CMK Madde 53, tanığa dinlenmeden önce ve duruşma sırasında görevinin öneminin ve yükümlülüklerinin anlatılmasını düzenler. Düzenlemenin amacı, tanığın gerçeği söyleme sorumluluğunu bilmesini ve beyanının usulüne uygun alınmasını sağlamaktır.
CMK Madde 53 – Tanığa görevinin önemini anlatma
Madde 53 – (1) Tanığa;
a) Dinlenmeden önce, gerçeği söylemesinin önemi,
b) Gerçeği söylememesi halinde yalan tanıklık suçundan dolayı cezalandırılacağı,
c) Doğruyu söyleyeceği hususunda yemin edeceği,
d) Duruşmada mahkeme başkanı veya hâkimin açık izni olmadan mahkeme salonunu terk edemeyeceği,
Anlatılır.
CMK Madde 53’ün açıklaması
Tanığa, dinlenmesine başlanmadan önce gerçeği söylemesinin önemi ve gerçeğe aykırı tanıklığın cezai sonuçları açıkça anlatılmalıdır. Doğruyu söyleyeceğine ilişkin yemin yükümlülüğü ile duruşma salonundan ancak mahkeme başkanı veya hâkimin açık izniyle ayrılabileceği de bildirilir. Bu bilgilendirme, yeminin yerine geçmez; yemin ve yeminsiz dinleme konusunda CMK’nın 50, 51 ve 54–56. maddelerindeki kurallar ayrıca uygulanır.
Tanığın kanunen tanıklıktan veya belirli soruları cevaplamaktan çekinme hakkı varsa CMK’nın 45, 46 ve 48. maddelerindeki güvenceler de gözetilmelidir. CMK 53 kapsamındaki açıklamalar yapılmadan alınan beyanın hukuka uygun delil niteliği somut olayda tartışılır. Ayrıca böyle bir beyan nedeniyle yalan tanıklık suçundan sorumluluk değerlendirilirken TCK’nın 272. maddesindeki suçun unsurları ve tanığın usulüne uygun dinlenip dinlenmediği birlikte incelenmelidir.
Bu usul kurallarına aykırılığın tanık beyanına dayanan hükme etkisinin değerlendirilmesi, ceza yargılamasında savunma ve delil incelemesi bakımından önem taşır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2009/7274, K. 2011/6796, T. 23.05.2011
4. Ceza Dairesi 2009/7274 E. , 2011/6796 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi SUÇ: Tehdit HÜKÜM: Hükümlülük Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya görüşüldü: Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede başkaca nedenler yerinde görülmemiştir.
Ancak; 1- Gerekçeli karar başlığında, suç yeri ve zaman diliminin yazılmaması suretiyle CYY.nın 232/2-c madde ve fıkrasına aykırı davranılması, 2- İddianamenin kabul kararı okunmadan duruşmaya başlanılarak CYY.nın 191/1. maddesine aykırı davranılması, 3- Tanıklar dinlenilmeden önce her birine CYY.nın 53. maddesi uyarınca gerçeği söylemesinin önemi, gerçeği söylememesi halinde yalan tanıklık suçundan dolayı cezalandırılabileceği anlatılmadan alınan ifadelerinin, hukuka uygun kanıt niteliğinde olmadığı gözetilmeden, bu tanık ifadelerine dayanılarak hüküm kurulması, Sanığın adli sicil kaydındaki Adana 2. Ağır Ceza Ceza Mahkemesi’nin 2002/400 Esas-2003/66 Karar sayılı ilamı getirtilerek 5237 sayılı TCY.nın 58. maddesi uyarınca koşulları varsa tekerrür hükümlerinin uygulanması gerektiğinin gözetilmemesi, Yasaya aykırı ve sanık …’ın temyiz nedenleri ile tebliğnamedeki düşünce yerinde görüldüğünden HÜKMÜN BOZULMASINA, yeniden yargılama yapılırken 1412 sayılı CYUY.nın 326/son maddesinin gözetilmesine, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 23.05.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 17. Ceza Dairesi, E. 2019/4855, K. 2019/9624, T. 25.06.2019
17. Ceza Dairesi 2019/4855 E. , 2019/9624 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇLAR: Hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali, yalan tanıklık, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması
HÜKÜMLER: Mahkumiyet
Yerel mahkemece sanıklar hakkında hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali, yalan tanıklık, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanımı suçlarından verilen hükümler temyiz edilmekle, başvuruların süresi ve kararların niteliği ile suçların tarihine göre dosya görüşüldü:
I)Sanık … hakkında hırsızlık, konut dokunulmazlığının ihlali ve banka ve kredi kartlarının kötüye kullanımı suçlarından kurulan hükümlerin temyiz incelemesinde;
Sanık …’in müşteki …’nin evinden çalmış olduğu farklı kredi kartı ve bankamatik kartlarıyla farklı zamanlarda aynı müştekiye yönelik birden fazla banka ve kredi kartlarının kötüye kullanımı suçunu işlemiş olduğu sabit olmasına rağmen hakkında TCK’nun 43. maddesi hükümleri gereğince cezasından artırım yapılmaması ve sanık …’in adli sicil kayında yer alan ve en ağır ilam niteliğinde olan Karşıyaka 3. Asliye Ceza Mahkemesinin 2001/770 Esas ve 2003/447 Karar sayılı 23/11/2004 kesinleşme tarihli 765 sayılı TCK’nun 493/1, maddesi uyarınca 5 yıl 1 gün hapis cezasına ilişkin ilamı yerine, Karşıyaka 5. Asliye Ceza Mahkemesinin 2005/387 Esas ve 2006/883 Karar sayılı ve suç tarihinden sonra 24/01/2013 tarihinde kesinleşen TCK’nun 142/1-b maddesi uyarınca 2 yıl hapis cezasına ilişkin ilamının TCK’nun 58. maddesi uyarınca tekerrür uygulamasına esas alınması, aleyhe temyiz olmadığından ve Anayasa Mahkemesinin hükümden sonra 24/11/2015 tarihli ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 08/10/2015 tarihli, 2014/140 Esas ve 2015/85 sayılı kararı ile TCK’nun 53. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendine yönelik olarak vermiş olduğu iptal kararlarının kapsam ve içerik itibariyle infaz aşamasında mahallinde gözetilebileceğinden, bozma sebebi yapılmamıştır.
Dosya ve yargılamanın yenilenmesi üzerine yapılan duruşma tutanakları içeriğine, toplanıp karar yerinde incelenerek tartışılan hukuken geçerli ve elverişli kanıtlara, gerekçeye ve hakimin takdirine göre, sanık …’in temyiz nedenleri yerinde görülmemiş olduğundan reddiyle, eleştiriler dışında usul ve kanuna uygun bulunan hükümlerin tebliğnameye uygun olarak ONANMASINA,
II)Sanık … hakkında yalan tanıklık suçundan kurulan hükmün temyiz incelemesinde;
Sanık …’in 28/05/2008 tarihli duruşmada tanık sıfatı ile beyanı alındığı sırada CMK’nun 48. maddesi kapsamında çekinme hakkının hatırlatılmamış olması, CMK’nun 53/1-b bendi gereğince “Gerçeği söylememesi halinde yalan tanıklık suçundan dolayı cezalandırılacağının” anlatılmamış olması karşısında; tanıklığın hakları, sonuçları ve müeyyidelerinin CMK’da düzenlenen usule uygun bir şekilde hatırlatılmadan tanık olarak dinlenilmiş olması, bu şekilde alınan beyanlarına dayanılarak TCK’nun 272. maddesi gereğince mahkumiyet hükmü kurulamayacağı gözetilmeden atılı suçtan sanığın beraati yerine yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık …’in temyiz nedenleri bu bakımdan yerinde görülmüş olduğundan, hükmün açıklanan nedenle tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, 25/06/2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2022/5961, K. 2023/10743, T. 26.12.2023
8. Ceza Dairesi 2022/5961 E. , 2023/10743 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2021/237 E., 2021/346 K.
SUÇ: Yalan tanıklık
HÜKÜM: Akçaabat 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 07.11.2019 tarihli mahkumiyet kararının kaldırılarak sanığın beraatine
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz başvurusunun esastan reddi ile hükmün onanması
İlk Derece Mahkemesince verilen hükme yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1.Sanıklar hakkında Akçaabat Cumhuriyet Başsavcılığının 22.10.2018 tarihli iddianamesi ile yalan tanıklık suçundan cezalandırılması talebiyle kamu davası açılmıştır.
2.Akçaabat 2. Asliye Ceza Mahkemesinin, 07.11.2019 tarihli kararı ile sanıklar hakkında yalan tanıklık suçundan 2 yıl 6 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
3. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi’nin, 03.06.2021 tarihli kararı ile sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanıkların istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek sanıkların mahkumiyetine ilişkin kararın kaldırılmasına ve sanıkların beraatine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Katılan vekilinin temyiz isteği; sanıkların mahkemede beyanları alınırken tanıklıktan çekilme hakları hatırlatılmasına rağmen bilerek gerçek olmayan beyanlarda bulunduklarına, katılanın ceza alması amacını taşıyarak hareket ettiklerine, kararın usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğine ilişkindir.
III. OLAY VE OLGULAR
A)İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
Sanıkların, katılanın başka bir suçtan yargılandığı davada tanık sıfatıyla dinlenirken gerçeğe aykırı beyanlarda bulunmak suretiyle atılı suçu işledikleri iddiasıyla açılan kamu davasında yapılan yargılama sonunda sanıkların yalan tanıklık suçundan mahkumiyetlerine karar verilmiştir.
B) Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Mahkemece usulüne uygun alınan bir tanık beyanı bulunmadığından, sanıkların mahkeme huzurunda vermiş oldukları beyanlar açısından yalan tanıklık suçunun unsurları itibariyle oluşmayacağı gerekçesiyle sanıklar hakkında beraat kararı verilmiştir.
IV. GEREKÇE
1.5271 sayılı Kanun’un 54. maddesinin ikinci fıkrasına göre soruşturma evresinde usulüne uygun olarak tanık dinlemeye yetkili tek merciin Cumhuriyet Savcılığı olduğu, bu bakımdan sanık …’nin kollukta bilgi sahibi sıfatıyla verdiği ifadelerin yalan tanıklık suçunu oluşturmayacağı, yine sanıkların katılanın yargılandığı Akçaabat 1. Asliye Ceza Mahkemesinde tanık sıfatıyla verdikleri yeminsiz beyanları öncesinde 5271 sayılı Kanun gereği hatırlatılması zorunlu bulunan tanıklığın önem ve sonuçlarının anlatılmaması da dikkate alındığında; Mahkemece usulüne uygun şekilde alınmış bir tanık beyanından söz edilemeyeceği, dolayısıyla sanıkların ilgili mahkeme huzurunda vermiş oldukları beyanlar açısından yalan tanıklık suçunun unsurları itibariyle oluşmayacağı anlaşıldığından, Mahkemece kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
2. Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, Mahkemenin yargılama sonuçlarına uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dava dosyası içeriğine göre, katılan vekilinin yerinde görülmeyen temyiz sebeplerinin reddine karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
V. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenle Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 03.06.2021 tarihli kararında katılan vekilince öne sürülen temyiz sebepleri ve 5271 sayılı Kanun’un 289 uncu maddesinin birinci fıkrası ile sınırlı olarak yapılan temyiz incelemesi sonucunda hukuka aykırılık görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin birinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle TEMYİZ İSTEMİNİN ESASTAN REDDİ İLE HÜKMÜN ONANMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca Akçaabat 2. Asliye Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 26.12.2023 tarihinde karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
CMK Madde 48 – Kendisi veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinme ve CMK Madde 54 – Tanıklara yemin verilmesi hükümleri de tanık dinleme usulüyle doğrudan ilgilidir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer