CMK Madde 37, ceza muhakemesinde tebligatın hangi usule göre yapılacağını belirler. Kanundaki özel tebligat hükümleri saklıdır; bunların bulunmadığı konularda genel tebligat mevzuatı uygulanır. Maddenin ikinci fıkrası, uluslararası andlaşmaların izin verdiği hâllerde yurt dışına doğrudan gönderim yapılabilmesini düzenler.
CMK Madde 37 – Tebligat usulleri
(1) Tebligat, bu Kanunda belirtilen özel hükümler saklı kalmak koşuluyla, ilgili kanunda belirtilen hükümlere göre yapılır.
(2) Uluslararası andlaşmalar, yazılı belgelerin doğrudan doğruya postayla veya diğer iletişim araçlarıyla gönderilmesini kabul ettiğinde; yurt dışına yapılan tebligat, iadeli taahhütlü posta veya diğer iletişim araçları ile gerçekleştirilir.
CMK 37’nin açıklaması
Birinci fıkra bir atıf hükmüdür: CMK’da özel bir tebligat kuralı varsa öncelikle o kural uygulanır; diğer hâllerde başta 7201 sayılı Tebligat Kanunu olmak üzere ilgili usul hükümleri esas alınır. Tebliğin kimlere, hangi adrese ve hangi yöntemle yapılacağı somut olayın koşullarına göre belirlenir. Bilinen en son adres, adres kayıt sistemi ve ceza infaz kurumunda bulunma gibi olgular, tebliğin geçerliliği bakımından önem taşır.
İkinci fıkraya göre, yurt dışına iadeli taahhütlü posta veya başka bir iletişim aracıyla doğrudan tebligat yapılabilmesi, uygulanabilir uluslararası andlaşmanın bu gönderim yöntemini kabul etmesine bağlıdır. Böyle bir dayanak bulunmadan her yurt dışı posta gönderisi geçerli tebligat sayılmaz; ilgili uluslararası düzenlemeler ve Tebligat Kanunu’nun yurt dışı tebligatına ilişkin hükümleri birlikte gözetilir.
Usulüne uygun tebliğ gerçekleşmediğinde, kanun yoluna başvuru süresinin başladığı veya hükmün kesinleştiği yönündeki değerlendirme hatalı olabilir. Bu nedenle ceza yargılamasında tebligat ve kanun yolu sürecindeki hukuki yardım bakımından tebligat mazbatası, muhatabın adres bilgileri ve tebliğin yapıldığı tarih birlikte incelenmelidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Yargıtay kararları
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 02.05.2024, E. 2023/1852, K. 2024/6997
2. Ceza Dairesi 2023/1852 E., 2024/6997 K.
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: Hırsızlık
HÜKÜM: Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Dosya incelenerek gereği düşünüldü:
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10/2. fıkrasının, “Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.” hükmü ile gerçek kişilere yapılacak tebligat ile ilgili olarak iki aşamalı bir yöntem benimsenmiş olması karşısında, önce bilinen en son adres (Bilinen bir adres yoksa ya da bilinen en son adres ile adres kayıt sistemindeki adres aynı ise MERNİS adresi olduğu belirtilmeksizin adres kayıt sistemindeki adres) esas alınarak, Tebligat Kanunu’nun 21/1. maddesine göre normal tebligat çıkarılıp, çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi hâlinde, aynı Kanun’un 21/2. maddesi uyarınca adres kayıt sistemindeki adres bilinen en son adres olarak kabul edilerek, merci tarafından, tebligata, Tebligat Kanunu’nun 23/1-8 ve Tebligat Kanunu’nun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 16/2. maddesi hükümlerine göre, “Tebligat çıkarılan adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olduğundan, tebliğ imkansızlığı durumunda, tebligatın, Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre bu adrese yapılması” gerektiğine dair şerh düşülerek tebliğ işlemlerinin tamamlanması gerektiği, UYAP kayıtlarına göre kararı temyiz etmeyen sanık … adına çıkartılan tebligat parçasında tebliğ tarihi bulunmadığı ancak sanığın tebligatın çıkış tarihi olan 28.06.2021 tarihinden itibaren [ceza infaz kurumunda] hükümlü olarak bulunduğu, bu nedenle Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi gereğince yapılan tebligat işleminin usûle aykırı olmasından dolayı, gerekçeli kararın usûlüne uygun olarak (ceza evinde ise ceza evine, ceza evinde değil ise öncelikle bildirdiği en son adresine tebliğ yapılması, bu adreste tebligat yapılamaması hâlinde güncel MERNİS adresine tebliğ yapılmak suretiyle) sanık …’ye tebliği ile, tebliğ-tebellüğ evrakının ve sanık …’nin hükmü temyiz etmesi durumunda temyiz dilekçesinin dava dosyasına eklenmesi ve bu durumda ileri sürülen yeni temyiz istemi hakkında ek Tebliğname düzenlenmesinden sonra dava dosyasının, geri gönderilmek kaydıyla, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 04.10.2023, E. 2023/3331, K. 2023/6765
11. Ceza Dairesi 2023/3331 E. , 2023/6765 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2001/551 E., 2007/43 K.
SUÇ: Nitelikli dolandırıcılık
HÜKÜM: Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ret
Sanığın yokluğunda verilen hükmün öncelikle bilinen son adresine 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun (7201 sayılı Kanun) 21 inci maddesinin birinci fıkrasına göre tebliğ edilmesi, iade edilmesi halinde sanığın adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi olup olmadığının araştırılması, MERNİS adresinin tespiti halinde MERNİS adresine MERNİS şerhi ile 7201 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre tebliğ yapılması, MERNİS adresinin olmadığının tespiti hâlinde ise bu duruma ilişkin kayıt dosya içerisine alındıktan sonra, kendisine daha önce kanuni usullere göre tebligat yapılmış olması şartı ile aynı adrese anılan Kanun’un 35 inci maddesine göre tebligat yapılması gerektiği; somut olayda sanığın yokluğunda verilen hükme ilişkin tebligatın sorgusunda bildirdiği bilinen son adresi olan "…/…" adresine tebliğe çıkartıldığı, tebligatın 30.04.2007 tarihinde birlikte sakin annesinin beyanında sanığın evi terk ettiği ve adresini bilmediğinden bahisle iade edildiği, iade üzerine sanığın MERNİS adresi araştırılmadan ve daha önce aynı adrese adli mercilerce usulüne uygun tebligat yapılmadığı gözetilmeden 7201 sayılı Kanun’un 35 inci maddesine göre yapılan 18.07.2007 tarihli tebliğ işleminin usulsüz olduğu, sanığın 19.11.2009 tarihli müddetname ile hükmü öğrendiğinin kabulünün gerektiği, 5271 sayılı Ceza Muhakemleri Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası "Kararlarda başvurulabilecek kanun yolu, süresi mercii ve şekilleri gösterilir." yine aynı Kanun’un 35 inci maddesinin ikinci fıkrası " …mahkeme kararları hazır bulunmayan ilgilisine tebliğ olunur." ve yine anılan Kanun’un eski hale getirme başlıklı 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrası "Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde de, kişi kusursuz sayılır." hükümleri nazara alındığında her ne kadar sanık hakkında kurulan mahkumiyetten düzenlenen müddetname nedeniyle haberdar olduğu anlaşılabiliyor ise de; 5271 sayılı Kanun’un 34 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hükümde yer verilen kanun yoluna başvuru süre, mercii ve yöntemine ilişkin açıklamanında sanığa tebliği yada usulüne uygun olarak kendisine tebliğ edilmese bile bu açıklamayı öğrenmiş olması gerektiği, anılan Kanun’un 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasına göre kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemesi halinde kişi kusursuz sayılır." hükmüne göre bu hususun eski hale getirme nedeni olduğu, somut olayda sanığa hükmün usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği ve sanığın 09.09.2009 tarihli dilekçesiyle eski hale getirme ve temyiz talebinde bulunduğu, Mahkemece sanığın talebiyle ilgili bir karar verilmediği, sanığın temyizinin öğrenme üzerine süresinde olduğu kabul edilmiştir.
Sanık hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan kurulan hükmün; karar tarihi itibarıyla 6723 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi gereği yürürlükte bulunan 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun (1412 sayılı Kanun) 305 inci maddesi gereği temyiz edilebilir olduğu, temyiz tarihi itibarıyla 5271 sayılı Kanun’un 260 ıncı maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 1412 sayılı Kanun’un 310 uncu maddesi gereği temyiz isteğinin süresinde olduğu, aynı Kanun’un 317 nci maddesi gereği temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
… 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 07.03.2007 tarihli ve 2001/551 Esas, 2007/43 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (765 sayılı Kanun) 504 üncü maddesinin üçüncü fıkrası, 80 inci maddesi, 522 nci maddesi uyarınca 2 yıl 8 ay 20 gün hapis ve 50.260,00 TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanığın temyiz isteği; zamanaşımı süresinin dolduğuna, temyiz hakkının elinden alındığına ve infazın durdurulması talebine ilişkindir.
III. GEREKÇE
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 7 ve 5252 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 9 uncu maddeleri uyarınca, sanığın yargılama konusu eylemine uyan ve lehine olan 765 sayılı Kanun’un 504 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca belirlenecek cezanın türü ve üst haddine göre aynı Kanun’un 102 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve 104 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereği öngörülen 7 yıl 6 aylık olağanüstü zamanaşımı süresinin suç tarihinden temyiz inceleme tarihine kadar gerçekleşmiş olduğu belirlenmiştir.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle … 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 07.03.2007 tarihli ve 2001/551 Esas, 2007/43 Karar sayılı kararına yönelik sanığın temyiz istemi yerinde görüldüğünden hükmün, 1412 sayılı Kanun’un 321 inci maddesinin birinci fıkrası gereği BOZULMASINA, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden aynı Kanun’un 322 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinin verdiği yetkiye dayanılarak sanık hakkındaki kamu davasının 5271 sayılı Kanun’un 223 üncü maddesinin sekizinci fıkrası gereği gerçekleşen olağanüstü zamanaşımı nedeniyle, Tebliğname’ye aykırı olarak, oy birliğiyle DÜŞMESİNE,
Sanık hakkındaki İNFAZIN DURDURULMASINA, başka suçtan tutuklu ya da hükümlü değilse derhal TAHLİYESİ için müzekkere yazılmasına,
Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
04.10.2023 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 03.12.2025, E. 2025/5861, K. 2025/15015
7. Ceza Dairesi 2025/5861 E., 2025/15015 K.
MAHKEMESİ:Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2022/1678 E. 2024/1360 K.
SUÇ: Emre itaatsizlikte ısrar
İNCELEME KONUSU
KARAR: Mahkûmiyet
KANUN YARARINA BOZMA
YOLUNA BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması
İstanbul 3. Asliye Ceza Mahkemesinin, 19.11.2024 tarihli ve 2022/1678 Esas, 2024/1360 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında emre itaatsizlikte ısrar suçundan, hükmün açıklanması suretiyle 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu’nun 87/1. maddesinin birinci cümlesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62/1 ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 251/3. maddeleri uyarınca 18 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ilişkin hükmün, itiraz edilmeksizin 18.04.2025 tarihinde kesinleştirildiği anlaşılmıştır.
Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun’un 309/1. maddesi uyarınca, 24.09.2025 tarihli ve 94660652-105-34-21391-2025-Kyb sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 14.10.2025 tarihli ve KYB-2025/113455 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:
I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 14.10.2025 tarihli ve KYB-2025/113455 sayılı kanun yararına bozma isteminin;
"Dosyada mevcut adli sicil kaydına göre, suç tarihi itibari ile hapis cezasına ilişkin mahkûmiyetinin bulunmadığı anlaşılan sanık hakkında hükmolunan 18 gün hapis cezasının, 5237 sayılı Kanun’un 50/3. maddesinde yer alan "Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir." şeklindeki düzenleme gereğince seçenek yaptırıma çevrilmesinin zorunlu olduğunun gözetilmemesinde isabet görülmemiştir." şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun (7201 sayılı Kanun) 10/1. maddesinde yer alan "Tebligat, tebliğ yapılacak şahsa bilinen en son adresinde yapılır. …" şeklindeki düzenleme karşısında, önce sanığın bilinen en son adresine tebligat gönderilmesi, bu adreste tebligatın yapılamaması halinde, 7201 sayılı Kanun’un 21/2. maddesi uyarınca tebliğ işlemlerinin tamamlanması gerektiği, dosyanın tetkikinde, sanığın 12.12.2018 tarihinde alınan savunmasında, adresini "[adres bilgisi gizlendi]" olarak bildirdiği, söz konusu ifadesi haricinde başkaca geçerli bir adres beyanının bulunmadığı, bu haliyle sanığın yokluğunda verilen 19.11.2024 tarihli Mahkeme kararının öncelikle duruşmada bildirdiği bilinen en son adresine tebliğine çalışılmadan, UYAP sisteminde yer alan nüfus kaydı üzerinde yapılan incelemede sanığın yerleşim yeri adresi olduğu anlaşılan […]/Katar adresinde tebliğin yapılmasına çalışıldığı ancak tebligatın yapılamadığı, bunun üzerine sanığın adresi resmi veya özel müessese ve dairelerden sorulmadan ve kolluk vasıtasıyla araştırılmadan 15.03.2025 tarihinde ilânen tebligat yapıldığı, 7201 sayılı Kanun’un 28/son maddesi gereğince; "Yabancı memleketlerde oturanlara ilanen tebligat yapılmasını icabettiren ahvalde tebliği çıkaran merci, tebliğ olunacak evrak ile ilan suretlerini yabancı memlekette bulunan kimsenin malüm adresine ayrıca iadeli taahhütlü mektupla gönderir ve posta makbuzunu dosyasına koyar." şeklindeki ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik’in ilanen tebligat usulünü düzenleyen 49/2. maddesindeki benzer düzenleme uyarınca adresi yabancı ülkede bulunanlara ilân yoluyla tebliğ yapılmasını gerektiren hâllerde, tebliği çıkaran merci, tebliğ olunacak evrak ile ilan suretlerini yabancı ülkede bulunan kişinin varsa bilinen en son adresine ayrıca iadeli taahhütlü mektupla göndereceği ve posta makbuzunu dosyasında saklayacağı hüküm altına alınmasına rağmen ilk Derece Mahkemesince bu hususun da yerine getirilmediği, dolayısıyla söz konusu kararın tebliğinin 7201 sayılı Kanun’da belirtilen usullere uygun olarak gerçekleştirilmediği anlaşıldığından inceleme konusu hükmün kesinleşmediği ve olağanüstü kanun yolu olan kanun yararına bozma talebine konu edilemeyeceği belirlenmekle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.
III. KARAR
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesindeki koşulları taşımayan KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,
Dava dosyasının, Mahkemesine sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.12.2025 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 35 – Kararların açıklanması ve tebliği; CMK Madde 39 – Sürelerin hesaplanması; CMK Madde 40 – Eski hâle getirme.
Yazar: Avukat Fatih Sefer