CMK Madde 84, keşifte ve belirli hâllerde duruşma dışında yapılan tanık veya bilirkişi dinlemelerinde hazır bulunabilecek kişileri düzenler. Katılma hakkının korunması, işlemin taraflarca izlenmesi ve elde edilen delillere ilişkin savunma ile değerlendirme yapılabilmesi bakımından önem taşır.
CMK Madde 84 – Kanun Metni
Keşifte, tanık veya bilirkişinin dinlenmesinde bulunabilecekler
Madde 84 – (1) Keşif yapılması sırasında şüpheli, sanık, mağdur ve bunların müdafii ve vekili hazır bulunabilirler.
(2) Tanık veya bilirkişinin duruşma sırasında hazır bulunamayacağı veya oturduğu yerin uzaklığı nedeniyle bulunmasının güç olduğu anlaşılırsa, bu tanık veya bilirkişinin dinlenmesinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.
(3) Mağdur, şüpheli veya sanığın huzuru, tanıklardan birinin gerçeğe uygun tanıklık etmesine engel olabilecekse, o işte şüpheli veya sanığın bulunmamasına karar verilebilir.
(4) Bu işlerde hazır bulunmaya hakkı olanlar, işin geri bırakılmasına neden olmamak koşuluyla, işlerin yapılması gününden önce haberdar edilirler.
(5) Şüpheli veya sanık tutuklu ise, hâkim veya mahkeme tarafından ancak zorunlu sayılan hâllerde keşifte hazır bulundurulmasına karar verilebilir.
Hukuki Açıklama
Birinci fıkra, şüpheli, sanık ve mağdur ile bunların müdafii veya vekiline keşifte hazır bulunma hakkı tanır. İkinci fıkra, tanık veya bilirkişinin duruşmada hazır bulunamaması ya da uzaklık nedeniyle bulunmasının güçleşmesi durumunda yapılan dinleme için de aynı katılım kuralını kabul eder.
Üçüncü fıkra, bir tanığın gerçeğe uygun beyanda bulunmasını engelleyebilecek huzur etkisini gidermek amacıyla ilgili işte şüpheli veya sanığın bulunmamasına karar verilmesini mümkün kılar. Bu istisna somut koşullarla değerlendirilmeli; tanığın korunması ile savunmanın dinlemeye etkili biçimde katılabilmesi arasındaki denge gözetilmelidir.
Dördüncü fıkra uyarınca hazır bulunma hakkına sahip kişilere, işlemi ertelemeye yol açmamak kaydıyla, işlem gününden önce haber verilmelidir. Özellikle müdafiye usulüne uygun bildirim yapılmadan keşif gerçekleştirilmesi ve sonuçlarının hükme esas alınması, savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabilir. Keşif tutanağı ve bilirkişi raporunun duruşmada tartışılabilmesi de bu hakkın etkin kullanılmasının parçasıdır.
Beşinci fıkrada, tutuklu şüpheli veya sanığın keşfe getirilmesi hâkim veya mahkemenin zorunluluk değerlendirmesine bağlanmıştır. Bununla birlikte keşfin savunma açısından belirleyici olduğu durumlarda tutuklu sanığın gerekçe gösterilmeden hazır bulundurulmaması, somut yargılama koşullarına göre savunma hakkı ihlali oluşturabilir. Keşifte hazır bulunma ve delillere karşı görüş bildirme olanaklarının kullanılması, ceza yargılamasında müdafi yardımı bakımından da önemlidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 22.04.2025, E. 2025/147, K. 2025/4791
10. Ceza Dairesi 2025/147 E., 2025/4791 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2024/5203 E., 2024/2560 K.
SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti yapma
HÜKÜM: İstinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz istemlerinin esastan reddiyle hükmün onanması
Sanık hakkında kurulan hükmün yapılan ön inceleme neticesinde temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükmü temyiz etmeye hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. Gaziantep 6. Ağır Ceza Mahkemesince sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir.
B. Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesinin yukarıda belirtilen kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan ve re’sen de istinafa tabi olan hükme yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık ve müdafiinin temyiz sebepleri özetle;
1. Suçun unsurlarının oluşmadığına,
2. Mahkûmiyete yeterli delil bulunmadığına,
3. Eylemin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturacağına,
4. Eksik inceleme yapıldığına,
5. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına,
6. Beraat kararı verilmesi gerektiğine,
7. 5237 sayılı TCK’nın 188/4-b maddesinin uygulanmaması gerektiğine,
İlişkindir.
III. GEREKÇE
İlk derece mahkemesince keşif için sanık müdafiine, usulüne uygun tebligat yapılmaksızın keşif yapıldığı anlaşılmakla; 5271 sayılı CMK’nın 83. ve 84. maddeleri gereğince icra edilen ve esaslı yargılama işlemi olan keşifte, sanık müdafiinin hazır bulundurulmaması suretiyle savunma hakkının kısıtlanması hukuka aykırı görülmüştür.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, sanık ve müdafiinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı CMK’nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, diğer yönleri incelenmeksizin oy birliğiyle BOZULMASINA,
Bozma nedeni ile tutukluluk süresi ve tutuklama koşullarında değişiklik bulunmaması karşısında, sanık hakkındaki salıverilme talebinin REDDİNE,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 302/2-a maddesi uyarınca Gaziantep 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
22.04.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 23.12.2024, E. 2022/15085, K. 2024/26404
10. Ceza Dairesi 2022/15085 E., 2024/26404 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2022/1415 E., 2022/1087 K.
2. …
SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti yapma
HÜKÜMLER: Hükümlerin düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞLERİ: Temyiz istemlerinin esastan reddiyle hükümlerin onanması
Sanıklar hakkında kurulan hükümlerin, yapılan ön inceleme neticesinde temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesince, sanıkların uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyetlerine karar verilmiştir.
B. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesinin, yukarıda belirtilen kararı ile sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlerdeki hukuka aykırılık düzeltilerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
A. Sanık … müdafiinin temyiz sebepleri özetle;
1. Suçun unsurlarının oluşmadığına,
2. Delil değerlendirmesinin hatalı yapıldığına,
3. Yeterli delil bulunmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine,
4. Eylemin kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçunu oluşturacağına,
5. Arama kararının hukuka aykırı olduğuna,
B. Sanık … müdafiinin temyiz sebepleri özetle;
1. Yeterli delil bulunmadığına,
2. Hukuka aykırı hükmün bozulması gerektiğine,
İlişkindir.
III. GEREKÇE
1. İlk derece mahkemesince keşif için sanıklar müdafiine, usulüne uygun tebligat yapılmış ise de, tutuklu olan sanıklar hazır edilmeksizin keşif yapıldığı anlaşılmakla; 5271 sayılı CMK’nın 83 ve 84. maddeleri gereğince icra edilen ve esaslı yargılama işlemi olan keşifte, sanıkların hazır bulundurulmaması suretiyle savunma haklarının kısıtlanması,
2. 11.03.2022 tarihli keşifte beyanları alınan [sicil numarası gizlendi] sicil numaralı tutanak mümziinin, keşif sırasında kimlik tespitinin yapılmadığı anlaşılmakla, yeniden yapılacak olan keşifte tutanak tanığının da kimlik tespiti yapılması gerektiğinin gözetilmemesi,
Hukuka aykırı görülmüştür.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, sanıklar müdafilerinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı CMK’nın 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye aykırı olarak, sair yönleri incelenmeksizin oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304/1. maddesi uyarınca Diyarbakır 1. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
23.12.2024 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 20. Ceza Dairesi, 20.11.2019, E. 2019/2468, K. 2019/6370
20. Ceza Dairesi 2019/2468 E. , 2019/6370 K.
Mahkeme : ADANA Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi
Suç : Uyuşturucu madde ticareti yapma
Hüküm: Sanıkları cezalandırılmasına dair Mersin 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 04.12.2018 tarih 2018/550 esas ve 2018/611 karar sayılı istinaf isteminin düzeltilerek esastan reddi
Dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
5271 sayılı CMK’nın 288. ve 294. maddelerinde yer alan düzenlemeler dikkate alınarak, CMK’nın 289. maddesinde sayılan kesin hukuka aykırılık halleri ile sanıklar müdafiilerinin temyiz dilekçelerinde belirttikleri temyiz sebeplerinin CMK 294/2. maddesi kapsamında olduğu ve hükmün hukuki yönüne ilişkin olduğu belirlenerek anılan sebeplere yönelik olarak yapılan incelemede,
Yargılama sürecindeki işlemlerin kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemlerin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eylemlere uyan suç tipi ile yaptırımların aşağıda belirtilen dışında doğru biçimde belirlendiği anlaşıldığından sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
Bölge adliye mahkemesinin bozma ilamından sonra, tensip kararı ile TCK’nın 188/4-b maddesinde belirtilen mesafenin tespiti amacıyla 30.10.2018 tarihinde keşif yapılmasına, keşif gününün sanık müdafilerine bildirilmesine karar verildiği halde sanıklar müdafiilerine tebliğ yapılmadan, tutanak tanıklarından biri hazır edilerek, CMK’nın 84/1-4 maddelerine aykırı şekilde icra edilen keşfin hükme esas alınması; CMK’nın 209/1. maddesi gereğince, keşif tutanağı ve bilirkişi raporu duruşmada okunmasına rağmen sanıklar ve müdafilerinden diyecekleri sorulmadan, yargılamaya devamla savunma haklarını kısıtlayacak şekilde sanıklar hakkında TCK’nın 188/4-b maddesinin uygulanması,
Kanuna aykırı, sanıklar müdafilerinin temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden hükmün BOZULMASINA, hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre göz önüne alınarak sanık … hakkındaki salıverilme istemlerinin reddine, dosyanın Mersin 4.Ağır Ceza Mahkemesi’ne kararın bir örneğinin Adana Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi’ne gönderilmesine 20.11.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 29.05.2025, E. 2025/1935, K. 2025/6214
10. Ceza Dairesi 2025/1935 E., 2025/6214 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2024/2510 E., 2024/2056 K.
SUÇ: Uyuşturucu madde ticareti yapma
HÜKÜM: Hükmün düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: 1. Temyiz isteminin reddi, (sanığın temyiz istemi yönünden)
2. Temyiz isteminin esastan reddiyle hükmün onanması, (sanık müdafiinin temyiz istemi yönünden)
Sanık hakkında kurulan hükmün, yapılan ön inceleme neticesinde temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, sanık müdafiinin temyiz isteminin süresinde olduğu ve temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, sanık müdafiinin temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı; sanığın süresinden sonra temyiz isteminde bulunduğu tespit edilmiştir.
Sanık müdafiinin duruşmalı inceleme talebinin, 5271 sayılı CMK’nın 299/1. maddesi gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. Ankara 24. Ağır Ceza Mahkemesince, sanığın uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan mahkûmiyetine karar verilmiştir.
B. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesinin, yukarıda belirtilen kararı ile sanık hakkında, İlk Derece Mahkemesince kurulan ve re’sen de istinafa tabi olan hükümdeki hukuka aykırılıklar düzeltilerek, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Sanık müdafiinin temyiz sebepleri özetle;
1. Arama ve teşhis işlemlerinin ve cep telefonuna el koyma işleminin hukuka aykırı olduğuna, bu yolla elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağına,
2. [adı gizlendi] kovuşturma aşamasında tanık sıfatıyla dinlenilmeden, eksik araştırma ile karar verildiğine,
3. Sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması açısından, uyuşturucu madde temin ettiğini beyan ettiği şahıslar yeterince araştırılmadan hüküm kurulduğuna,
4. Eylemin sabit olmadığına, beraat kararı verilmesi gerektiğine,
5. Tekerrür hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunmadığına,
6. Sanığın talebine rağmen keşif mahallinde hazır edilmediğine, savunma hakkının kısıtlandığına,
İlişkindir.
III. GEREKÇE
A. Sanık Hakkında Kurulan Hükme Yönelik Sanığın Temyiz İsteminin İncelenmesinde;
Sanık ve müdafiinin yokluğunda verilip, sanığa 03.01.2025 tarihinde usûlüne uygun şekilde tebliğ edilen hükme karşı, sanığın, 5271 sayılı CMK’nın 291/1. maddesinde belirlenen 15 günlük kanunî süre geçtikten sonra 12.02.2025 tarihinde temyiz isteminde bulunulduğu anlaşılmakla, sanığın temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.
B. Sanık Hakkında Kurulan Hükme Yönelik Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi Üzerine Yapılan İncelemede;
İlk Derece Mahkemesinin ve Bölge Adliye Mahkemesinin, eylemin sübutuna ve vasfına, delillerin değerlendirilmesine, temel cezaların alt sınır aşılarak belirlenmesine, 5237 sayılı TCK’nın 188/4-a ve b. bentlerinin uygulanmasına, takdiri indirim yapılmamasına, sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmamasına, tekerrür hükümlerinin uygulanma koşullarının bulunduğuna arama işleminde ve kararında bir hukuka aykırılık bulunmadığına, delillerin hukuka uygun olarak toplandığına ilişkin takdirlerinde ve Bölge Adliye Mahkemesinin sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 188/3-son cümlesinin uygulanması gerektiğine ilişkin eleştirisinde bir isabetsizlik bulunmadığı, eylemin sübutu ve vasfınını tespiti bakımından dosyada yeterli delil bulunduğundan eksik araştırmadan bahsedilemeyeceği, keşfin, sanık müdafiinin katılımıyla tutanak düzenleyen kolluk görevlileri ve tanık … …’in yer göstermesi ve beyanları alınarak yerine getirildiği, sonraki celse sanığa keşif tutanağı ve bilirkişi raporu okunarak ne diyeceğinin sorulduğu anlaşıldığından, savunma hakkı ihlalinden söz edilemeyeceği anlaşılmakla sanık müdafiinin temyiz sebepleri yerinde görülmemiş, hükümde açıklanan gerekçeler, tüm dosya kapsamına göre usul ve yasaya uygun bulunarak, hükümde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir.
IV. KARAR
A. Sanık Hakkında Kurulan Hükme Yönelik Sanığın Temyiz İsteminin İncelenmesinde;
Gerekçe bölümünün (A) bendinde açıklanan nedenle, sanığın temyiz isteminin, aynı Kanun’un 298/1. Maddesi uyarınca, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle REDDİNE,
B. Sanık Hakkında Kurulan Hükme Yönelik Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi Üzerine Yapılan İncelemede;
Gerekçe bölümünün (B) bendinde açıklanan nedenle, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesi kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı CMK’nın 289/1. maddesi ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden; aynı Kanun’un 302/1. maddesi gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,
Hükmolunan ceza miktarı ile tutuklu kalınan süre dikkate alınarak sanık hakkındaki salıverilme talebinin REDDİNE,
Dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304/1. maddesi uyarınca Ankara 24. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 18. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
29.05.2025 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
CMK Madde 83 – Keşif ve CMK Madde 85 – Yer gösterme hükümleri, keşfin yürütülmesi ve ilgili işlemler bakımından birlikte değerlendirilebilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer