Patent Lisansında Know How ve Gizli Teknik Bilgi

patent lisansında know how, patent konusu buluşun uygulanmasını ve ticari ölçekte kullanılmasını kolaylaştıran teknik bilgi, üretim deneyimi ve gizli uygulama yöntemlerinin lisans ilişkisi kapsamında aktarılmasını ifade eder. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun (SMK) 126. maddesine göre, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça lisans veren, buluşun normal kullanımı için zorunlu teknik bilgileri lisans alana vermekle yükümlüdür. Lisans alan ise kendisine verilen gizli bilgilerin açıklanmasını önlemek için gerekli tedbirleri almak zorundadır. Bu yükümlülüklerin kapsamı; aktarılan bilginin niteliğine, sözleşmeye, fiilî teslim sürecine ve uyuşmazlıkta sunulabilen delillere göre belirlenir.

Patent lisansı, patentten doğan kullanma yetkisinin sözleşmeyle tanınmasını sağlarken know-how aktarımı, buluşun uygulamadaki teknik bilgi ve tecrübeyle desteklenmesine hizmet eder. Bu nedenle patent lisans sözleşmesinin hangi teknik bilgileri kapsadığı, bunların nasıl teslim edileceği ve gizlilik yükümlülüğünün hangi koşullarda devam edeceği açıkça düzenlenmelidir.

Patent Lisansında Know-how Nedir?

Know-how, belirli bir teknik faaliyetin gerçekleştirilmesine ilişkin uygulama bilgisi, deneyim ve uzmanlık birikimidir. Patent lisansında bu bilgi, patent konusu buluşun üretim sürecine uyarlanmasını, teknik süreçlerin işletilmesini veya ürünün öngörülen nitelikte üretilmesini sağlayabilir.

Know-how kapsamına somut ilişkinin niteliğine göre şu bilgiler girebilir:

• Üretim hattının kurulmasına ve çalıştırılmasına ilişkin teknik talimatlar.
• Üretim sürecindeki cihaz ayarları, kalibrasyon yöntemleri ve operasyon parametreleri.
• Ürün kalitesini etkileyen uygulama deneyimi ve kalite kontrol yöntemleri.
• Deneme üretimlerinden elde edilen ve kamuya açıklanmamış teknik sonuçlar.
• Hata giderme yöntemleri, bakım prosedürleri ve üretim verimliliğine ilişkin teknik bilgiler.
• Belirli bir teknolojinin kullanılmasına yönelik eğitim, teknik destek ve uygulama belgeleri.

Ancak her teknik bilgi kendiliğinden ticari sır niteliğinde değildir. Bir bilginin gizli know-how olarak korunmasında, kamu tarafından kolaylıkla erişilebilir olup olmadığı, ekonomik ve teknik önemi, yeterince belirlenebilir olması ve gizliliğinin korunmasına yönelik uygulamalar önem taşır.

Ayrıca know-how, patent verilebilirlik şartlarını taşıyan ayrı bir buluş olmak zorunda değildir. Patentle korunmayan bir teknik deneyim veya uygulama birikimi de sözleşmesel korumaya ve şartları varsa haksız rekabet hükümlerine konu olabilir.

Patent ile Know-how Arasındaki Hukuki Fark Nedir?

Patent ile gizli know-how arasındaki temel ayrım, korumanın hukuki dayanağında ve bilginin açıklanma biçiminde ortaya çıkar.

SMK m. 89 uyarınca patentin sağladığı korumanın kapsamı istemlerle belirlenir. SMK m. 92 ise buluşun, ilgili teknik alanda uzman bir kişinin uygulayabileceği şekilde yeterince açık ve tam olarak patent başvurusunda açıklanmasını gerektirir.

Buna karşılık gizli know-how, patent belgesinin yayımlanmasıyla kamuya açıklanmış bilgiyle aynı şey değildir. Örneğin buluşun gerçekleştirilmesi için zorunlu açıklamaların ötesinde kalan üretim optimizasyonu, işletme deneyimi veya özel kalite kontrol bilgileri gizli tutulabilir.

Önemli bir ayrım şudur: Patent başvurusunda buluşun uygulanabilmesi için zorunlu bilgilerin gizli bırakılması, know-how koruması gerekçesiyle SMK m. 92’deki yeterli açıklama şartını ortadan kaldırmaz. Patent başvurusunun hukuken yeterli açıklama içerip içermediği ayrı değerlendirilir.

Aynı şekilde patentin sona ermesi, daha önce aktarılan her türlü gizli teknik bilginin serbestçe açıklanabileceği anlamına gelmez. Gizli bilginin hukuki durumunun ayrıca incelenmesi gerekir.

SMK Madde 126’ya Göre Teknik Bilgi Verme Yükümlülüğü

Lisans Veren Hangi Teknik Bilgileri Vermek Zorundadır?

SMK m. 126/1, lisans verenin sahip olduğu bütün mühendislik bilgilerini, üretim sırlarını veya ticari tecrübelerini koşulsuz biçimde devretmesini öngörmez. Kanuni yükümlülüğün ölçütü, sözleşmede aksi kararlaştırılmamış olması ve bilginin patent konusu buluşun normal kullanımı için zorunlu bulunmasıdır.

Bu nedenle somut olayda şu hususlar birlikte değerlendirilmelidir:

• Patent konusu buluşun ve lisansla izin verilen kullanımın kapsamı.
• Patent tarifnamesinde ve ilgili teknik belgelerde açıklanan bilgiler.
• Lisans alanın sözleşmeyle üstlendiği üretim veya kullanım faaliyetleri.
• İstenen bilginin buluşun normal kullanımına gerçekten gerekli olup olmadığı.
• Tarafların teknik bilgi aktarımını genişleten veya daraltan açık sözleşme hükümleri.

Örneğin lisans konusu teknik sistemin kullanılabilmesi için lisans verenin elinde bulunan belirli bir çalıştırma talimatının gerekli olduğu ispatlanırsa, bu bilgi m. 126/1 kapsamındaki yükümlülüğün değerlendirilmesinde önem kazanabilir.

Buna karşılık buluşun normal kullanımında zorunlu olmayan, yalnızca üretimin ticari verimliliğini artıran ek bir uzmanlık paketinin de mutlaka ücretsiz ve sınırsız aktarılacağı sonucuna varılamaz. Böyle bir paketin kapsamı ve bedeli ayrıca kararlaştırılabilir.

Teknik Bilginin Teslimi Yalnızca Belge Göndermekten mi İbarettir?

Teknik bilginin aktarılma biçimi, bilginin niteliğine ve sözleşmenin içeriğine bağlıdır. Bazı durumlarda teknik çizimlerin veya kullanım talimatlarının teslimi yeterliyken bazı durumlarda uygulamalı eğitim, sistem kurulumu veya teknik destek gerekebilir.

Ancak SMK m. 126, her patent lisansında kendiliğinden sınırsız eğitim, sürekli danışmanlık veya üretim başarısı garantisi doğurmaz. Bu ek edimler açıkça üstlenilmişse sözleşmeye göre değerlendirilir.

İspat güçlüğünü azaltmak için teknik teslimin tarihinin, içeriğinin, teslim alan kişinin ve varsa eğitim veya kabul işlemlerinin belgelenmesi önemlidir.

Know-how Aktarımı Patent Lisans Sözleşmesinde Nasıl Düzenlenmelidir?

Know-how aktarımının ayrıca düzenlenmesi, lisansın patentten doğan yetkileri ile gizli teknik bilgiye ilişkin hak ve yükümlülükleri birbirinden ayırır.

SMK m. 148/4 uyarınca sınai mülkiyet haklarına ilişkin hukuki işlemler yazılı şekle tabidir. Patent lisansına eşlik eden teknik bilgi ve gizlilik hükümlerinin de yazılı sözleşmede veya ona bağlı, taraflarca kabul edilmiş eklerde düzenlenmesi ispat bakımından önemlidir.

Özellikle aşağıdaki konuların açıkça belirlenmesi gerekir:

1. Bilginin tanımı: Know-how paketinin hangi belge, veri, yöntem ve teknik açıklamalardan oluştuğu belirlenmelidir.
2. Aktarımın kapsamı: Zorunlu teknik bilgiler ile ayrıca ücretlendirilmiş danışmanlık, eğitim veya ek teknoloji paketleri ayrılmalıdır.
3. Teslim usulü: Teknik belgelerin formatı, teslim aşamaları, kabul ölçütleri ve teslim kayıtları düzenlenmelidir.
4. Kullanım amacı: Bilginin hangi ürün, tesis, üretim süreci veya sözleşmesel faaliyet için kullanılabileceği açıklanmalıdır.
5. Erişim yetkisi: Lisans alanın çalışanları, bağlı şirketleri, danışmanları ve alt yüklenicilerinin hangi koşullarda bilgiye erişebileceği belirlenmelidir.
6. Gizlilik ve güvenlik: Açıklama yasağı, yetkisiz kullanımın önlenmesi ve uygulanacak teknik koruma tedbirleri düzenlenmelidir.
7. İyileştirmeler: Lisans ilişkisi sırasında ortaya çıkan yeni teknik bilgilerin kullanımı ve bunlar üzerinde tarafların sahip olacağı sözleşmesel yetkiler belirlenmelidir.
8. Sona erme sonrası durum: Gizli materyalin iadesi, silinmesi, saklanması veya belirli amaçlarla kullanımının devamı açıkça düzenlenmelidir.

Bu hükümler yazılırken know-how’ın bağımsız bir ticari sır olarak korunması ile farklı fikrî mülkiyet haklarının aynı sözleşmede lisanslanması birbirine karıştırılmamalıdır. Patent, yazılım ve diğer teknolojik varlıkların birlikte devreye girdiği daha geniş sözleşme yapıları, teknoloji transfer sözleşmeleri kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Teknik Ekler ve Gizli Bilgi Envanteri Neden Önemlidir?

Sözleşmede yalnızca “bütün know-how lisans alana teslim edilecektir” ifadesinin bulunması, hangi bilginin teslim edilmesi gerektiği konusunda uyuşmazlığa yol açabilir.

Bu nedenle teknik bilgilerin tanımlayıcı bir envanterde gösterilmesi; belge numarası, sürüm, teslim tarihi, erişim yetkisi ve gizlilik sınıfının kaydedilmesi yararlıdır.

Gizli bilginin korunabilmesi için bu envanterin bütün teknik sırları herkese açık bir belge hâline getirmesi gerekmez. Bilginin tanımlanabilir ve doğrulanabilir olması ile gizliliğinin korunması birlikte gözetilmelidir.

Patent Lisansında Gizli Teknik Bilginin Korunması

SMK m. 126/2, lisans alanın kendisine verilen gizli bilgilerin açıklanmasını önlemek için gerekli tedbirleri almasını açıkça düzenler. Dolayısıyla gizli teknik bilgilerin korunması, yalnızca sözleşmeye eklenen isteğe bağlı bir düzenleme olarak değerlendirilmemelidir.

Hangi Gizlilik Tedbirleri Alınmalıdır?

Gerekli tedbirlerin niteliği, aktarılan bilginin hassasiyetine, kullanım ortamına ve teknik risklere göre değişir. Somut ilişki bakımından şu önlemler değerlendirilebilir:

• Bilgiye erişimin görev gereği bilmesi gereken kişilerle sınırlandırılması.
• Teknik dosyaların uygun erişim kontrolleri ve güvenlik yöntemleriyle saklanması.
• Çalışanlara ve bilgiye erişecek üçüncü kişilere uygun gizlilik yükümlülüklerinin getirilmesi.
• Teknik belgelerin izinsiz kopyalanmasını ve dışarıya aktarılmasını önleyen prosedürlerin oluşturulması.
• Gizli bilgiye erişim ve aktarım işlemlerinin uygun kayıtlarla izlenmesi.
• Güvenlik ihlali meydana geldiğinde bildirim ve müdahale sürecinin belirlenmesi.

Bir gizlilik ihlalinde yalnızca imzalı sözleşmenin varlığı değil, bilginin fiilen nasıl korunduğu da önem kazanabilir. Örneğin gizli olduğu ileri sürülen üretim dosyalarının kontrolsüz biçimde üçüncü kişilerle paylaşılması, bilginin gizliliği ve tarafların davranışları bakımından ayrıca değerlendirilir.

Hangi Bilgiler Gizlilik Yükümlülüğünün Dışında Kalabilir?

Taraflar, gizli bilgi tanımını ve istisnalarını sözleşmede belirleyebilir. Özellikle önceden hukuka uygun şekilde bilinen, kamuya açık olan, yetkili üçüncü kişiden hukuka uygun olarak elde edilen veya gizli bilgi kullanılmadan bağımsız geliştirilen bilgiler yönünden ayrı değerlendirme yapılması gerekebilir.

Ancak taraflardan birinin kendi ihlaliyle kamuya açıkladığı bir bilginin sonradan erişilebilir hâle gelmesi, önceki hukuka aykırı davranışın sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kanuni bildirim yükümlülükleri veya yetkili makamların talepleri sebebiyle yapılması gereken açıklamaların kapsamı da sözleşmedeki gizlilik hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Patent lisansından bağımsız olarak iş sırlarının korunması ve gizlilik sözleşmelerinin genel hukuki yapısı ise know-how ve iş sırrı gizlilik sözleşmesi başlıklı ayrı konunun kapsamındadır.

Patent Lisansı Sona Erince Gizlilik Yükümlülüğü de Sona Erer mi?

Patent lisansının sona ermesiyle gizli teknik bilgiye ilişkin bütün yükümlülüklerin mutlaka sona ereceği söylenemez. Tarafların sözleşmede kararlaştırdığı sona erme sonrası hükümler, bilginin hâlen gizli olup olmadığı ve uygulanabilecek emredici hukuk kuralları dikkate alınır.

Öte yandan süresiz veya çok geniş bir gizlilik hükmü de kapsamından bağımsız şekilde sınırsız rekabet yasağı doğurduğu biçiminde yorumlanamaz. Gizliliğin korunması ile tarafların bağımsız ekonomik faaliyetlerinin hukuka aykırı biçimde sınırlandırılması birbirinden ayrılmalıdır.

Teknoloji kullanımına veya bağımsız araştırma ve geliştirmeye getirilen sınırlamaların rekabet hukuku bakımından ayrıca incelenmesi gerekebilir. Bu konuya ilişkin ayrıntılar teknoloji transferinde rekabet hukuku kapsamında ele alınır.

Patent lisansının feshi sonrasında patent konusu buluşun kullanılmaya devam edilip edilemeyeceği ise patent lisans sözleşmesinin feshi ve sonrası kullanım konusunun ayrı hukuki sorusudur.

Know-how Uyuşmazlıklarında Hangi Deliller Belirleyicidir?

Patent lisansına bağlı know-how uyuşmazlıklarında yalnızca sözleşmenin mevcut olması yeterli olmayabilir. Hangi teknik bilginin mevcut olduğu, hangi tarafça sağlandığı, karşı tarafa ne zaman ve ne şekilde aktarıldığı ile bu bilginin hangi amaçla kullanıldığı somutlaştırılmalıdır.

Özellikle şu deliller önem taşıyabilir:

• Patent lisans sözleşmesi, teknik ekleri ve gizlilik protokolleri.
• Know-how envanterleri, sürüm kayıtları ve teknik dokümantasyon.
• İmzalı teslim tutanakları ve elektronik belge aktarım kayıtları.
• Teknik eğitim kayıtları, toplantı tutanakları ve yazışmalar.
• Bilgiye erişim yetkileri, erişim kayıtları ve gerektiğinde güvenilir dijital inceleme sonuçları.
• Gizli bilginin üçüncü kişilere aktarıldığını veya sözleşme dışı kullanıldığını gösteren somut bulgular.
• Teknik içeriklerin ve kullanım biçimlerinin karşılaştırılmasına yönelik bilirkişi incelemeleri.

Know-how’ın Varlığı Nasıl İspatlanır?

Know-how iddiasında bulunan kişinin yalnızca uzun yıllara dayanan tecrübesi olduğunu söylemesi her durumda yeterli değildir. İleri sürülen bilgi paketinin içeriği, ayırt edici teknik niteliği, aktarımı ve talebe dayanak olan sözleşmesel veya hukuki ilişki ortaya konulmalıdır.

Nitekim İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 12.09.2025 tarihli, 2023/125 E. ve 2025/1181 K. sayılı kararında, bir şirketin kuruluşuna aktarıldığı iddia edilen know-how karşılığında şirket payı veya bedel talep edilmesi incelenmiştir. Mahkeme, know-how’ın tescilsiz teknik bilgi ve deneyim niteliğine değinmiş; bu tür bir iddianın dayanağının somutlaştırılması ve varlığının delillerle ortaya konulması gerektiğini değerlendirmiştir. Somut olayda iddiaların ispatlanamadığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir.

Bu karar doğrudan bir patent lisans sözleşmesinin ifasına ilişkin değildir. Bununla birlikte know-how iddialarının belirli bilgi, katkı ve deliller üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin somut bir yargısal örnek oluşturur.

Bilirkişi İncelemesinde Hangi Teknik Sorular Araştırılabilir?

Uyuşmazlığın niteliğine göre bilirkişi incelemesi, yalnızca iki üretim yönteminin birbirine benzer olup olmadığıyla sınırlı kalmayabilir. İnceleme sırasında bilginin niteliği ve kaynağı, kamuya açıklanmış teknik bilgilerden ayrılıp ayrılmadığı, teknik teslimin gerçekleşip gerçekleşmediği ve ileri sürülen kullanımın aktarılan bilgiyle bağlantısı araştırılabilir.

Bununla birlikte teknik benzerlik tek başına gizli bilginin hukuka aykırı elde edildiğini veya kullanıldığını ispatlamaz. Bağımsız geliştirme, önceki bilgi birikimi ve hukuka uygun başka kaynaklardan edinim ihtimalleri de somut delillerle değerlendirilmelidir.

Teknik Bilginin Verilmemesi veya Gizliliğin İhlali Hangi Sonuçları Doğurur?

Patent lisansındaki teknik bilgi yükümlülüklerinin ihlali, ihlal edilen edimin ve talebin hukuki dayanağına göre farklı sonuçlar doğurabilir.

Lisans Veren Teknik Bilgileri Teslim Etmezse

Lisans verenin kanundan veya sözleşmeden doğan teknik bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmemesi, koşulları varsa sözleşmeye aykırılık oluşturabilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 112. maddesi, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan sorumluluğun genel çerçevesini düzenler. TBK m. 113 ise yapma borcunun yerine getirilmemesi durumunda belirli koşullarla edimin borçlu hesabına yerine getirilmesi imkânını ve giderim taleplerini düzenler.

Bu nedenle teknik bilginin teslim edilmediği bir uyuşmazlıkta, önce teslim borcunun kapsamı ve ifa edilip edilmediği belirlenmelidir. Sözleşme veya kanun gereği doğan diğer talepler de somut olayın şartlarına bağlıdır.

Lisans Alan Gizli Bilgiyi Yetkisiz Açıklarsa

Lisans alanın kendisine verilen gizli teknik bilgiyi yetkisiz kişilere açıklaması veya sözleşmede izin verilen amaç dışında kullanması, somut koşullara göre sözleşmeye aykırılık ve haksız rekabet sorumluluğu doğurabilir.

TBK m. 112 ve 113, sözleşmesel yükümlülüklerin ihlali bakımından önemlidir. Bunun yanında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 55/1-c maddesi, belirli iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmayı; 55/1-d maddesi ise üretim ve iş sırlarının hukuka aykırı biçimde ifşa edilmesine ilişkin davranışları haksız rekabet kapsamında düzenler.

TTK m. 56 uyarınca koşulları gerçekleşen haksız rekabet uyuşmazlıklarında tespit, men, hukuka aykırı durumun ortadan kaldırılması ve gerekli şartlar altında tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Ancak gizli bilginin her paylaşımı otomatik olarak patent hakkına tecavüz sayılmaz. Patentten doğan hakka tecavüz değerlendirmesi için patentin koruma kapsamı ve ilgili fiiller ayrıca incelenir. Sadece sözleşmeye veya sır saklama borcuna aykırılık bulunduğu durumlarda hukuki talebin doğru nitelendirilmesi önemlidir.

Zarar ve Nedensellik Bağı Nasıl Değerlendirilir?

Tazminat talebinde ihlal edilen yükümlülük, zarar, nedensellik bağı ve ilgili sorumluluk hükümlerinin aradığı diğer koşullar değerlendirilmelidir. Gizli bilginin değerli olması, ileri sürülen her parasal kaybın kendiliğinden ispatlandığı anlamına gelmez.

Örneğin bir teknik sırrın yetkisiz kullanımı nedeniyle belirli bir üretim avantajının kaybedildiği ileri sürülüyorsa, bu iddianın teknik ve ekonomik delillerle desteklenmesi gerekir. Patent hakkına tecavüzden doğan zarar ile sözleşmesel gizlilik ihlalinden doğan zarar da hukuki dayanakları bakımından ayrılmalıdır.

Örnek Olay: Patentli Üretim Yönteminde Gizli Parametrelerin Aktarılması

Bir şirketin patent konusu üretim yöntemini başka bir üreticiye lisansladığını varsayalım. Patent dokümanında buluşun uygulanmasını sağlayan teknik açıklamalar bulunmaktadır. Lisans veren ayrıca üretimin verimliliğini artıran, kamuya açıklanmamış ve kendisinin geliştirdiği belirli cihaz ayarlarını, kalite kontrol tablolarını ve uygulama deneyimlerini elinde tutmaktadır.

Taraflar sözleşmede bu gizli bilgilerin lisans alana teslim edilmesini, belirli bir üretim tesisinde kullanılmasını ve yetkisiz üçüncü kişilere açıklanmamasını kararlaştırmıştır.

Bu durumda hukuki değerlendirme şu ayrımlar üzerinden yapılır:

1. Teknik teslim: Gizli parametrelerin sözleşme kapsamına girip girmediği ve teslim edilip edilmediği belirlenir.
2. Kullanım yetkisi: Lisans alanın bilgileri yalnızca kararlaştırılan tesiste veya başka tesislerde de kullanmaya yetkili olup olmadığı incelenir.
3. Gizlilik: Bilgilerin yetkisiz üçüncü kişilere aktarılıp aktarılmadığı ve gerekli koruma tedbirlerinin alınıp alınmadığı araştırılır.
4. İspat: Teknik dosyaların teslim kayıtları, erişim bilgileri, üretim belgeleri ve diğer deliller karşılaştırılır.
5. Hukuki sonuç: İddia edilen davranışın sözleşmeye aykırılık, haksız rekabet veya ayrıca patent hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığı kendi şartları içinde değerlendirilir.

Örnek, patent lisansıyla birlikte aktarılan know-how’ın yalnızca ekonomik değer taşıyan bir bilgi paketi olmadığını; aynı zamanda açıkça tanımlanması, sınırlandırılması, korunması ve gerektiğinde ispatlanması gereken ayrı yükümlülükler doğurabildiğini göstermektedir.

Patent Lisansında Know-how Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Patent Lisans Sözleşmesinde Know-how Düzenlenmemişse Teknik Bilgi Verilmesi Gerekir mi?

Evet, belirli koşullarda gerekir. SMK m. 126/1 uyarınca sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça lisans veren, patent konusu buluşun normal kullanımı için zorunlu teknik bilgileri vermekle yükümlüdür. Ancak bu hüküm, lisans verenin sahip olduğu bütün gizli teknik ve ticari bilgileri sınırsız şekilde aktaracağı anlamına gelmez.

2. Know-how Patent Gibi Tescil Edilebilir mi?

Know-how’ın kendisi için patentten ayrı, genel bir know-how tescili sistemi bulunmaz. Patent koruması kanuni şartları taşıyan buluşa ilişkindir. Gizli know-how ise sözleşme ve şartları varsa haksız rekabet hükümleri çerçevesinde korunabilir. Know-how’ın içinde yer alan ayrı bir teknik çözüm patentlenebilirlik koşullarını taşıyorsa, bu çözümün patent korumasına uygunluğu ayrıca incelenebilir.

3. Patent Tarifnamesindeki Bilgiler Gizli Know-how Sayılır mı?

Patent belgesiyle kamuya açıklanmış bilgiler yalnızca o belgede yer almaları nedeniyle gizli know-how niteliği kazanmaz. Ancak patentli buluşa ilişkin kamuya açıklanmamış ek üretim deneyimi, özel işletim bilgisi veya teknik uygulama yöntemi, şartları varsa gizli know-how olarak korunabilir.

4. Know-how Aktarımı İçin Ayrı Bir Lisans Bedeli Ödenmesi Zorunlu mudur?

SMK m. 126, zorunlu teknik bilginin aktarımı için her durumda ayrı bir know-how bedeli öngörmez. Teknik bilgi verme borcunun kapsamı ile ek bilgi paketleri, danışmanlık ve eğitim karşılığında ödeme yapılıp yapılmayacağı sözleşmeye göre değerlendirilir. Birden fazla fikrî mülkiyet hakkını ilgilendiren bedel hesapları ve denetim mekanizmaları ise fikrî mülkiyet lisans bedeli denetimi konusuyla ilgilidir.

5. Know-how Gizlilik Sözleşmesi Olmadan Korunabilir mi?

Yazılı bir gizlilik hükmünün bulunmaması, somut olayda bütün hukuki korumanın ortadan kalktığı anlamına gelmez. SMK m. 126/2, lisans alanın kendisine verilen gizli bilgilerin açıklanmasını önlemek için gerekli tedbirleri almasını düzenler. Ayrıca hukuka aykırı edinim, kullanım veya açıklama söz konusuysa TTK’nın haksız rekabet hükümleri gündeme gelebilir. Bununla birlikte bilginin gizli niteliği ve ileri sürülen ihlal somut delillerle değerlendirilmelidir.

6. Patent Lisansı Sona Erdikten Sonra Know-how Kullanılmaya Devam Edilebilir mi?

Bu sorunun cevabı yalnızca patent lisansının sona ermesine bağlı değildir. Know-how’a ilişkin kullanım yetkisinin kapsamı, sözleşmenin sona erme sonrası hükümleri, bilginin gizliliğini koruyup korumadığı ve uygulanabilecek hukuk kuralları birlikte incelenir. Sözleşmenin sona ermesi, gizli bilgilerin üçüncü kişilere açıklanması konusunda kendiliğinden sınırsız yetki doğurmaz; buna karşılık hukuka uygun bağımsız bilgi ve faaliyetlerin sınırlandırılması da ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Patent lisansında know-how, patentten kaynaklanan kullanma yetkisine eşlik eden teknik bilgi ve deneyim aktarımını düzenleyen önemli bir hukuki unsurdur. SMK m. 126, taraflar aksini kararlaştırmadıkça buluşun normal kullanımı için zorunlu teknik bilgilerin verilmesini ve lisans alanın kendisine verilen gizli bilgileri koruyacak tedbirleri almasını öngörür.

Uyuşmazlıkların sağlıklı değerlendirilmesi için patent kapsamında kamuya açıklanmış bilgiler ile gizli know-how’ın ayrılması; teslim edilecek bilginin, kullanım sınırlarının ve gizlilik önlemlerinin somutlaştırılması gerekir. Teknik bilgi teslimine veya gizliliğe ilişkin anlaşmazlıklarda sözleşme hükümleri, teslim ve erişim kayıtları, teknik belgeler ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi belirleyici olabilir.

Patent lisansına eşlik eden teknik bilgi aktarımının sözleşmede düzenlenmesi, gizlilik yükümlülüklerinin belirlenmesi ve ortaya çıkan uyuşmazlıkların değerlendirilmesi bakımından patent hukuku alanında hukuki danışmanlık ve avukatlık desteği alınması, somut ilişkinin niteliğine uygun hukuki çözümün belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Yazar Avukat Fatih Sefer