CMK Madde 70, bilirkişinin hangi sebeplerle görevinden çekinebileceğini düzenler. Tanıklıktan çekinmeyi gerektiren nedenler bilirkişiler için de geçerlidir. Bilirkişi, bunların dışında kalan geçerli sebeplerle de görüş bildirmekten çekinebilir.
CMK Madde 70 – Bilirkişilikten çekinme, bilirkişi olarak dinlenemeyenler
Madde 70 – (1) Tanıklıktan çekinmeyi gerektirecek sebepler bilirkişiler hakkında da geçerlidir. Bilirkişi, geçerli diğer sebeplerle de görüş bildirmekten çekinebilir.
Hukuki Açıklama
Madde, bilirkişiye tanıklara tanınan çekinme sebeplerinden yararlanma imkânı verir. Bu kapsamda CMK 45’te düzenlenen şüpheli veya sanıkla belirli yakınlık ilişkileri, CMK 46’daki mesleki sır kapsamındaki bilgiler ve CMK 48’deki kişinin kendisini veya kanunda gösterilen yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorular bakımından tanınan çekinme güvencesi, niteliğine uygun düştüğü ölçüde bilirkişilikte de dikkate alınır.
Kanundaki “geçerli diğer sebepler” ifadesi, çekinmenin yalnız tanıklığa ilişkin nedenlerle sınırlı olmadığını gösterir. Görevi yerine getirmeyi ciddi biçimde engelleyen sağlık sorunu, inceleme konusunun bilirkişinin uzmanlık alanı dışında kalması veya somut başka bir engel, durumun özelliklerine göre çekinme nedeni olabilir. İleri sürülen sebebin geçerliliği, görevlendirmeyi yapan merci tarafından somut olarak değerlendirilmelidir.
Bilirkişinin kendisinin çekinmesi, CMK 69’da düzenlenen bilirkişinin reddinden farklıdır. Ret, kanunda belirtilen kişilerin bilirkişiye yönelik başvurusudur; çekinme ise bilirkişinin görüş bildirmemesini haklı kılan nedeni ileri sürmesidir. Geçerli çekinme sebebi nedeniyle görevin yürütülememesi hâlinde incelemenin başka bir bilirkişiyle tamamlanması gündeme gelir.
Usulüne uygun çağrıldığı hâlde geçerli sebep bulunmaksızın gelmeyen veya yeminden, oy ve görüş bildirmekten kaçınan bilirkişi hakkında CMK 71 uyarınca CMK 60’ın birinci fıkrasındaki gider ve disiplin hapsi hükümleri uygulanabilir; durum bilirkişilik bölge kuruluna bildirilir. Bu sonuçlar, CMK 70 kapsamında haklı çekinme sebebinin varlığı değerlendirilmeden uygulanmamalıdır. Ceza yargılamasında bilirkişi incelemesine ilişkin hukuki değerlendirme, çekinme sebebinin ve incelemenin usulüne uygun yürütülmesinin gözetilmesini de kapsar.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
İlgili CMK Şerhleri
- CMK Madde 45 – Tanıklıktan çekinme
- CMK Madde 46 – Meslek ve sürekli uğraşıları sebebiyle tanıklıktan çekinme
- CMK Madde 48 – Kendisi veya yakınları aleyhine tanıklıktan çekinme
- CMK Madde 69 – Bilirkişinin reddi
- CMK Madde 71 – Görevini yapmayan bilirkişi hakkındaki işlem
Yazar: Avukat Fatih Sefer