulan kitle fonlaması sisteminde yatırımcıyı koruyan temel güvencedir. SPKn m.35/A/6, formu imzalayan girişimcileri, şirket yetkililerini ve yatırım komitesi üyelerini formdaki yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden doğan zararlardan müteselsilen sorumlu tutar. Kanunda kusur, illiyet ve zamanaşımına ilişkin özel kurallar bulunmaması, bu konuların genel hükümler ve SPKn m.32 ile birlikte yorumlanmasını gerektirir. Yerleşik bir yargı içtihadının henüz oluşmadığı bu alanda, delillerin erken toplanması ve sorumluların doğru belirlenmesi davanın sonucunu doğrudan etkiler.
Kitle fonlaması kampanyalarına ilişkin bilgi formu incelemesi, yatırım komitesi süreçlerinin hukuki değerlendirmesi veya bilgi formundan doğan tazminat talepleri konusunda destek almak için bir sermaye piyasası avukatı ile görüşebilirsiniz.
Yazar Avukat Fatih SEFER