CMK Madde 54, tanıklara yemin verilmesinin zamanını ve soruşturma evresindeki yetkili makamı düzenler. Kural, her tanığın dinlenmeden önce ayrı ayrı yemin etmesidir. Kanunun öngördüğü hâllerde yemin, tanıklığın sonuna bırakılabilir.
Tanıklara yemin verilmesi – CMK Madde 54
(1) Tanıklar, tanıklıktan önce ayrı ayrı yemin ederler. Gerektiğinde veya bir kimsenin tanık sıfatıyla dinlenilmesinin uygun olup olmadığında tereddüt varsa yemin, tanıklığından sonraya bırakılabilir.
(2) Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcıları da tanıklara yemin verirler.
CMK Madde 54’ün Açıklaması
Yemin, tanığın doğruyu söyleme yükümlülüğünü usulen teyit eder. CMK 54/1’e göre her tanık için ayrı ayrı ve kural olarak beyanından önce uygulanır. Somut gereklilik veya kişinin tanık sıfatıyla dinlenip dinlenemeyeceğine ilişkin tereddüt bulunması durumunda yeminin beyan sonrasına bırakılması mümkündür; bu istisna, yeminin gerekçesiz biçimde atlanabileceği anlamına gelmez.
Yemin yükümlülüğü, kanunun yeminsiz dinlenmesini öngördüğü kişilere uygulanmaz. CMK 50’de sayılan kişiler yeminsiz dinlenir. CMK 45 gereğince tanıklıktan çekinebilecek kişiler bakımından ise CMK 51 uyarınca yemin verilip verilmeyeceğine hâkim veya mahkeme karar verir; tanık yemin etmekten çekinebilir. Yeminin sözleri ve yerine getirilme şekli CMK 55 ve 56’da düzenlenmiştir. Aynı soruşturma veya kovuşturma evresinde yeniden dinlenen ve daha önce yemin etmiş tanığa, CMK 57 uyarınca önceki yemininin hatırlatılmasıyla yetinilebilir.
CMK 54/2, Cumhuriyet savcısına soruşturma sırasında tanığa yemin ettirme yetkisi verir. Yemin verilmesi gereken bir tanığın yeminsiz dinlenmesi usule aykırıdır. Bunun hükme etkisi, özellikle beyanın belirleyiciliği ve diğer delillerle birlikte değerlendirilir: beyan hükme esas alınıyorsa usulüne uygun biçimde yemin verilerek yeniden dinleme gerekebilir; eksiklik sonuca etkili değilse tek başına bozma nedeni sayılmayabilir. Bu yönüyle tanık beyanlarının savunma kapsamında denetlenmesi, yargılama usulünün önemli bir parçasıdır.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.
CMK Madde 54 ile İlgili Yargıtay Kararları
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 03.03.2026, E. 2023/7768, K. 2026/4311
3. Ceza Dairesi 2023/7768 E., 2026/4311 K.
MAHKEMESİ:Ceza Dairesi
SAYISI: 2021/1911 E., 2022/30 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Konya 6. Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI: 2021/134 E., 2021/362 K.
SUÇ: Silahlı terör örgütüne üye olma
HÜKÜM: TCK’nın 314/2, 3713 sayılı Kanun’un 5/1, TCK’nın 62, 53, 58/9 ve 63. maddeleri uyarınca ilk derece mahkemesince verilen mahkûmiyet kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: Onama
Bölge adliye mahkemesince verilen hüküm temyiz edilmekle;
Temyiz edenin sıfatı, başvurusunun süresi, kararın niteliği ve temyiz sebeplerine göre dosya incelendi, gereği düşünüldü;
Temyiz talebinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi;
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;
1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanun’un 50/1-c maddesine yanlış anlam yüklenerek yemin verilmeyen tanıklardan olmayan ve mahkemedeki beyanları hükme esas alınan tanıklar […] ile […] C.’nin yeminsiz olarak dinlenilmesi suretiyle 5271 sayılı Kanun’un 54/1. maddesine muhalefet edilmesi sebebiyle tanığın mahkemece sanık ve müdafiinin huzurunda veya SEGBİS kullanılmak suretiyle yemin verdirilerek yeniden dinlenilmesi,
2. Emniyet Genel Müdürlüğü KOMBİS ve TEMBİS veri bankası ve ByLock veri havuzu içeriğinde ve ayrıca UYAP örgütlü suçlar bilgi bankasından araştırma yapılıp sanık hakkında dosya kapsamı dışında herhangi bir bilgi, beyan olup olmadığının tespiti, bulunması halinde bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin dosya içerisine getirtilmesi sonrasında ilgili şahısların tanık sıfatıyla doğrudan aleni duruşmada sanık ve müdafiinin huzurunda veya 5271 sayılı Kanun’un 180/1-2-5. maddesi gereğince SEGBİS kullanılmak suretiyle dinlenmelerinin sağlanması ile tüm delillerin 5271 sayılı Kanun’un 217. maddesi gereğince duruşmada okunup tartışılması neticesinde sanığın hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken yetersiz belgelere dayanılarak eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,
Kanuna aykırı, sanık müdafiinin temyiz istemi bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün 5271 sayılı Kanun’un 302. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tebliğnameye aykırı olarak BOZULMASINA, dava dosyasının, 5271 sayılı CMK’nın 304. maddesi uyarınca Konya 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise Konya Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 07.12.2016, E. 2016/5333, K. 2016/20169
3. Ceza Dairesi 2016/5333 E. , 2016/20169 K.
MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
HÜKÜM: Mahkumiyet
Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;
Gereği görüşülüp düşünüldü;
1) 5271 sayılı CMK’nin 196/2. maddesine göre, alt sınırı beş yıldan az olmayan cezayı gerektiren suçtan yargılanan sanığın istinabe yoluyla dinlenemeyeceği, mutlaka duruşmaya çağrılıp dinlenmesi gerektiği düşünülmeden, yazılı şekilde istinabe yoluyla elde edilen savunması ile yetinilip hüküm kurulması,
2) Katılanın yaralanmasının niteliği hakkında … Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 15.08.2012 ve 23.08.2012 tarihli kati raporların katılanda tespit edilen bulguların yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olup olmadığı ve duyu veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına ya da yitirilmesine neden olup olmadığı hususlarında çelişkiler içermesi karşısında; katılanın tüm tedavi evrakları, geçici ve kati raporlarıyla beraber Adli Tıp Kurumuna sevki ile katılanın yaralanmasının niteliği konusunda kati rapor aldırılarak sonucuna göre sanığın hukuki durumunun tayin ve takdiri gerektiği gözetilmeden, eksik inceleme ile yetersiz nitelikteki raporlar esas alınarak yazılı şekilde hüküm kurulması,
3) Tanık …’in dinlenmesinden önce kimliği tespit edilmeden, tanıklık görevinin önemi anlatılmadan ve yemin verilmeden dinlenmesi suretiyle 5271 sayılı CMK’nin 53, 54, 55, 58/1, 59. maddelerine muhalefet edilmesi,
4) Tanık …’in soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki beyanları arasındaki çelişki giderilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
5) Anayasa Mahkemesi’nin 24.11.2015 tarih ve 29542 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 08.10.2015 tarih ve 2014/140 Esas-2015/85 Karar sayılı kararı ile 5237 sayılı TCK’nin 53. maddesindeki bazı hükümlerin iptal edilmesi nedeniyle hak yoksunlukları yönünden sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinde zorunluluk bulunması,
Kabule göre de;
6) Sanığın eylemi ile katılanın hem yaşamını tehlikeye sokan bir duruma hem de duyu veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine neden olacak şekilde yaralanması karşısında, birden fazla nitelikli halin ihlali nedeniyle 5237 sayılı TCK’nin 61. maddesi uyarınca temel cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak belirlenmesi gerektiğinin gözetilmemesi,
Bozmayı gerektirmiş, sanık müdafiinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebeplerden dolayı 6723 sayılı Kanunun 33. maddesiyle değişik 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca istem gibi BOZULMASINA, CMUK’un 326/son maddesi uyarınca sanığın kazanılmış hakkının saklı tutulmasına, 07.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 23.05.2012, E. 2011/6774, K. 2012/4185
1. Ceza Dairesi 2011/6774 E. , 2012/4185 K.
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SUÇ : Kasten öldürme, kasten öldürmeye teşebbüs
TÜRK MİLLETİ ADINA
1) Beyanı hükme esas alınan tanık …’ün 21.12.2009 tarihli celsede tanıklıktan ve yeminden çekinme hakkı bulunmadığı halde, yemini yaptırılmayarak beyanının alınması suretiyle 5271 sayılı CMK.nun 54/1.maddesine aykırı davranıldığı anlaşılmakta ise de; dosya kapsamından, diğer delillerle de desteklenen tanık beyanının tek başına sonuca etkili olmadığı ve olayın diğer delillerle aydınlandığı görülmekle, tebliğnamedeki bozma düşüncesi benimsenmemiştir.
2) Toplanan deliller karar yerinde incelenip, sanık …’ın maktuller … ve …’i kasten öldürme, mağdurlar … ve …’i kasten öldürmeye teşebbüs suçlarının sübutu kabul, oluşa ve soruşturma sonuçlarına uygun şekilde suçların niteliği tayin, tahrike ve takdire ilişen cezayı azaltıcı sebeplerin nitelik ve derecesi takdir kılınmış, savunması inandırıcı gerekçelerle reddedilmiş, incelenen dosyaya göre verilen hükümlerde isabetsizlik görülmemiş olduğundan sanık müdafiinin vasfa, yasal savunma koşullarının oluştuğuna, 27/2.maddenin uygulanması gerektiğine vesaireye ilişen, müdahil vekilinin tahrikin bulunmadığına, 62.maddenin uygulanamayacağına vesaireye yönelen ve yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükümlerin tebliğnamedeki düşünce hilafına (ONANMASINA), 23/05/2012 gününde oybirliği ile karar verildi.
İlgili CMK Şerhleri
CMK Madde 50 – Yemin verilmeyen tanıklar; CMK Madde 51 – Tanıklıktan çekinebilecek kimsenin çekinmemesi; CMK Madde 55 – Yeminin biçimi.
Yazar: Avukat Fatih Sefer