CMK 64, ceza muhakemesinde bilirkişi olarak görevlendirilebilecek kişilerin hangi listelerden seçileceğini ve liste dışı görevlendirme koşullarını düzenler. Resmî bilirkişilerin önceliği, belirli kamu görevlilerinin atanamaması ve bilirkişilerin yemin usulü de bu maddede belirlenmiştir.
CMK Madde 64 – Bilirkişi olarak atanabilecekler
Madde 64 – (1) (Değişik: 3/11/2016-6754/43 md.) Bilirkişiler, bölge adliye mahkemelerinin yargı çevreleri esas alınmak suretiyle bilirkişilik bölge kurulu tarafından hazırlanan listede yer alan kişiler arasından seçilir. Ancak, kendi bölge listesinde ilgili uzmanlık alanında bilirkişi olmasına rağmen, diğer bir bölgedeki bilirkişinin, görevlendirme yapılan yere daha yakın bir mesafede bulunması durumunda, bu listeden de görevlendirme yapılabilir.
(2) (Değişik: 3/11/2016-6754/43 md.) Bölge kurulunun hazırladığı listede bilgisine başvurulacak uzmanlık dalında bilirkişi bulunmaması hâlinde, diğer bölge kurullarının listelerinden, burada da bulunmaması hâlinde, Bilirkişilik Kanununun 10 uncu maddesinin (d), (e) ve (f) bentleri hariç birinci fıkrasında yer alan şartları da taşımak kaydıyla listelerin dışından bilirkişi görevlendirilebilir. Listelerin dışından görevlendirilen bilirkişiler, bölge kuruluna bildirilir.
(3) Kanunların belirli konularda görevlendirdiği resmî bilirkişiler öncelikle atanırlar. Ancak kamu görevlileri, bağlı bulundukları kurumla ilgili davalarda bilirkişi olarak atanamazlar.
(4) (Mülga: 3/11/2016-6754/43 md.)
(5) Listelere kaydedilen bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulu veya bulunduğu yer il adlî yargı adalet komisyonu huzurunda “Görevimi adalete bağlı kalarak, bilim ve fenne uygun olarak, tarafsızlıkla yerine getireceğime namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.” sözlerini tekrarlayarak yemin ederler. Bu bilirkişilere görevlendirildikleri her işte yeniden yemin verilmez.
(6) Listelerde yer almamış bilirkişiler, görevlendirildiklerinde kendilerini atamış olan merci huzurunda yukarıdaki fıkrada öngörülen biçimde yemin ederler. Yeminin yapıldığına ilişkin tutanak hâkim veya Cumhuriyet savcısı, zabıt kâtibi ve bilirkişi tarafından imzalanır.
(7) Engel bulunan hâllerde yemin yazılı olarak verilebilir ve metni dosyaya konulur. Ancak bu hâle ilişkin gerekçenin kararda gösterilmesi zorunludur.
Madde 64’ün Açıklaması
Bilirkişi seçiminin temel kaynağı, görevlendirmeyi yapan yargı çevresi için bilirkişilik bölge kurulunca oluşturulan listedir. İlgili uzmanlık alanında kendi bölgesinde bilirkişi bulunduğu hâlde başka bölgenin listesinden seçim yapılabilmesi, diğer bölgedeki bilirkişinin görevlendirme yerine daha yakın olması koşuluna bağlıdır.
Kendi bölge listesinde gerekli uzmanlıkta bilirkişi yoksa diğer bölge kurullarının listelerine başvurulur. Bu listelerde de uzman bulunmaması durumunda, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasında sayılan koşullardan (d), (e) ve (f) bentleri dışındakiler aranarak liste dışından görevlendirme yapılabilir; bu görevlendirme bölge kuruluna bildirilir. Kanunen belirli konularda görevli resmî bilirkişiler önceliklidir; bir kamu görevlisi, bağlı olduğu kurumla ilgili davada bilirkişi olarak atanamaz.
Listeye kayıtlı bilirkişi, kayıt kapsamında önceden yemin ettiğinden her dosyada yeniden yemin etmez. Liste dışından seçilen bilirkişiye ise görevlendiren merci önünde yemin ettirilir ve tutanak düzenlenir. Engel nedeniyle yazılı yemin alınması ancak bunun gerekçesi kararda gösterilerek mümkündür. Bilirkişinin seçildiği listenin ve gerekli yemin işleminin dosyadan belirlenebilmesi, bilirkişi görevlendirmesine ilişkin savunma itirazının somut olgulara dayandırılmasına yardımcı olur.
6754 sayılı Kanun’un 2016 değişikliğiyle bilirkişi seçimine ilişkin eski il adlî yargı adalet komisyonu listelerinin yerini bölge kurulu listeleri almıştır. Bu nedenle eski tarihli kararların listeyi düzenleyen makam hakkındaki ifadeleri yürürlükteki seçim sistemiyle karıştırılmamalı; buna karşılık CMK 64’ün beşinci ve altıncı fıkralarındaki yemin ayrımı gözetilmelidir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
Seçilmiş Yargıtay Kararları
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 28.11.2013, E. 2013/21938, K. 2013/42753
3. Ceza Dairesi 2013/21938 E. , 2013/42753 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi HÜKÜM: Mahkumiyet Dairemizin, 06/06/2013 tarih 2012/28397 esas, 2013/23813 sayılı hükme esas alınan bilirkişinin 16/3/2011 havale tarihli ek raporu için yeminin yaptırılmamak veya önceki yemini hatırlatılmamak suretiyle 5271 sayılı CMK’nin 64. maddesine muhalefet edilmesi nedeniyle sair yönleri incelenmeyen hükmün bozulması kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 17/7/2013 tarih 2011/261527 sayılı itiraznamesi ile, ek raporu düzenleyen bilirkişinin 2011 yılına ait Balıkesir ili bilirkişiler listesinde yer alması karşısında 5271 sayılı Kanun’un 64. maddesinin 5. fıkrası gereğince, listede yer alan bilirkişilere yemin verilmesine gerek bulunmadığından, bilirkişi [adı gizlendi]’a yemin verdirilmemesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığından dava dosyasının esastan incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi talebiyle dosyanın Dairemize gönderilmesi üzerine yapılan incelemede ; Gereği görüşülüp düşünüldü ;
1) Yerinde görülen Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazının kabulüne,
2) Dairemizin 6/6/2013 tarih 2012/28397 esas, 2013/23813 karar sayılı bozma kararının kaldırılmasına;
3) Dosyanın yapılan incelemesinde; Yapılan yargılamaya, toplanan ve karar yerinde açıklanan delillere, mahkemenin kovuşturma sonucunda oluşan inanç ve takdirine, gösterilen gerekçeye ve uygulamaya göre sanık … müdafii, katılan idare vekilinin temyiz itirazlarının reddiyle hükmün ONANMASINA, 28/11/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 21.01.2013, E. 2010/4822, K. 2013/5359
7. Ceza Dairesi 2010/4822 E., 2013/5359 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ: 4926 sayılı kanuna muhalefet
HÜKÜM: Sanıkların hükümlülüklerine ve müsadereye
Yerel mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle; başvurunun nitelik, ceza türü, süresi ve suç tarihine göre dosya okunduktan sonra Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
1-4926 sayılı yasanın 34.maddesi uyarınca soruşturma sırasında tebliğ edilen önödeme önerisine esas alınan CİF değerin davada taraf olan gümrük idaresince belirlenmiş olması karşısında, yapılan önödeme önerisinin usulüne uygun olmadığı dikkate alınıp, öncelikle dava konusu muhabbet kuşları ile köpeklerin cinsleri araştırılarak tespit edildiği takdirde belirlenen cinslerine nazaran, tespit edilememesi halinde en düşük miktara nazaran konusunda uzman bilirkişi ya da bilirkişilere hayvanların CİF değerlerinin saptanması ve bu değere itibarla ilgili gümrük idaresine gümrüklenmiş değerin hesaplattırılması ve usulüne uygun şekilde sanıklara yeniden önödeme önerisinde bulunulması suretiyle sonucuna göre hukuki durumunun takdiri gerektiğinin düşünülmemesi,
Kabule göre de;
2-13.02.2007 günlü duruşmada CMK. listesinde konunun uzmanı bulunmadığından bahisle re’sen bilirkişi olarak tayin edilen …’in yemini yaptırılmadan düzenlediği raporun hükme esas alınması,
Yasaya aykırı, sanıklar … ve … müdafii ile sanıklar …, … ve …’ın temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA, 21.01.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 20.09.2017, E. 2014/48994, K. 2017/20125
4. Ceza Dairesi 2014/48994 E. , 2017/20125 K.
MAHKEMESİ :Sulh Ceza Mahkemesi
SUÇLAR: Tehdit, hakaret
HÜKÜMLER: Mahkumiyet
Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1- Sanığın aşamalarda, “ayrı yaşadığım eski eşim olan müşteki bana çocuklarımı göstermiyordu” biçimindeki savunması karşısında, olayın çıkış sebebi ve gelişimi üzerinde durularak sanık lehine haksız tahrik hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılmaması,
2- Hükmün sadece bilirkişi raporuna dayanılarak verildiği dikkate alındığında; ismi ve imzası el yazısı ile yazılan raporda bulunmayan bilirkişinin İl Adli Yargı Adalet Komisyonu tarafından düzenlenen listede yer alan bilirkişiler arasından atanıp atanmadığının belirtilmemesi ve anılan listede yer alan bilirkişiler arasından atanmamış ise, yemininin yaptırılmaması, yaptırılmış ise, buna ilişkin tutanağın dosyaya konulmaması suretiyle 5271 sayılı CMK’nın 63 ve 64. maddelerine aykırı davranılması,
3- Kabule göre de ; 02/12/2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 6763 sayılı Kanunun 34. maddesiyle değişik 5271 sayılı CMK’nın 253. maddesi ve maddeye eklenen fıkraya göre uzlaşma hükümleri yeniden düzenlenmiş ve sanığa isnat edilen TCK’nın 106/1. maddesinin 1. cümlesi kapsamındaki tehdit suçunun uzlaştırma kapsamında bulunduğu, hakaret suçu yönünden ise uzlaşma önerisinin yapıldığı tarihte 5271 sayılı CMK’nın 253/3. maddesinde engel bulunduğu gözetilerek, yeni düzenleme karşısında bu suç yönünden de uzlaşma önerisinde bulunulması gerektiği anlaşılmış olmakla, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 2 ve 7. maddeleri de gözetilerek, uzlaştırma işlemi uygulanarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun bu kapsamda tekrar değerlendirilip belirlenmesinde zorunluluk bulunması,
Bozmayı gerektirmiş, sanık … ve O Yer Cumhuriyet Savcısının temyiz itirazları bu nedenle yerinde görülmüş olduğundan, diğer yönleri incelenmeksizin HÜKÜMLERİN 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın esas/hüküm mahkemesine gönderilmesine, 20.09.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
Bilirkişi incelemesine başvurulma ve bilirkişinin atanmasına karar verilmesi bakımından CMK Madde 63 – Bilirkişinin atanması hükmü de incelenebilir.
Yazar: Avukat Fatih Sefer