CMK Madde 131 – Elkonulan eşyanın iadesi

yazar

CMK Madde 131, ceza muhakemesinde elkonulan eşya ve malvarlığı değerlerinin hangi koşullarda geri verileceğini düzenler. Düzenleme, şüpheli ve sanıkların yanı sıra üçüncü kişilere ait eşyanın iadesini ve mağdura ait değerlerin korunmasını kapsar. İade isteminin reddine karşı itiraz kanun yolu öngörülmüştür.

Elkonulan eşyanın iadesi – CMK Madde 131

(1) Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir.

(2) 128 inci madde hükümlerine göre elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerleri, suçtan zarar gören mağdura ait olması ve bunlara delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması halinde, sahibine iade edilir.

CMK Madde 131’in hukuki açıklaması

Elkoyma, delili veya ileride müsadere konusu olabilecek eşyayı korumaya yönelik geçici bir tedbirdir. CMK 131/1 uyarınca eşyanın muhakeme bakımından muhafazasına ihtiyaç kalmadığında veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşıldığında iade kararı verilebilir. Eşyanın delil niteliği, müsadere ihtimali ve kime ait olduğu somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

İade kararı Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından kendiliğinden ya da ilgilinin istemi üzerine verilebilir. Kovuşturma aşamasında elkonulan eşyanın iadesi, davaya bakan mahkeme tarafından değerlendirilebilir. İade talebinin reddine karşı itiraz mümkündür. Elkonulan eşyanın geri verilmesi isteminde hukuki yardım, tedbirin devamını gerektiren nedenlerin ve hak sahipliğinin somutlaştırılması bakımından önem taşır.

İkinci fıkra, CMK Madde 128 kapsamında elkonulan eşya ve malvarlığı değerleri suçtan zarar gören mağdura aitse ve artık delil olarak gerekli değilse bunların sahibine iadesini öngörür. Aidiyeti belirsiz veya başka mağdurların hak iddiasına konu olan değerlerin iadesinden önce bu uyuşmazlık araştırılmalıdır. Elkoyma kararının verilmesi ve uygulanmasına ilişkin genel hükümler ayrıca CMK Madde 127 kapsamında değerlendirilir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun diğer hükümlerini CMK tam metni sayfasında inceleyebilirsiniz.

Seçilmiş Yargıtay kararları

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 02.10.2024, E. 2021/43008, K. 2024/11047

11. Ceza Dairesi 2021/43008 E., 2024/11047 K.

İNCELENEN KARARIN;

Yapılan ön inceleme neticesinde; sanıklar hakkında bozma üzerine kurulan hükümlerin temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükümleri temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

Katılan vekilinin temyizinin vekalet ücreti ve müsadere kararına yönelik olduğu belirlenerek yapılan incelemede;

A.Sanıklar …, …, … Hakkında Kurulan Mahkumiyet Hükümleri Yönünden

1.Sanık …’in adli sicil kaydında tekerrüre esas ilamı olmasına rağmen TCK’nin 58. maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz bulunmadığından bozma nedeni yapılmamıştır.

2.Bozmaya uyularak yapılan yargılamaya, toplanıp gerekçeli kararda gösterilerek tartışılan delillere, Mahkemenin oluşa uygun şekilde oluşan inanç ve takdirine, incelenen dosya içeriğine göre, sanık … müdafii, sanıklar … ve …’ın diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir, ancak;

Sanıkların mahkûmiyetine karar verildiği halde, kendisini vekil ile temsil ettiren katılan lehine, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maktu avukatlık ücretine hükmolunmaması,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca hükümlerin BOZULMASINA; ancak yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu hususun aynı Kanun’un 322. maddesi uyarınca düzeltilmesi mümkün bulunduğundan, hüküm fıkrasına “katılan kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 6.810,00 TL tek avukatlık ücretinin sanıklardan eşit olarak alınıp katılana verilmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle, hükümlerin DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

B.Müsadere Kararı Yönünden

Müsadere, TCK’nin birinci kitabının “Yaptırımlar” başlıklı üçüncü kısmının, “Güvenlik Tedbirleri” başlıklı ikinci bölümünde, 54 ve 55. maddelerde düzenlenmiş bir güvenlik tedbiri olduğundan CMK’nin 223/1. maddesi gereğince ayrı bir hüküm olarak kabulü ile mahkumiyet hükümlerinden bağımsız değerlendirilebileceği belirlenerek yapılan incelemede;

“Güvenlik tedbiri, işlediği suçtan dolayı kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, suç işleyen kişi hakkında ya da suç konusu ile veya suçun işlenmesinde kullanılan araçla ilgili olarak uygulanan, koruma veya iyileştirme amacına yönelik ceza hukuku yaptırımıdır.” (İzzet Özgenç, Türk Ceza Kanunu Gazi Şerhi, Adalet Bakanlığı Yayınları, 3. Bası, Ankara, 2006, s. 627)

Müsadere, konusu olan eşya ya da kazancın mülkiyetinin devlete geçmesi sonucunu doğurmakta olup “eşya müsaderesi”ni düzenleyen 5237 sayılı TCK’nun 54. maddesinin birinci fıkrasında, iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak kaydıyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunacağı; suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşyanın, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edileceği; dördüncü fıkrasında ise üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşyanın müsadere edileceği hüküm altına alınmıştır.

765 sayılı Türk Ceza Kanununda yer verilmeyen, ancak bazı özel kanunlarda yer verilmiş olan “kazanç müsaderesi kurumu”, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 55. maddesinde tüm suçları kapsayacak şekilde genişletilerek düzenlenmiştir.

5237 sayılı TCK’nun “Kazanç müsaderesi” başlıklı 55. maddesi;

“(1) Suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir.

(2) Müsadere konusu eşya veya maddi menfaatlere elkonulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hallerde, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine hükmedilir” biçiminde iken, 5918 sayılı Kanunun 2. maddesiyle;

“(3) Bu madde kapsamına giren eşyanın müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması gerekir” şeklindeki fıkra eklenmiştir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanununda bir güvenlik tedbiri olarak düzenlenen kazanç müsaderesinin konusunu; bir suçun işlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluşturan ya da suçun işlenmesi için sağlanan maddi menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüştürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançlar oluşturmaktadır. Bu durumda, suçun işlenmesi ile elde edilen bütün malvarlığı değerleri müsadere edilebilecektir.

Madde gerekçesinde de açıkça belirtildiği üzere; kazanç müsaderesi, suç işlemek yoluyla kazanç elde edilmesini engelleyecek etkin bir yaptırım olarak düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile güdülen temel amaç, suç işlemek yoluyla kazanç elde edilmesinin önüne geçilmesidir. Bu konu öğretide de aynı şekilde değerlendirilmiş, kazanç müsaderesiyle, suç işlemek suretiyle veya dolayısıyla elde edilmiş olan maddi menfaatin, kişinin yanında kâr olarak kalmasının önüne geçmenin amaçlandığı belirtilmiştir. (İzzet Özgenç, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 3. Bası, Ankara, 2008, s.685; Artuk-Gökçen-Yenidünya, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 3. Bası, Ankara, 2007, s.1027)

5237 sayılı TCK’nun 55. maddesi ile yapılan düzenlemenin temel amaçlarından birisi de mağdurun haklarının korunmasıdır. Bu husus, 55. maddenin 1. fıkrasının son cümlesinde; “… Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddi menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir” hükmüne yer verilmek suretiyle vurgulanmıştır. Dolayısıyla, elkonulmuş olan maddi menfaatlerin suçun mağduruna iade edilebildiği veya iade edilebilme olanağının bulunduğu ya da suçun mağdurunun belli olduğu durumlarda kazanç müsaderesine hükmetmeye gerek kalmayacağından, müsadere kararı da verilemeyecektir. Çünkü, bu durumda suçun mağduru, kazanç müsaderesinin konusunu oluşturan değeri sanıktan talep etme hak ve olanağına sahip olduğundan, mağdurun hakları korunmuş olacak, bu suretle de suçtan elde edilen değer failin yanına kâr olarak kalmayacaktır.

5237 sayılı Kanunun kazanç müsaderesini düzenleyen 55. maddesindeki “mağdur” ibaresi, dar anlamda suçtan zarar göreni de kapsayacak şekilde yorumlanmalı, işlenen suç nedeniyle elde edilen kazancın, meşru hak sahiplerinin belirlendiği veya belirlenme olanağının bulunduğu ahvalde kazanç müsaderesine hükmedilmemelidir.

Öte yandan; 55. maddenin 2. fıkrasıyla, eşya ve maddi menfaatlere el konulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği durumlarda da, bunların karşılığını oluşturan değerlerin müsaderesine olanak tanınmıştır. Bu durumda dahi, suçtan mağdur olanın belirlenebildiği hâllerde müsadere kararı verilemeyeceğinde bir kuşku yoktur.

Yine, 55. maddenin 3. fıkrasıyla, bu madde kapsamına giren eşyanın müsadere edilebilmesi için, eşyayı sonradan iktisap eden kişinin 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun iyiniyetin korunmasına ilişkin hükümlerinden yararlanamıyor olması gerektiği hüküm altına alınmıştır.

CMK’nun “Elkonulan Eşyanın İadesi” başlıklı 131. maddesinde; şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tâbi tutulmayacağının anlaşılması halinde, resen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verileceği; CMK’nun 128. maddesinde ise elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerlerinin, suçtan zarar gören mağdura ait olması ve bunlara delil olarak artık ihtiyaç bulunmaması halinde, sahibine iade edileceği düzenlenmiştir.

Bu hükümler uyarınca iade kararı verilebilmesi için, eşya ya da malvarlığı değerlerinin müsadereye tabi tutulamayacak olması ve aidiyetleri hususunda da herhangi bir kuşku bulunmaması gerekir.

Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;

İştirak halinde hareket eden sanıkların 03.10.2012 tarihinde mağduru telefonla arayıp Başkomiser olarak tanıttıktan sonra hileli hareketlerle kandırıp mağdurun 9.635,00 TL temyiz dışı suça sürüklenen çocuğun adına PTT hesabına, 1.900,00 TL temyiz dışı sanık [adı soyadı gizlendi] adına kredi kartına ve 2.000,00 TL Finansbank’ta sahibi belirlenmemiş bir hesaba para yatırmasını ve ayrıca 50,00’şer TL lik iki tane kontör alınmasını sağlayarak mağdurun 13.635,00 TL zararına neden oldukları, 04.10.2012 tarihinde sanık …’in yakalanması üzerine yapılan üst aramasında mağdurun 1.900,00 TL para yatırdığı temyiz dışı sanık [adı soyadı gizlendi] adına kredi kartı, [işletme adı gizlendi] kuyumculuğa ait pos makinesinden [adı soyadı gizlendi]’a ait kredi kartına ait 04.10.2012 günü çekilmiş 1.500 TL, 100 TL, 1.000 TL, 1.000 TL olmak üzere dört adet slip, 9 adet tam altın, 2 adet yarım altın, 7 adet 50 TL’lik banknot, 1 adet 20 TL’lik banknot olmak üzere 370 TL paranın ele geçirildiği, değer tespiti tutanağına göre ele geçirilen altınların toplam değerinin suç tarihine göre 6.800,00 TL olduğu, Mahkemece, sanık … yakalandığında ele geçirilen emanetteki 370,00 TL para, 9 adet tam Cumhuriyet altını, 2 adet yarım Cumhuriyet altının suçtan elde edildiği, ancak katılana ait olduğuna ilişkin kesin delil elde edilemediğinden TCK 54. Madde gereğince müsaderesine karar verildiği anlaşılmıştır.

UYAP kayıtları ve dosya kapsamına göre, sanıkların yakın zamanlarda benzer suçlardan yargılandıkları eylemlerin ve aynı kuyumcudan suç tarihi öncesi alınan altınlara dair kredi kartı sliplerinin olduğu dikkate alındığında, Mahkemece, sanık … yakalandığında ele geçirilen altın ve paranın sanıkların yargılandıkları başka dosyadaki mağdurlara ait olup olmadığının tespiti ile mağdurlar belirlendiği hallerde ele geçirilen altınların tasfiyesi sonrası paranın hak sahiplerine iadesi, değer artışı nedeniyle bakiye kalan miktar olursa TCK’nin 55. maddesine göre kazanç müsaderesi kararı verilmesi gerekir iken eksik araştırma ile TCK’nin 54.maddesine göre müsadere kararı verilmesi,

Yasaya aykırı, katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, müsadere hükmünün 5320 sayılı Kanun’un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nin 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 02.10.2024 tarihinde karar verildi.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 14.02.2022, E. 2021/37410, K. 2022/2090

11. Ceza Dairesi 2021/37410 E. , 2022/2090 K.

“İçtihat Metni”

Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’nün 14.06.2021 tarih ve 2020/19778 sayılı kanun yararına bozma istemine atfen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 22.06.2021 tarih ve KYB-2021/80213 sayılı ihbarname ile;

Serbest meslek sahibi kişilerin dolandırıcılığı suçundan dolayı Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/14404 sırasına kayden yürütülen soruşturma sırasında, şüpheliler … ve …’den ele geçirilen para, altın, döviz ve kıymetli eşyalara el konulmasının Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/09/2020 tarihli ve 2020/2593 değişik iş, Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/09/2020 tarihli ve 2020/2598 değişik iş ve Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/09/2020 tarihli ve 2020/2524 değişik iş sayılı kararları ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 127/3. maddesi gereğince onaylanmasını müteakip, şüpheli … müdafinin el konulan malların iadesi talebinin kısmen kabulüne dair Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/11/2020 tarihli ve 2020/3295 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair merci Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25/11/2020 tarihli ve 2020/3388 değişik iş sayılı kararını “Manisa ili Şehzadeler ilçesinde şüpheli …’ın üzerine kayıtlı …. adlı kuyumcu dükkanının bulunduğu, ilgili şahsa ait diğer ikinci bir kuyumcu dükkanının ise şüpheli … tarafından işletildiği, şüpheli …’in [işletme adı gizlendi] adlı kuyumcu dükkanı açarak ve şüpheli …’dan habersiz olarak kartvizit bastırarak faaliyete başladığı, şüpheli …’in birçok vatandaştan altın karşılığı para topladığı, toplanan ziynet eşyaları ve dövizlerin zamanında iade edilmediği, toplanan paranın 10.000.000,00 Türk lirası civarında olduğunun iddia edildiği olayda serbest meslek sahibi kişilerin dolandırıcılığı suçundan başlatılan soruşturmada,

Şüphelilerin ikamet adresleri, dükkanları ve araçlarında gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında arama yapılması ve şüphelilere ait olan dijital materyaller ile not defteri, ajanda gibi yazılı dokümanlara, parasal değeri olan (altın, döviz) gibi eşyalara el koyulması talimatının verildiği, el konulan eşyalar hakkında Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/09/2020 tarihli ve 2020/2593 değişik iş, Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/09/2020 tarihli ve 2020/2598 değişik iş ve Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 28/09/2020 tarihli ve 2020/2524 değişik iş sayılı kararları ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 127/3. maddesi gereğince el koymanın onaylanmasına karar verildiği, şüpheli … müdafinin el konulan malların iadesi talebi üzerine, el konulan malların iadesi talebinin şikayeti bulunmayan, uzlaşma sağlanan, zararları giderilmiş olan ve mağdurlara ait olmayan eşyalar yönünden kısmen kabulüne dair Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/11/2020 tarihli ve 2020/3295 değişik iş sayılı kararı verilmiş ise de;

25/09/2020 tarihli bilirkişi raporunda, soruşturma kapsamında şüphelilerden ele geçirilen altın, ziynet eşyası ve dövizlerin hangi mağdura ait olduğuna yönelik tasnifin not kağıtları ve müşteki beyanları üzerinden yapıldığı, üzerinde not bulunmayan ve aidiyeti tespit edilmemiş eşyaların bulunduğu, bu kapsamda suçtan zarar gören, şikayeti devam eden, uzlaşma sağlanamayan müştekilere ait malvarlıkları bilirkişi raporuyla tespit edilmiş olsa da, aidiyet konusunda tam bir tespitin bulunmadığı, bu kapsamda hukuki ihtilafın devam ettiği, hangi eşyaların ne miktarda teslim edileceği konusunda çelişkinin bulunduğu, bu itibarla müştekilerin alacaklarının bilirkişi raporunda somut olarak tespit edilemediği, şüpheliler ile bir kısım müşteki arasında suça konu olan altın, para ve diğer kıymetli eşyaların iadesi konusunda anlaşma sağlanmış ise de birçok müşteki ile şüpheliler arasında anlaşmanın sağlanamadığı ve müştekilerin de şüphelilerden şikayetçi olmaya devam ettikleri, henüz yargılama yapılmadan söz konusu para, altın ve diğer kıymetli eşyalarının şüphelilere iadesinin sağlanmasının, zararları karşılanmayan diğer müştekiler yönünden hak kaybına neden olabileceği gibi ileride telafisi güç ve imkansız sonuçlar doğurabileceği gözetilmeden, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kısmen kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden” bahisle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca, bozulması istenilmiş olmakla,

Dosya incelendi, gereği görüşüldü:

5271 sayılı CMK‘nin 127/1. maddesinde yer alan “Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir.“ şeklindeki hüküm ve aynı Kanun‘un 131/1. maddesindeki “Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir.“ şeklindeki düzenleme uyarınca; henüz kamu davası açılmamış ise elkoyma işlemine karar verme yetkisi sulh ceza hakimine, kamu davası açılmış ise bu yetkinin mahkemeye ait olduğu, kovuşturma aşamasında mahkeme tarafından re‘sen ya da talep üzerine elkoyma kararı verilebileceği, bununla birlikte; kanun yararına bozma yoluna başvurulabilmesi için, hakimlerin veya mahkemelerin asıl ceza davasını çözmeye devam etmesinin artık imkansız hale gelmiş olması ve hukuka aykırılığın başka bir yol ile giderilmesinin mümkün bulunmamasının gerekeceği, hakim veya mahkemelerce her zaman geri alınması, değiştirilmesi mümkün kararların kesin olduğundan bahsedilemeyeceği gözetilerek yapılan incelemede; Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/14404 sayılı dosyası kapsamında soruşturma devam ederken, sanıklardan ele geçirilen para, altın, döviz ve kıymetli eşyalara el konulmasının ardından, sanık … müdafisinin el konulan malların iadesi talebinin kısmen kabulüne dair Manisa 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20.11.2020 tarih ve 2020/3295 Değişik İş sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair merci Manisa 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25.11.2020 tarih ve 2020/3388 Değişik İş sayılı kararının, “…henüz yargılama yapılmadan söz konusu para, altın ve diğer kıymetli eşyaların şüphelilere iadesinin sağlanmasının, zararları karşılanmayan diğer müştekiler yönünden hak kaybına neden olabileceği gibi ileride telafisi güç ve imkansız sonuçlar doğurabileceğinden“ bahisle kanun yararına bozulması talep edilmiş ise de; Manisa Cumhuriyet Başsavcılığının 03.12.2020 tarihli 2020/14404 Soruşturma ve 2020/5211 Esas sayılı iddianamesi ile sanıklar hakkında “serbest meslek sahibi kişilerin dolandırıcılığı“ suçundan dava açıldığı ve kamu davası Manisa 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/19 Esas sayılı dosyası kapsamında derdest olduğundan; gerek elkoyma, gerekse elkonulan eşyanın iadesi hakkında mahkemece re’sen veya istem üzerine her zaman karar verilebileceği anlaşılmakla; kanun yararına bozma istemine atfen düzenlenen ihbarnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden REDDİNE, mahalline gönderilmek üzere dosyanın Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına İADESİNE, 14.02.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 11.12.2024, E. 2024/2638, K. 2024/11366

7. Ceza Dairesi 2024/2638 E., 2024/11366 K.

MAHKEMESİ:Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI: 2021/5073 D. İş

SUÇ: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na muhalefet

KARAR: İtirazın reddi

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN:Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ: İlgili kararın kanun yararına bozulması

Marka hakkına tecavüz suçundan şüpheli [şirket adı gizlendi] hakkında yapılan soruşturma evresi sonunda Çatalca Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14.12.2021 tarihli ve 2021/2045 Değişik İş sayılı el koyma kararına itiraz üzerine Çatalca Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14.12.2021 tarihli ve 2021/2048 Değişik İş sayılı el koyma kararının kaldırılmasına dair karara karşı yapılan itirazın Silivri Sulh Ceza Hâkimliğinin 20.12.2021 tarihli ve 2021/5073 değişik iş sayılı kararıyla reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 23.02.2024 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.04.2024 tarihli ve KYB-2024/29584 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 01.04.2024 tarihli ve KYB-2024/29584 sayılı kanun yararına bozma isteminin;

“1-Dosya kapsamına göre, müşteki vekilinin şikayet dilekçesinden özetle, müşteki şirketin tescil sahibi olduğu tasarımları içeren ürünlerin, izinsiz olarak satışa arz edildiğinin iddia edilmesi üzerine yapılan soruşturmada, Çatalca Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/12/2021 tarihli kararı ile ele geçen ürünlere el konulduğu, anılan Hâkimliğinin aynı tarihli kararı ile fason üretim sözleşmesinin sunulması nedeniyle el koyma kararının kaldırıldığı, Çatalca Cumhuriyet Başsavcılığının 14/12/2021 tarihli yazısı ile el konulan numunelerden 10 adedinin bilirkişi incelemesine esas olmak üzere alınmasına karar verildiği, Ticaret Bakanlığının 10 Ocak 2022 tarihli yazısında söz konusu ürünlerin şüpheli şirkete teslim edildiğinin bildirildiği, sonrasında Cumhuriyet Başsavcılığınca eşyaların sahibine iadesi edilmesi ve bilirkişi incelemesi yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmakla; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 131. maddesinde; “Şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere ait elkonulmuş eşyanın, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmaması veya müsadereye tabi tutulmayacağının anlaşılması halinde, re’sen veya istem üzerine geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına itiraz edilebilir.” şeklinde belirtildiği üzere, soruşturma aşamasında el konulan eşyaların delil olarak kullanılacak veya müsadereye konu olma ihtimalinin bulunduğu hususu nazara alındığında, tedbir kararı konulan eşyaların taklit eşyalar olabilme ihtimali araştırılmadan el koyma kararının kaldırılmasına karar verilmesinde,

2-5271 sayılı Kanun’un 271/1. maddesi uyarınca “Merciin, itiraz üzerine verdiği kararları kesindir…” şeklindeki düzenleme nazara alındığında, Çatalca Sulh Ceza Hâkimliğinin 14/12/2021 tarihli el koyma kararının, itiraz yerinde görülerek merciie gönderilmeksizin anılan Hâkimliğin aynı tarihli kararı ile kaldırılmasını müteakip, yapılan itirazın kararın kesin olduğundan bahisle reddine karar verilmiş ise de, Silivri Sulh Ceza Hakimliğinin 20/12/2021 tarihli kararı ile itiraz edilen kararın, itiraz üzerine verilen bir mercii kararı olmadığından 5271 sayılı Kanun’un 271/1. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmeden yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde, isabet görülmemiştir.” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

Kanun yararına bozma ihbarnamesindeki (2) numaralı talep yönünden yapılan değerlendirmede;

Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrasındaki “Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar.” şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR

1.Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma ihbarnamesindeki (2) numaralı isteminin KABULÜNE,

2.Silivri Sulh Ceza Hâkimliğinin, 20.12.2021 tarihli ve 2021/5073 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı

Kanun’un 309 uncu maddesinin üçüncü fıkrası gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

3.Bozma nedenine göre, kanun yararına bozma ihbarnamesindeki (1) numaralı istem yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

5271 sayılı Kanun’un 309 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 11.12.2024 tarihinde karar verildi.

İlgili CMK şerhleri

Yazar: Avukat Fatih Sefer