CMK Madde 42 – Eski hâle getirme dilekçesi üzerine verilecek karar

yazar

CMK Madde 42, eski hâle getirme dilekçesini karara bağlayacak mahkemeyi, bu karara karşı başvurulabilecek kanun yolunu ve dilekçenin kararın yerine getirilmesine etkisini düzenler. Hangi mahkemenin yetkili olduğu, süresinde yapılabilseydi hangi usul işleminin gerçekleştirileceğine göre belirlenir.

Eski hâle getirme dilekçesi üzerine verilecek karar – CMK Madde 42

Madde 42 – (1) Süresi içinde usul işlemi yapılsaydı, esasa hangi mahkeme hükmedecek idiyse, eski hâle getirme dilekçesi hakkında da o mahkeme karar verir.

(2) Eski hâle getirme isteminin kabulüne ilişkin karar kesindir; reddine ilişkin karara karşı itiraz yoluna gidilebilir.

(3) Eski hâle getirme dilekçesi, kararın yerine getirilmesini durdurmaz; ancak, mahkeme yerine getirmeyi erteleyebilir.

CMK Madde 42’nin açıklaması

Eski hâle getirme, kusuru bulunmaksızın bir muhakeme süresini kaçıran kişinin başvurabileceği yoldur (CMK 40). Dilekçe, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde sunulmalı; sürenin geçirilmesinde kusur bulunmadığını gösteren olgular açıklanmalı ve kaçırılan usul işlemi dilekçe verilirken yerine getirilmelidir (CMK 41).

Başvuruyu inceleyecek mahkeme, süresinde yapılması gereken işlemin esasına karar verecek merciye göre belirlenir. Bu nedenle istinaf veya temyiz istemiyle birlikte ileri sürülen eski hâle getirme talebi, ilgili kanun yolu incelemesini yapacak mahkemece değerlendirilir. Kanun yolu merciinin görevine giren talep hakkında ilk derece mahkemesince karar verilmesi, görevli merci tarafından yapılması gereken incelemenin yerine geçmez.

Yokluğunda aleyhine hüküm verilen sanığın eski hâle getirme isteminde bulunması, istinaf süresinin işlemesini durdurmaz; ayrıca istinaf isteminde de bulunması gerekir. Bu durumda istinaf istemiyle ilgili işlemler, eski hâle getirme istemi hakkında karar verilinceye kadar ertelenir (CMK 274).

Eski hâle getirme isteminin kabulü kesin olup bu kabul kararına karşı itiraz edilemez. İstemin reddine karşı ise kanuni itiraz yoluna başvurulabilir. Dilekçenin verilmesi, kararın yerine getirilmesini veya infazını kendiliğinden durdurmaz; mahkeme somut durumu değerlendirerek yerine getirmeyi erteleyebilir.

Eski hâle getirme ile kanun yolu taleplerinin doğru merciye ve birlikte yöneltilmesi, ceza yargılamasında süre kaybına ilişkin hukuki yardım bakımından da önemlidir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2025/11321, K. 2026/2466, T. 23.02.2026

8. Ceza Dairesi 2025/11321 E., 2026/2466 K.

MAHKEMESİ:Ceza Dairesi

SAYISI: 2021/208 Esas, 2021/948 Karar

SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti

HÜKÜM: İstinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddi

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Ret

Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 18.05.2021 tarihli ve 2021/208 Esas, 2021/948 Karar sayılı kararının sanık tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde; sanığın 05.08.2024 tarihinde infazın durdurulması ve eski hale getirme talepli dilekçe sunduğu, Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.08.2024 tarihli ve 2021/208 Esas, 2021/948 Karar sayılı ek kararı ile infazın durdurulması ve eski hale getirme talebinin reddine karar verdiği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 42/1. maddesinde yer alan “Süresi içinde usul işlemi yapılsaydı, esasa hangi mahkeme hükmedecek idiyse, eski hâle getirme dilekçesi hakkında da o mahkeme karar verir.” hükmü gereğince, bu talebi inceleme merciinin Yargıtay’ın ilgili dairesi olması karşısında, Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin, 08.08.2024 tarihli ek kararının hukuki değerden yoksun bulunduğu kabul edilerek yapılan inceleme sonunda gereği düşünüldü;

I. GEREKÇE

Sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince verilen hükmün düzeltilmek sureti ile istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının, sanık müdafiine 02.06.2021 tarihinde tebliğ edildiği, sanığa ise usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği anlaşılmış ise de, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 17.10.2021 tarihli ve 2021/7-45972 dosya nolu müddetnamesinin sanığa 19.10.2021 tarihinde tebliğ edildiği, sanık bakımından tebliğ tarihinin öğrenme tarihi olduğu kabul edilerek yapılan değerlendirmede, sanık ve müdafii tarafından karara karşı 5271 sayılı Kanun’un 291. maddesinde belirtilen süre içinde temyiz isteminde bulunulmadığı, temyiz süresi geçtikten uzun süre sonra sanığın

05.08.2024 eski hale getirme istemini de içeren temyiz talebinde bulunduğu anlaşıldığından, sanığın haklı bir nedene dayanmayan eski hale getirme ve temyiz isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

II. KARAR

Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle sanığın haklı sebebe dayanmayan eski hale getirme talebi ile temyiz isteğinin, 5271 Sayılı Kanun’un 298/1. maddesi gereği, Tebliğnameye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/1. maddesi uyarınca Van 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 23.02.2026 tarihinde karar verildi.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2025/541, K. 2025/2230, T. 24.02.2025

11. Ceza Dairesi 2025/541 E., 2025/2230 K.

K A N U N Y A R A R I N A

B O Z M A

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:Ağır Ceza Mahkemesi

SAYISI: 2021/250 E., 2022/154 K.

SUÇ: Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık

İNCELEME KONUSU

KARAR: Mahkûmiyet

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 24.05.2022 tarihli ve 2021/250 Esas, 2022/154 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158/1-f-son, 168/2, 52/2 ve 58. maddeleri uyarınca neticeten 2 yıl hapis ve 300,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verilmiştir.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 20.01.2025 tarihli ve 2024/9450 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.02.2025 tarihli ve KYB-2025/10043 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

A. Kanun Yararına Bozma İstemi

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 06.02.2025 tarihli ve KYB-2025/10043 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 58/4. maddesinde yer alan, “kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükmü uygulanmaz” şeklindeki hüküm nazara alındığında, Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 24/05/2022 tarihli kararında sanık hakkında tekerrür hükümlerinin uygulanmasına dayanak alınan İstanbul Anadolu 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 27/06/2019 tarihli ve 2018/177 esas, 2019/483 sayılı kararının, taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçuna ilişkin olduğu, kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür hükümlerinin uygulanamaması nedeniyle bu hükmün tekerrüre esas alınamayacağı, sanığın tekerrüre esas başka bir sabıka kaydının da bulunmadığı gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesi uyarınca kanun yararına bozma yoluna, istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen hüküm ve kararlar aleyhine gidilebilir.

2. 5271 sayılı Kanun’un “Eski hale getirme dilekçesi üzerine verilecek karar” başlıklı 42. maddesi;

“(1) Süresi içinde usul işlemi yapılsaydı, esasa hangi mahkeme hükmedecek idiyse, eski hâle getirme dilekçesi hakkında da o mahkeme karar verir.

(2) Eski hâle getirme isteminin kabulüne ilişkin karar kesindir; reddine ilişkin karara karşı itiraz yoluna gidilebilir.

(3) Eski hâle getirme dilekçesi, kararın yerine getirilmesini durdurmaz; ancak, mahkeme yerine getirmeyi erteleyebilir.”

Şeklindedir.

3. 5271 sayılı Kanun’un “Eski hale getirme süresi içinde istinaf süresinin işlemesi” başlıklı 274. maddesinde;

“(1) Sanık, yokluğunda aleyhine verilen hükümlere karşı eski hâle getirme isteminde bulunabilir. Eski hâle getirme süresi içinde de istinaf süresi işler. Sanığın eski hâle getirme isteminde bulunduğu hâllerde, ayrıca istinaf isteminde bulunması gerekir. Bu hâlde istinaf istemi ile ilişkili işler, eski hâle getirme istemi hakkında karar verilinceye kadar ertelenir.”

Denilmektedir.

4. İncelenen dava dosyası içeriğine göre; kanun yararına bozma talebine konu Trabzon 2. Ağır Ceza Mahkemesinin, 24.05.2022 tarihli ve 2021/250 Esas, 2022/154 Karar sayılı kararına yönelik olarak sanığın 13.11.2023 tarihli dilekçesi ile eski hale getirme talebiyle birlikte istinaf isteminde de bulunması nedeniyle inceleme mercinin, 5271 sayılı Kanun’nun 42/1 ve 274. maddeleri uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi olduğu gözetilmeden, Mahkemenin 23.11.2023 tarihli ek kararı ile eski hale getirme isteminin reddine karar verildiği, bu karara karşı da sanık tarafından süresi içerisinde 30.11.2023 tarihli dilekçe ile istinaf talebinde bulunulması üzerine, merci Trabzon 3. Ağır Ceza Mahkemesinin, 19.12.2023 tarihli ve 2023/1300 Değişik İş sayılı kararı ile itirazın reddedildiği anlaşılmakla, 23.11.2023 ve 19.12.2023 tarihli kararların hukuki değerden yoksun olduğu ve inceleme konusu hükmün kesinleşmediği belirlenmiştir.

5. Henüz kesinleşmediği belirlenen inceleme konusu kararın, öncelikle eski hale getirme ve istinaf istemi hakkında bir karar verilmesi amacıyla Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesinin gerektiği, bu haliyle olağanüstü bir kanun yolu olan kanun yararına bozma istemine konu edilemeyeceği belirlenmekle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

II. KARAR

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden, 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesindeki koşulları taşımayan KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN oy birliğiyle REDDİNE,

Dava dosyasının, Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi hususundaki gerekli işlemlerin yapılması amacıyla Mahkemesine sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE

24.02.2025 tarihinde karar verildi.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2013/31407, K. 2014/23329, T. 30.06.2014

4. Ceza Dairesi 2013/31407 E. , 2014/23329 K. “İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SUÇ: Tehdit HÜKÜM: Mahkumiyet Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre, CMK’nın 42/1. maddesindeki “süresi içinde usul işlemi yapılsaydı, esasa hangi mahkeme hükmedecek idiyse, eski hâle getirme dilekçesi hakkında da o mahkeme karar verir” şeklindeki düzenleme uyarınca, temyiz aşamasında ileri sürülen eski hale getirme talebi hakkında karar verme yetkisi kanun yolu denetimi yapan mahkemeye ait olduğundan, Yerel Mahkemenin eski hale getirme isteğinin reddine ilişkin kararının yok hükmünde olduğu belirlenip, kanunda belirtilen şartları taşımaması nedeniyle sanığın yerinde görülmeyen eski hale getirme isteğinin reddine karar verilerek dosya görüşüldü: Temyiz dilekçesinin süresi içinde verilmediği anlaşıldığından, 5320 sayılı Kanunun 8/1 ve 1412 sayılı CMUK’nın 317. maddeleri uyarınca, sanık … müdafiinin tebliğnameye uygun olarak, TEMYİZ İSTEĞİNİN REDDİNE, 30/06/2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

İlgili CMK şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer