CMK Madde 87, adlî otopsinin yapılma biçimini, işlemi gerçekleştirecek hekimleri ve Cumhuriyet savcısının hazır bulunmasını düzenler. Ayrıca otopsinin kapsamı, öleni tedavi etmiş hekimin konumu, gömülü cesedin mezardan çıkarılması ve görüntülerin kayda alınması bu maddede belirlenmiştir.
Otopsi
Madde 87 – (1) Otopsi, Cumhuriyet savcısının huzurunda biri adlî tıp, diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri pratisyen iki hekim tarafından yapılır. Müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir. Zorunluluk bulunduğunda otopsi işlemi bir hekim tarafından da yapılabilir; bu durum otopsi raporunda açıkça belirtilir.
(2) Otopsi, cesedin durumu olanak verdiği takdirde, mutlaka baş, göğüs ve karnın açılmasını gerektirir.
(3) Ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiş olan tabibe, otopsi yapma görevi verilemez. Ancak, bu tabibin otopsi sırasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir.
(4) Gömülmüş bulunan bir ceset, incelenmesi veya otopsi yapılması için mezardan çıkarılabilir. Bu husustaki karar, soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Mezardan çıkarma kararı, araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecekse ve ulaşılması da zor değilse ölünün bir yakınına derhâl bildirilir.
(5) Yukarıdaki fıkralarda sözü edilen işlemler yapılırken, cesedin görüntüleri kayda alınır.
CMK Madde 87’nin açıklaması
Otopsi, ölümün nedenini ve ölümle bağlantılı tıbbî bulguları araştıran adlî incelemedir. CMK 86’daki ölünün adlî muayenesinden farklı olarak, cesedin durumu elverdiği ölçüde baş, göğüs ve karın boşluklarının açılmasını içerir. Yalnız dış muayene yapılması, kanunun öngördüğü otopsinin yerine kendiliğinden geçmez.
İşlem Cumhuriyet savcısının huzurunda ve kanunda belirtilen nitelikte iki hekim tarafından gerçekleştirilir. Tek hekimle otopsi ancak zorunlu hâlde mümkündür; bu zorunluluğun raporda açıkça gösterilmesi gerekir. Müdafi veya vekilin getirdiği hekim de işlemde hazır bulunabilir. Bu katılım, ölümle ilgili ceza soruşturmalarında delillerin savunma açısından incelenmesi bakımından önem taşır.
Ölümünden hemen önceki hastalığı sırasında öleni tedavi eden hekim otopsi yapmak üzere görevlendirilemez. Bununla birlikte incelemeye katılarak hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir. Düzenleme, otopsiyi yapan hekimlerin bağımsız değerlendirme yapmasını sağlarken önceki tedaviye ilişkin bilginin alınmasına olanak tanır.
Gömülmüş cesedin çıkarılmasına soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme karar verir. Araştırmanın amacını tehlikeye düşürmeyecek ve ulaşılması zor olmayacaksa karar ölünün bir yakınına derhâl bildirilir. Otopsi ve maddede belirtilen diğer işlemler sırasında cesedin görüntülerinin kayda alınması zorunludur. Otopsi raporunun ölüm nedenini kesinleştirmediği durumlarda, mevcut bulguların ve tamamlayıcı incelemelerin değerlendirilmesi gerekir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay kararları
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 01.07.2025, E. 2025/2676, K. 2025/5342
1. Ceza Dairesi 2025/2676 E., 2025/5342 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2023/958 E., 2023/1033 K.
SUÇ: Kasten öldürme
HÜKÜMLER: İstinaf başvurularının esastan reddi kararı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Temyiz istemlerinin esastan reddi ile hükmün onanmasına, bozma
İlk Derece Mahkemesince sanıklar hakkında kasten öldürme suçundan kurulan mahkumiyet hükümlerine yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 286/1.maddesi uyarınca temyiz edilebilir olduğu, 260/1.maddesi gereği temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, 291/1.maddesi gereği temyiz istemlerinin süresinde olduğu, 294/1.maddesi gereği temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298/1. maddesi gereği temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.
Sanıklar müdafilerinin duruşmalı inceleme taleplerinin, 7079 sayılı Kanun’un 94. maddesiyle değişik 5271 sayılı Kanun’un 299/1. maddesi gereği takdîren reddine karar verilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. İstanbul 31. Ağır Ceza Mahkemesinin, 06.04.2023 tarihli ve 2022/135 Esas, 2023/131 Karar sayılı kararı ile; sanıklar hakkında; maktule yönelik kasten öldürme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 81/1 ve 53. maddeleri uyarınca ayrı ayrı müebbet hapis cezaları ile cezalandırılmalarına ve hak yoksunluklarına, karar verilmiştir.
2. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 14.09.2023 tarihli ve 2023/958 Esas, 2023/1033 Karar sayılı kararı ile sanıklar hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükümlere yönelik katılan vekili ve sanıklar müdafilerinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanun’un 280/1.a maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ SEBEPLERİ
A. Katılan Vekilinin Temyiz Sebepleri
Suç vasfına,
B. Sanık [Adı çıkarıldı] Müdafiinin Temyiz Sebepleri
Eksik inceleme yapıldığına, suç vasfına, haksız tahrik ve takdiri indirim hükümlerinin uygulanması gerektiğine, suçun işlenmediğine,
C. Sanık [Adı çıkarıldı] Müdafiinin Temyiz Sebepleri
Suçun işlenmediğine, suç vasfına, meşru savunma hükümlerinin uygulanması gerektiğine, ilişkindir.
III. GEREKÇE
1. Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin açıkça gösterildiği, eylemin sanıklar tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, meşru savunmaya ilişkin yasal unsurların oluşmadığı, maktulden sanıklara yönelen haksız bir davranışın bulunmadığı, takdiri indirimin Mahkemenin takdir yetkisi kapsamında, sanık … yönünden yasal, yerinde ve yeterli gerekçelerle uygulanmamasına karar verildiği anlaşıldığından anılan temyiz sebeplerinin incelenmesinde bozma nedenleri dışında hükümlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
2. Dosya kapsamına göre; maktulün sanıklar tarafından darp edilmesi üzerine tedavi gördüğü hastanede yaklaşık 6 ay sonra hayatını kaybettiği, ölümünün ardından yapılan ölü muayene işleminde, görevli adli tıp uzmanı tarafından ölüm sonucunun kafa kemikleri kırığı, beyin doku hasarı ve sonrasında gelişen septisemi olduğunun belirlenmesi nedeniyle, klasik otopsi yapılmadan defin izni düzenlendiği anlaşılmakla;
Adli vaka sonucu gerçekleşen tüm ölüm olaylarında, suç vasfının belirlenebilmesi adına ölüme neden olan darbelerin yerleri ile ölüme neden olan tıbbi nedenin tam ortaya çıkarılabilmesi ve ölüme neden olan gözle görülemeyen başkaca bir nedenin var olup olmadığının açıklığa kavuşturulabilmesi adına klasik otopsi yapılması kanuni bir zorunluluk olmakla birlikte zaruri bir durumdur. Buna göreöncelikli olarak; maktulün cesedi üzerinde klasik otopsi yapılıp yapılmadığının tespiti, yapılmışsa otopsi tutanağı ve raporunun dosya arasına alınması, yapılmamışsa; maktulün yaralı olarak kaldırıldığı hastaneden ve sonrasında nakil olduğu Yeni Yüzyıl Üniversitesi Gaziosmanpaşa Hastanesi’nden, maktule ait tüm tedavi evrakları ile birlikte bilhassa bütün tomografi görüntüleri ve raporlarının temin edilerek, Adli Tıp 1. İhtisas Kuruluna gönderilmesi, maktulün kafatasında tıbbi bir zorunluluk olarak kraniektomi işlemi dışında, darba bağlı bir kırık olup olmadığının ve darp eylemi ile ölüm sonucu arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığı hususunda rapor aldırılması ve tüm bunların sonucuna göre suç vasfına ilişkin değerlendirme yapılması yerine, yazılı şekilde eksik inceleme sonucu hükümler kurulması, hukuka aykırı bulunmuştur.
2. Kovuşturma aşamasında, olayın oluşumuna ilişkin samimi beyanlarda bulunan, olayın tüm gerçekliği ile, bilhassa kendi eylemi yönünden ortaya çıkmasını sağlayan sanık … hakkında 5237 sayılı Kanun’un 62. maddesi uyarınca takdiri indirim yapılmaması suretiyle, fazla ceza tayini hukuka aykırı bulunmuştur.
IV. KARAR
Gerekçe bölümünün (2 ve 3) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle, katılan vekili ve sanıklar müdafilerinin temyiz istemleri yerinde görüldüğünden, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin, 14.09.2023 tarihli ve 2023/958 Esas, 2023/1033 Karar sayılı kararının eksik inceleme ve sanık … yönünden takdiri indirim hükümlerinin uygulanması yönlerinden 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi gereği, Tebliğname’ye kısmen uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2-a maddesi uyarınca İstanbul 31. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,
01.07.2025 tarihinde karar verildi.
Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 04.06.2013, E. 2012/6687, K. 2013/6122
5. Ceza Dairesi 2012/6687 E. , 2013/6122 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇ: Görevi kötüye kullanma
HÜKÜM: Beraet
Mahalli mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle dosya incelenerek, gereği düşünüldü:
26/07/2009 günü O yer C.Savcısı tarafından ölenler üzerinde yapılan işlemin, CMK’nın 87. maddesi kapsamındaki bir otopsi işlemi olmayıp, aynı Kanunun 86. maddesi kapsamında kalan ölü muayene işlemi olması ve söz konusu maddede “öleni tedavi eden tabibin otopsi sırasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir” şeklinde bir hükme yer verilmemesi, O yer C.Savcısı tarafından verilen, otopsi odasında hazır olma ve ilk muayene evraklarının teslim edilmesi şeklindeki sözlü talimatların CMK’nın 161/3. maddesi anlamında kolluğa verilen bir talimat niteliğinde de olmayıp aynı maddenin 4. fıkrası kapsamında kaldığı, bu nedenle adli kolluk görevlisi olmayan sanık doktordan ancak yazılı şekilde bilgi istenebileceği veya CMK’nın 43 ve devamı maddelerinde belirtilen usule göre tanık sıfatıyla çağrılmasının mümkün olması karşısında, tebliğnamedeki bozma düşüncesine iştirak edilmemiştir.
Delilleri takdir ve gerekçesi gösterilmek suretiyle verilen beraet hükmü usul ve kanuna uygun olduğundan yerinde görülmeyen O yer C. Savcısının temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 04/06/2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 15.05.2019, E. 2017/5968, K. 2019/6237
12. Ceza Dairesi 2017/5968 E. , 2019/6237 K.
Mahkemesi :Asliye Ceza Mahkemesi
Suç: Taksirle öldürme
Hükümler: 1-Sanık … hakkında: TCK’nın 85/1, 62, 51/1-3, 51/7-8. maddeleri gereğince mahkumiyet
2-Sanık … hakkında: TCK’nın 85/1, 62, 51/1-3, 51/7-8. maddeleri gereğince mahkumiyet
3-Sanık … hakkında: TCK’nın 85/1, 62, 53. maddeleri gereğince mahkumiyet
Taksirle öldürme suçundan sanıkların mahkumiyetine ilişkin hüküm, sanıklar müdafii tarafından temyiz edilmekle dosya incelenerek gereği düşünüldü:
Sanıklar … ve …’ın yetkilileri olduğu, sanık …’in ise üretim ve laboratuvar yetkilisi olduğu boya şirketinin üretim bölümünde çalışan mağdur …’in boya kazanını temizlemek üzere kazanın içerisine girip boya sökücü olarak kullanılan kimyasal maddeler ile kazanı temizlediği sırada kimyasal maddelerin verdiği etki ile zehirlenerek komaya girdiği, kaldırıldığı hastanede ölmesi ile sonuçlanan olayda;
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, sanıklar müdafinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;
1-…’e ait otopsi raporunda, kişinin ölüm nedeni hakkında tedavi gördüğü hastaneye ait tıbbi belgeler, olay yeri rapor ve fotoğrafları içerir adli tahkikat dosyası ile birlikte Adli Tıp Kurumu Birinci Adli Tıp İhtisas Kurulundan görüş alınmasının uygun olduğunun belirtilmesine rağmen, kesin ölüm sebebi netleştirilmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması,
2-TCK’nın 50. maddesinin sanıklar hakkında uygulanıp uygulanmamasına karar verilirken sanığın, kişiliği, sosyal ve ekonomik durumu, suçun işlenmesindeki özellikler nazara alınarak, dosyaya yansıyan bilgi ve kanıtlar isabetle değerlendirilip, denetime olanak verecek ve somut gerekçeler de gösterilmek suretiyle takdir hakkının kullanılmasının gerektiği, dosya içeriğine göre; yargılama sırasındaki olumlu hal ve davranışları lehlerine değerlendirilerek cezalarında TCK’nın 62. maddesi gereğince indirim uygulanan, müdafiilerinin 08.07.2014 tarihli dilekçe ile lehe hükümlerin uygulanılmasını talep ettiği sanıklar hakkında TCK’nın 50/4 maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının karar yerinde tartışılmaması suretiyle CMK’nın 230/1-d maddesine aykırı davranılması,
3-Katılan vekilinin UYAP sisteminden temin edilen 16.10.2017 tarihli dilekçe ile mağduriyetleri giderilmiş olduğundan ve tazminat davası bakımından sulh protokolü imzalandığından sanıklar hakkındaki şikayetlerinden vazgeçtiklerini beyan etmesi karşısında; suç tarihinde sabıkasız sanık … hakkında “katılanın maddi ve manevi zararlarının giderilmemiş olması” gerekçesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına yer olmadığına karar verildiği hususu da dikkate alındığında mahkemece 5271 sayılı CMK’nın 231. maddesinde sayılan nesnel (objektif) ve öznel koşulların değerlendirilip “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenlemenin sanık … hakkında uygulanıp uygulanmaması hususunun yeniden tayin ve takdirinde zorunluluk bulunması,
4-TCK’nın 53/1. maddesindeki hak yoksunluklarının taksirli suçlarda uygulama olanağı bulunmadığı gözetilmeden taksirle yaralama suçundan hüküm kurulurken anılan madde ile sanık … hakkında hak yoksunluğuna hükmedilmesi,
Kanuna aykırı olup, sanıklar müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi gereğince sair yönleri incelenmeksizin isteme aykırı olarak BOZULMASINA; aynı Kanunun 326/son maddesi uyarınca ceza miktarı yönünden sanıklar … ve …’ın kazanılmış haklarının saklı tutulmasına, 15.05.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK şerhleri
- CMK Madde 86 – Ölünün kimliğini belirleme ve adlî muayene
- CMK Madde 88 – Yeni doğanın cesedinin adlî muayenesi veya otopsi
- CMK Madde 89 – Zehirlenme şüphesi üzerine yapılacak işlem
Yazar: Avukat Fatih Sefer